Nowakowo

	Nowakowo
Rodzaj miejscowości	wieś sołecka
Państwo	Polska
Województwo	warmińsko-mazurskie
Powiat	elbląski
Gmina	Elbląg
Liczba ludności (2021)	499 (łącznie z: część Nowakowo Trzecie, wieś Nowakowo)
	Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego ; Nowakowo
	Położenie na mapie Polski ; Nowakowo
	54°13′28″N 19°21′29″E/54,224444 19,358056

Nowakowo (niem. Terranova) – wieś sołecka położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie elbląskim, w gminie Elbląg.

Położenie

Wieś położona jest w północno-wschodniej części województwa warmińsko-mazurskiego, w obszarze Żuław Elbląskich, na terenie wyspy Nowakowskiej, około 10 km na północ od Elbląga, nad rzeką Elbląg.

Dzieje miejscowości

Do pierwszej połowy XVIII wieku na terenach dzisiejszej wsi Nowakowo rozciągały się mokradła, na których zbierano trzcinę. W 1741 roku pruski intendent zarządzający ziemskimi posiadłościami Elbląga - Jacob Heinrich Poehling - rozpoczął osuszanie i zagospodarowywanie tych terenów. Pierwszą wsią powstałą na nowej, wydartej morzu ziemi była wieś Terranova (od 1945 roku Nowakowo)^[2].
Pod koniec II wojny światowej wycofująca się armia niemiecka wysadziła w 16 miejscach wały ochronne i zalała znaczną część Żuław, w tym także tereny Wyspy Nowakowskiej. Zniszczeniu uległy pola, drogi i urządzenia melioracyjne. Ponowne osuszanie trwało 5 lat - do 1950 roku. Jednocześnie zasiedlała te tereny ludność napływowa.
Do 1954 roku miejscowość była siedzibą gminy^[3]. W latach 1975-1998 należała administracyjnie do województwa elbląskiego^[4]. Ponowne zmiany podziału administracyjnego państwa^[5] umiejscowiły ją w powołanym 1 stycznia 1999 roku województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie elbląskim.

Liczba mieszkańców wsi w poszczególnych latach:

1905 - 271 osób
1910 - 255 osób
1933 - 851 osób
1939 - 1250 osób

Edukacja

Zespół Szkół w Nowakowie

Turystyka

Nadzalewowa Trasa Rowerowa – Kępiny Wielkie – Cieplice – Nowe Batorowo – Nowakowo – Rubno Wielkie – Elbląg – Próchnik – Łęcze – Suchacz – Pęklewo – Kadyny – Kikoły – Tolkmicko – Chojnowo – Krzyżewo – Frombork – Różaniec – Nowa Pasłęka – Ułowo – Braniewo

Przyroda

Rezerwat Ujście Nogatu

Przypisy

↑ Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Nowakowo” (ID BDL 042815404012-0149452; SIMC 0149452) — wartość zbiorcza obejmująca 2 jednostki SIMC (Nowakowo Trzecie | Nowakowo), dostęp 22 sierpnia 2026.
↑ M.P. 1946, nr 142, poz. 262, Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości, ELI – Internetowy System Aktów Prawnych [22.08.2026]
↑ Dz.U. 1954, nr 43, poz. 191, Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych, ELI – Internetowy System Aktów Prawnych [22.08.2026]
↑ Dz.U. 1975, nr 16, poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych, ELI – Internetowy System Aktów Prawnych [22.08.2026]
↑ Dz.U. 1998, nr 103, poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów, ELI – Internetowy System Aktów Prawnych [22.08.2026]

Bibliografia

Dz.U. 1954, nr 43, poz. 191, Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych, ELI – Internetowy System Aktów Prawnych [22.08.2026]
Dz.U. 1975, nr 16, poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych, ELI – Internetowy System Aktów Prawnych [22.08.2026]
Dz.U. 1998, nr 103, poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów, ELI – Internetowy System Aktów Prawnych [22.08.2026]
M.P. 1946, nr 142, poz. 262, Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości, ELI – Internetowy System Aktów Prawnych [22.08.2026]
Bank Danych Lokalnych GUS [22.08.2026]
O Gminie Elbląg [22.08.2026]
Urząd Gminy Elblag [22.08.2026]
Mapy Google Maps [10.02.2015]

[1] Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Nowakowo” (ID BDL 042815404012-0149452; SIMC 0149452) — wartość zbiorcza obejmująca 2 jednostki SIMC (Nowakowo Trzecie | Nowakowo), dostęp 22 sierpnia 2026.

[2] M.P. 1946, nr 142, poz. 262, Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości, ELI – Internetowy System Aktów Prawnych [22.08.2026]

[3] Dz.U. 1954, nr 43, poz. 191, Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych, ELI – Internetowy System Aktów Prawnych [22.08.2026]

[4] Dz.U. 1975, nr 16, poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych, ELI – Internetowy System Aktów Prawnych [22.08.2026]

[5] Dz.U. 1998, nr 103, poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów, ELI – Internetowy System Aktów Prawnych [22.08.2026]

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]