Parafia pw. św. Michała Archanioła w Turowie
Parafia pw. św. Michała Archanioła w Turowie – rzymskokatolicka parafia leżąca w dekanacie Grunwald, należącym do archidiecezji warmińskiej. Jej początki sięgają XIV wieku. Kościół parafialny znajduje się w Turowie, a kancelaria mieści się w Gardynach.
Historia parafii
Według Juliana Wojtkowskiego parafia istniała w Turowie już w XIV wieku. Niewykluczone, że świątynia powstała już w XIII wieku. W czasie reformacji kościół przejściowo służył protestantom. Według opisu gminnego Jan Gołyński przywrócił katolickiego księdza w 1608 roku.
Wojtkowski datuje nowy kościół, wzniesiony w miejsce grożącej zawaleniem drewnianej świątyni przez biskupa pomocniczego chełmińskiego Jana Opalińskiego, na 1687 rok, natomiast strona gminy podaje konsekrację w 1684 roku. W latach 1894–1895 powstał kościół murowany, konsekrowany pod wezwaniem Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny przez biskupa Leona Rednera. Został spalony podczas działań wojennych w latach 1944–1945.
Od 1945 r. wierni ze Szkotowa oraz Turowa należeli do jednego okręgu duszpasterskiego. W 1948 r. było w nim 1655 osób. W 1947 r. w Szkotowie i Turowie odbyły się misje ewangelizacyjne. Od 1950 r. administratorem okręgu duszpasterskiego: Szkotowo–Turowo był ks. Wenancjusz Maćkowiak. Według opisu Gminy Kozłowo w 1962 r. ks. Jan Rodziewicz ze Szkotowa rozpoczął odbudowę zniszczonego po wojnie kościół pw. św. Michała Archanioła w Turowie. Opis gminny umieszcza erygowanie parafii pod obecnym wezwaniem ogólnie na przełomie lat 80. i 90. XX wieku. Wojtkowski dokumentuje natomiast mianowanie Zbigniewa Żabińskiego jej proboszczem z dniem 1 lutego 1995 roku i wyznaczenie siedziby przy kościele filialnym w Gardynach, odbudowanym przez Eugeniusza Bracha. Do parafii włączono wówczas Dziurdziewo, Kamionki i Wierzbowo, wydzielone z parafii Ruszkowo. W Dziurdziewie znajdował się drugi kościół filialny. Kolejnym proboszczem, od 1 lipca 1999 roku, był Grzegorz Górski.
Zobacz też
Archidiecezja warmińska
Turowo: Parafia pw. św. Michała Archanioła
Bibliografia
Archidiecezja Warmińska – Parafia Świętego Michała Archanioła w Turowo [dostęp 26.08.2026]
Bielawny Krzysztof, Nidzica i okolice. Katolicy i ewangelicy po 1945 r., Gietrzwałd 2012, 549 s.
Julian Wojtkowski, Parafie utworzone w dziesięcioleciu Archidiecezji Warmińskiej 1992–2002, „Studia Warmińskie” 40 (2003), rozdział XV „Turowo”, s. 450 [dostęp 05.10.2026]
Gmina Kozłowo – Turowo i Browina, opis kościoła, 26.04.2023 [dostęp 05.10.2026]