Osieka
| Osieka | |
 Pałac w Osiece.
Fot. Mieczysław Kalski | |
| Państwo |  Polska
|
| Województwo | warmińsko-mazurskie |
| Powiat | bartoszycki |
| Gmina | Bartoszyce |
| Liczba ludności (2021) | 195[1] |
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego   Osieka | |
Położenie na mapie Polski  Osieka | |
| |
Osieka (niem. Hermenhagen) – wieś sołecka położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie bartoszyckim, w gminie Bartoszyce. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa olsztyńskiego.
W skład sołectwa wchodzą wsie: Osieka, Lipina i Bukowo.
Fot. Marek & Ewa Wojciechowscy.
Źródło: Osieka – Wikipedia [20.08.2026]
Położenie
Wieś położona jest w północnej części województwa warmińsko-mazurskiego, na Równinie Sępopolskiej, przy strumyku Suszyca, 6 km na południowy zachód od Bartoszyc.
Dzieje miejscowości
Wieś powstała w ramach kolonizacji północnych obszarów państwa zakonu krzyżackiego. Przywilej lokacyjny otrzymała w 1340 roku jako wieś czynszowa na 52 łanach; zasadźcą był niejaki Herman. Wieś poważnie ucierpiała podczas wielkiej epidemii dżumy na początku XVIII wieku – zmarła wówczas większość mieszkańców. W XVI wieku wydzielono z obszaru wsi 37 łanów i założono majątek szlachecki, który w XVII wieku krótko był folwarkiem miejskim (1641–1643), a w wieku XIX również krótko (1821–1829) był własnością polskiej rodziny szlacheckiej Kurowskich. Majątek pod koniec XIX wieku zajmował 742 ha (łącznie z folwarkami Bukowo i Ceglarki). W 1905 roku należał do hrabiego Wiliama Schoulz von Ascheradena, a następnie do rodziny Richterów i Wegelów. W okresie międzywojennym poddano go parcelacji. Wieś wchodziła w skład parafii ewangelickiej w Bartoszycach. Budowę pałacu ukończono w 1861 roku.
Po II wojnie światowej Osiekę zasiedlono już w latach 1945–1946. W latach 1954–1959 znajdowała się tu siedziba gromady. Według spisu powszechnego z 1983 roku wieś składała się z 41 budynków mieszkalnych, należało do niej 47 indywidualnych gospodarstw rolnych, które łącznie obejmowały obszar 571 ha. We wsi były wówczas: klub, punkt biblioteczny, sala kinowa na 70 miejsc, sklep wielobranżowy i świetlica (ta ostatnia działa również obecnie).
Po 1945 roku pałac długo stanowił własność Urzędu Gminy w Bartoszycach i był użytkowany przez gminę. Krótko mieściła się w nim szkoła podstawowa, następnie świetlica, mieszkania. Długo nie podlegał remontom. W 1993 roku kupił go prywatny przedsiębiorca z Bartoszyc i poddał pałac gruntownemu remontowi, a park rewaloryzacji. Obecnie znajduje się tu pensjonat "Biały Książę" wraz z restauracją.
Liczba mieszkańców na przestrzeni lat:
- 1857 – 232 osoby
- 1933 – 350 osób
- 1939 – 340 osób
- 1983 – 227 osób
Ludzie związani z miejscowością
- Wincenty Aleksiejczuk (ur. 1922) – gospodarz z Osieki, radny powiatowy, w latach 1961–1969 poseł do Sejmu[2]
Zabytki
- pałac w Osiece z połowy XIX wieku
- park pałacowy
- dobrze zachowana zabudowa murowana z pierwszej ćwierci XX wieku: liczne domy mieszkalne i budynki gospodarcze
- kilka przykładów zabudowy drewnianej z pierwszej ćwierci XX wieku: domy nr 20 i 21, budynki gospodarcze w zagrodach nr 5, 6, 7, 19, 23, 25 i 32
Przypisy
- ↑ Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Osieka” (ID BDL 042815601032-0470906; SIMC 0470906; wartość 195), dostęp 20 sierpnia 2026.
- ↑ Biblioteka Sejmowa [20.08.2026].
Bibliografia
Bartoszyce. Z dziejów miasta i okolic, red. Andrzej Wakar, Olsztyn 1987.
Jackiewicz-Garniec Małgorzata, Garniec Mirosław, Pałace i dwory dawnych Prus Wschodnich, Olsztyn 1999.
Statistisch-Topographisches Adreß-Handbuch von Ostpreussen, Commission bei Wilhelm Koch, Königsberg 1857.
Warmia i Mazury. Przewodnik ilustrowany, red. Marcin Kuleszo, Barbara Wojczulanis, Olsztyn 2001.
Wojewódzka ewidencja zabytków [20.08.2026]
Studium — kierunki zagospodarowania przestrzennego gminy Bartoszyce [20.08.2026]
Bank Danych Lokalnych GUS [20.08.2026]
Kreis Bartenstein (Ostpr.) – Wikipedia (niem.) [20.08.2026]
polskaniezwykla.pl [05.03.2014]