Parafia pw. św. Wawrzyńca w Kiełpinach
| Parafia pw. św. Wawrzyńca w Kiełpinach | |
![]() Kościół parafialny.
Źródło: www.diecezja.torun.pl, 31.12.2013. | |
| Siedziba | Kiełpiny |
| Adres | Kiełpiny 47, 13-230 Lidzbark |
| Data powołania | prawdopodobnie XIV w.; ponownie 1 kwietnia 1937 r. |
| Wyznanie | katolickie |
| Kościół | rzymskokatolicki |
| Diecezja | toruńska |
| Dekanat | lidzbarski |
| Kościół | kościół pw. św. Wawrzyńca |
| Wspomnienie liturgiczne | 10 sierpnia |
| Karta parafii w serwisie diecezji toruńskiej | |
Parafia pw. św. Wawrzyńca w Kiełpinach – rzymskokatolicka parafia leżąca w dekanacie lidzbarskim, należącym do diecezji toruńskiej. Jej początki wiązane są prawdopodobnie z XIV w. Po utracie samodzielności około 1630 r. od 1 lipca 1908 r. działała jako samodzielna kuracja. Dekretem z 20 lutego 1937 r., obowiązującym od 1 kwietnia tego roku, przywrócono jej rangę parafii.[1] Mieści się w Kiełpinach.
Historia parafii
Pierwsza wzmianka o miejscowym proboszczu pochodzi z czasów biskupa chełmińskiego Arnolda Stapila (1402–1416).[2] Pierwszą drewnianą świątynię wzniesiono w XIV w.[3] Na początku XVI w. świątynia tak podupadła, że postanowiono ją rozebrać i na jej miejscu postawić nowy kościół. W 1543 r. konsekrował go bp Tiedeman Giese.[3] Drewniany kościół datuje się również na około 1574 lub 1584 r.[2][4] Do parafii kiełpińskiej należały wówczas wsie: Rynek Włościański i Rynek Szlachecki. Pożar na początku XVII w. doprowadził do likwidacji parafii.[3] Parafia utraciła samodzielność około 1630 r., a opiekę nad Kiełpinami powierzano później duchownym z sąsiednich parafii.[2][1]
Według opisu parafii opublikowanego w „Niedzieli” w 2021 r. w 1848 r. ustanowiono patronat mieszany, sprawowany przez biskupa chełmińskiego w parzystych miesiącach roku, a przez rząd pruski w nieparzystych.[5] Schematyzm z 1928 r. określał natomiast rząd jako kolatora kościoła.[2] W XIX w. do parafii należały: Kiełpiny, Kłodzina, Wasioły, Rynek i Żabiny. Od 1 lipca 1908 r. Kiełpiny miały samodzielną kurację. W 1912 r. przyłączono do niej Gronowo z parafii rumiańskiej oraz Grądy i Tarczyny z parafii zwiniarskiej. [2] W 1920 r. Kiełpiny włączono do powiatu lubawskiego, a w 1927 r. do dekanatu lidzbarskiego. Rangę parafii kuracja uzyskała 1 kwietnia 1937 r.[1]
Według schematyzmu z 1928 r. kuracja obejmowała miejscowości: Kiełpiny (469 wiernych), Gronowo (185), Grądy (195), Rynek (226), Wasioły (14) i Tarczyny (143).[2] Działały w niej wówczas Towarzystwo Misyjne (od 1922 r.), Bractwo Różańca św. oraz Stowarzyszenie Młodzieży Katolickiej założone w 1926 r.[2]
W dniach 23–31 maja 1998 r. parafia przeżywała misje ewangelizacyjne, których owocem było zawiązanie się Akcji Katolickiej. W 2000 r. odbywały się m.in. pielgrzymki piesze i autokarowe do sanktuariów i kościołów. Msze św. odprawiane są w kościele pw. św. Wawrzyńca w Kiełpinach.[4]
Duchowni parafii
- ks. Alfons Jan Tissler (1940–1947)[6]
Proboszczowie (wykaz historyczny):
- ks. Paweł Ossowski (1955–1961)
- ks. Tadeusz Seroczyński (1961–1971)
- ks. Józef Lech Witkowski (1971–1987)
Duchowni (wykaz historyczny):
Ruchy i stowarzyszenia działające na terenie parafii
Według archiwalnej karty diecezji toruńskiej z 24 maja 2008 r. w parafii działały wspólnoty:[4]
- Akcja Katolicka
- Dzieci Maryi
- Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży
- Koło ministranckie
- Koło Przyjaciół Misji
- Ministranci i lektorzy
- Towarzystwo Przyjaciół Wyższego Seminarium Duchownego
- Zespół Charytatywny
- Żywy Różaniec
Zobacz też
Diecezja toruńska, Parafia pw. św. Wawrzyńca
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Dekret w sprawie utworzenia parafii Kiełpiny, dekanat lidzbarski, powiat działdowski, „Miesięcznik Diecezji Chełmińskiej”, nr 3, 1937, s. 149–150, poz. 27; wydany 20 lutego 1937 r., obowiązujący od 1 kwietnia 1937 r.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Diecezja chełmińska: zarys historyczno-statystyczny, Pelplin 1928, s. 421–423, rozdział „Kiełpiny”.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Kościół parafialny pw. św. Wawrzyńca w Kiełpinach, serwis miasta Lidzbark, 18 maja 2015 r.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Archiwalna karta parafii w serwisie diecezji toruńskiej, zapis z 24 maja 2008 r.
- ↑ Renata Czerwińska, Ukryte skarby, „Niedziela toruńska”, nr 33/2021, s. VII, 11 sierpnia 2021 r.
- ↑ Tissler Alfons Jan, Encyklopedia Powiatu Działdowskiego [dostęp 05.10.2026].
Bibliografia
Diecezja toruńska — Parafia pw. św. Wawrzyńca w Kiełpinach [dostęp 05.10.2026]
Diecezja chełmińska: zarys historyczno-statystyczny, Pelplin 1928, s. 421–423.
Miesięcznik Diecezji Chełmińskiej, nr 3, 1937, s. 149–150, poz. 27.
Kościół parafialny pw. św. Wawrzyńca w Kiełpinach, serwis miasta Lidzbark, 18 maja 2015 r.
Archiwalna karta parafii w serwisie diecezji toruńskiej, zapis z 24 maja 2008 r.
Renata Czerwińska, Ukryte skarby, „Niedziela toruńska”, nr 33/2021, s. VII, 11 sierpnia 2021 r.
Mogilnicki Zbigniew, 660 lat Działdowa. Cztery lata po urodzinach miasta, Działdowo 2008.
