Parafia pw. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny i Świętego Józefa w Krośnie
| Parafia pw. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny i Świętego Józefa w Krośnie | |
Sanktuarium Maryjne Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny i św. Józefa w Krośnie, fot. Aleksandra Kapłon
| |
| Siedziba | Krosno |
| Adres | Krosno, 11-130 Orneta |
| Data powołania | 1 listopada 1994 r. |
| Wyznanie | katolickie |
| Kościół | rzymskokatolicki |
| Archidiecezja | warmińska |
| Dekanat | Orneta |
| Kościół | Sanktuarium Maryjne Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny i św. Józefa w Krośnie |
Parafia pw. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny i Świętego Józefa w Krośnie — rzymskokatolicka parafia leżąca w dekanacie Orneta należącym do archidiecezji warmińskiej. Kościół parafialny znajduje się w Krośnie. Od 1994 r. do 2015 r. proboszczem parafii był ks. kan. mgr Andrzej Krużycki.

Historia parafii
Pierwsza wiarygodna wzmianka o Krośnie jako ośrodku pątniczym mówi o tym, że właściciel ziemi Jakub Barcz w roku 1593 wzniósł w miejsce starej, zniszczonej kaplicy z cudowną figurką nową i większą. W 1599 roku biskup Andrzej Batory wydał przywilej pozwalający na wystawienie tam karczmy dla pielgrzymów. Akta wizytacji z 1598 roku podają, że miejsce to słynie z cudów.
Najpopularniejsza legenda dotycząca powstania sanktuarium opowiada o dzieciach bawiących się nad brzegiem Drwęcy Warmińskiej. Na kamieniu w rzece znalazły one alabastrową figurkę Matki Boskiej z Dzieciątkiem i zabrały ją do domu. Następnego dnia figurka została znaleziona w tym samym miejscu. Schowana i zamknięta przez matkę dzieci w skrzyni ponownie wróciła nad rzekę. Kilkakrotnie uroczyście przenoszona do kościoła w Ornecie również w cudowny sposób wracała na dawne miejsce. W końcu odczytując to jako znak boży wzniesiono nad rzeką kapliczkę i w niej pozostawiono figurkę, do której szybko zaczęli przybywać pątnicy.
Pierwsza drewniana kaplica powstała prawdopodobnie około 1400 roku, później postawiono murowaną, która przetrwała do XVIII wieku. Wówczas w wyniku napływu pielgrzymów, relacji o uzdrowieniach i łaskach oraz dzięki zabiegom proboszcza z Ornety Kaspra Simonisa wybudowano w tym miejscu nowy, duży kościół. Kamień węgielny w roku 1715 poświęcił biskup Teodor Potocki, jeden z głównych współfundatorów kościoła.
Istniejący kościół zbudowano na dębowych palach. Dodatkowo, aby ołtarz umiejscowić tam, gdzie według legendy odnaleziono alabastrową figurkę, zmieniono koryto rzeki Drwęcy Warmińskiej. Prace budowlane prowadził mistrz Jan Krzysztof Reimers z Ornety. Zmarł w grudniu 1720 roku i został pochowany w podziemiach kościoła. Budowę kościoła zakończono w 1720 roku, a wykańczanie wnętrza i zdobienia fasady dopiero w 1759 roku. Budowa zespołu pielgrzymkowego w Krośnie wzorowana była na zespole w Świętej Lipce, czyli świątynia, obejścia krużgankowe z kaplicami narożnymi i dom kongregacji wybudowane zostały z czerwonej cegły i pokryte tynkiem. W latach 1724–1727 postawiono na północny wschód od kościoła budynek, na planie czworoboku z wewnętrznym dziedzińcem, dla księży ze wspólnoty diecezjalnej, którzy opiekowali się świątynią i pielgrzymami. Później został on miejscem dla chorych i starszych kapłanów.
W czasie wojen napoleońskich kościół krośnieński został splądrowany. Zespół pielgrzymkowy ucierpiał w czasie ofensywy wojsk rosyjskich w sierpniu 1914 roku. Spłonął dach kościoła i dom kongregacji, zniszczone zostały barokowe hełmy na wieżach, kaplica północno-wschodnia oraz przylegające do niej fragmenty krużganka. Niemal natychmiast podjęto prace zabezpieczające i remontowe, które trwały do 1928 roku.
W latach 1925–1927 drewniane figury Chrystusa i apostołów z attyki zachodniego skrzydła krużganka zostały zastąpione kamiennymi kopiami wykonanymi przez Franza Threynego z Królewca. Oryginalne figury w 1941 r. zostały wywiezione do Królewca. Świeżo odrestaurowane po zniszczeniach wojennych sanktuarium w Krośnie w 1932 r. znalazło się obok sanktuariów w Świętej Lipce, Gietrzwałdzie, Stoczku i Głotowie na liście znaczniejszych miejsc peregrynacji polecanych wiernym przez synod diecezjalny.
Druga wojna światowa nie spowodowała w zabudowaniach zespołu tak poważnych zniszczeń jak pierwsza. Sanktuarium poniosło jednak ogromną stratę. W 1945 r. zaginęła czczona tu od wieków alabastrowa figurka Matki Boskiej z Dzieciątkiem.
Dekret o utworzeniu samodzielnej parafii w Krośnie wydano 18 października 1994 roku, a wszedł w życie 1 listopada 1994 roku.[1] Granice jej objęły miejscowość Krosno wraz z koloniami, należącymi odwiecznie do parafii św. Jana Chrzciciela w Ornecie. Kościołem parafialnym został zabytkowy kościół barokowy, a plebania i kancelaria parafialna znalazły pomieszczenie w zabytkowym budynku Sanktuarium Maryjnego w Krośnie, stanowiącym dawniej Dom Księży Emerytów Diecezji Warmińskiej. W 2014 r. parafia liczyła niewiele ponad 300 osób, a pierwszym jej proboszczem i kustoszem został ks. kanonik Andrzej Krużycki.
Zobacz też
Archidiecezja Warmińska
Sanktuarium Maryjne Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny i św. Józefa w Krośnie
Galeria zdjęć
-
Sanktuarium w Krośnie, fot. Aleksandra Kapłon -
Sanktuarium w Krośnie, fot. Aleksandra Kapłon -
Sanktuarium w Krośnie, fot. Aleksandra Kapłon -
Organy kościelne w Sanktuarium w Krośnie, fot. Mieczysław Kalski -
Dawny dom księży emerytów w Krośnie, plebania. Fot. Lotek70. Źródło: Wikimedia Commons [26.09.2014]
Przypisy
Bibliografia
Julian Wojtkowski, Parafie utworzone w dziesięcioleciu Archidiecezji Warmińskiej 1992–2002, Studia Warmińskie XL (2003), s. 449
Archidiecezja Warmińska, Zmarł ś.p. Ksiądz Kanonik Andrzej Krużycki, 24 lipca 2015 r. [dostęp 04.10.2026]
Archidiecezja Warmińska – Parafia Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny i Świętego Józefa w Krośnie [dostęp 26.08.2026]
Kościoły i kaplice Archidiecezji Warmińskiej, red. Bronisław Magdziarz, Olsztyn 1999
Katalog duchowieństwa katolickiego diecezji warmińskiej (do 1945 roku), Andrzej Kopiczko, Olsztyn 2003
Katalog duchowieństwa katolickiego diecezji warmińskiej (1945-1992), Andrzej Kopiczko, Olsztyn 2006
Zabytek na dziś, "Gazeta Turystyczna Warmii i Mazur" [26.09.2014]
szlak-pielgrzymkowy.pl, Krosno — Dzieje sanktuarium [26.09.2014]