Kałduny

	Kałduny
	; Kałduny. Pocztówka z 1938 roku.; Źródło: www.aefl.de [02.09.2026]
Państwo	Polska
Województwo	warmińsko-mazurskie
Powiat	iławski
Gmina	Iława
Liczba ludności (2021)	336
	Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego ; Kałduny
	Położenie na mapie Polski ; Kałduny
	53°36′35″N 19°39′21″E/53,609722 19,655833

Kałduny (niem. Gross Schönforst) – wieś sołecka położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie iławskim, w gminie Iława. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa olsztyńskiego.

W skład sołectwa wchodzą: Kałduny, Julin i Lowizowo.

Położenie

Wieś położona jest w zachodniej części województwa warmińsko-mazurskiego, na Pojezierzu Iławskim, na wschód od jeziora Łabędź, 7 km na północny wschód od Iławy i na południe od drogi krajowej nr 16.

Dzieje miejscowości

Miejscowość została założona w 1323 roku. Pierwsi osadnicy byli wolnymi Prusami. W tym czasie wieś nosiła nazwę Gross Schonforst. Dokument lokacyjny został wystawiony przez komtura dzierzgońskiego Luthera von Braunschweiga.

Od XIV do XVII stulecia Kałduny miały własną świątynię. Kościół uległ dewastacji i ostatecznie został rozebrany. Obok wsi istniały dobra ziemskie zwane Schonforst, które zostały przekształcone w folwark. Pod koniec XVIII wieku w Kałdunach istniały 24 zagrody chłopskie. W roku 1893 niejaki Schubring założył we wsi gospodę, w której znajdował się również sklep. Natomiast przy drodze do Iławy znajdował się zajazd należący do niejakiego Schluppa, a następnie do Falka, kupca pochodzącego z Iławy.

Na początku XX stulecia Kałduny były własnością księcia von Reuss-Gera. W tym czasie wzniesiona została dwuklasowa szkoła oraz przylegające do niej mieszkanie nauczyciela.

Liczba mieszkańców, budynków mieszkalnych i gospodarstw w następujących latach wynosiła:

1817 – 110 osób, 25 domów
1864 – 428 osób, 55 domów
1871 – 448 osób, 55 domów
1885 – 515 osób, 67 domów
1895 – 461 osób, 66 domów
1905 – 421 osób, 65 domów
1933 – 284 osoby
1939 – 377 osób, 110 gospodarstw (łącznie z Julinem)

Religia

Wieś znajduje się na terenie parafii rzymskokatolickiej pw. Matki Bożej Królowej Polski w Rudzienicach.

Zabytki

cmentarz ewangelicki z drugiej połowy XIX wieku, 1,5 km na północ od wsi, przy polnej drodze do Rudzienic; własność parafii ewangelickiej, obiekt nieczynny, powierzchnia 0,3 ha

Przypisy

↑ Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Kałduny” (ID BDL 042815407032-0475230; SIMC 0475230; wartość 336), dostęp 2 września 2026.

Bibliografia

Iława. Z dziejów miasta i powiatu, red. Andrzej Wakar, Olsztyn 1972.
Niesiobędzki Wiesław, Powiat iławski. Dzieje, zabytki, pejzaż i kultura. Szkice historyczne, wydanie II, poprawione i poszerzone, Iława 2008.
Statistisch-Topographisches Adreß-Handbuch von Westpreussen, Commission bei Leon Saunier, Danzig und Elbing 1858.
Warmia i Mazury. Przewodnik ilustrowany, red. Marcin Kuleszo, Barbara Wojczulanis, Olsztyn 2001.
Plan zagospodarowania przestrzennego gminy Iława 2003, Uchwała Nr XIII/108/2003 z dnia 3 grudnia 2003 [05.03.2014]
Strategia Rozwoju Gminy Iława na lata 2016–2030 [02.09.2026]
Bank Danych Lokalnych GUS [02.09.2026] 05.03.2014]

[1] Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Kałduny” (ID BDL 042815407032-0475230; SIMC 0475230; wartość 336), dostęp 2 września 2026.

[1]