Sarnowo

	Sarnowo
	; Kościół z XX w. w Sarnowie.; Fot. Kacper Dębski. Źródło: File:Sarnowo (powiat nidzicki) church 2008-05.jpg – Wikimedia Commons [07.09.2026]
Rodzaj miejscowości	wieś sołecka
Państwo	Polska
Województwo	warmińsko-mazurskie
Powiat	nidzicki
Gmina	Kozłowo
Sołectwo	Sarnowo
Liczba ludności (2021)	349
Strefa numeracyjna	(+48) 89
Kod pocztowy	13 - 124 Kozłowo
Tablice rejestracyjne	NNI
	Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego ; Sarnowo
	Położenie na mapie Polski ; Sarnowo
	53°16′04″N 20°16′15″E/53,267778 20,270833

Sarnowo (Schernaw,Szernaw) – wieś sołecka położona w województwie warmińsko–mazurskim, w powiecie nidzickim, w gminie Kozłowo. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Położenie

Miejscowość położona jest miedzy drogą wojewódzką nr 545 a drogą krajową nr 7, w odległości ok. 7 km od Działdowa.

Dzieje miejscowości

Wieś lokowano w 1352 r., ale już w 1340 r. istniało tutaj pierwsze osadnictwo. Lokacji wsi dokonał komtur ostródzki Guntera von Hohenstein. Miejscowość otrzymała ziemię na prawie chełmińskim. W 1387 r. w Sarnowie powstała karczma, której właścicielem był Hans Scharfenstein. Przed 1426 r. funkcjonował tutaj młyn nad Szkotówką. W 1467 r. wieś trafia w ręce Paśka Negockiego. Komtur morąski – Henryk Reuss z Pławna zastawił Sarnowo za 450 zł. W 1542 r. Sarnowo zamieszkiwała ludność polska. W 1564 r. 1 włókę ziemi otrzymał tutaj Dzieszko Lanckoroński. W 1579 r. działała w Sarnowie szkoła.

W 1781 r. we wsi mieszkało: 3 chłopów chełmińskich, 3 lemanów, 19 gburów, chałupnik, 6 pastuchów, pastor, organista i kowal. W XIX w. wieś znajdowała się w powiecie niborskim. W XIX w. w Sarnowie było 150 domów, a miejscowość zamieszkiwało 800 osób.

Szkolnictwo

szkoła podstawowa

Religia

We wsi znajduje się siedziba parafii rzymskokatolickiej.

Zabytki

We wsi znajduje się kościół z początku XX w. i cmentarz z I wojny światowej.

Bibliografia

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, pod red. Bronisława Chlebowskiego, Filipa Sulimierskiego, Władysława Walewskiego, t. X, Warszawa 1889.
Wijaczka Jacek, Dzieje wsi do końca XVIII wieku, [w:] Historia Nidzicy i okolic, pod red. Waldemara Reznera, Nidzica 2012, ss. 165–202.
Bank Danych Lokalnych GUS [07.09.2026]

Przypisy

↑ Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Sarnowo” (ID BDL 042815611032-0479416; SIMC 0479416; wartość 349), dostęp 7 września 2026.

[1] Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Sarnowo” (ID BDL 042815611032-0479416; SIMC 0479416; wartość 349), dostęp 7 września 2026.

[1]