Zalesie (gmina Dźwierzuty)
| Zalesie | |
| Rodzaj miejscowości | wieś niesołecka |
| Państwo |  Polska
|
| Województwo | warmińsko-mazurskie |
| Powiat | szczycieński |
| Gmina | Dźwierzuty |
| Sołectwo | Rańsk |
| Liczba ludności (2021) | 128[1] |
| Strefa numeracyjna | (+48) 89 |
| Kod pocztowy | 12-120 |
| Tablice rejestracyjne | NSZ |
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego   Zalesie | |
Położenie na mapie Polski  Zalesie | |
| |
Zalesie (niem. Saleschen, od 1906 r. Ingelheim) – wieś niesołecka położona w województwie warmińsko–mazurskim, w powiecie szczycieńskim, w gminie Dźwierzuty. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.
Położenie
Wieś położona jest na Pojezierzu Mazurskim, w południowo–wschodniej części województwa warmińsko–mazurskiego, w północnej części powiatu szczycieńskiego. Miejscowość leży na północnym brzegu Jeziora Rańskiego, w odległości 9 km na zachód od Dźwierzut, przy drodze wojewódzkiej nr 600.
Dzieje miejscowości
Początkowo – prawdopodobnie już z w XV wieku – istniał tu na 8 łanach folwark należący do dóbr rańskich. Od XVIII wieku był to samodzielny dwór, do którego należała pobliska wieś Kałęczyn. Około 1900 roku majątek ten obejmował również dwa folwarki pomocnicze: Stary Folwark (Stary Kałęczyn) oraz Nowy Folwark i liczył ogółem 32,5 łana. Od początku XIX wieku majątek był własnością rodziny von Massenbach. W latach 30. XX wieku przeszedł na własność skarbu państwa i był oddawany w dzierżawę.
Liczba mieszkańców i gospodarstw rolnych w poszczególnych okresach:
- 1782 r. – 3 gospodarstwa
- 1818 r. – 26 osób, 1 gospodarstwo
Zabytki
- dwór z pierwszej połowy XIX wieku, położony na wysokim brzegu jeziora, nawiązujący do neogotyku angielskiego, jednokondygnacyjny, duży owalny podjazd; cały zespół dworsko–parkowy jest obecnie własnością prywatną
- park dworski projektu Johanna Larassa z 1865 roku, otaczający dwór i schodzący do jeziora, biegnie przezeń długi podjazd do dworu; rzadkie gatunki drzew
- na obrzeżu majątku położony na wzgórku dawny cmentarz rodowy, do którego prowadzi brzozowa aleja
Turystyka
Miejscowość znajduje się na szlaku pałacowo-dworskim: Małszewko – Budy – Grądy – Grodziska – Zalesie – Rogale – Przytuły – Targowska Wola – Popowa Wola – Orzyny – Targowo – Jabłonka.
Przyroda
Na terenie wsi znajduje się pomnik przyrody - głaz narzutowy.
Bibliografia
Achremczyk Stanisław, Historia Warmii i Mazur, t. 1, Olsztyn 2011.
Grabowski Sławomir, Z dziejów gminy Dźwierzuty, Rocznik Mazurski, t. 10, 2006, ss. 3–6.
Jackiewicz-Garniec Małgorzata, Garniec Mirosław, Pałace i dwory dawnych Prus Wschodnich, Olsztyn 2001.
Liżewska Iwona, Knercer Wiktor, Przewodnik po historii i zabytkach ziemi szczycieńskiej, Olsztyn 1998.
Szczytno. Z dziejów miasta i powiatu, red. Jan Jałoszyński i in., Olsztyn 1962.
Bank Danych Lokalnych GUS [19.09.2026]
Wojewódzka ewidencja zabytków [19.09.2026]
- ↑ Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Zalesie” (ID BDL 042815617022-0473550; SIMC 0473550; wartość 128), dostęp 19 września 2026.