Parafia pw. św. Jakuba Apostoła w Białutach
| Parafia pw. św. Jakuba Apostoła w Białutach | |
Kościół w Białutach.
Źródło:Wikimedia Commons | |
| Siedziba | Białuty |
| Adres | Białuty 21, 13-240 Iłowo-Osada |
| Data powołania | 1371 r. |
| Wyznanie | katolickie |
| Kościół | rzymskokatolicki |
| Diecezja | toruńska |
| Dekanat | Działdowo |
| Kościół | kościół pw. św. Jakuba Apostoła |
| Wspomnienie liturgiczne | Świętego Jakuba Apostoła (ostatnia niedziela lipca) |
| Parafia w Białutach | |
Parafia pw. św. Jakuba Apostoła w Białutach – rzymskokatolicka parafia leżąca w dekanacie Działdowo, który należy do diecezji toruńskiej. Erygowana w 1371 r. Mieści się w Białutach.
Historia parafii
Parafia założona została w 1371 r. przez Krzyżaków. Znalazła się w diecezji pomezańskiej i podporządkowano jej następujące miejscowości: Białuty, Wola Białucka, Dźwieżnia, Sochy i Purgałki. W XVI w. parafia borykała się z trudnościami. W wyniku sekularyzacji Prus na jej terenie pojawili się protestanci. W czasie walki o kościół pw. św. Jakuba Apostoła w Białutach zabito proboszcza ewangelickiego. W 2. połowie XVI w. parafię podporządkowano diecezji płockiej. Przez pewien czas świątynia pozostawała w rękach ewangelików. O odzyskanie kościoła i przywrócenie parafii katolickiej starał się Stanisław Narzymski. Pod koniec XVI w. parafia katolicka została odnowiona i odtąd należała do dekanatu janowskiego diecezji płockiej.
W 1781 r. w parafii odbyła się wizytacja archidiakona pułtuskiego diecezji płockiej, ks. Jakuba Jasieńskiego. Wówczas do parafii należały Białuty i Dźwierznia. Parafia uposażona była w trzy pola siewne w Napierkach, Woli Białuckiej i Uniszkach.
W dniach 23–24 lipca 2013 r. w parafii odbyło się nawiedzenie obrazu Pani Jasnogórskiej. Bezpośrednim duchowym przygotowaniem do nawiedzenia były misje parafialne, które głosił o. Bazyli.
Do parafii należą następujące miejscowości: Białuty, Białuty Kolonia, Chorap, Dźwierznia, Pruski, Purgałki, Szczepka.
Duchowni parafii (do 1945 r.)
- ks. Dutkowsky lub Putkowsky (1677–1687)
- ks. Jakob Szielkowski (1718–1725)
- ks. Kasimir Baranowski (1765–1770)
- ks. Anton Grodcziki (1811–1831)
- ks. Adalbert Czackert (1831–1835)
- ks. Schulzen (1835–1845)
- ks. Pawlowski (1848–1857)
- ks. Eduard Klawitter (1858–1860)
- ks. Karl Gustav Holtzer (1863–1872)
- ks. Podlaszewski (1886)
- ks. Binerowski (1891)
- ks. Casina Leonardus Marchlewski (przed 1914)
- ks. Bernhard Czekay (1904–1912)
- ks. Heinrich Heldt (od 1912)
Filie parafii
- Kaplica w przedszkolu w Pruskach
- Kaplica w lesie białuckim. Nieopodal kaplicy znajdują się zbiorowe mogiły pomordowanych w działdowskim obozie. W ostatnią niedzielę września odprawia się tu uroczystą Mszę św.
Ruchy i stowarzyszenie działające na terenie parafii
- Akcja Katolicka
- Chór kościelny
- Koło ministranckie
- Zespół Charytatywny Caritas
- Żywy Różaniec
Zobacz też
Diecezja toruńska
Diecezja toruńska, arch.
Parafia w Białutach
Bibliografia
Diecezja Toruńska – Parafia Świętego Jakuba Apostoła w Białutach w Białuty [dostęp 26.08.2026]
Mogilnicki Zbigniew, 660-lecie Działdowa. Cztery lata po urodzinach miasta, Działdowo2008, 100 s.
Wółkowski Wojciech, Działdowo i okolice, Działdowo 2006.