Więcki
| Więcki | |
Pałac w Więckach.
Fot. Mieczysław Kalski | |
| Rodzaj miejscowości | wieś sołecka |
| Państwo | |
| Województwo | warmińsko-mazurskie |
| Powiat | węgorzewski |
| Gmina | Budry |
| Liczba ludności (2021) | 300[1] |
| Strefa numeracyjna | (+48) 87 |
| Kod pocztowy | 11-606 |
| Tablice rejestracyjne | NGI,NWE |
Więcki (niem. Wenzken) – wieś sołecka położona w województwie warmińsko–mazurskim, w powiecie węgorzewskim, w gminie Budry. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.
Położenie
Wieś położona jest w Krainie Węgorapy, będącej naturalnym przedłużeniem obniżenia Wielkich Jezior Mazurskich, 8 km na północny wschód od Węgorzewa, przebiega przez nią droga wojewódzka nr 650.
Dzieje miejscowości
Pierwsi osadnicy – przybysze z Litwy – mieszkali tu w 1562 roku. Wieś została lokowana w 1566 roku na 44 łanach; cztery łany sołeckie otrzymali: Paweł Stora z Więcek oraz Piotr Gajdzik z Nowej Wsi. W tym czasie wieś nazywana był Wenzken, Wentzkowitz, Wiencken. W 1600 roku mieszkało tu 30 rodzin oraz kowal. Mieszkańcy odrabiali pańszczyznę w majątku państwowym przy zamku węgorzewskim. W 1616 roku oderwano z Więcek 8 łanów chłopskich i stworzono na nich majątek szlachecki (wespół z 6 łanami chłopskimi z Ołownika), który w XIX wieku należał do niemieckiego liberała Hermanna Contaga (a do lat 30. do jego rodziny). Dwór z parkiem powstał w pierwszej połowie XIX wieku. W XVII wieku wieś obejmowała 54 łany, w XVIII ponad 52 łany, zaś w połowie XIX wieku ponad 37 łanów.
Szkoła we wsi powstała w 1741 roku. W połowie XIX wieku uczęszczało do niej 84 uczniów, zaś w 1935 roku 102 uczniów, pracowało dwóch nauczycieli. W roku 1858 Więcki liczyły 387 mieszkańców, w samym zaś majątku mieszkało 137 osób; natomiast w maju 1939 roku w Więcki liczyły 510 mieszkańców.
Przed II wojną światową (w 1934 lub 1935 roku) przebywał w Więckach najsilniejszy wówczas człowiek świata Milo Barus.
Po II wojnie światowej szkołę uruchomiono w 1947 roku; w połowie lat 60. obejmowała ona osiem klas. Jej siedzibą był wówczas pałac, obecnie jest w nim gimnazjum.
Aktualnie w skład sołectwa Więcki wchodzą miejscowości Więcki, Pietrele i Droglewo.
Szkolnictwo
W Więckach znajduje się siedziba gminnego gimnazjum.
Religia
Wieś znajduje się na terenie parafii rzymskokatolickiej w Budrach.
Zabytki
- klasycystyczny pałac z pierwszej połowy XIX wieku, obecnie siedziba gimnazjum
- mogiła żołnierzy niemieckich z czasów I wojny światowej
Bibliografia
Białuński Grzegorz, Kolonizacja „Wielkiej Puszczy” (do 1568 roku) – starostwa piskie, ełckie, straduńskie, zelkowskie i węgoborskie (węgorzewskie), Olsztyn 2002.
Jackiewicz-Garniec Małgorzata, Garniec Mirosław, Pałace i dwory dawnych Prus Wschodnich, Olsztyn 2001.
Wakar Andrzej, Wilamowski Bohdan, Węgorzewo. Z dziejów miasta i powiatu, Olsztyn 1968.
Kreis Angerburg – Wikipedia (niem.) [24.09.2026]
Przypisy
- ↑ Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Więcki” (ID BDL 042815519012-0755626; SIMC 0755626; wartość 300), dostęp 24 września 2026.