Iłowo-Osada

	Iłowo-Osada
	; Kościół katolicki w Iłowie-Osadzie.; Fot. Beax. Źródło: File:Ilowo-osada kosciol-1 beax.jpg – Wikimedia Commons [19.08.2026]
Państwo	Polska
Województwo	warmińsko-mazurskie
Powiat	działdowski
Gmina	Iłowo-Osada
Liczba ludności (2021)	2901
	Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego ; Iłowo-Osada
	Położenie na mapie Polski ; Iłowo-Osada
	53°10′01″N 20°17′35″E/53,166944 20,293056

Iłowo-Osada (niem. Illowo) – wieś gminna położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie działdowskim. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego. W 2010 roku miejscowość liczyła 2 971 mieszkańców. Aktualnie funkcję wójta gminy Iłowo-Osada sprawuje Sebastian Cichocki^[2].

Według Narodowego Spisu Powszechnego z 2021 roku, miejscowość liczyła 2 901 osób.^[1]

Położenie

Miejscowość leży w odległości 11 km od Działdowa.

Dzieje miejscowości

Miejscowość została założona na obszarze opanowanym pierwotnie przez pruskie plemię Sasinów. W 1403 roku należała do Piotra Bażyńskiego, polskiego rycerza. Do początku XVII wieku miejscowość znajdowała się w rękach rodu Iłowskich wywodzących się z Iłowa. Od 1807 roku przez miejscowość przebiegała granica między Prusami i Księstwem Warszawskim.

Iłowo-Osada weszło w fazę rozwoju w drugiej połowie XIX wieku. Wówczas wzniesiona została stacja kolejowa w rejonie dawnej niemiecko-rosyjskiej granicy. W Iłowie wagony przestawiano na szerokość torów, która obowiązywała w Rosji. Miejscowość przekształciła się w stację przeładunkową towarów. Pod koniec XIX wniesiono budynek pocztowy.

W okresie I wojny światowej Rosjanie zniszczyli budynek stacji, urząd celny, pocztę oraz część zabudowań stacji towarowej. Wojska rosyjskie wkroczyły do Iłowa 3 sierpnia 1914 roku. Po zakończeniu wojny, zgodnie z postanowieniami traktatu wersalskiego, Działdowszczyzna została przyłączona do Polski. W 1927 roku w miejscowość wybudowano kościół katolicki. Przed wybuchem II wojny światowej w Iłowie działała stacja kolejowa, sześcioklasowa szkoła podstawowa, elektrownia, tartak i gorzelnia. Między 1941 a 1945 roku na terenie Iłowa działał przejściowy obóz przejściowy obozu Soldau KL w Działdowie.

Kultura

Organizacje i stowarzyszenia

Religia

Parafia pw. Matki Bożej Królowej Różańca Świętego w Iłowie-Osadzie

Sport

Klub Sportowy Polonia Iłowo

Edukacja

Turystyka

Rezerwat Góra Dębowa

Zabytki

ewangelicko-augsburski dom modlitwy (1912)
wieża ciśnień (1910)
kościół pw. Matki Bożej Królowej Różańca Świętego (1927)

Przypisy

↑ ^1,0 ^1,1 Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Iłowo-Osada” (ID BDL 042815403032-0116435; SIMC 0116435; wartość 2901), dostęp 19 sierpnia 2026.
↑ BIP Gminy Iłowo-Osada [19.08.2026].

Bibliografia

Achremczyk Stanisław, Historia Warmii i Mazur, t. I-II, Olsztyn 2010-2011.
Bystrzycki Piotr, Działdowszczyzna w latach II Rzeczpospolitej. Życie społeczno-polityczne, Olsztyn 1997.
Lietz Zygmunt, Obozy jenieckie w Prusach Wschodnich 1913-1945, Warszawa 1982.
Warmia i Mazury. Przewodnik ilustrowany, red. Marcin Kuleszo, Barbara Wojczulanis, Olsztyn 2001.
Wółkowski Wojciech.Działdowo i okolice, Działdowo 2006.
Bank Danych Lokalnych GUS [19.08.2026]
BIP Gminy Iłowo-Osada [19.08.2026]

[bdl_nsp2021-1] 1,0 ^1,1 Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Iłowo-Osada” (ID BDL 042815403032-0116435; SIMC 0116435; wartość 2901), dostęp 19 sierpnia 2026.

[2] BIP Gminy Iłowo-Osada [19.08.2026].

[1]

[2]