Jeleniowo

	Jeleniowo
Rodzaj miejscowości	wieś sołecka
Państwo	Polska
Województwo	warmińsko-mazurskie
Powiat	szczycieński
Gmina	Dźwierzuty
Liczba ludności (2021)	179
	Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego ; Jeleniowo
	Położenie na mapie Polski ; Jeleniowo
	53°41′27″N 21°09′24″E/53,690833 21,156667

Jeleniowo (niem. Jellinowen, Gellen; do 2002 r. Jeleniewo) – wieś sołecka położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie szczycieńskim, w gminie Dźwierzuty. W skład sołectwa wchodzą miejscowości Babięty, Jeleniowo, Rów, Zimna Woda.

Położenie

Miejscowość położona na Pojezierzu Mazurskim, w południowej części województwa warmińsko-mazurskiego, około 17 km na wschód od centrum Dźwierzut. W pobliżu wsi znajdują się jeziora: Babięty Wielkie, Krawno, Miętkie, Słupek, Łączek.

Dzieje miejscowości

Wieś założona przez Jakuba Jemeńczyka, który na mocy zapisu z 10 lutego 1555 roku, otrzymał od księcia Albrechta Hohenzollerna 26 włók ziemi na prawie chełmińskim celem lokacji wsi czynszowej. Jeleńczyk otrzymał 6 włók sołeckich. Rejestr z 1579 roku podaje, że wieś zajmowała 60 włók. Pod koniec XVIII wieku były tam 33 gospodarstwa.

Po epidemii dżumy, w latach 1709–1711, opustoszałą wieś obsadzono tzw. asekurantami, czyli wolnymi chłopami dziedzicznymi, którym powierzano niezagospodarowany nadmiar lub inne pustki we wsi, w zamian za określoną wolniznę od podatków, a potem wysoki czynsz.

W raporcie starosty szczycieńskiego von Gaudeckera z 1730 r. odnotowano Jeleniowo jako miejscowość posiadającą szkołę.

W 1938 roku zmieniono urzędową nazwę wsi na Gellen. Przed 1945 rokiem była to duża wieś z 60 gospodarstwami rolnymi.

Po II wojnie światowej wieś znalazła się w granicach Polski. Komisja Ustalania Nazw Miejscowości zmieniła nazwę wsi na Jeleniewo^[2].

W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa olsztyńskiego^[3]. Ponowne zmiany podziału administracyjnego państwa^[4] umiejscowiły ją w powołanym 1 stycznia 1999 roku województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie szczycieńskim.

W 2002 roku na podstawie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zmieniono nazwę wsi z Jeleniewo na Jeleniowo^[5].

Liczba mieszkańców wsi w poszczególnych latach:

1820 - 241 osób
1885 - 518 osób
1905 - 540 osób
1910 - 509 osób
1933 - 494 osoby
1939 - 453 osoby

Zabytki

murowane domy pochodzące z początku XX w.
dawny budynek szkoły (obecnie świetlica wiejska)
cmentarz ewangelicki położony na skraju wsi

Przypisy

↑ Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Jeleniowo” (ID BDL 042815617022-0473230; SIMC 0473230; wartość 179), dostęp 18 września 2026.
↑ M.P. 1947, nr 111, poz. 719, Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 1 lipca 1947 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości, ELI – Internetowy System Aktów Prawnych [18.09.2026]
↑ Dz.U. 1975, nr 16, poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych, ELI – Internetowy System Aktów Prawnych [18.09.2026]
↑ Dz.U. 1998, nr 103, poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów, ELI – Internetowy System Aktów Prawnych [18.09.2026]
↑ Dz.U. 2002, nr 8, poz. 79, Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 stycznia 2002 r. w sprawie ustalenia i zmiany urzędowych nazw niektórych miejscowości w województwach mazowieckim i warmińsko-mazurskim, ELI – Internetowy System Aktów Prawnych [18.09.2026]

Bibliografia

Toeppen Max, Historia Mazur, Olsztyn 1995 (przekład M. Szymańska-Jasińska)
Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 1 lipca 1947 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości, ELI – Internetowy System Aktów Prawnych M.P. 1947, nr 111, poz. 719, [18.09.2026]
Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych, ELI – Internetowy System Aktów Prawnych Dz.U. 1975, nr 16, poz. 91, [18.09.2026]
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów, Dz.U. 1998, nr 103, poz. 652, ELI – Internetowy System Aktów Prawnych [18.09.2026]
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 stycznia 2002 r. w sprawie ustalenia i zmiany urzędowych nazw niektórych miejscowości w województwach mazowieckim i warmińsko-mazurskim, ELI – Internetowy System Aktów Prawnych Dz.U. 2002, nr 8, poz. 79, [18.09.2026]
Bank Danych Lokalnych GUS [18.09.2026]
Urząd Gminy Dźwierzuty [18.09.2026]
Mapy Google Maps [10.02.2015]
wiki-de.genealogy.net – GenWiki [18.09.2026]

[1] Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Jeleniowo” (ID BDL 042815617022-0473230; SIMC 0473230; wartość 179), dostęp 18 września 2026.

[2] M.P. 1947, nr 111, poz. 719, Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 1 lipca 1947 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości, ELI – Internetowy System Aktów Prawnych [18.09.2026]

[3] Dz.U. 1975, nr 16, poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych, ELI – Internetowy System Aktów Prawnych [18.09.2026]

[4] Dz.U. 1998, nr 103, poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów, ELI – Internetowy System Aktów Prawnych [18.09.2026]

[5] Dz.U. 2002, nr 8, poz. 79, Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 stycznia 2002 r. w sprawie ustalenia i zmiany urzędowych nazw niektórych miejscowości w województwach mazowieckim i warmińsko-mazurskim, ELI – Internetowy System Aktów Prawnych [18.09.2026]

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]