Przejdź do zawartości

Parafia prawosławna pw. św. Wielkomęczennika Jerzego w Orzyszu

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Parafia prawosławna pw. św. Wielkomęczennika Jerzego w Orzyszu

Siedziba Orzysz
Data powołania 1951
Wyznanie prawosławne
Kościół Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny
Diecezja białostocko-gdańska
Cerkiew Cerkiew św. Jerzego w Orzyszu


Parafia prawosławna pw. św. Wielkomęczennika Jerzego w Orzyszu – parafia Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego w Orzyszu. Należy do diecezji białostocko-gdańskiej.[1]

Historia parafii

Prawosławni przybyli do powiatu piskiego w 1947 roku w ramach Akcji „Wisła”, głównie z okolic Białej Podlaskiej. Początki parafii sięgają 1951 roku. Pierwsze nabożeństwa odprawiał ks. Anatol Bondar w prywatnym domu, gdzie wierni przygotowali niewielkie pomieszczenie modlitewne.[2]

W latach pięćdziesiątych, gdy ludność ukraińska otrzymała zgodę na powrót w rodzinne strony, parafia znacznie się zmniejszyła. Świątynia, w której się modlono, z braku pieniędzy na naprawę dachu uległa poważnemu zniszczeniu. W 1971 roku parafia ewangelicko-augsburska udostępniła prawosławnym część swojej kaplicy, a w 1981 roku drugą część, co pozwoliło urządzić w niej cerkiew. W 2002 roku, dzięki pomocy burmistrza, przeprowadzono w świątyni niewielki remont. Liczba uczestników nabożeństw pozostawała niska, bo wielu parafian zmarło lub wyjechało, a część w małżeństwach mieszanych przeszła na katolicyzm. W 2018 roku parafia liczyła kilkunastu wiernych.[2][3]

Cerkiew

Cerkiew mieści się przy ul. Ełckiej 22. Zajmuje parter piętrowego budynku, na którego piętrze znajdowało się mieszkanie dawnego pastora. W styczniu 2018 roku mieszkanie i otaczająca budynek działka należały do osób prywatnych, a obiekt wymagał pilnego remontu kominów, dachu, sufitów i podłogi. Budynek przy ul. Ełckiej 22, datowany na koniec XVIII wieku, wpisano do rejestru zabytków w 1968 roku. Po generalnym remoncie cerkiew poświęcił w 2019 roku arcybiskup Jakub, a 19 września 2020 roku poświęcono nowy ikonostas.[4][3][5][6][7]

Przypisy

Bibliografia

Spis parafii, Prawosławna Diecezja Białostocko-Gdańska [dostęp: 24.09.2026].
Parafia pw. św. Jerzego w Orzyszu, Parafia Prawosławna pw. Opieki Matki Bożej w Olsztynie [dostęp: 08.10.2026].
Akcja „Wspólne dzieło”. Parafia w Orzyszu, Cerkiew.pl, 18 stycznia 2018 [dostęp: 08.10.2026].
Dekanat Olsztyński, Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny [dostęp: 08.10.2026].
Rejestr zabytków nieruchomych – województwo warmińsko-mazurskie (stan na 30.06.2026), Narodowy Instytut Dziedzictwa [dostęp: 08.10.2026].
Program opieki nad zabytkami gminy Orzysz na lata 2014–2017, wykaz zabytków wpisanych do rejestru [dostęp: 08.10.2026].
Adam Matyszczyk, Poświęcenie ikonostasu cerkwi św. Jerzego w Orzyszu, Dekanat Sokólski, 19 września 2020 [dostęp: 08.10.2026].