Nerwik
| Nerwik | |
![Nerwik Fot. S. Czachorowski. Źródło: File:Nerwik1.JPG – Wikimedia Commons [22.09.2026]](/wiki/Plik:Nerwik.jpg) Nerwik
Fot. S. Czachorowski. Źródło: File:Nerwik1.JPG – Wikimedia Commons [22.09.2026] | |
| Rodzaj miejscowości | wieś niesołecka |
| Państwo |  Polska
|
| Województwo | warmińsko-mazurskie |
| Powiat | olsztyński |
| Gmina | Purda |
| Sołectwo | Giławy |
| Liczba ludności (2021) | 53[1] |
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego   Nerwik | |
Położenie na mapie Polski  Nerwik | |
| |
Nerwik (niem. Nerwigk) – wieś niesołecka położona w województwie warmińsko–mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Purda. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa olsztyńskiego. Wieś wchodzi w skład sołectwa Giławy.
Położenie
Wieś położona jest na Pojezierzu Olsztyńskim, 2 km na wschód od drogi Olsztyn – Grzegrzółki.
Dzieje miejscowości
Na początku Nerwik był zapewne pruską warownią, mającą ułatwić ludności obronę przez litewskimi najazdami. W roku 1883 stwierdzono istnienie sztucznych obwałowań obronnych, tzw. wałów podłużnych, które datowano na XIV wiek. Pod koniec XIV stulecia Nerwik był dobrem służebnym, pochodzącym z nadania biskupa warmińskiego Henryka Sorboma. Odbiorcą nadania z 1392 roku był Prus o imieniu Nerweken. Po wojnie trzynastoletniej majątek stał się własnością rodziny szlacheckiej Luzjańskich, których rodowy majątek znajdował się w Łężanach. Z tej właśnie rodziny wywodził się Fabian Luzjański, od 1512 roku biskup warmiński. W 1533 Nerwik nie był już majątkiem, lecz małą wsią czynszową. W 1587 roku miejscowość składała się z 34 gospodarstw. W 1688 roku na 2 łanach gospodarzył sołtys – Bartłomiej Nowak. Po trzy łany posiadali gospodarze: Wojciech Piecuch i Adam Lis. Cztery łany leżały odłogiem.
W wykazie majątkowym, przygotowanym po zaborze Warmii przez Prusy, wieś występowała pod nazwą Nerwicken. Miejscowość była wówczas wsią czynszową, w której istniał również folwark obejmujący obszar 16 łanów. W tym czasie w Nerwiku funkcjonowała szkoła, tartak i karczma.
W czasie powstania styczniowego ówczesny sołtys Walenty Barwiński ukrywał polskich powstańców poszukiwanych przez pruską żandarmerię. W 1880 roku pruskie władze szkolne musiały zatrudnić w miejscowej szkole nauczyciela znającego język polski - dzieci z Nerwika nie mówiły w ogóle po niemiecku.
Obecnie w miejscowości znajduje się leśniczówka.
Gospodarka
Nerwik jest siedzibą leśnictwa należącego do nadleśnictwa Wipsowo.
Przyroda
W pobliżu wsi znajdują się użytki ekologiczne "Wielosił" i "Klasztorne Łąki". Są tam również stanowiska roślin chronionych, takich jak grążel drobny czy chamedafne północna.
Zabytki
- ślady pruskich obwałowań obronnych datowanych na XIV wiek
- dwie zabytkowe kapliczki przydrożne
- budynek dawnej szkoły
- kilka tradycyjnych chałup warmińskich
Bibliografia
Przewodnik turystyczny po gminie Purda, Purda 2013.
Statistisch-Topographisches Adreß-Handbuch von Ostpreussen, Commission bei Wilhelm Koch, Königsberg 1857.
Wojewódzka ewidencja zabytków [22.09.2026]
Bank Danych Lokalnych GUS [22.09.2026]
Landkreis Allenstein – Wikipedia (niem.) [22.09.2026]
Przypisy
- ↑ Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Nerwik” (ID BDL 042815614102-0486652; SIMC 0486652; wartość 53), dostęp 22 września 2026.