Przejdź do zawartości

Parafia pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Kiwitach

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Parafia pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Kiwitach

Kościół pw. św. Apostołów Piotra i Pawła w Kiwitach, fot. Mieczysław Kalski
Kościół pw. św. Apostołów Piotra i Pawła w Kiwitach, fot. Mieczysław Kalski
Siedziba Kiwity
Adres Kiwity 38, 11-106 Kiwity
Data powołania I połowa XIV w.
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Archidiecezja warmińska
Dekanat Lidzbark Warmiński
Kościół kościół pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Kiwitach
Archidiecezja Warmińska – Parafia Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Kiwity

Parafia pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Kiwitach – rzymskokatolicka parafia leżąca w dekanacie Lidzbark Warmiński należącym do archidiecezji warmińskiej. Kościół parafialny pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła znajduje się w Kiwitach.

Wnętrze kościoła w Kiwitach, fot. Ludwig Schneider / Wikimedia, CC BY 3.0, źródło: Wikimedia Commons
Tablica na ścianie kościoła w Kiwitach, fot. Mieczysław Kalski


Figura Chrystusa na postumencie z tablicą upamiętniającą kanoniera Józefa Lora z Kerschdorf. Na tablicy widnieje wezwanie „Przyjdźcie do mnie wszyscy!”. Fot. Mieczysław Kalski


Historia parafii

7 września 1308 roku biskup Eberhard z Nysy udzielił Gerhardowi van der Müel zezwolenia na budowę młyna i karczmy na polu Kibiten. Dokument lokacyjny Kiwit dla Gerka, syna Gerharda, wystawiono 21 grudnia 1319 r. Zawiera on zapis o świadczeniach w zbożu na rzecz proboszcza.[1] Według opisu parafialnego i relacji prasowej z 2013 r. obecną świątynię zbudowano w latach 1350–1370, a wieżę rozpoczęto pod koniec XIV w. i ukończono w XV w.[2] Opracowanie NID z 2014 r. wskazuje początek budowy korpusu w trzeciej ćwierci XIV w., jego ukończenie około 1420 r., a budowę wieży około 1400–1450 r.[3] Gruntowną restaurację kościoła i jego fasady przeprowadzono w 1862 roku. Według relacji prasowej z 2013 r. biskup Filip Krementz dokonał ponownej konsekracji 30 czerwca 1879 r., ku czci świętych Piotra i Pawła oraz świętego Sebastiana.[4][2][3] W kościele znajdują się dwie tablice nagrobne: epitafium właściciela ziemskiego Eustachego von Knobelsdorfa z majątku Mengen oraz kamień nagrobny Jana Wildego, proboszcza Kiwit, którego opis parafialny nazywa pierwszym biskupem sufraganem warmińskim.[2] Według opisu parafialnego figura kościotrupa z kosą w niszy nad wschodnią bramą przy kościele upamiętnia najazd Litwinów z 1311 r. Na całej Warmii znane było powiedzenie, kiedy chciano określić człowieka bardzo szczupłego: "wyglądasz, jak śmierć z Kiwit". Rzeźba uległa zniszczeniu po II wojnie światowej, jednak została odtworzona w 1991 roku na podstawie starych fotografii przez Andrzeja Kwederackiego z Lidzbarka Warmińskiego i umieszczona na swoim dawnym miejscu.[2]

W 2013 r. parafia liczyła 205 rodzin i 837 osób, na jej terenie mieszkali też grekokatolicy.[4] Do parafii należą miejscowości: Bartniki, Kiwity, Kobiela, Rokitnik, Stoczek Klasztorny-Kolonia.[4][5] Do roku 1983 parafię obsługiwali księża marianie ze Stoczka Klasztornego. Od 1983 r. posługę prowadzą kapłani diecezjalni.[4]

Grupy działające na terenie parafii

W parafii działają koło różańcowe oraz ministranci i lektorzy.[4]

  • Rada parafialna
  • Koło Żywego Różańca
  • Służba Liturgiczna

Zobacz też

Archidiecezja Warmińska
Kościół pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Kiwitach
Dzwony z kościoła pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Kiwitach

Przypisy

  1. ↑ Carl Peter Woelky, Johann Martin Saage (red.), Codex diplomaticus Warmiensis, t. I, Mainz 1860, nr 144, s. 252, oraz nr 194, s. 330–332; regesty nr 235 i 303 [dostęp 6.10.2026].
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Kościół w Kiwitach, oprac. ks. Władysław Zdaniukiewicz, uzupełnił ks. Artur Józef Szymanek, strona parafii [dostęp 6.10.2026].
  3. ↑ 3,0 3,1 Kościół parafialny pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Kiwitach, oprac. Maurycy Domino, 2.12.2014, Narodowy Instytut Dziedzictwa [dostęp 6.10.2026].
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Krzysztof Kozłowski, Nie ma dnia bez intencji, „Posłaniec Warmiński” 17/2013, dodano 25.04.2013; kopia archiwalna z 30.05.2013 [dostęp 6.10.2026].
  5. ↑ Miejscowości przynależące do Parafii Kiwity [dostęp 6.10.2026].

Bibliografia

Carl Peter Woelky, Johann Martin Saage (red.), Codex diplomaticus Warmiensis, t. I, Mainz 1860, nr 144 i 194. Narodowy Instytut Dziedzictwa, Kościół parafialny w Kiwitach, oprac. Maurycy Domino, 2.12.2014. Archidiecezja Warmińska – Parafia Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Kiwity [dostęp 26.08.2026] Kościoły i kaplice Archidiecezji Warmińskiej, red. Bronisław Magdziarz, Olsztyn 1999
Katalog duchowieństwa katolickiego diecezji warmińskiej (do 1945 roku), Andrzej Kopiczko, Olsztyn 2003
Katalog duchowieństwa katolickiego diecezji warmińskiej (1945–1992), Andrzej Kopiczko, Olsztyn 2006
Parafia pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Kiwitach, Historia [dostęp 6.10.2026]
Krzysztof Kozłowski, Nie ma dnia bez intencji, „Posłaniec Warmiński” 17/2013, 25.04.2013 [dostęp 6.10.2026]