Przejdź do zawartości

Parafia pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Pieniężnie

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Parafia pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Pieniężnie

Kościół pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Pieniężnie, fot. Mieczysław Kalski
Kościół pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Pieniężnie, fot. Mieczysław Kalski
Siedziba Pieniężno
Adres ul. Rynek 8, 14-520 Pieniężno
Data powołania 1288 r.
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Archidiecezja warmińska
Dekanat Orneta
Kościół kościół pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Pieniężnie

Parafia pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Pieniężnie — rzymskokatolicka parafia leżąca w dekanacie Orneta należącym do archidiecezji warmińskiej. Kościół parafialny pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła znajduje się przy ul. Rynek w Pieniężnie.[1]

Kościół w Pieniężnie, fot. Mieczysław Kalski


Wnętrze kościoła w Pieniężnie, fot. Mieczysław Kalski


Wnętrze kościoła w Pieniężnie, fot. Mieczysław Kalski

Historia parafii

Początki miejscowej osady sięgają XIII wieku. Drewniana świątynia powstała prawdopodobnie w tym stuleciu. Według katalogu archidiecezji parafia powstała w 1288 roku.[1] Według opisu gminnego pierwszego proboszcza wzmiankuje dokument z 1304 roku, a murowany kościół wzniesiono po lokacji miasta w 1312 roku. W drugiej połowie XIV wieku przebudowano go na kościół halowy z wieżą.[2] W 1554 roku kardynał Stanisław Hozjusz poświęcił ołtarz główny. Świątynia była wielokrotnie przebudowywana. Obecna budowla powstała w latach 1895–1897. Z dawnej budowli zachowała się gotycka dolna część wieży, a jej górną kondygnację nadbudowano w 1895 roku. Nowy kościół konsekrował biskup Andrzej Thiel w 1897 roku.[2] Główne wyposażenie kościoła jest neogotyckie i pochodzi z końca XIX wieku, ale zachowały się też starsze dzieła.[2] Wśród starszych zabytków wyposażenia znajdują się figury śś. Piotra i Pawła z dawnego ołtarza głównego z 1688 roku i srebrny krzyż ołtarzowy.[3] W nawie bocznej znajduje się obraz św. Wojciecha w szatach pontyfikalnych z klęczącą postacią fundatora. Według reportażu z 2012 roku twarz świętego ma rysy ówczesnego proboszcza.[3] Według opisu gminnego klęczący fundator to miejscowy proboszcz.[2]

Według reportażu z 2012 roku wspólnota w Pieniężnie liczyła 4766 osób, z których jedną piątą stanowili grekokatolicy. Werbiści posługiwali wówczas w kościołach w Łajsach i Piotrowcu oraz w dziewięciu kaplicach w okolicznych wsiach.[3] Według materiału werbistów z 2024 roku parafia liczy około 5 tysięcy wiernych, a duszpasterze opiekują się okolicznymi kościołami i kaplicami.[4]

Parafię prowadzą księża werbiści. Ma ona wspólną opiekę duszpasterską z parafią pw. św. Jana Chrzciciela w Piotrowcu i parafią pw. św. Mikołaja w Łajsach. W katalogu archidiecezji są to odrębne parafie.[1][5]

Grupy i działalność parafialna

Reportaż z 2012 roku wymienia następujące wspólnoty i formy działalności:[3]

  • stowarzyszenie „Dom na Skraju” – wspólnotę rodzin katolickich korzystającą ze starej plebanii;
  • wspólnotę Żywego Różańca;
  • ministrantów;
  • świeckich lektorów;
  • świetlicę środowiskową dla dzieci, prowadzoną we współpracy parafii z miastem;
  • krąg biblijny.

Program rewitalizacji z 2005 roku wymienia Stowarzyszenie Rodzin Katolickich „Dom Na Skraju”, a diagnoza gminna z 2022 roku – Katolickie Stowarzyszenie „Dom na Skraju”.[6]

Według materiału werbistów z 2024 roku w parafii działają Róże Różańca Świętego, Apostolstwo Dobrej Śmierci, Służba Liturgiczna Ołtarza, Margaretki i nadzwyczajni szafarze Komunii Świętej, a w piątki odbywają się spotkania ze Słowem Bożym.[4]

Zobacz też

Archidiecezja Warmińska
Kościół pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Pieniężnie
Krzyż ołtarzowy z kościoła pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Pieniężnie
Monstrancja z kościoła pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Pieniężnie

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Karta parafii w katalogu Archidiecezji Warmińskiej [dostęp 06.10.2026].
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Kościół pw. św. Piotra i Pawła, BIP Gminy Pieniężno, tekst z 2003 r. [dostęp 06.10.2026].
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Łukasz Czechyra, Prawie jak Filipiny, „Posłaniec Warmiński”, 18.03.2012, s. VIII (PDF s. 5).
  4. ↑ 4,0 4,1 Werbistowska Parafia św. Piotra i Pawła w Pieniężnie, serwis Misjonarzy Werbistów, 22.11.2024 [dostęp 06.10.2026].
  5. ↑ Karta parafii w Piotrowcu; karta parafii w Łajsach, katalog Archidiecezji Warmińskiej [dostęp 06.10.2026].
  6. ↑ Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Pieniężno na lata 2005–2007, luty 2005, s. 29–30; Diagnoza sytuacji społecznej, gospodarczej i przestrzennej Gminy Pieniężno, 2022, s. 51–53 (wykaz według stanu na 27.09.2022).

Bibliografia

Archidiecezja Warmińska – Parafia Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Pieniężnie [dostęp 06.10.2026]
Kościoły i kaplice Archidiecezji Warmińskiej, red. Bronisław Magdziarz, Olsztyn 1999.
Katalog duchowieństwa katolickiego diecezji warmińskiej (do 1945 roku), Andrzej Kopiczko, Olsztyn 2003.
Katalog duchowieństwa katolickiego diecezji warmińskiej (1945–1992), Andrzej Kopiczko, Olsztyn 2006.
Łukasz Czechyra, Prawie jak Filipiny, „Posłaniec Warmiński”, 18.03.2012, s. VIII [dostęp 06.10.2026]