Kadyny

	Kadyny
	; Klasztor w Kadynach.; Fot. Polimerek. Źródło: File:Kadyny klasztor Franciszkanow tyl.jpg – Wikimedia Commons [27.08.2026]
Państwo	Polska
Województwo	warmińsko-mazurskie
Powiat	elbląski
Gmina	Tolkmicko
Liczba ludności (2021)	531 (łącznie z: część Ostrogóra, wieś Kadyny, przysiółek Kikoły)
	Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego ; Kadyny
	Położenie na mapie Polski ; Kadyny
	54°16′07″N 19°28′29″E/54,268611 19,474722

Kadyny (niem. Kadinen, Cadinen) – wieś sołecka położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie elbląskim, w gminie Tolkmicko. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa elbląskiego.

Położenie

Wieś jest położona nad Zalewem Wiślanym, na obszarze Parku Krajobrazowego Wysoczyzny Elbląskiej, w odległości 4 km od Tolkmicka i 23 km od Elbląga.

Dzieje miejscowości

Nazwa miejscowości wywodzi się od imienia Cadiny. Cadina była pruską księżniczką, podobno posiadającą umiejętność wróżenia, która miała zamieszkać na terenie dzisiejszej wsi. Kadyny zostały założone na obszarze dawnej pruskiej osady. Pierwsza informacja dotycząca wsi pochodzi z 1255 roku. W XIII wieku zakon krzyżacki wybudował w osadzie dwór obronny. W roku 1431 Kadyny należały do przywódcy antykrzyżackiego Związku Pruskiego Jana Bażyńskiego.

Na początku XVII stulecia dobra zostały sprzedane Elblągowi. W 1682 roku kolejnym właścicielem został Jan Teodor Schlieben, wojewoda inflancki. W połowie lat 90. XVII wieku Kadyny stały się własnością Stanisławowi Działyńskiego, kasztelana elbląskiego, a później wojewody chełmińskiego. W XVIII stuleciu w Kadynach powstał zespół klasztorny. Natomiast w 1786 roku majątek znalazł się w rękach hrabiego Wilhelma von Schwerina. Kadyny zmieniały właścicieli aż do 1898 roku. Wówczas dobra przejął król Prus i cesarz Niemiecki Wilhelm II Hohenzollern. Wówczas nadszedł czas rozkwitu i świetności wsi.

Cesarz wybudował w majątku letnią rezydencję, szkołę, stadninę koni, dom starców oraz zakład majoliki, która rozsławiła Kadyny.

Obecnie wieś należy do związku miejscowości tematycznych ("Cesarskie Kadyny"). W miejscowości organizowane są warsztaty ceramiczne, plenery malarskie. Hotele i stadniny oferują liczne atrakcje turystyczne.

Kadyny. Pałac.
Fot. Joanna Barton. Źródło: File:Palac w Kadynach 3.jpg – Wikimedia Commons [27.08.2026]

Gospodarka

Kultura

Organizacje i stowarzyszenia

Religia

Parafia pw. św. Antoniego Padewskiego w Kadynach

Turystyka

Zabytki

klasztor ojców Bernardynów
kościół pw. św. Antoniego Padewskiego
ołtarze z kościoła pw. św. Antoniego Padewskiego
kapliczka tzw. "Trzech Krzyży" w Kadynach
kaplica pw. Niepokalanego Poczęcia NMP
zespół pałacowo-folwarczny (XVII-XX): pałac, park pałacowy, spichlerz, dawna oranżeria, tzw. Dom Kawalerów, gorzelnia, budynek bramy przejazdowej, budynki folwarczne (3 stajnie, dom mieszkalny, stajnia z magazynem, garaż, stodoła, skwer przy stajni, studnia z obudową)
zespół "Białej Leśniczówki": leśniczówka, budynek inwentarski, stodoła, studnia
budynek dawnej szkoły (1902)
karczma (XIX w.)
zespół cegielni 1902-1903

Przypisy

↑ Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Kadyny” (ID BDL 042815404095-0159048; SIMC 0159048) — wartość zbiorcza obejmująca 3 jednostki SIMC (Ostrogóra | Kadyny | Kikoły), dostęp 27 sierpnia 2026.

Zobacz też

Państwowe stadniny koni (Liski, Rzeczna, Kętrzyn, Kadyny)

Bibliografia

Achremczyk Stanisław, Historia Warmii i Mazur, t. I-II, Olsztyn 2010-2011.
Miejsca z duszą. Miejscowości tematyczne Warmii i Mazur, tekst Mira Stankiewicz i in., Elbląg 2011.
Warmia i Mazury. Przewodnik ilustrowany, red. Marcin Kuleszo, Barbara Wojczulanis, Olsztyn 2001.
Zakłady Ceramiki Zabytkowej w Kadynach, Gdańsk 1972.
Zwadzki Wojciech, Dzieje klasztoru bernardyńskiego w Kadynach, Olsztyn 2002.
Bank Danych Lokalnych GUS [27.08.2026]
Urząd Miasta i Gminy Tolkmicko [27.08.2026].
Hotel Kadyny [27.08.2026]
zalewwislany.pl, Pomorski Szlak Żeglarski [27.08.2026]
Hotel Srebrny Dzwon [27.08.2026]

[1] Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Kadyny” (ID BDL 042815404095-0159048; SIMC 0159048) — wartość zbiorcza obejmująca 3 jednostki SIMC (Ostrogóra | Kadyny | Kikoły), dostęp 27 sierpnia 2026.

[1]