Parafia Ewangelicko-Augsburska w Piszu
| Parafia Ewangelicko-Augsburska w Piszu | |
![]() Wnętrze kaplicy parafialnej.
Źródło: www.pisz.luteranie.pl, 22.12.2013. | |
| Siedziba | Pisz |
| Adres | pl. Ignacego Daszyńskiego 12A, 12-200 Pisz |
| Wyznanie | protestanckie |
| Kościół | ewangelicko-augsburski |
| Diecezja | mazurska |
| Kaplica | kaplica ewangelicko-augsburska w Piszu |
| Parafia w Piszu | |
Parafia Ewangelicko-Augsburska w Piszu – ewangelicko-augsburska parafia, należąca do diecezji mazurskiej. Mieści się przy pl. Ignacego Daszyńskiego 12A w Piszu.
Historia parafii
Kilka lat po publicznym wystąpieniu ks. dr. Marcina Lutra w Wittenberdze, idee reformatora dotarły na Mazury. Zaczęto wygłaszać kazania w duchu ewangelickim i organizowano ewangelickie nabożeństwa. Po sekularyzacji Prus w 1525 r., kościół w Piszu stał się świątynią ewangelicką, ale jeszcze przez pewien czas mogła z niego korzystać grupa katolików. Pierwsi duchowni wyznania ewangelickiego pojawili się w Piszu ok. 1530 r.
W latach 1542–1543 w parafii przeprowadzono wizytację. Wykazała ona poważne braki w życiu duchownych. Pod groźbą kar cielesnych i pieniężnych wprowadzono obowiązek uczestnictwa w nabożeństwach.
W 1547 r. proboszczem został Marcin Glossa. W 1567 r. parafia znalazła się pod jurysdykcją konsystorza Pomezanii i superintendenta w Ełku.
Pod koniec 1694 r. Kościół ewangelicko–augsburski w Piszu spłonął. W XVIII w. przy parafii utworzono Urząd Główny, a następnie inspektorat z tytułem superintendenta. W 1751 r. parafia została podporządkowana biskupstwu Samlandii. W XVIII w. w parafii odbywało się po kilka nabożeństw w języku polskim i niemieckim.
W 1830 r. ze względu na zły stan techniczny zamknięto kościół w Piszu, a nabożeństwa przeniesiono czasowo do pobliskiej Turośli.
Według historii parafialnej w 1947 r. Konsystorz Kościoła Ewangelicko–Augsburskiego w Warszawie mianował, w nowo utworzonej diecezji mazurskiej, pierwszego powojennego duchownego w Piszu na stanowisko administratora. W XX w. liczba parafian znacznie zmalała. Spowodowane było to licznymi wyjazdami w ramach łączenia rodzin.
Duchowni parafii
Duszpasterze:
- ks. Bernard (ok. 1530)
- ks. Stanisław (1531–1532)
- ks. prof. Marcin Glossa (1547–1564) – profesor Uniwersytetu Jagielońskiego, założył szkołę w Piszu
- ks. Mikołaj Orłowski (1614–1624)
- ks. Jerzy Grzegorzewski (Gregorovius) (1628–1670)
- ks. Wojciech Bagiński (Albrecht Hoffmann) (1670–1690)
- ks. Jan Gregorovius (1690–1692)
- ks. Szymon Hoffmann (1692–1710)
- ks. Wilhelm Tyszka (1710–1725) – autor polskiej postylli, współautor kancjonału mazurskiego
- ks. Jan Fryderyk Borotius Borecki (1726–1735)
- ks. Michał Pisański (1742–1780)
- ks. Tymoteusz Gizewiusz (1781–1787)
Wśród duchownych wymienionych w wykazie parafii byli m.in.:
- ks. prof. Marcin Glossa — od 1547 r.; historia parafialna przypisuje mu założenie polskiej szkoły;
- ks. Wilhelm Tyszko (1710–1725) — autor postylli i współautor kancjonału;
- ks. Gotfryd Schulz (1838–1867);
- ks. Gottlieb Heinrich August Rothe (1869–1907) — II pastor;
- ks. Frydrich Julius Leopold Skierla (1888–1916)
- ks. Friedrich Julius Leopold Skierlo (1888–1916);
- ks. Paul Viktor Karl Hensel (1907–1916) — II pastor, następnie I pastor (1916–1929);
- ks. Otto Eichel (1911–1917) — III pastor, następnie II pastor (1917–1929);
- ks. Carl Rosenhan (1919–1931) — III pastor;
- ks. Ernst Link (1929–1945);
- ks. Waldemar Ambrosy (1932–1945) — II pastor;
- ks. Albert Droysen (1933–1945) — III pastor;
- ks. Henryk Sikora (1971–1977)
- ks. Edmund Schmidt (1970–1971)
- ks. Otton Hintz (1955–1969)
- ks. Włodzimierz Missol (1946–1947);
- ks. Bertold Rueckert (październik 1947–październik 1954);
- diakon Otton Hintz (listopad 1954–czerwiec 1969);
- ks. Edmund Schmidt (lipiec 1969–marzec 1970);
- ks. Henryk Sikora (kwiecień 1970–maj 1977);
- ks. Paweł Kubiczek (czerwiec 1977–kwiecień 1978);
- ks. dr Krzysztof Rej (kwiecień 1978–czerwiec 2004);
- ks. Paweł Szwedo (lipiec 2004–sierpień 2007);
- ks. bp Rudolf Bażanowski (sierpień 2007–wrzesień 2012).
Według historii parafii ks. Rej posługiwał tu 24 lata, a według wykazu duchownych w latach 1978–2004. Ks. Marcin Pysz pracował w parafii od 2007 r. jako wikariusz, a urząd proboszcza objął w październiku 2012 r. Wybrano go 19 sierpnia, a wprowadzono w urząd 7 października 2012 r.
Miejsca nabożeństw
Według planu diecezjalnego miejscami nabożeństw są, poza kaplicą w Piszu, Wejsuny i Ełk. W 2022 r. przywrócono nabożeństwa w Piszu i Ełku. Historia parafii opisuje też kościół w Wejsunach.
Organizacje i stowarzyszenia działające na terenie parafii
Siódmego marca 2009 r. otworzono Środowiskowy Dom Samopomocy Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Piszu. W tym samym roku powołano Stację Diakonijną w Piszu. Natomiast w 2010 r. powstał miesięcznik „Piski Ewangelik”, który wychodzi w każdą pierwszą niedzielę miesiąca. W 2010 r. utworzono także Ewangelickie Stowarzyszenie Betel, które ma na celu pomoc osobom w trudnej sytuacji.
Zobacz też
Bibliografia
Parafia w Piszu, Historia. [dostęp 05.10.2026]
Parafia w Piszu, Proboszczowie od 1547 r.. [dostęp 05.10.2026]
Diecezja Mazurska, Plan nabożeństw. [dostęp 05.10.2026]
Oficjalny wykaz wspólnoty [dostęp 26.08.2026]
