Przejdź do zawartości

Parafia Ewangelicko-Augsburska w Piszu

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Parafia Ewangelicko-Augsburska w Piszu

Wnętrze kaplicy parafialnej. Źródło: www.pisz.luteranie.pl, 22.12.2013.
Wnętrze kaplicy parafialnej.
Źródło: www.pisz.luteranie.pl, 22.12.2013.
Siedziba Pisz
Adres pl. Ignacego Daszyńskiego 12A, 12-200 Pisz
Wyznanie protestanckie
Kościół ewangelicko-augsburski
Diecezja mazurska
Kaplica kaplica ewangelicko-augsburska w Piszu
Parafia w Piszu


Parafia Ewangelicko-Augsburska w Piszu – ewangelicko-augsburska parafia, należąca do diecezji mazurskiej. Mieści się przy pl. Ignacego Daszyńskiego 12A w Piszu.

Historia parafii

Kilka lat po publicznym wystąpieniu ks. dr. Marcina Lutra w Wittenberdze, idee reformatora dotarły na Mazury. Zaczęto wygłaszać kazania w duchu ewangelickim i organizowano ewangelickie nabożeństwa. Po sekularyzacji Prus w 1525 r., kościół w Piszu stał się świątynią ewangelicką, ale jeszcze przez pewien czas mogła z niego korzystać grupa katolików. Pierwsi duchowni wyznania ewangelickiego pojawili się w Piszu ok. 1530 r.
W latach 1542–1543 w parafii przeprowadzono wizytację. Wykazała ona poważne braki w życiu duchownych. Pod groźbą kar cielesnych i pieniężnych wprowadzono obowiązek uczestnictwa w nabożeństwach.
W 1547 r. proboszczem został Marcin Glossa. W 1567 r. parafia znalazła się pod jurysdykcją konsystorza Pomezanii i superintendenta w Ełku.
Pod koniec 1694 r. Kościół ewangelicko–augsburski w Piszu spłonął. W XVIII w. przy parafii utworzono Urząd Główny, a następnie inspektorat z tytułem superintendenta. W 1751 r. parafia została podporządkowana biskupstwu Samlandii. W XVIII w. w parafii odbywało się po kilka nabożeństw w języku polskim i niemieckim.
W 1830 r. ze względu na zły stan techniczny zamknięto kościół w Piszu, a nabożeństwa przeniesiono czasowo do pobliskiej Turośli.
Według historii parafialnej w 1947 r. Konsystorz Kościoła Ewangelicko–Augsburskiego w Warszawie mianował, w nowo utworzonej diecezji mazurskiej, pierwszego powojennego duchownego w Piszu na stanowisko administratora. W XX w. liczba parafian znacznie zmalała. Spowodowane było to licznymi wyjazdami w ramach łączenia rodzin.

Duchowni parafii

Duszpasterze:

  • ks. Bernard (ok. 1530)
  • ks. Stanisław (1531–1532)
  • ks. prof. Marcin Glossa (1547–1564) – profesor Uniwersytetu Jagielońskiego, założył szkołę w Piszu
  • ks. Mikołaj Orłowski (1614–1624)
  • ks. Jerzy Grzegorzewski (Gregorovius) (1628–1670)
  • ks. Wojciech Bagiński (Albrecht Hoffmann) (1670–1690)
  • ks. Jan Gregorovius (1690–1692)
  • ks. Szymon Hoffmann (1692–1710)
  • ks. Wilhelm Tyszka (1710–1725) – autor polskiej postylli, współautor kancjonału mazurskiego
  • ks. Jan Fryderyk Borotius Borecki (1726–1735)
  • ks. Michał Pisański (1742–1780)
  • ks. Tymoteusz Gizewiusz (1781–1787)

Wśród duchownych wymienionych w wykazie parafii byli m.in.:

  • ks. prof. Marcin Glossa — od 1547 r.; historia parafialna przypisuje mu założenie polskiej szkoły;
  • ks. Wilhelm Tyszko (1710–1725) — autor postylli i współautor kancjonału;
  • ks. Gotfryd Schulz (1838–1867);
  • ks. Gottlieb Heinrich August Rothe (1869–1907) — II pastor;
  • ks. Frydrich Julius Leopold Skierla (1888–1916)
  • ks. Friedrich Julius Leopold Skierlo (1888–1916);
  • ks. Paul Viktor Karl Hensel (1907–1916) — II pastor, następnie I pastor (1916–1929);
  • ks. Otto Eichel (1911–1917) — III pastor, następnie II pastor (1917–1929);
  • ks. Carl Rosenhan (1919–1931) — III pastor;
  • ks. Ernst Link (1929–1945);
  • ks. Waldemar Ambrosy (1932–1945) — II pastor;
  • ks. Albert Droysen (1933–1945) — III pastor;
  • ks. Henryk Sikora (1971–1977)
  • ks. Edmund Schmidt (1970–1971)
  • ks. Otton Hintz (1955–1969)
  • ks. Włodzimierz Missol (1946–1947);
  • ks. Bertold Rueckert (październik 1947–październik 1954);
  • diakon Otton Hintz (listopad 1954–czerwiec 1969);
  • ks. Edmund Schmidt (lipiec 1969–marzec 1970);
  • ks. Henryk Sikora (kwiecień 1970–maj 1977);
  • ks. Paweł Kubiczek (czerwiec 1977–kwiecień 1978);
  • ks. dr Krzysztof Rej (kwiecień 1978–czerwiec 2004);
  • ks. Paweł Szwedo (lipiec 2004–sierpień 2007);
  • ks. bp Rudolf Bażanowski (sierpień 2007–wrzesień 2012).

Według historii parafii ks. Rej posługiwał tu 24 lata, a według wykazu duchownych w latach 1978–2004. Ks. Marcin Pysz pracował w parafii od 2007 r. jako wikariusz, a urząd proboszcza objął w październiku 2012 r. Wybrano go 19 sierpnia, a wprowadzono w urząd 7 października 2012 r.

Miejsca nabożeństw

Według planu diecezjalnego miejscami nabożeństw są, poza kaplicą w Piszu, Wejsuny i Ełk. W 2022 r. przywrócono nabożeństwa w Piszu i Ełku. Historia parafii opisuje też kościół w Wejsunach.

Organizacje i stowarzyszenia działające na terenie parafii

Siódmego marca 2009 r. otworzono Środowiskowy Dom Samopomocy Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Piszu. W tym samym roku powołano Stację Diakonijną w Piszu. Natomiast w 2010 r. powstał miesięcznik „Piski Ewangelik”, który wychodzi w każdą pierwszą niedzielę miesiąca. W 2010 r. utworzono także Ewangelickie Stowarzyszenie Betel, które ma na celu pomoc osobom w trudnej sytuacji.

Zobacz też

Parafia w Piszu

Bibliografia

Parafia w Piszu, Historia. [dostęp 05.10.2026]
Parafia w Piszu, Proboszczowie od 1547 r.. [dostęp 05.10.2026]
Diecezja Mazurska, Plan nabożeństw. [dostęp 05.10.2026]
Oficjalny wykaz wspólnoty [dostęp 26.08.2026]