Przejdź do zawartości

Parafia pw. św. Wawrzyńca w Plutach

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Parafia pw. św. Wawrzyńca w Plutach

Siedziba Pluty
Adres Pluty 16, 14-520 Pieniężno
Data powołania XIV w.
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolickie
Archidiecezja warmińska
Dekanat Górowo Iławeckie
Kościół św. Wawrzyńca i św. Stanisława
Wspomnienie liturgiczne 10 sierpnia

Parafia pw. św. Wawrzyńca w Plutach – parafia rzymskokatolicka w dekanacie Górowo Iławeckie, w archidiecezji warmińskiej.

Lokalizacja parafii

Parafia pw. św. Wawrzyńca mieści się we wsi Pluty, która otrzymała przywilej lokacyjny w 1326 r. Według karty ewidencyjnej kościoła z 1997 r. w pobliżu wsi znajdował się pruski gród znany pod nazwą Pelten. Prepozyt kapituły warmińskiej Jordan zbudował w 1325 r. drewniany zamek obronny. Zamek ten był ważny ze względu na fakt, iż był usytuowany na szlaku wiodącym do Pieniężna.

Parafia

Przywilej lokacyjny z 1326 r. przewidywał uposażenie kościoła. Proboszcz był wzmiankowany w 1343 r.[1] Według katalogu archidiecezji warmińskiej parafia powstała w XIV w.

Kościół parafialny

Kościół został zdewastowany w czasie wojny z zakonem krzyżackim w 1410 r. Według opisu Adolfa Boettichera z 1894 r. zachowały się jednak partie gotyckich murów.[2] Według gminnego komunikatu z 2010 r. przetrwały także granitowa chrzcielnica i kropielnica.[3]

Kościół zbudowano w drugiej połowie XIV w. albo na przełomie XV i XVI w.[1][3] Na szczycie zakrystii umieszczono datę roczną, odczytywaną jako 1521 lub 1526.[4] W 1581 r. Marcin Kromer dokonał ponownej konsekracji świątyni.[2]

Obiekt był kilkakrotnie odnawiany i przebudowywany. Barokowy ołtarz główny pochodzi z 1694 r. Ołtarze boczne Boetticher datował na 1700 r. i uważał, że wykonano je w Królewcu. Według jego opisu obraz Ostatniej Wieczerzy namalowany przez Kolberga w 1703 r. został zastąpiony w 1759 r. obrazami św. Barbary i św. Józefa.[2] Ambonę Boetticher datował na 1722 r.[2] Krucyfiks pochodzi z XVIII w. i został wykonany w stylu barokowym. Wieża kościelna posiada zabytkowy mechanizm zegarowy. W 2010 r. zakończono remont kościoła dofinansowany kwotą 300 tys. zł przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Prace obejmowały m.in. wzmocnienie murów, uzupełnienie tynków i renowację więźby dachowej oraz odtworzenie tarczy zegara słonecznego na elewacji.[3]

Duchowni parafii

Proboszczowie:

  • ks. Wojciech Leszczyński (stan na 10.10.2026)[5]

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 Urząd Miejski w Pieniężnie, Sołectwa, sekcja Pluty (Pełty) [dostęp 05.10.2026].
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Adolf Boetticher, Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Ostpreussen. Heft IV: Das Ermland, Königsberg 1894, s. 203–205 (skany 241–243).
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 Pieniężno: Remont Kościoła pw. św. Wawrzyńca w Plutach zakończony, Serwis Samorządowy PAP, materiał gminy Pieniężno, 25.11.2010 [dostęp 05.10.2026].
  4. ↑ Warmińsko-Mazurski Fundusz Filmowy, Pluty – kościół św. Wawrzyńca i Stanisława [dostęp 05.10.2026]; Jerzy Domino, karta ewidencyjna kościoła w Plutach, listopad 1997, rubryka 12, skan w portalu zabytek.pl.
  5. ↑ Archidiecezja Warmińska, Pluty — Świętego Wawrzyńca [dostęp: 10.10.2026].

Bibliografia

Archidiecezja Warmińska – Parafia Świętego Wawrzyńca w Pluty [dostęp 26.08.2026] pl.wikipedia.org, Parafia św. Wawrzyńca w Plutach[07.08.2014]
mojemazury.pl, Kościół św. Wawrzyńca w Plutach[07.08.2014]
Deon.pl, wykaz parafii: Parafia pw. św. Wawrzyńca w Plutach[07.08.2014]
pieniezno.pl. Kościół św. Wawrzyńca [07.08.2014]