Parafia pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Kiwitach
| Parafia pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Kiwitach | |
Kościół pw. św. Apostołów Piotra i Pawła w Kiwitach, fot. Mieczysław Kalski
| |
| Siedziba | Kiwity |
| Adres | Kiwity 38, 11-106 Kiwity |
| Data powołania | I połowa XIV w. |
| Wyznanie | katolickie |
| Kościół | rzymskokatolicki |
| Archidiecezja | warmińska |
| Dekanat | Lidzbark Warmiński |
| Kościół | kościół pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Kiwitach |
| Archidiecezja Warmińska – Parafia Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Kiwity | |
Parafia pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Kiwitach – rzymskokatolicka parafia leżąca w dekanacie Lidzbark Warmiński należącym do archidiecezji warmińskiej. Kościół parafialny pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła znajduje się w Kiwitach.



Historia parafii
7 września 1308 roku biskup Eberhard z Nysy udzielił Gerhardowi van der Müel zezwolenia na budowę młyna i karczmy na polu Kibiten. Dokument lokacyjny Kiwit dla Gerka, syna Gerharda, wystawiono 21 grudnia 1319 r. Zawiera on zapis o świadczeniach w zbożu na rzecz proboszcza.[1] Według opisu parafialnego i relacji prasowej z 2013 r. obecną świątynię zbudowano w latach 1350–1370, a wieżę rozpoczęto pod koniec XIV w. i ukończono w XV w.[2] Opracowanie NID z 2014 r. wskazuje początek budowy korpusu w trzeciej ćwierci XIV w., jego ukończenie około 1420 r., a budowę wieży około 1400–1450 r.[3] Gruntowną restaurację kościoła i jego fasady przeprowadzono w 1862 roku. Według relacji prasowej z 2013 r. biskup Filip Krementz dokonał ponownej konsekracji 30 czerwca 1879 r., ku czci świętych Piotra i Pawła oraz świętego Sebastiana.[4][2][3] W kościele znajdują się dwie tablice nagrobne: epitafium właściciela ziemskiego Eustachego von Knobelsdorfa z majątku Mengen oraz kamień nagrobny Jana Wildego, proboszcza Kiwit, którego opis parafialny nazywa pierwszym biskupem sufraganem warmińskim.[2] Według opisu parafialnego figura kościotrupa z kosą w niszy nad wschodnią bramą przy kościele upamiętnia najazd Litwinów z 1311 r. Na całej Warmii znane było powiedzenie, kiedy chciano określić człowieka bardzo szczupłego: "wyglądasz, jak śmierć z Kiwit". Rzeźba uległa zniszczeniu po II wojnie światowej, jednak została odtworzona w 1991 roku na podstawie starych fotografii przez Andrzeja Kwederackiego z Lidzbarka Warmińskiego i umieszczona na swoim dawnym miejscu.[2]
W 2013 r. parafia liczyła 205 rodzin i 837 osób, na jej terenie mieszkali też grekokatolicy.[4] Do parafii należą miejscowości: Bartniki, Kiwity, Kobiela, Rokitnik, Stoczek Klasztorny-Kolonia.[4][5] Do roku 1983 parafię obsługiwali księża marianie ze Stoczka Klasztornego. Od 1983 r. posługę prowadzą kapłani diecezjalni.[4]
Grupy działające na terenie parafii
W parafii działają koło różańcowe oraz ministranci i lektorzy.[4]
- Rada parafialna
- Koło Żywego Różańca
- Służba Liturgiczna
Zobacz też
Archidiecezja Warmińska
Kościół pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Kiwitach
Dzwony z kościoła pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Kiwitach
Przypisy
- ↑ Carl Peter Woelky, Johann Martin Saage (red.), Codex diplomaticus Warmiensis, t. I, Mainz 1860, nr 144, s. 252, oraz nr 194, s. 330–332; regesty nr 235 i 303 [dostęp 6.10.2026].
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Kościół w Kiwitach, oprac. ks. Władysław Zdaniukiewicz, uzupełnił ks. Artur Józef Szymanek, strona parafii [dostęp 6.10.2026].
- ↑ 3,0 3,1 Kościół parafialny pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Kiwitach, oprac. Maurycy Domino, 2.12.2014, Narodowy Instytut Dziedzictwa [dostęp 6.10.2026].
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Krzysztof Kozłowski, Nie ma dnia bez intencji, „Posłaniec Warmiński” 17/2013, dodano 25.04.2013; kopia archiwalna z 30.05.2013 [dostęp 6.10.2026].
- ↑ Miejscowości przynależące do Parafii Kiwity [dostęp 6.10.2026].
Bibliografia
Carl Peter Woelky, Johann Martin Saage (red.), Codex diplomaticus Warmiensis, t. I, Mainz 1860, nr 144 i 194.
Narodowy Instytut Dziedzictwa, Kościół parafialny w Kiwitach, oprac. Maurycy Domino, 2.12.2014.
Archidiecezja Warmińska – Parafia Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Kiwity [dostęp 26.08.2026]
Kościoły i kaplice Archidiecezji Warmińskiej, red. Bronisław Magdziarz, Olsztyn 1999
Katalog duchowieństwa katolickiego diecezji warmińskiej (do 1945 roku), Andrzej Kopiczko, Olsztyn 2003
Katalog duchowieństwa katolickiego diecezji warmińskiej (1945–1992), Andrzej Kopiczko, Olsztyn 2006
Parafia pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Kiwitach, Historia [dostęp 6.10.2026]
Krzysztof Kozłowski, Nie ma dnia bez intencji, „Posłaniec Warmiński” 17/2013, 25.04.2013 [dostęp 6.10.2026]