Radziejewo
| Radziejewo | |
| Rodzaj miejscowości | wieś sołęcka |
| Państwo |  Polska
|
| Województwo | warmińsko-mazurskie |
| Powiat | braniewski |
| Gmina | Pieniężno |
| Liczba ludności (2021) | 203[1] |
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego   Radziejewo | |
Położenie na mapie Polski  Radziejewo | |
| |
Radziejewo (niem. Sonnwalde) – wieś sołecka położona w województwie warmińsko–mazurskim, w powiecie braniewskim, w gminie Pieniężno. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa elbląskiego.
Położenie
Wieś położona jest w północnej części województwa warmińsko–mazurskiego, w południowo–zachodniej części Wzniesień Górowskich, 6 km na południowy zachód od Pieniężna i 14 km na północny wschód od Ornety, przy granicy z powiatem lidzbarskim.
Dzieje miejscowości
Wieś została założona w 1326 roku (przywilej lokacyjny z dnia 1 marca) na 70 łanach lasu. Cztery łany przeznaczono dla kościoła, a siedem dla sołtysa. Zasadźcą wsi był Bernard Schonewald, od którego pochodzi niemiecka nazwa miejscowości. Osadnikom przyznano zaledwie dwuletnią wolniznę. Na skutek wojen polsko–krzyżackich w XV wieku opustoszała sąsiednia pruska wieś Cabe i jej obszar włączono do Radziejewa. Z kolei na początku następnego stulecia w wyniku ostatniej wojny z Zakonem całkowicie zniszczone zostało samo Radziejewo; wszystkie łany ziemi były wówczas opuszczone. Pod koniec XVI wieku założono tu karczmę. W połowie XVII wieku wieś obejmowała 66 łanów, z których siedem należało do trzech sołtysów, a na pozostałych gospodarowało 21 chłopów.
Przed wybuchem II wojny światowej większość mieszkańców utrzymywała się z rolnictwa i leśnictwa, 34 osoby pracowały w przemyśle i rzemiośle, a 19 – w handlu i komunikacji.
Liczba mieszkańców i gospodarstw w poszczególnych latach:
- 1783 r. – 49 gospodarstw rolnych
- 1820 r. – 320 osób, 47 gospodarstw rolnych
- 1857 r. – 535 osób
- 1905 r. – 531 osób
- 1933 r. – 570 osób
- 1939 r. – 545 osób, 121 gospodarstw domowych
Religia
We wsi znajduje się siedziba parafii rzymskokatolickiej.
Zabytki
- częściowo zachowany średniowieczny układ ruralistyczny
- kościół barokowy z elementami gotyckimi
- cmentarz przykościelny
- kapliczki warmińskie z przełomu XIX i XX w.
Bibliografia
Braniewo. Z dziejów miasta i powiatu, red. Andrzej Wakar i in., Olsztyn 1973.
Statistisch-Topographisches Adreß-Handbuch von Ostpreussen, Commission bei Wilhelm Koch, Königsberg 1857.
Warmia i Mazury. Przewodnik ilustrowany, red. Marcin Kuleszo, Barbara Wojczulanis, Olsztyn 2001.
Wojewódzka ewidencja zabytków [27.08.2026]
Strona Urzędu Gminy Pieniężno [27.08.2026]
Bank Danych Lokalnych GUS [27.08.2026]
Kreis Braunsberg – Wikipedia (niem.) [27.08.2026]
Przypisy
- ↑ Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Radziejewo” (ID BDL 042815402055-0155168; SIMC 0155168; wartość 203), dostęp 27 sierpnia 2026.