Przejdź do zawartości

Parafia pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Olecku

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Parafia pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Olecku

Kościół parafialny. Źródło: krzyzolecko.pl [20.12.2013]
Kościół parafialny.
Źródło: krzyzolecko.pl [20.12.2013]
Siedziba Olecko
Adres ul. Zamkowa 6, 19-400 Olecko
Data powołania 31 marca 1871 r.
Data zamknięcia {{{data zamknięcia}}}
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Diecezja ełcka
Dekanat Olecko, św. Jana apostoła
Kościół kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego
Wspomnienie liturgiczne 14 września
Parafia pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Olecku


Parafia pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Olecku – rzymskokatolicka parafia leżąca w dekanacie Olecko, św. Jana Apostoła, należącym do diecezji ełckiej. Erygowana w 1871 r. Mieści się przy ul. Zamkowej 6 w Olecku. Diecezjalne Sanktuarium Krzyża Świętego od 13 maja 1994 r. zgodnie z dekretem ówczesnego biskupa ełckiego ks. bpa Wojciecha Ziemby.

Msze i nabożeństwa

Porządek mszy:

  • niedziele i święta – 8:00, 10:00, 12:00, 17:00;
  • dni powszednie – 7:30, 18:00.

Historia parafii

Olecko założono w 1560 r. Pierwsza świątynia w mieście służyła wspólnocie ewangelickiej. W wieku XIX osiedliła się tu większa ilość katolików, którzy w roku 1853 otrzymali własnego duszpasterza. Budowę kościoła rozpoczęto w 1859 r. Świątynię poświęcono 1 grudnia 1861 r., a 27 sierpnia 1862 r. konsekrował ją bp Antoni Frenzel. Prawa parafialne Olecko uzyskało 31 marca 1871 roku, gdy bp Filip Krementz erygował parafię pw. Podwyższenia Krzyża Świętego i św. Wojciecha.

Zgodnie z dekretem, nowo powstała parafia weszła w skład dekanatu sambijskiego z siedzibą w Królewcu i obejmowała tereny powiatu oleckiego oraz gołdapskiego. Zaraz po wojnie parafia w Olecku obejmowała teren późniejszych parafii w Wieliczkach, Cichym, Świętajnie, Gąskach i Kowalach Oleckich. W wyniku usamodzielnienia się tych placówek teren parafii uszczuplił się o kilkanaście miejscowości. Kolejne zmiany granic parafii nastąpiły w latach 70. XX w., kiedy wydzielono parafie w Szarejkach (1974) i Szczecinkach (1976).

15 sierpnia 1987 r. siedzibę parafii przeniesiono z kościoła Podwyższenia Krzyża Świętego do nowego kościoła NMP Królowej Polski. Kościół przy ul. Zamkowej stał się kościołem rektoralnym. 15 sierpnia 1989 r. bp Edmund Piszcz ponownie erygował parafię Podwyższenia Krzyża Świętego. Wraz z reorganizacją struktur kościelnych w Polsce w 1992 roku parafia Podwyższenia Krzyża Św. weszła w skład nowo utworzonej diecezji ełckiej i dekanatu Olecko. 13 maja 1994 Biskup Ełcki Wojciech Ziemba ustanowił kościół parafialny Diecezjalnym Sanktuarium Krzyża Świętego. W 1998 r. z parafii Podwyższenia Krzyża Św. wydzielono jeszcze jedną parafię – Wniebowzięcia NMP. W 2002 r. Biskup Ełcki Edward Samsel dokonał reorganizacji dekanatu Oleckiego. W jej wyniku parafia Podwyższenia Krzyża Św. znalazła się w nowo powołanym dekanacie – Olecko, św. Jana Apostoła, wraz z parafiami: Olecko-Lesk, Cimochy, Gąski, Szczecinki, Wieliczki.

Kult Krzyża Świętego

Według historii opublikowanej na stronie parafii dębowy krzyż misyjny ustawiono przy kościele w czerwcu 1960 r., na zakończenie misji. Według historii parafii 10 września 1981 r., podczas przygotowań do odpustu, wierni wychodzący z kościoła po nabożeństwie zauważyli strugi płynące z przodu i z prawej strony krzyża pod ramieniem poprzecznym. Relacja parafialna mówi o czerwonych kroplach spływających przez kilka dni. „Krwawienie” trwało do końca listopada 1981 roku. 2 marca 1982 „krwawienie” ponowiło się. Wierni uznali to za znak – wezwanie i przestrogę. Ludność odczytywała w tym znaku krwawiące rany Chrystusa. Wydarzenie stało się głośne nie tylko w regionie, ale też i w całej Polsce. Zaczęły napływać pielgrzymki z całego kraju. Na odpust obchodzony w wigilię święta, 13 września 1981 r. przybyły pielgrzymki z Warszawy, Białegostoku, Lublina, Zamościa i ze Śląska, łącznie ponad 2 tys. osób. Ówczesne władze państwowe nie interweniowały, a władze kościelne nie zajęły oficjalnego stanowiska. W 1988 r. staraniem ks. Stanisława Tabaki, ówczesnego rektora kościoła, krzyż obudowano, tworząc rodzaj kaplicy na planie kwadratu. W północnej, wschodniej i zachodniej elewacji od przyziemia do 3/4 wysokości kaplicy umieszczono przeszklone okna w formie wydłużonego prostokąta zakończonego półkoliście. Całość budowli nakryta została czterema dwuspadowymi daszkami wykonanymi z dachówki ceramicznej zakończonej krzyżem. We wnętrzu kaplicy umieszczono ostatnią stację Męki Pańskiej, tablice pamiątkowe oraz tablicę z krótką historią wydarzeń. Ramię poprzeczne krzyża zostało umieszczone w specjalnej gablocie. Od roku 2003, w 25 rocznicę Pontyfikatu Jana Pawła II, przy Krzyżu o godz. 15:00 odmawiana jest codziennie Koronka do Miłosierdzia Bożego. Szczególnie z okazji odpustu Podwyższenia Krzyża Świętego (14 września) gromadzą się wierni nie tylko z okolicznych miejscowości, ale także z terenu całej diecezji ełckiej.

1984 – według historii parafialnej rozpoczęto pierwsze prace przy fundamencie kaplicy krzyża, a w 1988 r. krzyż obudowano.

1989 – bp Julian Wojtkowski poświęcił tymczasowe krzyże ustawione wokół kościoła i odprawił nabożeństwo Drogi Krzyżowej.

1993-94 – wybudowano stacje Męki Pańskiej.

13 V 1994 – Dekret Biskupa Ełckiego ustanawiający Sanktuarium Krzyża św.

14 IX 1994 – Dekret erygujący Drogę Krzyżową wokół kościoła.

17 IX 1994 – Biskup Julian Wojtkowski z Olsztyna w obecności Biskupa Ełckiego, kapłanów i wiernych poświęcił Stacje Drogi Męki Pańskiej i odprawił nabożeństwo Drogi Krzyżowej.

W Roku Jubileuszowym 2000 wykonano dębową obudowę krzyża. Miejsce pozostaje ośrodkiem kultu Krzyża Świętego i Męki Pańskiej.

Duchowni parafii

Proboszczowie:

  • ks. Jan Osiński (1853–1867)
  • ks. Karol J. Schneider (1867–1885)
  • ks. Józef K. Knorr (1885–1891)
  • ks. Franciszek Schnarbach (1891–1900)
  • ks. Bernard Zimmermann (1900–1911)
  • ks. Arthur Schultz (1934–1935)
  • ks. Karol Langwald (1926–1934)
  • ks. Joannes Zink (1920–1926)
  • ks. Franciszek Biernath (1911–1920)
  • ks. prał. dr Andrzej Jaśko (od 15 lipca 2020 r., stan na 10.10.2026)[1]

Wykaz proboszczów:

  • ks. Horst Markowsky (1935–1944)
  • ks. Franciszek Biernath (1911–1919)
  • ks. Joannes (Jan) Zink (1919–1927)
  • ks. Karol Langwald (1927–1935)
  • ks. Arthur Schultz (1935–1945)
  • ks. Aleksander Harusiewicz (1945)
  • ks. Jan Tomaszewski (1945–1946)
  • ks. Wacław Batowski (1946–1948)
  • ks. Ludwik Białek (1948–1953)
  • ks. Kazimierz Mackiewicz (1953–1975)
  • ks. Józef Mańkowski (1975–1980)
  • ks. inf. Edmund Sz. Łagód (1980–1987)
  • ks. Jerzy W. Brzeszczyński (1987)
  • ks. prał. Stanisław Tabaka (1987–2006)
  • ks. prał. Marian K. Salamon (2006-2016)
  • ks. kan. Andrzej Bryg (2016-2017)
  • ks. kan. Waldemar F. Barnak (2017-2020)

Wikariusze:

  • ks. Nikodem Masłowski (1945)
  • ks. Stanisław Majewski (1946)
  • ks. Jan Bułat (1949–1954)
  • ks. Kazimierz Olszewski (1954–1955)

Wykaz wikariuszy:

  • ks. F. Rut (1958)
  • ks. Zbigniew Z. Nowak (1955–1957)
  • ks. Stanisław A. Klich (1956-1957)
  • ks. Władysław Przybyliński (1956)
  • ks. Bogdan Binkowski (1957–1958)
  • ks. Jan R. Jankowski (1958–1960)
  • ks. Florian Ruta (1958)
  • ks. Wincenty Niedośpiał (1959–1961)
  • ks. Władysław Gołyński (1960-1964)
  • ks. Mieczysław J. Szabla (1961-1966)
  • ks. Bogdan Z. Grzankowski (1964–1967)
  • ks. Jan Kupidura (1964-1969)
  • ks. Gerard Kowalski (1965-1966)
  • ks. Wojciech Kosno (1966–1968)
  • ks. Stanisław Bielawski (1966-1974)
  • ks. Franciszek M. Gryboś (1967-1970)
  • ks. Mieczysław Rurka (1968-1969)
  • ks. Ryszard Szczerba (1969–1976)
  • ks. W. Hłodnuk (1976)
  • ks. Walenty Bykowski (1970-1974)
  • ks. Jan Graszek (1974-1976)
  • ks. Kazimierz Andrzejczak (1974-1975)
  • ks. Franciszek Stosik (1974-1975)
  • ks. Władysław Hnatczuk (1975-1977)
  • ks. Roman Żendarski (1976-1978)
  • ks. Antoni R. Kondrat (1977-1978)
  • ks. Józef Kusiej (1978-1980)
  • ks. Antoni Myjak (1978-1981)
  • ks. Jan Kurzątkowski (1980-1981)
  • ks. Mieczysław Szczęsnowicz (1980)
  • ks. Krzysztof Szymański (1981)
  • ks. Zdzisław S. Grabowski (1981–1982)
  • ks. Jarosław Sznitowski (1981-1983)
  • ks. Wacław Karawaj (1981-1983)
  • ks. Piotr Miklusz (1983–1984)
  • ks. Sebastian Haras (1983-1984)
  • ks. Ryszard Łukaszewicz (1984–1987)
  • ks. Lech N. Janowicz (1984–1985)
  • ks. Andrzej Wanago (1985–1987)
  • ks. Krzysztof Kierbedź (1986)
  • ks. Krzysztof Husak (1987)
  • ks. Ignacy Najmowicz (1987–1989)
  • ks. Janusz Walerowski SVD (1989–1991)
  • ks. Arkadiusz Sitko SVD (1991-1993)
  • ks. Krzysztof Bronakowski (1993-1995)
  • ks. Jarosław Sutuła (1995-1999)
  • ks. Kazimierz Mikołajczyk (1995-1996)
  • ks. Maciej Mackiewicz (1999-2003)
  • ks. Tomasz Sikorski (2003-2004)
  • ks. Janusz Haraburda (2004)
  • ks. Marcin Maczan (2004-2007)
  • ks. Arkadiusz Lisowski (2007-2010)
  • ks. Wojciech Szypulewski (2010-2013)
  • ks. Artur Wyrzykowski (2013-2015)
  • ks. Adam Żełobowski (2015-2018)
  • ks. Arkadiusz Gutowski (2018-2020)
  • ks. Paweł Lenda (2020-2023)
  • ks. Tomasz M. Rożek * (2023-2026)

Wspólnoty parafialne

W parafii działają m.in. Liturgiczna Służba Ołtarza, Różaniec Rodziców za Dzieci, Żywy Różaniec, wspólnota Mężczyzn św. Józefa, Parafialny Zespół Caritas, Nieustanna Nowenna Uczniów Jezusa oraz wspólnota Odnowy w Duchu Świętym „Emaus”.

Przypisy

Zobacz też

Diecezja ełcka
Parafia pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Olecku

Bibliografia

Parafia Podwyższenia Krzyża Świętego w Olecku, Nasza parafia [dostęp 04.10.2026]
Parafia Podwyższenia Krzyża Świętego w Olecku, Duszpasterze [dostęp 04.10.2026]
Parafia Podwyższenia Krzyża Świętego w Olecku, Kontakt [dostęp 04.10.2026]
Diecezja Ełcka – Parafia Podwyższenia Krzyża Świętego w Olecku [dostęp 04.10.2026]
Serwis parafii – wykaz stron wspólnot [dostęp 04.10.2026]
Serwis parafii – wspólnota „Emaus” [dostęp 04.10.2026]