Żywki

	Żywki
Państwo	Polska
Województwo	warmińsko-mazurskie
Powiat	giżycki
Gmina	Kruklanki
Liczba ludności (2021)	193 (łącznie z: część Wyrzywilki, wieś Żywki, przysiółek Żywki Małe)
	Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego ; Żywki
	Położenie na mapie Polski ; Żywki
	54°03′25″N 21°57′38″E/54,056944 21,960556

Żywki (niem. Siewken) – wieś sołecka położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie giżyckim, w gminie Kruklanki. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa suwalskiego.

Położenie

Wieś położona jest w północno-wschodniej części województwa warmińsko-mazurskiego, na obszarze Krainy Wielkich Jezior Mazurskich, między jeziorem Żywki a jeziorem Babka, 16 km na wschód od Giżycka i 5 km na południe od Kruklanek.

Dzieje miejscowości

Wieś powstała w ramach kolonizacji wschodnich terenów Prus Książęcych. W 1548 roku starosta Jan Pusch sprzedał pięć łanów sołeckich niejakiemu Jakubowi Bartnikowiczowi, który w zamian zobowiązał się do założenia wsi czynszowej na 45 łanach. Osadników obdarzono dziewięcioletnią wolnizną.

W 1557 roku książę Albrecht Hohenzollern w uznaniu zasług nadał staroście Puschowi na prawie lennym Żywki (Klein Sieben), które liczyły wówczas już 60 łanów. Nadanie obejmowało również jeziora Żywki i Babka. Przekształcone w wieś szlachecką Żywki pozostały w rękach rodu Puschów, jednak w całości tylko do połowy XVII wieku. Najpierw w 1653 roku Jerzy Pusch sprzedał 10-łanowy majątek i 20-łanową wieś swemu szwagrowi Janowi Pełkowskiemu jako pokrycie swych długów. Następnie, w 1704 roku, zubożali bracia Fabian i Sebastian Puschowie oddali w dzierżawę pozostałe w ich rękach 30 łanów dziedzictwa (na 30 lat, bez budynków).

W połowie XIX wieku majątek w Żywkach obejmował obszar 46 łanów, zaś wieś – cztery łany. Pod koniec tego samego stulecia właścicielem majątku był niejaki Skrzeczka. Żywki należały do parafii ewangelickiej w Kruklankach.

Szkołę we wsi założono w 1737 roku. W 1858 roku uczyło się w niej 95 osób. W 1935 roku szkoła zatrudniała dwóch nauczycieli, a nauki pobierało 77 uczniów. Po II wojnie światowej szkołę uruchomiono ponownie w 1950 roku; w połowie lat 60. była to placówka czteroklasowa.

W latach 1954–1972 Żywki wchodziły w skład gromady Kruklanki.

Liczba mieszkańców kształtowała się następująco:

1857 – 327 osób
1925 – 416 osób
1933 – 420 osób
1939 – 401 osób

Zabytki

cmentarz wojenny z okresu I wojny światowej
założenie parkowe

Multimedia

Przypisy

↑ Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Żywki” (ID BDL 042815506052-0761650; SIMC 0761650) — wartość zbiorcza obejmująca 3 jednostki SIMC (Wyrzywilki | Żywki | Żywki Małe), dostęp 1 września 2026.

Bibliografia

Białuński Grzegorz, Kolonizacja "Wielkiej Puszczy" (do 1568 roku) - starostwa piskie, ełckie, straduńskie, zelkowskie i węgoborskie (węgorzewskie), Olsztyn 2002.
Statistisch-Topographisches Adreß-Handbuch von Ostpreussen, Commission bei Wilhelm Koch, Königsberg 1857.
Wakar Andrzej, Wilamowski Bohdan, Węgorzewo. Z dziejów miasta i powiatu, Olsztyn 1968.
Wojewódzka ewidencja zabytków [01.09.2026]
Bank Danych Lokalnych GUS [01.09.2026]
Kreis Angerburg – Wikipedia (niem.) [01.09.2026] [d05.03.2014]
rowery.olsztyn.pl [01.09.2026]

[1] Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Żywki” (ID BDL 042815506052-0761650; SIMC 0761650) — wartość zbiorcza obejmująca 3 jednostki SIMC (Wyrzywilki | Żywki | Żywki Małe), dostęp 1 września 2026.

[1]