Przejdź do zawartości

Parafia Ewangelicko-Augsburska w Rynie

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Parafia Ewangelicko-Augsburska w Rynie

Kaplica parafialna. Źródło: www.ryn.info.pl, 20.12.2013.
Kaplica parafialna.
Źródło: www.ryn.info.pl, 20.12.2013.
Siedziba Ryn
Adres ul. Partyzantów 6, 11-520 Ryn
Data powołania XVI w.
Wyznanie protestanckie
Kościół ewangelicko-augsburski
Diecezja mazurska
Kaplica kaplica ewangelicko-augsburska w Rynie


Parafia Ewangelicko-Augsburska w Rynie – ewangelicko-augsburska parafia, należąca do diecezji mazurskiej. Jej początki sięgają reformacji w XVI w. Adres parafii to ul. Partyzantów 6 w Rynie, a kaplica znajduje się przy ul. Partyzantów 1.

Historia parafii

Reformacja dotarła do Rynu w 1525 r. Istniały wówczas kaplica na zamku w Rynie oraz drewniana kaplica cmentarna.
Do czasów wprowadzenia reformacji przez księcia Albrechta w 1525 r. Ryn należał do katolickiego biskupstwa warmińskiego. Jednak w marcu 1528 r. znalazł się w ewangelickim biskupstwie pomezańskim. W 1531 r. Prusy podzielone zostały na parafie.
Budowa kościoła parafialnego w Rynie trwała 20 lat. W XVII w. parafianie borykali się ze skutkami najazdu tatarskiego, a na początku XVIII w. z zarazą. Region parafii opustoszał, ludność zubożała, wiele pól leżało odłogiem. W połowie XVIII w. członkowie parafii ryńskiej mogli korzystać także z polskiego śpiewnika. Nabożeństwa odprawiano w językach niemieckim i polskim aż do pożaru kościoła w 1940 r.[1]
W 1820 r. kolegium kościelne wystąpiło z wnioskiem o budowę nowej plebanii. Parafia liczyła już wtedy ponad 1500 wiernych. W latach 1890–1891 w tutejszej parafii występował ruch religijny, zapoczątkowany przez właściciela ziemskiego Sareyke ze Skopu. W 1897 r. parafię podzielono na dwa okręgi: proboszczowski z miastem Ryn i duszpasterski, do którego przypisano domenę i 13 wsi. Zarządzanie sprawami odnoszącymi się do całej parafii pozostało nadal tylko w gestii proboszcza. Przedstawicielami gminy zostało 21 specjalnie wydelegowanych osób.
W 1903 r. w obydwu okręgach duszpasterskich odbyło się 207 chrztów, 150 konfirmacji, 45 ślubów, 155 pochówków. Na ich terenie działały także: miejska szkoła z siedmioma nauczycielami i 14 szkół wiejskich z pojedynczą obsadą nauczycielską.
Przed II wojną światową oraz po 1945 r. w życiu parafii doszło do szeregu zmian. Znacznie zmniejszyła się liczba wiernych, w wyniku braku tolerancji, kryzysu ewangelicyzmu na Mazurach i emigracji miejscowej ludności na Zachód. W 1940 r. spłonął kościół ewangelicki w Rynie. Ewangelicy ryńscy zbierają się w kaplicy – dawnej plebanii, wzniesionej w 1836 r. za czasów pastora Fryderyka Pianki. Pastor Albert Sapatka był autorem kroniki parafii.
Parafia ryńska liczy około 200 osób i obejmuje miasto Ryn i gminę Ryn.

Duchowni parafii

Duszpasterze po 1945 r.:

  • ks. Eugeniusz Sauter (1946–1957)
  • ks. Maksymilian Cybula (1952–1957)
  • ks. Fryderyk Tegler (1972–1976)
  • ks. Antoni Komendera (1957–1958)
  • ks. Paweł Kubiczek (1952–1991)
  • ks. Jerzy Below (1985–1986)
  • ks. Erwin Jurczok (1986–1997)

Według historii opublikowanej przez parafię po II wojnie światowej opiekę duszpasterską sprawowali:[2]

  • diakon Maksymilian Cybulla — pierwszy stały duszpasterz; 14 września 1952 r. odprawił pierwsze nabożeństwo;
  • ks. Eugeniusz Sauter i ks. Antoni Komendera — posługiwali po Maksymilianie Cybulli;
  • ks. Paweł Kubiczek (1959–1970);
  • ks. Fryderyk Tegler (od lipca 1970 do 1975);
  • ks. Janusz Jagucki — administrator parafii (1976–1986);
  • ks. Erwin Jurczok — proboszcz (od 1986 do końca czerwca 1998).

Filiały


Zobacz też

Diecezja Mazurska

Przypisy

Bibliografia

Parafia Ewangelicko-Augsburska w Rynie, Zarys historii parafii do 1945 roku i po 1945 roku [dostęp 24.09.2026]
Diecezja Mazurska, Parafia w Rynie — adres parafii, kaplicy i filiałów [dostęp 24.09.2026]
Oficjalny wykaz wspólnoty [dostęp 26.08.2026] Sapatka Albert, Kronika parafii ewangelickiej w Rynie w Prusach Wschodnich, przeł. Małgorzata Szymańska-Jasińska, opr. i wstęp Grzegorz Białuński i Grzegorz Jasiński, Warszawa–Dąbrówno 2003, s. 170.