Wieprz (gmina Zalewo)
| Wieprz | |
| Państwo |  Polska
|
| Województwo | warmińsko-mazurskie |
| Powiat | iławski |
| Gmina | Zalewo |
| Liczba ludności (2021) | 84 (łącznie z: wieś Wieprz, przysiółek Pomielin)[1] |
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego   Wieprz | |
Położenie na mapie Polski  Wieprz | |
| |
Wieprz (niem. Weepers) – wieś sołecka położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie iławskim, w gminie Zalewo. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa olsztyńskiego. W latach 1946–1975 wieś wchodziła w skład powiatu morąskiego.
W skład sołectwa wchodzą wsie: Wieprz, Gubławki, Karpowo i Pomielin.
Położenie
Wieś położona jest w zachodniej części województwa warmińsko-mazurskiego, na Pojezierzu Iławskim, na wschodnim brzegu jeziora Jeziorak, 16,5 km na południe od Zalewa.
Dzieje miejscowości
Miejscowość została założona w roku 1386 na obszarze dawnej pruskiej osady noszącej nazwę Weppren. Między XV a XVII stuleciem Wieprz i okolice stanowiły lenno Korony Królestwa Polskiego. Na obszarze tym licznie osiedlali się Polacy przybywający z Mazowsza. W 1782 roku wieś składała się z 20 budynków mieszkalnych. W roku 1824 w miejscowej szkole wykorzystywano podręczniki napisane w języku polskim. W XIX wieku Polacy stanowili znaczący odsetek mieszkańców Wieprza, Karnit, Urowa, Karpowa. W 1858 roku Wieprz składał się z 31 budynków mieszkalnych i liczył 252 mieszkańców. W okresie międzywojennym mieszkaniec Wieprza Willi Preuss posiadał we wsi 128-hektarowe gospodarstwo i był jednocześnie właścicielem wyspy Bukowiec, którą w 1942 roku połączył groblą ze stałym lądem. W latach 1937–1939 miejscowość była zamieszkana przez 252 osoby.
Po 1945 roku do miejscowości sprowadzono wiele ukraińskich rodzin. Większość mieszkańców zatrudniono w Państwowym Gospodarstwie Rolnym Gubławki.
Zabytki
- przykłady budownictwa z końca XIX i początku XX wieku (domy mieszkalne oraz zabudowania gospodarcze)
Przypisy
- ↑ Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Wieprz” (ID BDL 042815407075-0490978; SIMC 0490978) — wartość zbiorcza obejmująca 2 jednostki SIMC (Wieprz | Pomielin), dostęp 6 września 2026.
Bibliografia
Morąg. Z dziejów miasta i powiatu, red. Andrzej Wakar, Olsztyn 1973.
Niesiobędzki Wiesław, Powiat iławski. Dzieje, zabytki, pejzaż i kultura. Szkice historyczne, wydanie II, poprawione i poszerzone, Iława 2008.
Statistisch-Topographisches Adreß-Handbuch von Westpreussen, Commission bei Leon Saunier, Danzig und Elbing 1858.
Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Zalewo [06.09.2026]
Bank Danych Lokalnych GUS [06.09.2026]