Dęby

	Dęby
Państwo	Polska
Województwo	warmińsko-mazurskie
Powiat	bartoszycki
Gmina	Górowo Iławeckie
Liczba ludności (2021)	81
	Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego ; Dęby
	Położenie na mapie Polski ; Dęby
	54°19′47″N 20°28′53″E/54,329722 20,481389

Dęby (niem. Eichen) – wieś sołecka położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie bartoszyckim, w gminie Górowo Iławeckie. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa olsztyńskiego. W latach 1946–1961 wieś wchodziła w skład powiatu górowskiego.

Położenie

Wieś położona jest w północnej części województwa warmińsko-mazurskiego, na obszarze Wzniesień Górowskich, 27 km na północny zachód od Bartoszyc i 4 km na północ od Górowa Iławeckiego.

Dzieje miejscowości

Wieś powstała w ramach kolonizacji północnych obszarów państwa zakonu krzyżackiego. Brak jest dokładnych informacji o okolicznościach jej założenia. Po raz pierwszy wymieniana jest w źródłach z 1414 roku jako wieś o powierzchni 48 łanów należąca do zakonu. Dęby zostały całkowicie zniszczone podczas wojny trzynastoletniej. Zasiedlono je ponownie jako wieś książęcą dopiero w połowie XVI wieku. Należała ona do parafii ewangelickiej w Górowie Iławeckim.

Szkoła we wsi istniała już przed II wojną światową. W 1935 roku uczęszczało do niej 44 uczniów, a zatrudniony był jeden nauczyciel. Po 1945 roku uruchomiono ją ponownie; w późniejszych latach do rozwoju placówki przyczynił się nauczyciel Czesław Dzirba. Szkołę zlikwidowano w 1979 roku.

Po wojnie Dęby stały się siedzibą sołectwa, a w latach 1954–1957 znajdowała się tu siedziba gromady Dęby. Według spisu powszechnego z 1983 roku we wsi było 41 budynków mieszkalnych i 42 indywidualne gospodarstwa rolne, które łącznie zajmowały obszar 388 ha. Wieś miała wówczas świetlicę, punkt biblioteczny i boisko sportowe.

Liczba mieszkańców na przestrzeni lat:

1857 – 491 osób
1933 – 290 osób
1939 – 323 osoby
1983 – 163 osoby

Zabytki

dawny cmentarz ewangelicki z drugiej połowy XIX w., około 5 km od wsi; nagrobki zdewastowane
dawny cmentarz ewangelicki z początku XX w., około 1,5 km od wsi, na wzniesieniu; nagrobki zaniedbane, starodrzew zachowany
pomnik mieszkańców poległych podczas I wojny światowej
przykłady budownictwa wiejskiego z przełomu XIX i XX w. (domy i budynki gospodarcze)

Przypisy

↑ Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Dęby” (ID BDL 042815601052-0473980; SIMC 0473980; wartość 81), dostęp 22 sierpnia 2026.

Bibliografia

Bartoszyce. Z dziejów miasta i okolic, red. Andrzej Wakar, Olsztyn 1987.
Statistisch-Topographisches Adreß-Handbuch von Ostpreussen, Commission bei Wilhelm Koch, Königsberg 1857.
Bank Danych Lokalnych GUS [22.08.2026]
Kreis Preußisch Eylau – Wikipedia (niem.) [22.08.2026]
Olsztyńska Strona Rowerowa [22.08.2026]

[1] Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Dęby” (ID BDL 042815601052-0473980; SIMC 0473980; wartość 81), dostęp 22 sierpnia 2026.

[1]