Pacółtowo (gmina Nowe Miasto Lubawskie)

	Pacółtowo
Rodzaj miejscowości	wieś sołecka
Państwo	Polska
Województwo	warmińsko-mazurskie
Powiat	nowomiejski
Gmina	Bratian
Sołectwo	Pacółtowo
Liczba ludności (2021)	738 (łącznie z: część Berlinek, część Gdynia, wieś Pacółtowo)
Strefa numeracyjna	(+48) 56
Tablice rejestracyjne	NNM
	Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego ; Pacółtowo
	Położenie na mapie Polski ; Pacółtowo
	53°25′13″N 19°37′32″E/53,420278 19,625556

Pacółtowo (Petzelsdorf, niem. Klein Paceltowo) – wieś sołecka położona w województwie warmińsko–mazurskim, w powiecie nowomiejskim, w gminie Bratian. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa toruńskiego.

Położenie

Wieś leży nad rzeką Groblicą, przy drodze wojewódzkiej nr 538, w odległości ok. 2 km od Nowego Miasta Lubawskiego.

Dzieje miejscowości

Miejscowość lokowano ok XV w. W 1414 r. mieszkańcy Pacółtowa ponieśli straty w wysokości 330 grzywien w wyniku wojen polsko–krzyżackich. W 1416 r. kapituła chełmińska nadała w Pacółtowie młyn Mikołajowi Kaitwasserowi. W 1502 r. młyn przejął Zygmunt, którego zobowiązano do utuczenia jednej świni rocznie dla wójta i mielenia zboża na rzecz kapituły. W 1570 r. Pacółtowo zamieszkiwało 15 chłopów. Funkcjonowały tu 2 młyny. Pod koniec XIX w. teren wsi zajmował ponad 427 mórg. Było tu wówczas 18 budynków, 8 domów, 83 mieszkańców, w tym 49 katolików i 34 ewangelików. Nie zachowała się informacja o kształcie zabudowy wiejskiej.

Gospodarka

We wsi działa zakład budowlany.

Kultura

We wsi funkcjonuje świetlica.

Zabytki

W Pacółtowie znajduje się przydrożna kapliczka z XX w. oraz głazowisko.

Bibliografia

Gmina Nowe Miasto Lubawskie. Przewodnik krajoznawczy, Toruń 1997.
Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, pod red. Bronisława Chlebowskiego, Filipa Sulimierskiego, Władysława Walewskiego, t. VII, Warszawa 1886.
Bank Danych Lokalnych GUS [13.09.2026]

Przypisy

↑ Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Pacółtowo” (ID BDL 042815412052-0847245; SIMC 0847245) — wartość zbiorcza obejmująca 3 jednostki SIMC (Berlinek | Gdynia | Pacółtowo), dostęp 13 września 2026.

[1] Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Pacółtowo” (ID BDL 042815412052-0847245; SIMC 0847245) — wartość zbiorcza obejmująca 3 jednostki SIMC (Berlinek | Gdynia | Pacółtowo), dostęp 13 września 2026.

[1]