Kraszewo (gmina Iłowo-Osada)
| Kraszewo | |
| Państwo | |
| Województwo | warmińsko-mazurskie |
| Powiat | działdowski |
| Gmina | Iłowo-Osada |
| Liczba ludności (2021) | 170[1] |
Kraszewo (niem. Kraschewo) – wieś sołecka położona w województwie warmińsko-mazurskim, powiat działdowski, gmina Iłowo-Osada. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa ciechanowskiego.
Położenie
Wieś położona jest w południowej części województwa warmińsko-mazurskiego, na pograniczu Pojezierza Mazurskiego i Niziny Mazowieckiej, 10 km na południowy wschód od Działdowa i 2 km na północ od Iłowo-Osady; przebiega przez nią droga wojewódzka nr 544 oraz linia kolejowa na odcinku Działdowo – Mława.
Dzieje miejscowości
Wieś powstała w ramach kolonizacji południowych terenów państwa zakonu krzyżackiego. Dokładna data jej założenia nie jest znana, wiadomo jedynie, że już przed 1403 r. należała do niejakiego Waltera, a następnie była własnością rodziny Wildenau z Kozłowa. W 1430 r. Mikołaj Wildenau uzyskał od wielkiego mistrza potwierdzenie przywileju na 68 łanów na prawie chełmińskim w Kraszewie, zobowiązując się jednocześnie do dwóch służb zbrojnych. W połowie XVI w. właścicielem tutejszych dóbr był Aleksander Kraszewski. Wieś należała do parafii ewangelickiej w Narzymiu. W 1820 roku wieś liczyła 10 gospodarstw i 67 mieszkańców. W połowie XIX w. Kraszewo liczyło 108 mieszkańców.
Szkoła we wsi powstała w 1899 r. Mieściła się w prywatnym domu jednego z gospodarzy, ale już w 1903 r. wybudowano dla niej osobną siedzibę. W 1919 r., na mocy traktatu wersalskiego, wieś – i cała działdowszczyzną – przyznana została Rzeczpospolitej Polskiej. W 1939 r. znalazła się pod okupacją niemiecką.
Zabytki
- zespół budynków szkolnych: szkoła z 1903 r. (zniszczona, odbudowana w okresie międzywojennym) oraz piwnica murowana z początku XX w.
- przykłady budownictwa murowanego i drewnianego z początku XX wieku: budynki mieszkalne i gospodarcze (nr 4, 5, 7, 19, 20, 24, 30, 32, 33)
Przypisy
- ↑ Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Kraszewo” (ID BDL 042815403032-0116493; SIMC 0116493; wartość 170), dostęp 27 września 2026.
Bibliografia
Achremczyk Stanisław, Historia Warmii i Mazur, t. 1, Olsztyn 2011.
Działdowo. Z dziejów miasta i powiatu, red. Wanda Korycka, Olsztyn 1966.
Statistisch-Topographisches Adreß-Handbuch von Ostpreussen, Commission bei Wilhelm Koch, Königsberg 1857.
Bank Danych Lokalnych GUS [27.09.2026]