Księży Dwór

	Księży Dwór
	; Pałac w Księżym Dworze.
Rodzaj miejscowości	wieś sołecka
Państwo	Polska
Województwo	warmińsko-mazurskie
Powiat	działdowski
Gmina	Działdowo
Liczba ludności (2021)	853 (łącznie z: część Prusinowo, wieś Księży Dwór)
	Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego ; Księży Dwór
	Położenie na mapie Polski ; Księży Dwór
	53°12′49″N 20°08′58″E/53,213611 20,149444

Księży Dwór (niem. Niederhof) – wieś sołecka położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie działdowskim, w gminie Działdowo.

Położenie

Wieś położona jest w południowej części województwa warmińsko-mazurskiego, w odległości około 5,5 km na południowy-zachód od Działdowa.

Dzieje miejscowości

Około 1400 roku w Księżym Dworze znajdował się majątek ziemski należący do zakonu krzyżackiego. Powstał tam folwark zaopatrujący pobliski zamek w Działdowie. Majątek przez długi czas nie posiadał własnej nazwy. W 1557 roku jest wymieniany jako "niedere Hof". W 1771 roku przeniesiono do niego zarząd domeny królewskiej. W roku 1811 pruskie władze sprzedały majątek osobie prywatnej. W 1855 roku kupiła go rodzina Frankensteinów. Wybudowali oni, obok dawnego dworu (późniejsza rządcówka), neoklasycystyczny pałac oraz zabudowania gospodarcze. Przy pałacu urządzono romantyczny park, w którym po dziś dzień znajduje się rodowy cmentarz Frankensteinów. Ostatni przedstawiciel rodu uciekł z majątku w 1945 roku przed nadejściem Armii Czerwonej. Po wojnie powstał tu PGR. W pałacu miała siedzibę dyrekcja kombinatu rolnego, której podlegały inne państwowe gospodarstwa rolne z okolicy.
W 1954 roku, po reformie podziału administracyjnego państwa^[2], Księży Dwór należał do gromady Działdowo^[3] w powiecie działdowskim, w województwie olsztyńskim. W 1972 roku, kolejna reforma przywracała podział państwa na gminy^[4]. Obszar sołectwa Księży Dwór włączono do gminy Działdowo^[5]. W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa ciechanowskiego^[6].

Obecnie pałac i park znajdują się w rękach prywatnych właścicieli. W ciągu ostatnich lat budynek został wyremontowany.

Edukacja

We wsi funkcjonuje Zespół Szkół im. Janusza Korczaka w Księżym Dworze.

Religia

Wieś należy do parafii w Działdowie.

Zabytki

pałac wzniesiony w drugiej połowie XIX wieku wraz z cmentarzem rodowym i parkiem
pozostałości wczesnośredniowiecznego grodziska, znajdujące się w lesie około 1,5 km od pałacu nad Kanałem Młyńskim

Przypisy

↑ Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Księży Dwór” (ID BDL 042815403022-0113595; SIMC 0113595) — wartość zbiorcza obejmująca 2 jednostki SIMC (Prusinowo | Księży Dwór), dostęp 18 sierpnia 2026.
↑ Dz.U. 1954, nr 43, poz. 191, Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych, ELI – Internetowy System Aktów Prawnych [18.08.2026]
↑ Uchwała Nr 12 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 4 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu działdowskiego. [w:] Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 20 grudnia 1954 roku.
↑ Dz.U. 1972, nr 49, poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych, ELI – Internetowy System Aktów Prawnych [18.08.2026]
↑ Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim. [w:] Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 7 grudnia 1972 roku.
↑ Dz.U. 1975, nr 16, poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych, ELI – Internetowy System Aktów Prawnych [18.08.2026]

Bibliografia

Dz.U. 1954, nr 43, poz. 191, Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych, ELI – Internetowy System Aktów Prawnych [18.08.2026]
Dz.U. 1972, nr 49, poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych, ELI – Internetowy System Aktów Prawnych [18.08.2026]
Dz.U. 1975, nr 16, poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych, ELI – Internetowy System Aktów Prawnych[18.08.2026]
Uchwała Nr 12 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 4 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu działdowskiego. [w:] Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 20 grudnia 1954 roku.
Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim. [w:] Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 7 grudnia 1972 roku.
Działdowo. Z dziejów miasta i powiatu, red. Wanda Korycka, Olsztyn 1966.
Bank Danych Lokalnych GUS [18.08.2026]
Urząd Gminy Działdowo [10.02.2015]
Mapy Google Maps [10.02.2015]

[1] Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Księży Dwór” (ID BDL 042815403022-0113595; SIMC 0113595) — wartość zbiorcza obejmująca 2 jednostki SIMC (Prusinowo | Księży Dwór), dostęp 18 sierpnia 2026.

[2] Dz.U. 1954, nr 43, poz. 191, Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych, ELI – Internetowy System Aktów Prawnych [18.08.2026]

[3] Uchwała Nr 12 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 4 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu działdowskiego. [w:] Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 20 grudnia 1954 roku.

[4] Dz.U. 1972, nr 49, poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych, ELI – Internetowy System Aktów Prawnych [18.08.2026]

[5] Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim. [w:] Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 7 grudnia 1972 roku.

[6] Dz.U. 1975, nr 16, poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych, ELI – Internetowy System Aktów Prawnych [18.08.2026]

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]