Wirwilty

	Wirwilty
Państwo	Polska
Województwo	warmińsko-mazurskie
Powiat	bartoszycki
Gmina	Bartoszyce
Liczba ludności (2021)	144
	Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego ; Wirwilty
	Położenie na mapie Polski ; Wirwilty
	54°16′02″N 20°52′04″E/54,267222 20,867778

Wirwilty (niem. Wehrwilten) – wieś sołecka położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie bartoszyckim, w gminie Bartoszyce. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa olsztyńskiego.

W skład sołectwa wchodzą wsie: Wirwilty, Falczewo i Wiatrak.

Położenie

Wieś położona jest w północnej części województwa warmińsko-mazurskiego, na Równinie Sępopolskiej, 4 km na wschód od Bartoszyc i na północ od Łyny.

Dzieje miejscowości

Wieś powstała w ramach kolonizacji północnych obszarów państwa zakonu krzyżackiego. Została założona w 1325 roku na 33 łanach, na prawie chełmińskim jako wieś należąca do zakonu. W XVI wieku z obszaru wsi wydzielono ponad 12 łanów jako majątek szlachecki; również wieś przekształcono w wieś szlachecką. W 1740 roku skarb państwa wykupił ją od rodziny von Kunkeimów, zaś majątek został rozparcelowany w 1809 roku w ramach reform uwłaszczeniowych. Przed 1945 rokiem Wirwilty należały do parafii ewangelickiej w Bartoszycach.

Szkoła we wsi istniała już przed II wojną światową. W 1935 roku uczęszczało do niej 53 uczniów, a zatrudniony był jeden nauczyciel. Po wojnie otwarto ją ponownie w 1946 roku, głównie staraniem Marii Dulko. Placówkę zlikwidowano w 1976 roku.

W latach 1954–1959 Wirwilty były siedzibą gromady. W 1983 roku były tu 22 budynki mieszkalne i 32 indywidualne gospodarstwa rolne o łącznej powierzchni 413 ha. We wsi znajdował się wówczas sklep wielobranżowy oraz świetlica (ta ostatnia działa również obecnie).

Liczba mieszkańców w XIX i XX wieku kształtowała się następująco:

1857 – 281 osób
1933 – 236 osób
1939 – 241 osób
1983 – 144 osoby

Ludzie związani z miejscowością

Piotr Gołębiowski – rzeźbiarz-amator, mieszka w Wirwiltach

Przypisy

↑ Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Wirwilty” (ID BDL 042815601032-0471277; SIMC 0471277; wartość 144), dostęp 15 sierpnia 2026.

Bibliografia

Bartoszyce. Z dziejów miasta i okolic, red. Andrzej Wakar, Olsztyn 1987.
Statistisch-Topographisches Adreß-Handbuch von Ostpreussen, Commission bei Wilhelm Koch, Königsberg 1857.
Studium uwarunkowań i zagospodarowania przestrzennego gminy Bartoszyce , Studium — kierunki zagospodarowania przestrzennego gminy Bartoszyce [18.08.2026]
Bank Danych Lokalnych GUS [18.08.2026]
Kreis Bartenstein (Ostpr.) – Wikipedia (niem.) [18.08.2026]

[1] Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Wirwilty” (ID BDL 042815601032-0471277; SIMC 0471277; wartość 144), dostęp 15 sierpnia 2026.

[1]