Parafia pw. św. Małgorzaty Dziewicy i Męczennicy w Pierzchałach
| Parafia pw. św. Małgorzaty Dziewicy i Męczennicy w Pierzchałach | |
Kościół pw. św. Małgorzaty Dziewicy i Męczennicy w Pierzchałach, autor: Jacek Bogdan, źródło: Wikimedia Commons
| |
| Siedziba | Pierzchały |
| Adres | Pierzchały 16, 14-526 Płoskinia |
| Data powołania | 1 stycznia 1996 r. |
| Wyznanie | katolickie |
| Kościół | rzymskokatolicki |
| Archidiecezja | warmińska |
| Dekanat | Braniewo |
| Kościół | Kościół pw. św. Małgorzaty w Pierzchałach |
Parafia pw. św. Małgorzaty Dziewicy i Męczennicy w Pierzchałach – rzymskokatolicka parafia leżąca w dekanacie Braniewo należącym do archidiecezji warmińskiej. Kościół parafialny znajduje się w Pierzchałach.
Historia parafii
Wieś istniała już pod koniec XIII w., a w 1311 r. otrzymała lokację na prawie chełmińskim. Biskup warmiński Herman z Pragi powołał 17 czerwca 1341 r. kapitułę kolegiacką. Za jej pierwszą siedzibę przyjmuje się Pierzchały. Marian Borzyszkowski uważa to za prawdopodobne na podstawie dokumentów i układu architektonicznego kościoła.[1] W 1343 r. przeniesiono ją do Głotowa. Od początku XV wieku kościół był filią parafii św. Jerzego w Szalmii. Po zniszczeniach z 1945 roku kościół ulegał dalszej dewastacji. W latach 1959–1960 przekształcono go w magazyn PGR. Rozebrano kaplicę, zakrystię, dach i wieżę. Nawę podzielono na dwie kondygnacje, wykorzystując do tego więźbę dachową kościoła. Gotycki portal zamurowano, częściowo również wejścia boczne.
Odbudowa była możliwa dopiero po 1990 roku, gdy ruiny jako własność zwrócono Kościołowi katolickiemu. Decyzję rekonstrukcji budowli podjął ks. arcybiskup metropolita warmiński dr Edmund Piszcz. Plan realizacyjny wykonała Architektoniczna Pracownia Projektowa z Gdańska. Autorami opracowania byli: mgr inż. arch. W. Jaroszewski, mgr inż. Andrzej Szynwałd-Pitas, mgr inż. Jan Stańczak, który pełnił również funkcję inspektora nadzoru. Konstrukcję więźby dachowej zaprojektował mgr inż. Zbigniew Krzywiec, przy konsultacji mgr inż. Krystyny Próchnickiej. Prace budowlane wykonało Prywatne Przedsiębiorstwo Budowlane Budex z Braniewa. Według opracowania Mariana Borzyszkowskiego Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej finansowała 90% kosztów odbudowy.[2] Uroczystego poświęcenia odbudowanej świątyni dokonał 17 października 1999 roku arcybiskup metropolita warmiński Edmund Piszcz. Julian Wojtkowski nazywa tę uroczystość poświęceniem, a Marian Borzyszkowski ponowną konsekracją.[3]
Pierwszym proboszczem nowo utworzonej parafii został ks. Tadeusz Rudziński. Początkowo do parafii należały miejscowości: Pierzchały, Trąby i Trąbki. Dekretem z 8 stycznia 1996 roku włączono do niej Wielewo, wcześniej należące do parafii św. Katarzyny w Braniewie. Z dniem 1 marca 1999 roku wsie Trąby i Trąbki wyłączono z parafii Pierzchały i przyłączono z powrotem do parafii w Chruścielu. 19 listopada 2001 roku Muzeum Okręgowe w Toruniu odmówiło zwrotu parafii ocalałych fragmentów gotyckiego ołtarza z kościoła w Pierzchałach. Muzeum otrzymało je w darze od OO Redemptorystów z Braniewa, którzy po 1945 roku byli właścicielami zabytku. Darowizna została dokonana 10 listopada 1954 roku na zasadzie wymiany eksponatów. W zamian Muzeum przekazało do Braniewa sześć obrazów, którymi byli zainteresowani Ojcowie Redemptoryści.[4]
Duchowni parafii
Proboszczowie:
- Tadeusz Rudziński (od 1995)
- ks. mgr Jarosław Kruszewski (stan na 10.10.2026)[5]
Przypisy
- ↑ Marian Borzyszkowski, Odbudowa kościoła w Pierzchałach, „Studia Warmińskie” 37/2 (2000), s. 383–384.
- ↑ Marian Borzyszkowski, Odbudowa kościoła w Pierzchałach, s. 388.
- ↑ Julian Wojtkowski, Parafie utworzone w dziesięcioleciu Archidiecezji Warmińskiej 1992–2002, „Studia Warmińskie” 40 (2003), s. 453; Marian Borzyszkowski, Odbudowa kościoła w Pierzchałach, s. 391.
- ↑ Julian Wojtkowski, Parafie utworzone w dziesięcioleciu Archidiecezji Warmińskiej 1992–2002, rozdział XVIII Pierzchały, s. 452–453.
- ↑ Archidiecezja Warmińska, Pierzchały — Świętej Małgorzaty [dostęp: 10.10.2026].
Zobacz też
Archidiecezja Warmińska
Kościół pw. św. Małgorzaty w Pierzchałach
Bibliografia
Marian Borzyszkowski, Odbudowa kościoła w Pierzchałach, „Studia Warmińskie” 37/2 (2000), s. 383–393 [dostęp 24.09.2026]
Archidiecezja Warmińska – Parafia Świętej Małgorzaty w Pierzchałach [dostęp 26.08.2026]
Kościoły i kaplice Archidiecezji Warmińskiej, red. Bronisław Magdziarz, Olsztyn 1999.
Pierzchały. Wikipedia [06.10.2014]
Ks. Marian Borzyszkowski, Odbudowa kościoła w Pierzchałach, Studia Warmińskie XXXVII (2000) [15.11.2014]
bp Julian Wojtkowski, Parafie utworzone w dziesięcioleciu Archidiecezji Warmińskiej 1992–2002, Studia Warmińskie XL, 2003 [29.09.2014]