Rumian
| Rumian | |
| Rodzaj miejscowości | wieś sołecka |
| Państwo |  Polska
|
| Województwo | warmińsko-mazurskie |
| Powiat | działdowski |
| Gmina | Rybno |
| Liczba ludności (2021) | 283 (łącznie z: część Lesiak, wieś Rumian)[1] |
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego   Rumian | |
Położenie na mapie Polski  Rumian | |
| |
Rumian (niem. Rumian) – wieś sołecka położona w województwie warmińsko–mazurskim, w powiecie działdowskim, w gminie Rybno. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa ciechanowskiego.
Położenie
Wieś położona jest w południowej części województwa warmińsko–mazurskiego, na pograniczu Pojezierza Mazurskiego i Niziny Mazowieckiej, nad Strugą Rumiańską, na północny zachód od jeziora Rumian, 4 km na północ od Rybna, w pobliżu granicy z powiatami nowomiejskim i iławskim.
Dzieje miejscowości
Wieś została założona na terenie dóbr należących do biskupa chełmińskiego. Po raz pierwszy pojawiła się w źródłach z 1303 roku jako Romna, a w 1341 roku jako Roman; od połowy XVI wieku utrwaliła się forma Rumian. Pierwszą niewielką kapliczkę wybudowano tu w XVI wieku, a nieco później drewniany kościół i założono parafię. Na początku XVII wieku Rumian obejmował 60 łanów ziemi, znajdowała się tu karczma oraz młyn wodny. Według danych z 1706 roku do tutejszego proboszcza należało sześć łanów ziemi, posiadał on również cztery woły, cztery krowy, jałówkę, cztery konie robocze i dwa zaprzęgowe, sześć owiec, jedenaście owiec, dziewięć jagniąt, cztery świnie oraz drób. Szkołę założono zapewne wraz z parafią. Na początku XVIII wieku uczęszczało do niej 30 dzieci, a nauczycielem był organista. Na miejscu zniszczonego drewnianego kościoła w 1714 roku wzniesiono nową - również drewnianą - świątynię w stylu barokowym.
W 1919 roku na mocy traktatu wersalskiego wieś przyznana została Rzeczpospolitej Polskiej; do 1932 roku wchodziła w skład powiatu lubawskiego. W 1939 roku znalazła się pod okupacją niemiecką. W połowie lat 50. Rumian był krótko siedzibą gromady.
Liczba mieszkańców w poszczególnych latach:
- 1858 r. – 356 osób
- 1868 r. – 411 osób
- 1885 r. – 485 osób
- 1905 r. – 525 osób
- 1910 r. – 519 osób
Szkolnictwo
Religia
We wsi znajduje się siedziba parafii rzymskokatolickiej.
Zabytki
- kościół pw. św. Barbary z 1714 roku, drewniany, na kamiennym cokole
- budynek plebanii z początku XX wieku oraz zabytkowa kostnica i przykościelny cmentarz
- budynek szkoły z końca XIX wieku
- młyn z 1940 roku, obecnie nieczynny
Turystyka
- szlak pieszy lub rowerowy – przebieg trasy: Rybno – Rumian – jezioro Rumian – Nowa Wieś Ostródzka – Szczupliny – Kolonia Rybno – Rybno; trasa leży w całości w obrębie Welskiego Parku Krajobrazowego
Ludzie związani z miejscowością
- Edmund Ligman (ur. 1960) – samorządowiec, wójt gminy Rybno, nauczyciel w szkole podstawowej w Rumianie
- w miejscowym kościele został pochowany Mateusz Truszczyński (1794–1862) – duchowny katolicki, proboszcz parafii w Zwiniarzu
Bibliografia
Działdowo. Z dziejów miasta i powiatu, red. Andrzej Wakar i in., Olsztyn 1966.
Przewodnik po zabytkach kultury materialnej Welskiego Parku Krajobrazowego, tekst Jarosław Kapiński, Wanda Grodzka, Lidzbark 2001.
Statistisch-Topographisches Adreß-Handbuch von Westpreussen, Commission bei Leon Saunier, Danzig und Elbing 1858.
Warmia i Mazury. Przewodnik ilustrowany, red. Marcin Kuleszo, Barbara Wojczulanis, Olsztyn 2001.
Wojewódzka ewidencja zabytków [21.08.2026]
Bank Danych Lokalnych GUS [21.08.2026]
Przypisy
- ↑ Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Rumian” (ID BDL 042815403062-0125049; SIMC 0125049) — wartość zbiorcza obejmująca 2 jednostki SIMC (Lesiak | Rumian), dostęp 21 sierpnia 2026.