Przejdź do zawartości

Parafia pw. św. Wawrzyńca w Barczewku

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Parafia pw. św. Wawrzyńca w Barczewku

Kościół pw. św. Wawrzyńca w Barczewku, fot. Mieczysław Kalski
Kościół pw. św. Wawrzyńca w Barczewku, fot. Mieczysław Kalski
Siedziba Barczewko
Adres Barczewko 61, 11-010 Barczewo
Data powołania 1325 r.
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Archidiecezja warmińska
Dekanat Barczewo
Kościół Kościół pw. św. Katarzyny i św. Wawrzyńca w Barczewku

Parafia pw. św. Wawrzyńca w Barczewku — rzymskokatolicka parafia leżąca w dekanacie Barczewo należącym do archidiecezji warmińskiej. Kościół parafialny znajduje się w Barczewku. Według karty Archidiecezji Warmińskiej początki parafii sięgają 1325 r.

Wnętrze kościoła w Barczewku, autor: S. Czachorowski, źródło: Wikimedia Commons [30.10.2014]
Wnętrze kościoła w Barczewku, autor: S. Czachorowski, źródło: Wikimedia Commons [30.10.2014]

Historia parafii

Badania archeologiczne opisane w 2025 r. wskazują na prawdopodobny drewniany kościół w średniowiecznej osadzie Wartberg z lat 1325–1330, zniszczonej w 1354 r. Autorzy zastrzegają, że sakralna funkcja odkrytych reliktów nie została ostatecznie dowiedziona. Kościół w późniejszej wsi Barczewko powstał w drugiej połowie XIV w. Wielokrotnie był niszczony i odbudowywany. W XVI wieku biskup Marcin Kromer konsekrował odbudowaną świątynię pod wezwaniem św. Katarzyny. Budowla podczas wojen szwedzkich została ponownie zniszczona. W latach 1782–1784 znów odbudowany kościół został konsekrowany przez biskupa Ignacego Krasickiego. Obecny wygląd kościoła jest wynikiem odbudowy z lat 1889–1893. Po pożarze poprzedniej budowli zachowały się wieża i przednia część korpusu. Konsekrował go 17 października 1893 r. biskup Andrzej Thiel.

Kościół w Barczewku to obszerna trójnawowa hala utrzymana w stylu neoromańskim. W jej korpusie wyodrębniono: transept, prezbiterium i zakrystię. Przylega do niej również wysoka wieża o ściętych narożach, przykryta czterospadowym dachem, z chorągiewką, na której widnieje data 1784. W części dachu nad transeptem umieszczono niewielką wieżyczkę. We wnętrzu zastosowano sklepienia krzyżowo-żebrowe, wsparte na okrągłych kolumnach z kapitelami. Wyposażenie wnętrza obejmuje zabytki barokowe z XVII i XVIII wieku oraz elementy z XIX wieku. Przed kościołem stoi krzyż misyjny z 1845 r. W centrum Barczewka znajdują się cztery kapliczki: w pobliżu sklepu i OSP, przy kościele, naprzeciw szkoły i przy drodze do Olsztyna.

15 września 2007 roku w bazylice św. Jakuba w Olsztynie arcybiskup Wojciech Ziemba, Metropolita Warmiński, otworzył dwa procesy beatyfikacyjne dotyczące męczenników drugiej wojny światowej, ofiar hitleryzmu i komunizmu — dwudziestu ośmiu księży warmińskich, jednej siostry zakonnej oraz pięciu osób świeckich. Jednym spośród wymienionych był ks. Joachim Ziemetzki, proboszcz parafii pw. św. Wawrzyńca i św. Katarzyny w Barczewku w latach 1938–1945, który został 26 stycznia 1945 r. zamordowany przez radzieckich żołnierzy. Mieszkańcy dzisiejszego Barczewka zapamiętali go jako dobrego i spokojnego człowieka, który wszystkich wiernych traktował na równi. Jako jeden z nielicznych z wartemborskiego dekanatu, oprócz dziekana ks. Maksymiliana Tarnowskiego, podczas nabożeństw kazania głosił najpierw w języku polskim, a potem w języku niemieckim.

Według informacji Archidiecezji Warmińskiej z powodu zbyt małej liczby świadectw sprawa Joachima Ziemetzkiego nie przeszła do etapu rzymskiego procesu beatyfikacyjnego.

Parafia Barczewko posiada swoją monografię, której autorem jest były mieszkaniec Barczewka Ulrich Fox, em. profesor Politechniki w Münster. Obszerne, liczące ponad 400 stron wydawnictwo Kirchspiel Alt-Wartenburg im Ermland mit Jadden-Tengutten-Tollack 1325–1985 ukazało się w 1989 roku w Paderborn, gdzie po wojnie osiedliła się duża grupa miejscowych parafian. Publikacja zawiera wiele zdjęć przedwojennych i powojennych, szkiców odręcznych przedstawiających plany wsi, statystyki i mapy. Wydawnictwo dostępne jest w regionalnych bibliotekach i księgozbiorach. Recenzja tej monografii, napisana przez prof. Janusza Jasińskiego, ukazała się w "Zapiskach Historycznych" (tom LVI, rok 1991, zeszyt 1).

Grupy działające na terenie parafii

Według reportażu z 2011 r. w Barczewku, Gadach i Tuławkach działały wspólnoty różańcowe, a koło młodzieżowe uczestniczyło w pielgrzymkach Podwórkowych Kółek Różańcowych.

  • Lektorzy
  • Koło Żywego Różańca
  • Służba Liturgiczna

Zobacz też

Archidiecezja Warmińska
"Gość Niedzielny", Kapłan skromny i dostojny [20.09.2014]

Bibliografia

Felix Biermann, Christofer Herrmann, Arkadiusz Koperkiewicz, Lokalizacja kościoła w przestrzeni średniowiecznego miasta – przykład Barczewka (Alt-Wartenburg) na Warmii, „Archeologia Polski” 70 (2025), s. 117–141; wykorzystano s. 117–121 i 136–137.
Gminny Program Opieki nad Zabytkami na lata 2020–2023 dla Gminy Barczewo, uchwała XVII(188)2020 z 27 lutego 2020 r., s. 41–42.
Krzysztof Kozłowski, Gdzie siostry rwały zęby, „Posłaniec Warmiński”, 13 listopada 2011 r., s. VIII.
Janusz Jasiński, Odszedł warmiński profesor Ulrich Fox (1937–2012), „Komunikaty Mazursko-Warmińskie” 2012, nr 2 (276), s. 427–434; wykorzystano s. 428–429.
Archidiecezja Warmińska, Procesy Beatyfikacyjne [dostęp 05.10.2026].
Katalog duchowieństwa katolickiego diecezji warmińskiej (do 1945 roku), Andrzej Kopiczko, Olsztyn 2003.
Archidiecezja Warmińska – Parafia Świętego Wawrzyńca w Barczewku [dostęp 05.10.2026]
Kościoły i kaplice Archidiecezji Warmińskiej, red. Bronisław Magdziarz, Olsztyn 1999
Katalog duchowieństwa katolickiego diecezji warmińskiej (1945-1992), Andrzej Kopiczko, Olsztyn 2006
Przewodnik turystyki dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego warmiaznanainieznana.pl [20.09.2014]