Przejdź do zawartości

Parafia pw. św. Wojciecha Biskupa i Męczennika w Ełku

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Parafia pw. św. Wojciecha Biskupa i Męczennika w Ełku

Kościół katedralny w Ełku. Źródło: www.brewiarz.pl [09.04.2014]
Kościół katedralny w Ełku.
Źródło: www.brewiarz.pl [09.04.2014]
Siedziba Ełk
Adres Tadeusza Kościuszki 16, 19-300 Ełk
Data powołania 31 marca 1871 r.
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Diecezja ełcka
Dekanat Ełk-Matki Bożej Fatimskiej
Katedra pw. św. Wojciecha Biskupa i Męczennika i Przemienienia Pańskiego
Wspomnienie liturgiczne św. Wojciecha – 23 kwietnia, Przemienienia Pańskiego – 6 sierpnia, MB Fatimskiej 13 maja


Parafia pw. św. Wojciecha Biskupa i Męczennika w Ełku – rzymskokatolicka parafia w dekanacie Ełk-Matki Bożej Fatimskiej należącym do diecezji ełckiej. Według diecezjalnego opisu parafię erygowano 31 marca 1871 r. Marek Jodkowski oddziela jednak XIX-wieczną placówkę misyjną od pełnoprawnej parafii, ustanowionej 31 marca 1903 r.[1] Siedziba parafii mieści się przy ul. Tadeusza Kościuszki 16 w Ełku.

Historia parafii

W drugiej połowie XV w. istniał w Ełku katolicki kościół parafialny, który należał do dekanatu reszelskiego.

22 maja 1853 r. biskup warmiński Józef Ambroży Geritz erygował w mieście placówkę rzymskokatolicką. 15 października 1854 r. ksiądz kan. Franciszek Thiedig poświęcił kaplicę pod wezwaniem św. Wojciecha. Znajdowała się ona w pobliżu nieistniejącego już cmentarza żydowskiego, przy dzisiejszej ulicy Kilińskiego, na tzw. Przedmieściu Prosteckim (niem. Prostker Vorstadt). Pierwszym duszpasterzem został Nikolaus Rochon, wcześniej wikariusz w Postolinie. Według Marka Jodkowskiego akt biskupa warmińskiego z 31 marca 1871 r. rozszerzył okręg duszpasterski placówki, której prawdopodobnie nadano wówczas status parafii misyjnej, a pełnoprawną parafię ustanowiono 31 marca 1903 r.[1]

19 sierpnia 1903 r. biskup Edward Herrmann konsekrował kościół pw. św. Wojciecha Biskupa i Męczennika i Przemienienia Pańskiego. Wojciech Guzewicz datuje budowę na lata 1893–1895.[2] Marek Jodkowski wskazuje natomiast, że budowę rozpoczęto już w 1892 r., a kościół poświęcono 6 sierpnia 1894 r.[1] W latach 30. XX w. prowadzono jeszcze prace przy wyposażeniu świątyni, m.in. zamontowano piec kaflowy.[3]

25 marca 1992 r. papież Jan Paweł II bullą "Totus Tuus Poloniae Populus" podniósł świątynię do godności katedry diecezji ełckiej. W tym samym roku z parafii pw. św Wojciecha wydzielono dwie nowe parafie: pw. Ducha Świętego oraz Opatrzności Bożej. Od 13 maja 1994 r. katedra pełni funkcję sanktuarium diecezjalnego Matki Boskiej Fatimskiej. 8 czerwca 1999 roku papież Jan Paweł II podczas siódmej pielgrzymki do ojczyzny modlił się w tej świątyni, a następnie sprawował mszę św. na placu celebry, na którym zgromadziło się około 300 000 wiernych.

Według wykazu opublikowanego przez Wojciecha Guzewicza w 2022 r. do parafii należały następujące ulice lub ich części: Armii Krajowej (nr 10–15, 17–23, 25, 27–31, 33, 35, 37, 38, 40, 42, 46–48, 50, 56, 58), Dąbrowskiego, Chopina, Kąpielowa 2, Kościuszki (oprócz nr 1), Magazynowa, Małeckich (nr 3a, 3b), Mickiewicza (nr 14, 16, 18, 22, 24, 26, 28, 32, 34, 36, 38a, 44, 46), Nadjeziorna (nr 23, 17), Orzeszkowej, Słowackiego (numery nieparzyste: 13a oraz 15–25), Stary Rynek, Szkolna 9, Wawelska (numery nieparzyste 1–13), Wojska Polskiego (nr 1, 1a, 1b, 3–10, 10a, 13, 15, 17, 19, 21) oraz Żeromskiego.[2]

Duchowni parafii

Z parafii pochodzą m.in. następujące osoby duchowne:[2]

  • ks. Andrzej Danilewicz SVD
  • ks. Tomasz Lalak
  • ks. Dariusz Rogiński
  • ks. Adam Kolbusz
  • ks. Maciej Gilewski
  • s. Salomea Danilewicz OSB.

Z parafią w sposób szczególny związany jest pochodzący z Biskupca ks. Karol Fox, który w 1919 r. objął probostwo w parafii pw. św. Wojciecha. W Ełku pozostał do 1946 r., kiedy to nastąpiło jego przeniesienie do Starych Juch. Ks. Fox doprowadził do budowy domu katechetycznego przeznaczonego również na pobyt dzieci przygotowujących się do sakramentów. Planował ponadto utworzenie domu dla dzieci, w tym sierot, jednak władze diecezjalne nie poparły tego przedsięwzięcia.[4] Był również związany z powstaniem kaplicy w Prostkach, lecz przede wszystkim zapisał się w pamięci lokalnej wspólnoty jako odważny duszpasterz sprzyjający przez wiele lat Polakom, także jeńcom wojennym, robotnikom przymusowym i pierwszym osadnikom przybyłym po zakończeniu II wojny światowej.

Grupy parafialne

  • Akcja Katolicka
  • chór
  • Dzieło Nieustannej Nowenny do Ducha Świętego
  • Kościół Domowy
  • lektorzy i ministranci
  • neokatechumenat
  • Odnowa w Duchu Świętym
  • parafialne koło Caritas
  • schola młodzieżowa
  • Straż Honorowa NSM
  • Stowarzyszenie Obrony Życia "Vitae"
  • Wspólnota Krwi Chrystusa
  • Żywy Różaniec (14 kół żeńskich i 2 męskie)

Filie parafii

  • kaplica w rezydencji biskupa ełckiego
  • kaplica seminaryjna pw. NMP Królowej Apostołów w Wyższym Seminarium Duchownym w Ełku
  • kaplica zakonna sióstr benedyktynek-misjonarek pw. Niepokalanego Serca Maryi

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Marek Jodkowski, Geneza i erygowanie parafii katolickiej w Ełku na początku XX wieku, „Studia Elbląskie” XVI (2015), s. 7–14, zwłaszcza s. 11–14 i przypisy 53–60, PDF.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 Wojciech Guzewicz, Kościoły i parafie diecezji ełckiej (cz. 5), „Civitas et Lex” 35 (3), 2022, s. 65–68, PDF, DOI: 10.31648/cetl.7229.
  3. ↑ Zabytki Mazur – Katedra św. Wojciecha w Ełku, sekcja „Historia” [dostęp 5.10.2026].
  4. ↑ Marek Jodkowski, Budowa domu katechetycznego w Ełku w latach trzydziestych XX wieku, „Studia Elbląskie” XVII (2016), s. 79–86, zwłaszcza sekcje dotyczące budowy i przeznaczenia, PDF.

Bibliografia

Diecezja Ełcka – Parafia św. Wojciecha Biskupa i Męczennika w Ełk [dostęp 26.08.2026] Olszewski Michał, Żytyniec Rafał, Ełk. Spacerownik po mieście niezwykłym, Ełk 2012.

brewiarz.pl – Rocznica poświęcenia katedry w Ełku [dostęp 5.10.2026]

Diecezja ełcka [09.04.2014]

eduteka.pl, parafia katedralna w Ełku [09.04.2014]

ełk.wp.pl, kościół św. Wojciecha [09.04.2014]

zabytki.mazury.pl [09.04.2014]