Jan Martyniak
| Jan Martyniak | |
| Data i miejsce urodzenia | 20 czerwca 1939 Spas koło Starego Sambora |
| Zawód | duchowny |
Jan Martyniak (ur. 20 czerwca 1939 w Spasie koło Starego Sambora) – duchowny greckokatolicki, biskup przemyski od 1991 roku, następnie metropolita przemysko-warszawski do 2015 roku. Uczestniczył w odtwarzaniu struktur Kościoła greckokatolickiego w Polsce, w tym na Warmii i Mazurach. Arcybiskup senior, stan na 08.10.2026.[1]
Życiorys
Nauka i kapłaństwo
Po powojennym przesiedleniu kształcił się na Dolnym Śląsku. Maturę uzyskał w Bystrzycy w 1958 roku, następnie studiował w seminarium we Wrocławiu. W 1964 roku otrzymał święcenia kapłańskie z rąk arcybiskupa Bolesława Kominka. Pracował jako wikariusz w rzymskokatolickiej parafii Aniołów Stróżów w Wałbrzychu.[1]
Po odmowie wydania paszportu na studia we Włoszech podjął naukę w Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie. Zajmował się apologetyką i kształcił się również w Prymasowskim Instytucie Życia Wewnętrznego. W latach 1969–1970 był asystentem we wrocławskim seminarium, a w 1973 roku rozpoczął wykłady w gorzowskiej filii ATK.[1]
Odbudowa administracji greckokatolickiej
W 1974 roku objął greckokatolicką placówkę duszpasterską w Legnicy. 22 grudnia 1981 roku prymas Józef Glemp powierzył mu funkcję wikariusza generalnego dla wiernych obrządku greckokatolickiego w południowej części Polski. Był to okres, w którym grekokatolicy nie mieli jeszcze odtworzonej własnej administracji diecezjalnej.[1]
20 lipca 1989 roku Jan Paweł II mianował go biskupem tytularnym Vardimissany i biskupem pomocniczym prymasa, sprawującego wówczas zwierzchnictwo nad wiernymi obrządków wschodnich. Święcenia biskupie otrzymał 16 września 1989 roku na Jasnej Górze. 16 stycznia 1991 roku został ordynariuszem odnowionej diecezji przemyskiej obrządku greckokatolickiego.[1]
W 1996 roku objął urząd metropolity nowej metropolii przemysko-warszawskiej. Ingres do archikatedry św. Jana Chrzciciela w Przemyślu odbył 17 sierpnia 1996 roku. Przekształcenie administracji rozdzieliło odpowiedzialność za wspólnoty w Polsce między archieparchię przemysko-warszawską i eparchię wrocławsko-gdańską.[1][2]
Związki z Warmią i Mazurami
Jako zwierzchnik kościelny uczestniczył w tworzeniu materialnego zaplecza parafii greckokatolickiej w Olsztynie. W 1995 roku poświęcił teren pod nową cerkiew. Wzniesiona świątynia Opieki Matki Bożej została później katedrą eparchii olsztyńsko-gdańskiej.[2]
W okresie jego urzędowania rozwijały się również parafie tworzone w nowych miejscowościach, m.in. Braniewie, Morągu, Ostródzie i Ornecie. Katalog obecnej eparchii podaje daty ich powstania odpowiednio w 1992, 1992, 1993 i 1995 roku. Wspólnoty te działały przed utworzeniem odrębnego biskupstwa w Olsztynie.[3]
7 listopada 2015 roku papież Franciszek przyjął rezygnację Martyniaka z urzędu metropolity i mianował następcą Eugeniusza Popowicza. Martyniak przeszedł na emeryturę przed powstaniem eparchii olsztyńsko-gdańskiej. Jego związek z nią dotyczy dziejów jej parafii i wcześniejszych struktur administracyjnych.[4][5]
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Jego Ekscelencja Ks. Abp Jan Martyniak - senior - Archidiecezja Przemysko-Warszawska Kościoła Greckokatolickiego w Polsce |, [dostęp: 08.10.2026].
- ↑ 2,0 2,1 Ольштинсько-Ґданська єпархія, [dostęp: 08.10.2026].
- ↑ Parafie, [dostęp: 08.10.2026].
- ↑ Bollettino Radiogiornale del 07/11/2015, [dostęp: 08.10.2026].
- ↑ Utworzenie Eparchii Olsztyńsko-Gdańskiej, [dostęp: 08.10.2026].
Bibliografia
Jego Ekscelencja Ks. Abp Jan Martyniak - senior - Archidiecezja Przemysko-Warszawska Kościoła Greckokatolickiego w Polsce |. [dostęp: 08.10.2026]
Ольштинсько-Ґданська єпархія. [dostęp: 08.10.2026]
Parafie. [dostęp: 08.10.2026]
Bollettino Radiogiornale del 07/11/2015. [dostęp: 08.10.2026]
Utworzenie Eparchii Olsztyńsko-Gdańskiej. [dostęp: 08.10.2026]