Budzewo
| Budzewo | |
![]() Budzewo. Fot. Eume. Źródło: File:Budzewo.jpg – Wikimedia Commons [24.09.2026]
| |
| Rodzaj miejscowości | wieś sołecka |
| Państwo | |
| Województwo | warmińsko-mazurskie |
| Powiat | węgorzewski |
| Gmina | Budry |
| Liczba ludności (2021) | 214[1] |
| Strefa numeracyjna | (+48) 87 |
| Kod pocztowy | 11-606 |
| Tablice rejestracyjne | NWE |
Budzewo (niem. Budschen, Budzen, Gross Budschen) – wieś sołecka w Polsce, położona w województwie warmińsko–mazurskim, w powiecie węgorzewskim, w gminie Budry. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.
Położenie
Wieś położona jest w Krainie Węgorapy, będącej naturalnym przedłużeniem obniżenia Wielkich Jezior Mazurskich; oddalona jest o 13 km na północny wschód od Węgorzewa i około 2 km na południe od rzeki Węgorapy.
Dzieje miejscowości
Wieś prawdopodobnie została założona w 1582 roku na ośmiu łanach. W 1599 roku – na skutek wniesionej przez mieszkańców skargi – zamieniono im pańszczyznę na czynsz. Wieś obejmowała wówczas 12 łanów. W tym samym czasie zamieszkało tu kilku osadników z Litwy. W połowie XIX wieku wieś liczyła 13 łanów i 15 mórg. W roku 1858 mieszkało w niej 147 osób.
W Budzewie w XIX wieku znajdował się niewielki (około 200 ha) majątek, który obejmował jeden folwark (Zawady Małe) i należał do ogromnych dóbr von Lehndorffów. W latach 20. XX wieku przeszedł na własność rodziny Preuss, a następnie niejakiego Waszkalnisa (do 1945 roku). W drugiej połowie XIX wieku wybudowano tu niewielki dworek z parkiem. Około 2 km od Budzewa działał inny nieduży (około 500 ha) majątek z trzema folwarkami. W latach 20. XX wieku należał do Waltera Ehlerta. Dwór wzniesiono na przełomie XIX i XX wieku.
Szkołę we wsi założono w 1753 roku; sto lat później uczyło się w niej 46 dzieci, a w 1935 roku – 52 dzieci. Szkołę ponownie otwarto w 1948 roku, w połowie lat 60. była ona czteroklasowa.
W roku 1939 Budzewo liczyło przez 443 mieszkańców.
Kultura
We wsi działa zespół ludowy Budzewiaki.
Religia
Wieś znajduje się na terenie parafii rzymskokatolickiej pw. Trójcy Przenajświętszej w Budrach.
Zabytki
- klasycystyczny dworek z drugiej połowy XIX wieku, całkowicie niezmieniony od swego powstania; przyległy park (obecnie własność prywatna)
- dworek ok. 2 km od Budzewa z przełomu XIX i XX wieku; po gruntownym remoncie w latach 90. XX wieku nabrał wyglądu współczesnej wiejskiej willi (własność prywatna)
- mogiła zbiorowa z czasów I wojny światowej, pochowano w niej trzech żołnierzy rosyjskich
Bibliografia
Białuński Grzegorz, Kolonizacja „Wielkiej Puszczy” (do 1568 roku) – starostwa piskie, ełckie, straduńskie, zelkowskie i węgoborskie (węgorzewskie), Olsztyn 2002.
Jackiewicz-Garniec Małgorzata, Garniec Mirosław, Pałace i dwory dawnych Prus Wschodnich, Olsztyn 2001.
Wakar Andrzej, Wilamowski Bohdan, Węgorzewo. Z dziejów miasta i powiatu, Olsztyn 1968.
Bank Danych Lokalnych GUS [24.09.2026]
Wikipedia:Strona główna – Wikipedia [24.09.2026]
Przypisy
- ↑ Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Budzewo” (ID BDL 042815519012-0755402; SIMC 0755402; wartość 214), dostęp 24 września 2026.
![Budzewo. Fot. Eume. Źródło: File:Budzewo.jpg – Wikimedia Commons [24.09.2026]](/images/8/82/Budzewo.jpg)