Wardęgowo

	Wardęgowo
	; Krzyż w Wardęgowie.
Rodzaj miejscowości	wieś sołecka
Państwo	Polska
Województwo	warmińsko-mazurskie
Powiat	nowomiejski
Gmina	Biskupiec
Sołectwo	Wardęgowo
Liczba ludności (2021)	108 (łącznie z: część Gajówka, wieś Wardęgowo)
Strefa numeracyjna	(+48) 56
Tablice rejestracyjne	NNM
	Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego ; Wardęgowo
	Położenie na mapie Polski ; Wardęgowo
	53°44′00″N 19°28′00″E/53,733333 19,466667

Wardęgowo (niem. Wardengowo) – wieś sołecka położona w województwie warmińsko–mazurskiej, w powiecie nowomiejskim, w gminie Biskupiec. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa toruńskiego.

Położenie

Miejscowość położona jest w odległości ok 8 km od Biskupca.

Dzieje miejscowości

Nazwa miejscowości pochodzi od słowa "hortulanus" – włóczęga. Miejscowość za czasów krzyżackich należała do komturstwa radzyńskiego. Nieznana jest dokładna data lokacji wsi.

W 1719 r. na skraju wsi małemu chłopcu wypasającemu bydło objawiła się Matka Boska. Na pamiątkę tego wydarzenia powstała tutaj kaplica.

W XVIII w. w pobliżu miejscowości poległo wielu żołnierzy pochodzenia francuskiego. Ofiary pochowano w jednym grobie, nad którym stał krzyż. Usunięto go w okresie międzywojennym. W 1720 r. właścicielką Wardęgowa była Rozalia Sampławska. 1789 r. wieś wraz z folwarkiem liczyła 11 dymów i należała do Czapskich.

W XIX w. na terenie miejscowości istniała cegielnia. W XIX w. we wsi zajmowano się hodowlą krów mlecznych rasy wschodnio–fryskiej, owiec do strzyżenia, świń tucznych rasy Yorkshire. W 1885 r. było tutaj 5 domów i 13 dymów. We wsi mieszkało 76 osób w tym 54 katolików i 22 ewangelików.

Przed II wojną światową Wardęgowo składało się z dwóch miejscowości: Wardęgowa oraz Wardęgówka. Po wojnie obie miejscowości połączono administracyjnie.

Zabytki

kaplica z II połowy XX w. (powstała na miejscu drewnianej kapliczki z XVIII w.)
dwór z I połowy XIX w.
drewniane chaty z lat 1937–1938
cmentarz wojskowy z 1812 r.

Bibliografia

Bank Danych Lokalnych GUS [12.09.2026]

Przypisy

↑ Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Wardęgowo” (ID BDL 042815412022-0840540; SIMC 0840540) — wartość zbiorcza obejmująca 2 jednostki SIMC (Gajówka | Wardęgowo), dostęp 12 września 2026.

[1] Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Wardęgowo” (ID BDL 042815412022-0840540; SIMC 0840540) — wartość zbiorcza obejmująca 2 jednostki SIMC (Gajówka | Wardęgowo), dostęp 12 września 2026.

[1]