Stachowizna

	Stachowizna
	; Stachowizna. Zabytkowy dwór. Fot. Honza Groh. Źródło: File:Stachowizna, 01.jpg – Wikimedia Commons [05.09.2026]
Państwo	Polska
Województwo	warmińsko-mazurskie
Powiat	kętrzyński
Gmina	Kętrzyn
Liczba ludności (2021)	82
	Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego ; Stachowizna
	Położenie na mapie Polski ; Stachowizna
	54°03′57,75″N 21°18′47,81″E/54,066042 21,313281

Stachowizna (niem. Rehstall) – wieś niesołecka położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie kętrzyńskim, w gminie Kętrzyn. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Położenie

Miejscowość leży w odległości 11 km od Kętrzyna.

Dzieje miejscowości

Dokładna data założenia miejscowości nie jest znana. Tereny te od połowy XIII wieku podlegały władzy biskupów warmińskich. W 1372 roku obszar został przejęty przez zakon krzyżacki, który skupił się na akcji osadniczej. Stachowizna uległa prawdopodobnie zniszczeniu w okresie wojny trzynastoletniej.

W XVI wieku majątek stanowił własność rodu von der Groeben posiadającego Jeżewo, Skatniki i Linkowo. W 1649 roku Stachowiznę odziedziczyła linia Ottona Fryderyka von der Groebena. W połowie XVIII wieku majątkiem zarządzał Ernst von der Groeben. W tym samym stuleciu rozpoczęła się budowa pierwszego dworu, który w połowie XIX wieku został przebudowany w stylu neogotyckim.

W 1820 roku miejscowość była wsią folwarczną. Składała się z 8 budynków mieszkalnych i liczyła 106 mieszkańców. Po 1820 roku Stachowiznę, Stąpławki i Pasterzewo nabyła rodzina Anhuth. W 1847 roku założyła ona kolejny folwark Staniewo. W 1889 roku dobra obejmowały powierzchnię 1063 ha. Najprawdopodobniej na przełomie XIX i XX wieku zaczęły być wyprzedawane. W 1905 roku majątek obejmował tylko 482 ha. W tym czasie we wsi działał młyn wodny.

W 1907 roku nowym właścicielem Pasterzewa i Stachowizny został Paul Rachke. Majątek specjalizował się w hodowli bydła, owiec i koni. W 1932 roku Stachowiznę przejęła jako swój posag Renata von Fischer, która była córką kontradmirała Reinholda von Fischera.

Po zakończeniu II wojny światowej na terenie majątku powstała państwowa stadnina koni. W latach 60. Stachowizna stała się częścią Państwowego Gospodarstwa Rolnego w Smokowie. Obecnie dwór i pozostałości parku stanowią własność prywatną.

Zabytki

Dwór z drugiej połowy XIX wieku, wybudowany w stylu neorenesansowym z nawiązaniami do neogotyku
Park dworski

Bibliografia

Achremczyk Stanisław, Historia Warmii i Mazur, t. I–II, Olsztyn 2010–2011.
Jackiewicz-Garniec Małgorzata, Garniec Mirosław, Pałace i dwory dawnych Prus Wschodnich, Olsztyn 2001.
Kętrzyn i okolice, oprac. Izabela Karpiuk, Kętrzyn 2001.
Licharewa Zofia, Kętrzyn. Z dziejów miasta i powiatu, Olsztyn 1962.
Warmia i Mazury. Przewodnik ilustrowany, red. Marcin Kuleszo, Barbara Wojczulanis, Olsztyn 2001.
Bank Danych Lokalnych GUS [05.09.2026].

↑ Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Stachowizna” (ID BDL 042815608032-0477989; SIMC 0477989; wartość 82), dostęp 5 września 2026.

[1] Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Stachowizna” (ID BDL 042815608032-0477989; SIMC 0477989; wartość 82), dostęp 5 września 2026.

[1]