Parafia pw. św. Jakuba Apostoła w Tolkmicku
Parafia pw. św. Jakuba Apostoła w Tolkmicku – parafia rzymskokatolicka w Tolkmicku, w diecezji elbląskiej, w dekanacie Tolkmicko.
Parafia i kościół parafialny
Według wykazu diecezjalnego parafię erygowano w 1330 r. Pierwszy budynek sakralny, jaki powstał na terenie Tolkmicka, budowano w tym samym okresie, kiedy lokowano miasto, a więc w XIII w. Był to kościół drewniany. Obiekt oddano do użytku dopiero w 1344 r. Aż do II pokoju toruńskiego świątynia należała do Szpitala Św. Ducha mieszczącego się w Elblągu. Sytuacja uległa zmianie, gdy Tolkmicko znalazło się pod władzą polskiego monarchy.
Jeszcze w XIV wieku kościół drewniany zastąpiono ceglanym, utrzymanym w stylu gotyckim. Budowę finansowali mieszkańcy Tolkmicka.
Dnia 28.10.1376 r. świątynia została poświęcona przez Henryka Sorboma pełniącego obowiązki biskupa warmińskiego. Kościołowi nadano wówczas patronat Panny Maryi, Zwycięskiego Krzyża oraz św. Jakuba.
Pod wezwaniem św. Jakuba Apostoła funkcjonują parafia i kościół parafialny. Archiwalny opis parafialny wiąże ten patronat z rybacką tradycją Tolkmicka.
Kościół posiada zabytkowe elementy wyposażenia wnętrza, których autorem był Krzysztof Perwanger. Rzeźbiarz ten w XVIII w. stworzył na rzecz kościoła w Tolkmicku ambonę, krucyfiks, ołtarz boczny i główny, rzeźby oraz okna. Nie wszystkie te elementy dotrwały do dnia dzisiejszego, ponieważ Tolkmicko tak jak wiele innych miejscowości w tym okresie niszczyły pożary. Jedyne co udało się ocalić to krucyfiks oraz dwie rzeźby. Jedna przedstawia postać św. Jana Nepomucena, natomiast druga Pannę Maryję.
W wieku XIX zaobserwowano wzrost liczby mieszkańców Tolkmicka, dlatego podjęto decyzję o przebudowie kościoła tak, aby pomieścił wszystkich wiernych. Przebudowę ukończono w 1902 r. i kościół uzyskał formę trójnawowej świątyni z transeptem i neogotyckim wyposażeniem.
Duchowni parafii (do 1945 r.)
- Henricus (1330 r.)
- Johannes (1349 r.)
- M. Koler (1482 r.)
- M. Ebert (1521 r.)
- J. Simonis (1532 r.)
- F. Schwartze (1560 r.)
- K. Gunthar (1564 r.)
- J. Muritius (1581 r.)
- K. Rein (1588 r.)
- P. Thiel (1588 r.)
- A. Hilbrandt (1618 r.)
- J. Marquardt (1622 r.)
- P. Sveno (1625 r.)
- J. Roman (1637 r.)
- J. Brant (1648 r.)
- J. Peiβ (1662 r.)
- J. S. Bartsch (1688 r.)
- J. J. Knobloch (1710 r.)
- A. J. Koch (1710 r.)
- J. Hoffmann (1716 r.)
- J. J. Gogeletz (1716 r.)
- J. Strachowski (1732 r.)
- J. Schwahn (1733–1773; okres podany w omówieniu wykazu)
- J. Lingnau (1773-1807)
- F. Bock (1808 r.)
- P. Friese (1821-1822)
- J. Hofmann (1823-1843)
- J. Neubauer (1843-1855)
- A. Fuhlmann (1855-1856)
- J. Borczewski (1856-1873)
- K. Elvers (1873-1884)
- J. Preuschoff (1884-1896)
- H. Skowroński (1896 r.)
- T. Matthee (1896-1911)
- V. Werner (1911-1918)
- F. Gurski (1918 r.)
- O. Wobbe (1918-1922)
- J. Schindel (1922 r.)
- H. Austen (1922-1933)
- J. Schroeter (1934-1944)
- A. Kuehn (1943-1944)
- P. Huhn (1944-1945)
- O. O. Machwitz (?)
- M. Rosenberg (XV w.)
- P. Gothus (?)
- J. F. Geinitz (?)
Duchowni parafii po 1945 r.
Archiwalny wykaz wymienia jako pierwszych powojennych administratorów Eleazarego Pieczykolana (1945–1946), Leopolda Kwaśniaka (1946–1949), Laurentego Malugę (1949–1951) i Jana Tomaszewskiego (1951–1967). Od 1967 r. opiekę nad parafią sprawowali salezjanie.
Bibliografia
Diecezja Elbląska – Parafia Św. Jakuba Apostoła w Tolkmicko [dostęp 26.08.2026]
Kopiczko A., Katalog duchowieństwa katolickiego w diecezji warmińskiej, Olsztyn 2003.
Pilska E., Proboszczowie i wikariusze w parafii św. Jakuba Apostoła w Tolkmicku, salezjanie-tolkmicko.pl[20.08.2014]
Parafia pw. św. Jakuba Apostoła w Tolkmicku, salezjanie-tolkmicko.pl[20.08.2014]
polskaniezwykla.pl[20.08.2014]
Deon.pl, wykaz parafii: Parafia pw. św. Jakuba Apostoła w Tolkmicku[20.08.2014]
