Przejdź do zawartości

Parafia pw. św. Stanisława Biskupa Męczennika we Franknowie

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Parafia pw. św. Stanisława Biskupa Męczennika we Franknowie

Kościół pw. św. Stanisława Biskupa Męczennika we Franknowie, fot. Mieczysław Kalski
Kościół pw. św. Stanisława Biskupa Męczennika we Franknowie, fot. Mieczysław Kalski
Siedziba Franknowo
Adres Franknowo 12, 11-320 Jeziorany
Data powołania XIV w.
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Archidiecezja warmińska
Dekanat Lidzbark Warmiński
Kościół Kościół pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika we Franknowie

Parafia pw. św. Stanisława Biskupa Męczennika we Franknowie — rzymskokatolicka parafia leżąca w dekanacie Lidzbark Warmiński należącym do archidiecezji warmińskiej. Kościół parafialny znajduje się w Franknowie.

Kościół we Franknowie, fot. Mieczysław Kalski
Kapliczka we Franknowie, fot. Mieczysław Kalski

Historia parafii

Franknowo zostało założone 3 grudnia 1346 przez wójta biskupiego Brunona z Lutr. Kościół powstał wkrótce po założeniu wsi. Przed 1426 rokiem proboszczem był Mikołaj Hamersdorf, a po nim Dominicus Sartoris. Wieś wraz ze świątynią została zniszczona w okresie wojny trzynastoletniej, a kościoła przez dłuższy czas nie odbudowano. W wykazie parafii za lata 1487—1528 brak wzmianki o kościele we Franknowie. Zrujnowaną wieś odbudowano z polecenia kardynała Stanisława Hozjusza, dokonując ponownej jej lokacji w dniu 20 marca 1566 roku. Rozpoczęto też budowę nowego kościoła, który konsekrował biskup Marcin Kromer 27 września 1581 roku na cześć św. Stanisława i św. Katarzyny.

Po 1581 roku świątynia znów uległa zniszczeniu i odbudowano ją i wyposażono ponownie w latach 1746—1751 z fundacji biskupa Adama Stanisława Grabowskiego, który ją konsekrował 5 września 1751 roku. Według opisu gminy i wniosku parafii po zawaleniu sklepienia w 1843 r. obniżono mury i założono drewniany strop. Karta ewidencyjna zabytku z 1980 r. datuje wykonanie drewnianego sufitu na 1845 r., a w osobnym polu podaje odbudowę sklepienia, dachów i zachodniego szczytu po pożarze w 1844 r. Wystrój i wyposażenie wnętrza są głównie późnobarokowe, z elementami rokokowymi. W ołtarzu głównym umieszczono na cokołach herb fundatora, a także obraz patrona kościoła św. Stanisława wraz z Bolesławem Śmiałym i jego rycerzami, namalowany przez Józefa Korzeniewskiego. Serce biskupa Grabowskiego spoczęło w urnie przy głównym ołtarzu. W połowie XIX wieku do parafii we Franknowie należały wsie: Kramarzewo, Polkajmy, Wólka Szlachecka i Wielewo. Parafia ma wspólną opiekę duszpasterską z parafią pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Prositach.

Zobacz też

Archidiecezja Warmińska
Kościół pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika we Franknowie

Bibliografia

Archidiecezja Warmińska, osobna karta parafii w Prositach [dostęp 05.10.2026]
Gmina Jeziorany, Zabytki — opis Franknowa, s. PDF 6 [dostęp 05.10.2026]
Parafia we Franknowie, wniosek o dotację złożony 16 lipca 2025 r., s. PDF 1–2 i 14 [dostęp 05.10.2026]
G. Makowska, M. Przytocka, karta ewidencyjna kościoła we Franknowie nr 3092, 15 sierpnia 1980 r., NID, s. 1–4 [dostęp 05.10.2026]
Archidiecezja Warmińska – Parafia Świętego Stanisława Biskupa Męczennika we Franknowie [dostęp 26.08.2026] Kościoły i kaplice Archidiecezji Warmińskiej, red. Bronisław Magdziarz, Olsztyn 1999
Katalog duchowieństwa katolickiego diecezji warmińskiej (do 1945 roku), Andrzej Kopiczko, Olsztyn 2003
Katalog duchowieństwa katolickiego diecezji warmińskiej (1945-1992), Andrzej Kopiczko, Olsztyn 2006
Plan Odnowy Miejscowości Franknowo, Urząd Miejski w Jezioranach [1.11.2014]