Parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Galinach
| Parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Galinach | |
Kościół parafialny.
Fot. Mieczysław Kalski | |
| Siedziba | Galiny |
| Adres | Galiny 74, 11-214 Galiny |
| Data powołania | 1962 r. |
| Wyznanie | katolickie |
| Kościół | rzymskokatolicki |
| Archidiecezja | warmińska |
| Dekanat | Bartoszyce |
| kościół | Kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Galinach |
| Wspomnienie liturgiczne | 15 sierpnia — Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny |
| Archidiecezja Warmińska – Parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Galinach | |

Fot.: © Mieczysław Wieliczko
Parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Galinach – parafia w Galinach, w woj. warmińsko-mazurskim, w archidiecezji warmińskiej, w dekanacie Bartoszyce. Parafię utworzono w 1962 r.[1]
Dzieje miejscowości
Parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny mieści się w miejscowości Galiny. Jest to ośrodek wiejski położony w woj. warmińsko-mazurskim. Należy do gminy Bartoszyce, jednakże w latach 70. XX w. wieś Galiny wchodziła w skład gminy Galiny. Wieś założono w 1336 r. na mocy przywileju Henryka von Muro. Także według Grzegorza Białuńskiego wieś czynszową Gallinden założono w 1336 r. Badacz łączy jej nazwę z Galindami i przypuszcza, że w założeniu wsi uczestniczyli potomkowie galindzkich emigrantów.[2]
Kościół parafialny
Najstarsza część kościoła, odpowiadająca obecnemu prezbiterium, powstała w drugiej połowie XIV w. Kościół wzmiankowano 18 grudnia 1373 r.[3] Kościół wymieniono już w lokacji wsi z 1336 r., a proboszcza wzmiankowano w 1372 r.[4] W XV w. kościół rozbudowano o nawę i wieżę, którą około 1500 r. podwyższono.[3][4] Od 1856 r. kościół restaurowano.[3][4] Przed reformacją kościół był filią parafii w Krawczykach.[4] Od 1525 do 1945 r. kościół służył ewangelikom, a po II wojnie światowej przejęli go katolicy.[3] Współczesną parafię utworzono w 1962 r.[1][4]
Świątynia jest gotycka, wzniesiona na rzucie prostokąta, z wydzielonym prezbiterium.[3][4] Według Leksykonu ołtarz główny wykonał w 1744 r. snycerz Döbert z Bartoszyc. W XVIII w. dzięki rodzinie Eulenburg powstała biblioteka nad zakrystią, która w XIX w. liczyła kilka tysięcy tomów.[3] Biblioteka Uniwersytecka w Toruniu wiąże ufundowanie biblioteki parafialnej z przekazaniem rodzinnego księgozbioru w latach 20. XVIII w. i podaje, że zbiory pozostawały nad zakrystią do 1946 r.[5]
Duchowni historyczni
W kościele znajduje się epitafium pastora Friedenhausa z 1740 r.[3]
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Archidiecezja Warmińska, Galiny — Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny [dostęp 06.10.2026].
- ↑ Grzegorz Białuński, Ysegups — „maior rex Galindiae”, „Komunikaty Mazursko-Warmińskie” 2010, nr 2; przedruk: numer specjalny 2021, s. 190, sekcja „Galindowie na Warmii”, przypis 50.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 Kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Galinach, Leksykon Kultury Warmii i Mazur [dostęp 01.10.2026].
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Jerzy Kalicki, Karta ewidencyjna zabytków architektury i budownictwa: kościół parafialny pw. Wniebowzięcia NMP w Galinach, sierpień 1998, nr 265, NID, identyfikator PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_28_EN.339285, rubryka 12 i załączniki [dostęp 06.10.2026].
- ↑ Gmina ewangelicka z Galin koło Bartoszyc (w tym zbiory Eulenburgów z Galin), Cyfrowe Kolekcje UMK, opis zbiorów zawierający fragment artykułu Magdaleny Awianowicz z 2024 r. [dostęp 06.10.2026].
Bibliografia
Archidiecezja Warmińska – Parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Galinach [dostęp 26.08.2026]
deon.pl. Wykaz parafii: warmińsko-mazurskie [06.08.2014]
Leksykon Kultury Warmii i Mazur, Kościół WNMP w Galinach [06.08.2014]
Archidiecezja Warmińska, Galiny: parafia [06.08.2014]