Lusiny

	Lusiny
	; Dwór w Lusinach.; Fot. Mieczysław Kalski
Państwo	Polska
Województwo	warmińsko-mazurskie
Powiat	bartoszycki
Gmina	Bartoszyce
Sołectwo	Kinkajmy
Liczba ludności (2021)	46
	Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego ; Lusiny
	Położenie na mapie Polski ; Lusiny
	54°12′14″N 20°52′03″E/54,203889 20,867500

Lusiny (niem. Losgehnen) – wieś niesołecka położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie bartoszyckim, w gminie Bartoszyce. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa olsztyńskiego. Wieś wchodzi w skład sołectwa Kinkajmy.

Położenie

Wieś położona jest w północnej części województwa warmińsko-mazurskiego, na Równienie Sępopolskiej, na południe od Jeziora Kinkajmskiego, 7 km na południowy wschód od Bartoszyc, na zachód od drogi wojewódzkiej nr 592.

Dzieje miejscowości

Brak jest informacji na temat okoliczności i daty powstania wsi. Prawdopodobnie przez większość swoich dziejów był to średniej wielkości majątek szlachecki. W XVIII wieku jego właścicielami byli Ciesielscy, polska rodzina szlachecka. Pod koniec XIX wieku zajmował on obszar 398 ha, a w początkach XX wieku – prawie 500 ha. W XIX wieku i w pierwszej połowie następnego stulecia należał on do rodziny Tischlerów. Prowadzono tu głównie hodowlę bydła i uprawę roślin nasiennych. Do 1945 roku Lusiny wchodziły w skład parafii ewangelickiej w Bartoszycach.

Po II wojnie światowej wieś włączono do sołectwa Węgoryty. Na bazie dawnego majątku uruchomiono tu Państwowe Gospodarstwo Rolne Lusiny. Według spisu powszechnego z 1983 roku Lusiny składały się z ośmiu budynków mieszkalnych tworzących zwartą zabudowę; wieś posiadała elektryczne oświetlenie ulic. Znajdował się tu wówczas punkt biblioteczny.

Liczba mieszkańców na przestrzeni lat:

1857 – 167 osób
1933 – 168 osób
1939 – 180 osób
1983 – 116 osób

Ludzie związani z miejscowością

Friedrich Tischler – znany ornitolog, członek rodziny Tischlerów – właścicieli majątku

Zabytki

dwór w Lusinach wraz z podjazdem, z drugiej połowy XIX wieku
park dworski w stylu krajobrazowym z elementami regularnego układu alei

Przypisy

↑ Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Lusiny” (ID BDL 042815601032-0470705; SIMC 0470705; wartość 46), dostęp 18 sierpnia 2026.

Bibliografia

Bartoszyce. Z dziejów miasta i okolic, red. Andrzej Wakar, Olsztyn 1987.
Jackiewicz-Garniec Małgorzata, Garniec Mirosław, Pałace i dwory dawnych Prus Wschodnich, Olsztyn 1999.
Statistisch-Topographisches Adreß-Handbuch von Ostpreussen, Commission bei Wilhelm Koch, Königsberg 1857.
Wojewódzka ewidencja zabytków [18.08.2026]
Studium — kierunki zagospodarowania przestrzennego gminy Bartoszyce [18.08.2026]
Bank Danych Lokalnych GUS [18.08.2026]
Kreis Bartenstein (Ostpr.) – Wikipedia (niem.) [18.08.2026]

[1] Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Lusiny” (ID BDL 042815601032-0470705; SIMC 0470705; wartość 46), dostęp 18 sierpnia 2026.

[1]