Sągnity

	Sągnity
Państwo	Polska
Województwo	warmińsko-mazurskie
Powiat	bartoszycki
Gmina	Górowo Iławeckie
Liczba ludności (2021)	146
	Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego ; Sągnity
	Położenie na mapie Polski ; Sągnity
	54°20′57″N 20°21′03″E/54,349167 20,350833

Sągnity (niem. Sangnitten) – wieś sołecka położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie bartoszyckim, w gminie Górowo Iławeckie. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa olsztyńskiego. W latach 1946–1961 wieś wchodziła w skład powiatu górowskiego. W skład sołectwa wchodzą wsie: Sągnity, Gniewkowo, Worszyny i Wormie.

Położenie

Wieś położona jest w północnej części województwa warmińsko-mazurskiego, na obszarze Wzniesień Górowskich, 35 km na północny zachód od Bartoszyc i 13 km na północny wschód od Górowa Iławeckiego, w pobliżu granicy z powiatem braniewskim. Na zachód od wsi znajduje się Mchowy Staw (15 ha).

Dzieje miejscowości

Wieś powstała w ramach kolonizacji północnych obszarów państwa zakonu krzyżackiego. Po raz pierwszy wzmiankowana jest w źródłach z 1414 roku jako wieś pruska o nazwie Zantonithen wywodzącej się od Prusa o imieniu Santon. W następnych stuleciach była to najprawdopodobniej wieś należąca do skarbu państwa (tj. książęca, później królewska), aż do reform uwłaszczeniowych na początku XIX wieku. Należała do parafii ewangelickiej w Kandytach.

Szkołę we wsi założono w połowie XVIII wieku. W 1935 roku uczęszczało do niej 87 uczniów, a zatrudnionych było dwóch nauczycieli. Po II wojnie światowej uruchomiono ją ponownie, a w latach 60. wybudowano dla niej nową siedzibę. Po 1945 roku Sągnity stały się siedzibą sołectwa. Przy wsi funkcjonowało Państwowe Gospodarstwo Rolne Lipniki. Według spisu powszechnego z 1983 roku miejscowość składała się z 39 budynków mieszkalnych i miała 41 indywidualnych gospodarstw rolnych, które łącznie zajmowały powierzchnię 252 ha. We wsi znajdowały się wówczas: biblioteka, klub, boisko sportowe, siedziba leśnictwa, prywatny zakład remontowo-budowlany, a także cegielnia i mleczarnia (dwie ostatnie zatrudniały ogółem 61 pracowników).

Liczba mieszkańców w następujących latach wynosiła:

1857 – 186 osób
1933 – 375 osób
1939 – 369 osób
1983 – 231 osób

Gospodarka

We wsi działa przedsiębiorstwo "Cegielnia Sągnity".

Zabytki

zespół budynków kolejowych
cegielnia
kuźnia
przykłady budownictwa wiejskiego z pierwszej ćwierci XX wieku (domy i budynki gospodarcze)

Galeria zdjęć

Sągnity na pocztówce z lat 30. XX wieku.
Szkoła w Sągnitach w latach 30. XX wieku.
Stacja kolejowa Sągnity (obecnie nieczynna).
Cegielnia w Sągnitach.

Przypisy

↑ Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Sągnity” (ID BDL 042815601052-0474399; SIMC 0474399; wartość 146), dostęp 23 sierpnia 2026.

Bibliografia

Bartoszyce. Z dziejów miasta i okolic, red. Andrzej Wakar, Olsztyn 1987.
Statistisch-Topographisches Adreß-Handbuch von Ostpreussen, Commission bei Wilhelm Koch, Königsberg 1857.
Bank Danych Lokalnych GUS [23.08.2026]
Kreis Preußisch Eylau – Wikipedia (niem.) [23.08.2026]

[1] Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Sągnity” (ID BDL 042815601052-0474399; SIMC 0474399; wartość 146), dostęp 23 sierpnia 2026.

[1]