Możdżany

	Możdżany
	; Możdżany. Szkoła w 1942 roku.; Źródło: www.angerburg.de
Państwo	Polska
Województwo	warmińsko-mazurskie
Powiat	giżycki
Gmina	Kruklanki
Liczba ludności (2021)	200 (łącznie z: wieś Możdżany, osada Borki, osada Knieja Łuczańska, osada Wolisko, osada leśna Jurkówko)
	Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego ; Możdżany
	Położenie na mapie Polski ; Możdżany
	54°04′33″N 22°00′57″E/54,075833 22,015833

Możdżany (niem. Mosdzehnen, od 1930 r. Borkenwalde) – wieś sołecka położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie giżyckim, w gminie Kruklanki. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa suwalskiego.

Położenie

Wieś położona jest w północno-wschodniej części województwa warmińsko-mazurskiego, na obszarze Krainy Wielkich Jezior Mazurskich, na skraju Puszczy Boreckiej, na północ od jeziora Żywy, 21 km na wschód od Giżycka i 8 km na wschód od Kruklanek.

Dzieje miejscowości

Wieś powstała w ramach kolonizacji wschodnich terenów państwa zakonu krzyżackiego. Dzieje miejscowości mają swój początek nad Węgorapą w pobliżu Węgorzewa. Tam bowiem w 1522 roku wielki mistrz Albrecht Hohenzollern założył na prawie magdeburskim 12-łanowy majątek myśliwski, zwany później Możdżanami. Do obowiązków właściciela (pierwszym był niejaki Jan Dorsz) należało polowanie.

W 1617 roku wszystkich mieszkańców przeniesiono w pobliże Puszczy Boreckiej, gdyż "z powodu dużej odległości od boru nie mogli wykonywać swoich powinności"^[2]. W ten sposób dawne Możdżany przestały istnieć, a nową wieś początkowo zwano Borkiem, później zaś – Możdżanami. W późniejszym czasie powstał tu również niewielki majątek ziemski. Możdżany do 1945 roku należały do parafii ewangelickiej w Kruklankach.

Szkoła we wsi istniała już przed II wojną światową. W 1935 roku miała ona dwie klasy, dwóch nauczycieli, a uczęszczało do niej 61 uczniów. Po wojnie uruchomiono ją ponownie w 1947 roku; w połowie lat 60. była to placówka czteroklasowa.

W latach 1954–1972 Możdżany wchodziły w skład gromady Boćwinka.

Liczba mieszkańców na przestrzeni lat:

1857 – 125 osób
1933 – 349 osób
1939 – 310 osób

Zabytki

dawna kaplica rodowa z początku XX wieku, odremontowana w ostatnich latach

Przypisy

↑ Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Możdżany” (ID BDL 042815506052-0761621; SIMC 0761621) — wartość zbiorcza obejmująca 5 jednostki SIMC (Możdżany | Borki | Knieja Łuczańska | Wolisko | Jurkówko), dostęp 1 września 2026.
↑ Cyt. za: A. Wakar, B. Wilamowski, Węgorzewo. Z dziejów miasta i powiatu, Olsztyn 1968, s. 133.

Bibliografia

Białuński Grzegorz, Kolonizacja "Wielkiej Puszczy" (do 1568 roku) – starostwa piskie, ełckie, straduńskie, zelkowskie i węgoborskie (węgorzewskie), Olsztyn 2002.
Statistisch-Topographisches Adreß-Handbuch von Ostpreussen, Commission bei Wilhelm Koch, Königsberg 1857.
Wakar Andrzej, Wilamowski Bohdan, Węgorzewo. Z dziejów miasta i powiatu, Olsztyn 1968.
Bank Danych Lokalnych GUS [01.09.2026]

[1] Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Możdżany” (ID BDL 042815506052-0761621; SIMC 0761621) — wartość zbiorcza obejmująca 5 jednostki SIMC (Możdżany | Borki | Knieja Łuczańska | Wolisko | Jurkówko), dostęp 1 września 2026.

[2] Cyt. za: A. Wakar, B. Wilamowski, Węgorzewo. Z dziejów miasta i powiatu, Olsztyn 1968, s. 133.

[1]

[2]