Przejdź do zawartości

Olszewo Węgorzewskie

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Olszewo Węgorzewskie

Kościół w Olszewie Węgorzewskim. Fot. Eume. Źródło: File:Olszewo 01.jpg – Wikimedia Commons [24.09.2026]
Kościół w Olszewie Węgorzewskim.
Fot. Eume. Źródło: File:Olszewo 01.jpg – Wikimedia Commons [24.09.2026]
Rodzaj miejscowości wieś sołecka
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat węgorzewski
Gmina Budry
Liczba ludności (2021) 163 (łącznie z: wieś Olszewo Węgorzewskie, przysiółek Maryszki, przysiółek Piotrówko)[1]
Strefa numeracyjna (+48) 87
Tablice rejestracyjne NWE
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Olszewo Węgorzewskie
Olszewo Węgorzewskie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Olszewo Węgorzewskie
Olszewo Węgorzewskie
Ziemia

54°19′00″N 21°50′00″E/54,316667 21,833333



Olszewo Węgorzewskie (niem. Olschöwen, od 1938 r. Kanitz) – wieś sołecka położona w województwie warmińsko–mazurskim, w powiecie węgorzewskim, w gminie Budry. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

Olszewo Węgorzewskie.Kwatera wojenna. Fot. Adler7. Źródło: www.rowery.olsztyn.pl [24.09.2026]

Położenie

Wieś położona jest w Krainie Węgorapy, będącej naturalnym przedłużeniem obniżenia Wielkich Jezior Mazurskich, 11 km na północ od Węgorzewa, w pobliżu granicy z Obwodem Kaliningradzkim.

Dzieje miejscowości

Wieś została założona w 1562 roku na 60 łanach. Sołtysem został Maciej Olszewski, który otrzymał 6 łanów – od jego nazwiska pochodzi nazwa wsi, zapisywana początkowo jako Wolschowa, później Olschofen, Olszewen, Olschöwen. W 1600 roku mieszkało tu 21 rodzin chłopskich i 4 zagrodników na łącznie 51,5 łanach. Mieszkańcy świadczyli powinności na rzecz majątku państwowego w Popiołach, a w XVIII wieku kolejno – w Wilkowie i Nowych Perłach. W wyniku epidemii dżumy w 1710 roku zmarły tu 154 osoby.

Szkoła we wsi powstała w 1741 roku. W połowie XIX wieku uczęszczało do niej 110 dzieci, zaś w 1935 roku pracowało tu dwóch nauczycieli z 91 uczniami. Po II wojnie światowej ponownie uruchomiono ją w 1947 roku; w połowie lat 60. obejmowała osiem klas. Obecnie (2008 r.) w budynku dawnej szkoły funkcjonują warsztaty terapii zajęciowej dla osób niepełnosprawnych. Warsztaty te obsługują teren kilku gmin.

Ewangelicka parafia została tu powołana w latach 1903–1905, wówczas też zbudowano we wsi kościół. Do parafii należały wsie: Góry, Łągwarowo, Olszewo, Piątki i Wężówko. Od 1946 roku jest tu siedziba katolickiego kościoła pw. Podwyższenia Krzyża Świętego.

Pierwszym wójtem po II wojnie światowej został Władysław Prokopczuk. W latach 60. miejscowe koło gospodyń wiejskich należało do „przodujących” w powiecie.

W latach 1945–1954 Olszewo było siedzibą gminy, a następnie gromady, w skład której wchodziły sołectwa: Góry, Olszewo Węgorzewskie, Ołownik, Pawłowo, Sobiechy i Wężówko. W 1972 roku do sołectwa Olszewo należały wsie: Maryszki, Olszewo, Piątki, Piotrówko.


Liczba mieszkańców w poszczególnych latach:

  • 1858 r. – 673 osoby
  • 1925 r. – 543 osoby
  • 1939 r. – 509 osób

Religia

We wsi znajduje się siedziba lokalnej parafii rzymskokatolickiej.

Kultura

W miejscowości organizowane są Warsztaty Terapii Zajęciowej, w ramach Międzynarodowego Przeglądu Wielkanocnych Widowisk Obrzędowych „Święto Wiosny” w Węgorzewie.

Zabytki

  • kościół z 1903–1905 roku, w którym część wystroju wnętrza pochodzi z XVII wieku (elementy przeniesione z kościoła w Dąbrówce)
  • dwie murowane chałupy (nr 1 i 2) z XVIII wieku
  • w 1945 roku korzystano jeszcze z zabytkowego młyna wiatrakowego
  • kwatera wojenna na dawnym cmentarzu ewangelickim, w której pochowano 3 żołnierzy rosyjskich poległych w czasie I wojny światowej.

Bibliografia

Białuński Grzegorz, Kolonizacja „Wielkiej Puszczy” (do 1568 roku) – starostwa piskie, ełckie, straduńskie, zelkowskie i węgoborskie (węgorzewskie), Olsztyn 2002.
Wakar Andrzej, Wilamowski Bohdan, Węgorzewo. Z dziejów miasta i powiatu, Olsztyn 1968.
Kreis Angerburg – Wikipedia (niem.) [24.09.2026]
Olsztyńska Strona Rowerowa [24.09.2026]

Przypisy

  1. ↑ Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Olszewo Węgorzewskie” (ID BDL 042815519012-0755460; SIMC 0755460) — wartość zbiorcza obejmująca 3 jednostki SIMC (Olszewo Węgorzewskie | Maryszki | Piotrówko), dostęp 24 września 2026.