Lenarty

	Lenarty
	; Dwór w Lenartach.
Rodzaj miejscowości	wieś sołecka
Państwo	Polska
Województwo	warmińsko-mazurskie
Powiat	olecki
Gmina	Olecko
Liczba ludności (2021)	340
	Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego ; Lenarty
	Położenie na mapie Polski ; Lenarty
	54°07′12″N 22°31′12″E/54,120000 22,520000

Lenarty (niem. Gut Lehnarten, Lehnarten) – wieś sołecka położona w województwie warmińsko–mazurskim, w powiecie oleckim, w gminie Olecko. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa suwalskiego. W latach 1999–2001 wieś wchodziła w skład powiatu olecko–gołdapskiego. W skład sołectwa wchodzą wsie: Lenarty i Biała Olecka.

Położenie

Wieś położona jest w północno–wschodniej części województwa warmińsko–mazurskiego, we wschodniej części Pojezierza Zachodniosuwalskiego, nad rzeką Legą i strumieniem Białą, 10 km na północ od Olecka.

Dzieje miejscowości

Wieś powstała w ramach kolonizacji północno–wschodnich terenów Prus Książęcych. Brak jest dokładnych danych o dacie jej założenia, ale z pewnością istniała już przed 1568 rokiem. Kilka lat później książę Albrecht Fryderyk potwierdził, iż jego ojciec nadał Baltazarowi Zengerowi majątek ziemski Kujawa o powierzchni 30 łanów oraz cztery łany nad strumieniem Biała. W zamian Baltazar zobowiązał się do wystawienia jednej służby zbrojnej. Z czasem powstał dwór w Lenartach oraz folwark w Kujawie. W XVII i XVIII wieku owe włości należały (lub znajdowały się w dzierżawie) do kilku polskich rodzin szlacheckich, m.in. Ciesielskich, Kraińskich i Więckowskich. Lenarty należały do parafii ewangelickiej w Mieruniszkach. W połowie XIX wieku majątek i folwark liczyły 185 mieszkańców, zaś pod koniec stulecia obejmowały 661 hektarów.

Po II wojnie światowej na bazie majątku utworzono Państwowe Gospodarstwo Rolne; w drugiej połowie lat 50. wybudowano w pegeerze warsztat naprawy sprzętu rolniczego. We wsi funkcjonował również ośrodek zdrowia.

Religia

Od 1991 r. wieś znajduje się na terenie parafii rzymskokatolickiej w Judzikach.

Przemysł

We wsi działa gorzelnia.

Zabytki

zespół dworski z przełomu XIX i XX wieku: dwór, park dworski, obora; obecnie w bardzo złym stanie
zespół folwarczny z początku XX wieku: gorzelnia, budynki mieszkalne (pięć "czworaków") i gospodarcze (cztery budynki)
cmentarz ewangelicki z XIX wieku, na wschód od zespołu folwarcznego

Bibliografia

Olecko. Z dziejów miasta i powiatu, red. Andrzej Wakar i in., Olsztyn 1974.
Orłowicz Mieczysław, Ilustrowany przewodnik po Mazurach Pruskich i Warmii, Na nowo podali do druku Grzegorz Jasiński, Andrzej Rzempołuch, Robert Traba, Olsztyn 1991.
Statistisch-Topographisches Adreß-Handbuch von Ostpreussen, Commission bei Wilhelm Koch, Königsberg 1857.
Wojewódzka ewidencja zabytków [08.09.2026]
Strona Urzędu Gminy Olecko [08.09.2026]
Bank Danych Lokalnych GUS [08.09.2026]
Atlas wsi [08.09.2026]

Przypisy

↑ Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Lenarty” (ID BDL 042815513045-0763488; SIMC 0763488; wartość 340), dostęp 8 września 2026.

[1] Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Lenarty” (ID BDL 042815513045-0763488; SIMC 0763488; wartość 340), dostęp 8 września 2026.

[1]