<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="pl">
	<id>https://ewim.cormo.systems/api.php?action=feedcontributions&amp;feedformat=atom&amp;user=Marcin+Kap%C5%82on</id>
	<title>Encyklopedia Warmii i Mazur - Wkład użytkownika [pl]</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://ewim.cormo.systems/api.php?action=feedcontributions&amp;feedformat=atom&amp;user=Marcin+Kap%C5%82on"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/wiki/Specjalna:Wk%C5%82ad/Marcin_Kap%C5%82on"/>
	<updated>2026-11-22T21:20:30Z</updated>
	<subtitle>Wkład użytkownika</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.46.0</generator>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=G%C3%B3rowo_I%C5%82aweckie_(gmina_wiejska)&amp;diff=164060</id>
		<title>Górowo Iławeckie (gmina wiejska)</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=G%C3%B3rowo_I%C5%82aweckie_(gmina_wiejska)&amp;diff=164060"/>
		<updated>2026-10-27T19:14:10Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{Gmina infobox&lt;br /&gt;
 |Gmina           = Górowo Iławeckie &lt;br /&gt;
 |herb_gminy      = &lt;br /&gt;
 |flaga_gminy     = &lt;br /&gt;
 |mapa_gminy      = &lt;br /&gt;
 |mapa_powiatu    = &lt;br /&gt;
 |rozmiar_mapki   = &lt;br /&gt;
 |mapka           = &lt;br /&gt;
 |województwo     = warmińsko-mazurskie &lt;br /&gt;
 |powiat          = bartoszycki&lt;br /&gt;
 |rodzaj_gminy    = wiejska&lt;br /&gt;
 |zarządzający    = Wójt&lt;br /&gt;
 |wójt            = Klaudia Oleksińska&lt;br /&gt;
 |adres_ug        = ul. Kościuszki 17&lt;br /&gt;
 |kod_poczt_ug    = 11-220 Górowo Iławeckie&lt;br /&gt;
 |powierzchnia    = 416 &lt;br /&gt;
 |sołectwa        = 36&lt;br /&gt;
 |miejscowości    = 62&lt;br /&gt;
 |rok             = 2025&lt;br /&gt;
 |populacja       = 5974&lt;br /&gt;
 |gęstość         = 14&lt;br /&gt;
 |urbanizacja     = &lt;br /&gt;
 |nr_kier         = 89&lt;br /&gt;
 |tablica_rej     = NBA&lt;br /&gt;
 |TERYT           = 2801052&lt;br /&gt;
 |TERC10          = &lt;br /&gt;
 |www             = https://gminagorowo.pl/&lt;br /&gt;
 |bip             = https://gorowoil-ug.bip-wm.pl/public/&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Gmina Górowo Iławeckie&#039;&#039;&#039; – gmina wiejska położona w północnej części [[województwo warmińsko-mazurskie|województwa warmińsko-mazurskiego]], w północno-zachodniej części [[powiat bartoszycki|powiatu bartoszyckiego]]. Siedziba gminy znajduje się w [[Górowo Iławeckie|Górowie Iławeckim]].&lt;br /&gt;
Gmina rolnicza, położona w atrakcyjnym turystycznie rejonie. Większa część terytorium gminy wiejskiej Górowo Iławeckie leży w mezoregionie [[Wzniesienia Górowskie|Wzniesień Górowskich]] (zachodnia część gminy), część wschodnia leży w Pasie Pobrzeży Bałtyckich, w regionie [[Nizina Staropruska|Niziny Staropruskiej]], mezoregionie [[Nizina Sępopolska|Niziny Sępopolskiej]]. Teren gminy wyróżnia się wysokimi walorami krajobrazowymi i przyrodniczymi, znajdują się na nim ostoje wielu rzadkich gatunków roślin i zwierząt.&lt;br /&gt;
Władzę w gminie od 2006 roku do 2024 sprawowała wójt [[Bożena Olszewska-Świtaj]]&amp;lt;ref&amp;gt;[http://gorowoil-ug.bip-wm.pl/public/?id=58718 Urząd Gminy Górowo Iławeckie] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;. W wyborach samorządowych w 2024 r. wójtem został [[Krzysztof Baran]], który w 2026 r. zrzekł się mandatu. W przedterminowych wyborach 25 października 2026 r. wójtem gminy została wybrana dotychczasowa zastępczyni wójta [[Klaudia Oleksińska]].&amp;lt;ref&amp;gt;[https://samorzad.pap.pl/kategoria/aktualnosci/klaudia-oleksinska-wygrala-w-przedterminowych-wyborach-na-wojta-gorowa Klaudia Oleksińska wygrała w przedterminowych wyborach na wójta Górowa Iławeckiego], Serwis Samorządowy PAP, 26.10.2026 [dostęp: 27.10.2026].&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Plik: Ołtarz w Kościele pw. św. Marii Magdaleny w Pieszkowie.jpg|thumb|right|290px|Ołtarz w kościele pw. św. Marii Magdaleny w Pieszkowie. Fot. Adam Kliczek. Źródło: [http://zatrzymujeczas.pl www.zatrzymujeczas.pl] (CC-BY-SA-3.0)]]&lt;br /&gt;
[[Plik: Kaplica pw. Matki Boskiej Różańcowej w Janikowie.jpg|thumb|right|290px|Kaplica pw. Matki Boskiej Różańcowej w Janikowie.&amp;lt;br&amp;gt;Fot. Adam Kliczek. Źródło: [http://zatrzymujeczas.pl www.zatrzymujeczas.pl] (CC-BY-SA-3.0)]]&lt;br /&gt;
[[Plik: Kościół w Kandytach.jpg|thumb|right|290px|Kościół w Kandytach.&amp;lt;br&amp;gt;Źródło: [http://kandyty.wm.pl/1522-0,Kandyty-historia-zapisana-na-starych-zdjeciach,29404.html www.kandyty.wm.pl]&lt;br /&gt;
]]&lt;br /&gt;
== Powierzchnia gminy ==&lt;br /&gt;
Gmina Górowo Iławeckie zajmuje powierzchnię 416 km&amp;lt;sup&amp;gt;2&amp;lt;/sup&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;raport2025&amp;quot;&amp;gt;[https://gorowoil-ug.bip-wm.pl/public/get_file.php?id=397530 Raport o stanie Gminy Górowo Iławeckie za rok 2025], Urząd Gminy Górowo Iławeckie, BIP [dostęp: 27.10.2026].&amp;lt;/ref&amp;gt;, w tym (dane z 2013 r.)&amp;lt;ref&amp;gt;&#039;&#039;Statystyczne vademecum samorządowca 2013. Gmina wiejska Górowo Iławeckie&#039;&#039;, Urząd Statystyczny w Olsztynie, 2013.&amp;lt;/ref&amp;gt;:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*lasy: 38,2% (15883,2 ha)&lt;br /&gt;
*wody: 0,64% (266 ha)&lt;br /&gt;
*użytki rolne: 55,3% (22991 ha)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gmina stanowi 31,8% powierzchni powiatu bartoszyckiego.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Demografia ==&lt;br /&gt;
Liczba ludności gminy według danych GUS (stan na 31 grudnia 2025 r.)&amp;lt;ref name=&amp;quot;bdl2025&amp;quot;&amp;gt;Bank Danych Lokalnych GUS, ludność według miejsca zamieszkania, stan na 31 grudnia 2025 r., [https://bdl.stat.gov.pl/bdl/start bdl.stat.gov.pl] [dostęp: 27.10.2026].&amp;lt;/ref&amp;gt;:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{|class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
!Opis ||colspan=2|Ogółem ||colspan=2|Kobiety ||colspan=2|Mężczyźni&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|jednostka ||osób ||% ||osób ||% ||osób ||%&lt;br /&gt;
|--&lt;br /&gt;
|liczba ||5974 ||100 ||2875 ||48,1 ||3099 ||51,9&lt;br /&gt;
|--&lt;br /&gt;
|gęstość zaludnienia&amp;lt;br /&amp;gt;(mieszk./km²) ||colspan=6|14,4&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
Według rejestru mieszkańców prowadzonego przez urząd gminy liczba mieszkańców zmniejszyła się z 6602 w 2021 r. do 6230 na koniec 2025 r. W samym 2025 r. ubyło 107 osób, z czego 59 w wyniku migracji&amp;lt;ref name=&amp;quot;raport2025&amp;quot;/&amp;gt;. Dla porównania w 2013 r. gmina liczyła 7103 mieszkańców&amp;lt;ref&amp;gt;&#039;&#039;Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 30 VI 2013 r.&#039;&#039;, GUS, Warszawa 2013.&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Historia gminy jako jednostki administracyjnej ==&lt;br /&gt;
Na mocy dekretów wydanych przez PKWN w 1944 roku&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1944, nr 2, poz. 8, Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 21 sierpnia 1944 r. o trybie powołania władz administracji ogólnej I-ej i II-ej instancji, [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19440020008 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1944, nr 14, poz. 74, Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 23 listopada 1944 r. o organizacji i zakresie działania samorządu terytorialnego, [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19440140074 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt; określono organizację i zakres działania samorządów terytorialnych. Pod koniec czerwca 1945 roku przedstawiciele polskiej administracji przejęli władzę na terenie Górowa i okolic od sowieckiej komendantury wojskowej.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Powstające granice i podziały terytorialne na ziemiach dawnych [[Prusy Wschodnie|Prus Wschodnich]] opierały się początkowo na niemieckim podziale administracyjnym. Ziemie obecnej gminy wiejskiej Górowo Iławeckie znalazły się w powiecie iławeckim, w skład którego wchodziły tereny obecnego miasta i gminy Górowo Iławeckie oraz [[Iławka|Iławki]] (dzisiejszy Bagrationowsk, dawnej Iława Pruska, Preußisch Eylau) i okolic. W sierpniu 1945 roku starosta iławecki podzielił powiat na gminy, a te na gromady. Siedziby gmin wyznaczono w [[Bukowiec|Bukowcu]], [[Pieszkowo|Pieszkowie]], [[Gałajny|Gałajnach]], [[Wojciechy (gmina Bartoszyce)|Wojciechach]], [[Kandyty|Kandytach]], oraz w Górowie i Iławce&amp;lt;ref&amp;gt;&#039;&#039;Bartoszyce. Z dziejów miasta i okolic&#039;&#039;, Olsztyn 1987.&amp;lt;/ref&amp;gt;. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Po ustaleniu granic państwa polskiego ziemie gminy Górowo Iławeckie weszły w skład pomniejszonego powiatu iławeckiego z siedzibą w Górowie Iławeckim, który stał się częścią województwa olsztyńskiego utworzonego na mocy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 maja 1946 roku&amp;lt;ref&amp;gt; Dz.U. 1946, nr 28, poz. 177, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 maja 1946 r. w sprawie tymczasowego podziału administracyjnego Ziem Odzyskanych, [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19460280177 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;, a na podstawie rozporządzenia z 15 grudnia 1958 roku został przemianowany na powiat górowski&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1958, nr 76, poz. 393, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1958 r. w sprawie zmiany nazw niektórych powiatów w województwach olsztyńskim,poznańskim i zielonogórskim, [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19580760393 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;. W 1961 roku tereny gminy Górowo Iławeckie zostały włączone do powiatu bartoszyckiego&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1961, nr 50, poz. 271, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 listopada 1961 r. w sprawie zniesienia i zmiany granic niektórych powiatów w województwie olsztyńskim.[https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19610500271 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
W 1972 roku, na podstawie Ustawy z 29 listopada 1972 roku o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1972, nr 49, poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych, [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19720490312 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt; istniejące od 1954 roku w powiatach gromady zostały przekształcone w gminy. Na terenie ówczesnego powiatu bartoszyckiego utworzono 5 gmin. Na mocy uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej z dni 6 grudnia 1972 roku miasto i gmina Górowo Iławeckie stały się jedną jednostką administracyjną z siedzibą w Górowie Iławeckim&amp;lt;ref&amp;gt;Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim.&amp;lt;/ref&amp;gt;. W skład  nowo utworzonej gminy wchodziły obszary sołectw: Bądze, Dęby, Dwórzno, Gałajny, Glądy, Janikowo, Krasnołąka, Kumkiejmy, Pareżki, Paustry, Pieszkowo, Sołtysowizna, Toprzyny, Warszkajty, Wiewiórki, Wojmiany, Wokiele, Woryny, Zielenica, Zięby, Żywkówko.&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
1 czerwca 1975 roku, na podstawie Ustawy o dwustopniowym podziale administracyjnym państwa&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1975, nr 16, poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych, [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19750160091 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;, przestał istnieć powiat bartoszycki. Gmina Górowo Iławeckie została bezpośrednio częścią województwa olsztyńskiego. W 1976 roku do gminy Górowo Iławeckie włączono obszar gminy Kandyty obejmujący sołectwa: Augamy, Bukowiec, Dobrzynka, Grotowo, Kandyty, Kiwajny, Sągnity, Skarbiec i Worszyny&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1976, nr 1, poz. 12, Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 8 stycznia 1976 r. w sprawie połączenia, zniesienia, utworzenia oraz zmiany granic i nazw gmin oraz ustalenia siedzib gminnych organów władzy i administracji państwowej w województwach: bydgoskim, częstochowskim, jeleniogórskim, konińskim, koszalińskim, miejskim krakowskim, lubelskim, nowosądeckim i olsztyńskim, [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19760010012 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
Kolejne zmiany podziału administracyjnego państwa&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1998, nr 103, poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów, [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19981030652 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt; umiejscowiły gminę wiejską Górowo Iławeckie w powołanym 1 stycznia 1999 roku województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie  bartoszyckim, rozdzielając dotychczasową jednostkę administracyjną na gminę wiejską i miejską.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gmina wiejska Górowo Iławeckie sąsiaduje z: [[Górowo Iławeckie|gminą miejską Górowo Iławeckie]], gminami [[Bartoszyce (gmina wiejska)|Bartoszyce]], [[Lelkowo (gmina wiejska)|Lelkowo]], [[Pieniężno (gmina miejsko-wiejska)|Pieniężno]], [[Lidzbark Warmiński (gmina wiejska)|Lidzbark Warmiński]] oraz z Rosją. &lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Miejscowości na terenie gminy ==&lt;br /&gt;
Sołectwa: [[Augamy]], [[Bądze]], [[Bukowiec (gmina Górowo Iławeckie)|Bukowiec]], [[Czyprki (gmina Górowo Iławeckie)|Czyprki]], [[Dwórzno]], [[Dobrzynka]], [[Dzikowo Iławeckie]], [[Dęby]], [[Gałajny]], [[Glądy (gmina Górowo Iławeckie)|Glądy]], [[Grotowo]], [[Janikowo]], [[Kumkiejmy]], [[Krasnołąka (gmina Górowo Iławeckie)|Krasnołąka]], [[Kamińsk]], [[Kandyty]], [[Kiwajny]], [[Lipniki (gmina Górowo Iławeckie) |Lipniki]], [[Piasty  Wielkie]], [[Piasek]], [[Pieszkowo]], [[Pareżki]], [[Paustry]], [[Sołtysowizna]], [[Sągnity]], [[Skarbiec]], [[Stega Mała]], [[Toprzyny]], [[Woryny]], [[Wojmiany]], [[Wągniki]], [[Wiewiórki]], [[Wokiele]], [[Zielenica]], [[Żywkowo]], [[Zięby]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pozostałe miejscowości: [[Bądle]], [[Deksyty]], [[Dulsin]], [[Galiny (gmina Górowo Iławeckie)|Galiny]], [[Gniewkowo]], [[Grądzik]], [[Gruszyny]], [[Kanie Iławeckie]], [[Kierno]], [[Kumkiejmy Przednie]], [[Lisiak]], [[Malinowo (gmina Górowo Iławeckie)|Malinowo]], [[Mątyty]], [[Meszniak]], [[Nerwiki]], [[Nowa Karczma]], [[Nowa Wieś Iławecka]], [[Okopek]], [[Orsy]], [[Paprocina]], [[Paustry (osada)]], [[Piaseczno]], [[Piasty Małe]], [[Powiersze]], [[Półwiosek]], [[Pudlikajmy]], [[Reszkowo]], [[Robity (gmina Górowo Iławeckie)|Robity]], [[Saruny]], [[Sędziwojewo]], [[Sigajny]], [[Stabławki]], [[Świadki Górowskie]], [[Świadki Iławeckie]], [[Trojaczek]], [[Warszkajty]], [[Wągródka]], [[Weskajmy]], [[Wężykowo]], [[Włodkowo]], [[Worławki (gmina Górowo Iławeckie)|Worławki]], [[Wormie]], [[Worszyny]], [[Zabłocie]], [[Żołędnik]], [[Żuławy]].&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Gospodarka ==&lt;br /&gt;
Położenie na uboczu głównych szlaków komunikacyjnych oraz znaczna lesistość gminy warunkuje jej profil gospodarczy. Ważną gałęzią gospodarki w gminie Górowo Iławeckie jest rolnictwo. Użytki rolne o dobrych glebach zajmują w gminie powierzchnię 16 892 ha, w tym 7832 ha wykorzystywanych jest pod zasiewy. Według danych Powszechnego Spisu Rolnego z 2010 roku w gminie znajduje się 941 gospodarstw rolnych, w tym 662 (70%) o powierzchni powyżej 1 ha i 265 (28,1%) o powierzchni powyżej 15 ha. Ponad 80% gospodarstw prowadzi produkcję rolniczą, 70,8% produkuje głównie na rynek, pozostałe gospodarstwa nie prowadzą produkcji rolnej lub produkują na potrzeby własne. W hodowli dużą rolę odgrywa hodowla bydła. Największe gospodarstwa rolne prowadzą działalność jako przedsiębiorstwa (często spółki z ograniczoną odpowiedzialnością) lub grupy producenckie&amp;lt;ref&amp;gt;Program ochrony środowiska dla gminy Górowo Iławeckie 2012-2015 z perspektywą na lata 2016-2019, [http://gorowoil-ug.bip-wm.pl/public/?id=111618 Urząd Gminy Górowo Iławeckie] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Według danych GUS na koniec 2024 r. w rejestrze REGON wpisanych było 330 podmiotów gospodarki narodowej z terenu gminy, w tym 243 osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.polskawliczbach.pl/gmina_Gorowo_Ilaweckie Gmina Górowo Iławeckie w liczbach], Polska w liczbach (dane GUS, stan na 31.12.2024) [dostęp: 27.10.2026].&amp;lt;/ref&amp;gt;. W gminie brak dużych zakładów produkcyjnych. Jednym z większych jest: [[Cegielnia Sągnity S.C.]] w Sągnitach.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pomimo wielu walorów krajobrazowych i przyrodniczych, turystyka nie odgrywa w gminie wiejskiej Górowo Iławeckie znaczącej roli. Istniejąca baza noclegowa jest niewielka. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Na koniec 2025 r. w Powiatowym Urzędzie Pracy w Bartoszycach zarejestrowanych było 480 bezrobotnych mieszkańców gminy, o 69 mniej niż rok wcześniej&amp;lt;ref name=&amp;quot;raport2025&amp;quot;/&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gmina należy do [[Związek Gmin &amp;quot;EKOWOD&amp;quot;|Związku Gmin &amp;quot;EKOWOD&amp;quot;]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
W nowej [[Strategia rozwoju województwa |Strategii rozwoju województwa warmińsko-mazurskiego]] z 2013 r. teren gminy został zakwalifikowany do [[Obszary przygraniczne|obszarów przygranicznych]] wymagających strategicznej interwencji. &lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Kultura i turystyka ==&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Instytucje zajmujące się pracą na rzecz kultury na terenie gminy&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*[[lkwim:Gminna Biblioteka i Centrum Kultury z siedzibą w Górowie Iławeckim|Gminna Biblioteka i Centrum Kultury z siedzibą w Górowie Iławeckim]]&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Ludzie związani z gminą&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*[[lkwim: Stanisław Kowalczyk|Stanisław Kowalczyk]] - malarz amator, rzeźbiarz, mieszka i tworzy w Kamińsku&lt;br /&gt;
*[[Jarosław Kuchar]] –  absolwent lwowskiego konserwatorium, nauczyciel muzyki, założyciel i dyrygent chórów w [[Gimnazjum w Kandytach|Gimnazjum im. Wspólnoty Europejskiej w Kandytach]] oraz [[lkwim: Gminny Chór „Kantylena” z Górowa Iławeckiego|Gminnego Chóru &amp;quot;Kantylena&amp;quot; z Górowa Iławeckiego]].&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Zabytki znajdujące się na terenie gminy&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*[[lkwim: Kościół pw. św. Marii Magdaleny w Pieszkowie|kościół pw. św. Marii Magdaleny w Pieszkowie]]&lt;br /&gt;
*[[kościół pw. św. Jana Chrzciciela w Bukowcu]]&lt;br /&gt;
* kaplica pw. Matki Boskiej Różańcowej w Janikowie&lt;br /&gt;
*[[kościół pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Kandytach]]&lt;br /&gt;
*[[poniemiecki Cmentarz Zachodni z przełomu XIX i XX w. w Kandytach]]&lt;br /&gt;
*[[pałac w Nerwikach]]&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Szlaki i atrakcje turystyczne&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*[[Europejskie Centrum Bociana Białego w Żywkowie]] - największa kolonia [[bocian biały|bociana białego]] w Polsce, jedno z największych skupisk tego gatunku w Europie&lt;br /&gt;
*[[rezerwat Jezioro Martwe]] &lt;br /&gt;
*[[Góra Zamkowa]] (216 m n.p.m.) w okolicach [[Dzikowo|Dzikowa]] z leśną ścieżką dydaktyczną&lt;br /&gt;
*[[Tajemnicza Góra]] (210 m n.p.m.) w [[Pareżki|Pareżkach]]&lt;br /&gt;
*liczne pomniki przyrody, głównie okazy [[dąb szypułkowy|dębów]] i buków&lt;br /&gt;
*szlaki rowerowe &amp;quot;Śladami poligonu Stablack”, szlak: zachodni, południowy, północny&lt;br /&gt;
==Religia==&lt;br /&gt;
*[[Parafia greckokatolicka pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Górowie Iławeckim]]&lt;br /&gt;
*[[Parafia prawosławna pw. Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny w Górowie Iławeckim]]&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. Męczenników Podlaskich Błogosławionego Wincentego i Towarzyszy w Gałajnach]]&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Kandytach]]&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. św. Brata Alberta Chmielowskiego w Kamińsku]]&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. św. Marii Magdaleny w Pieszkowie]]&lt;br /&gt;
== Szkolnictwo ==&lt;br /&gt;
Gmina jest organem prowadzącym [[Szkoła Podstawowa w Kandytach|Szkołę Podstawową im. Janusza Korczaka w Kandytach]], w skład której wchodzą dwie szkoły filialne&amp;lt;ref name=&amp;quot;raport2025&amp;quot;/&amp;gt;:&lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa w Toprzynach|Szkoła Filialna im. Kornela Makuszyńskiego w Toprzynach]]&lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa w Pieszkowie|Szkoła Filialna im. Ireny Kwinto w Pieszkowie]]&lt;br /&gt;
Działające wcześniej w Kandytach gimnazjum zostało wygaszone w wyniku reformy oświaty z 2017 r.&lt;br /&gt;
== Sport ==&lt;br /&gt;
W Kamińsku działał klub piłkarski GKS Zalew Kamińsk, który w sezonie 2009/2010 występował w klasie B&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.portel.pl/sport/koniec-grania-w-a-i-b-klasie-pilka-nozna/39467 Koniec grania w A i B-klasie (piłka nożna)], portel.pl [dostęp: 27.10.2026].&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
==Inne organizacje i instytucje==&lt;br /&gt;
Na koniec 2025 r. na terenie gminy zarejestrowane były 23 organizacje działające w sferze pożytku publicznego: 8 kół gospodyń wiejskich, 6 ochotniczych straży pożarnych, 4 fundacje i 9 stowarzyszeń&amp;lt;ref name=&amp;quot;raport2025&amp;quot;/&amp;gt;. Należą do nich m.in.:&lt;br /&gt;
*[[lkwim: Gminny Chór „Kantylena” z Górowa Iławeckiego|Gminny Chór &amp;quot;Kantylena&amp;quot; z Górowa Iławeckiego]]&lt;br /&gt;
Chór ten powstał w 2010 r. z inicjatywy absolwentek gimnazjum w Kandytach oraz [[Jarosław Kuchara|Jarosława Kuchary]], który jest dyrygentem chóru.&lt;br /&gt;
*[[Stowarzyszenie &amp;quot;Podpora&amp;quot; w Gruszynach]]&lt;br /&gt;
*[[Stowarzyszenie &amp;quot;Górowska Mała Ojczyzna&amp;quot; w Górowie Iławeckim]]&lt;br /&gt;
*[[Stowarzyszenie Obywatelskie &amp;quot;Nasza wieś - nasza przyszłość&amp;quot; w Kandytach]]&lt;br /&gt;
*[[Stowarzyszenie na rzecz rozwoju wsi w Janikowie]]&lt;br /&gt;
*[[Fundacja &amp;quot;Zachęta&amp;quot; w Pieszkowie]]&lt;br /&gt;
== Obszary chronione i pomniki przyrody ==&lt;br /&gt;
Na obszarze gminy Górowo Iławeckie tereny chronione zajmują 16938,2 ha, w tym:&lt;br /&gt;
*rezerwat przyrody (17,3 ha);&lt;br /&gt;
*obszary chronionego krajobrazu (16810,1 ha);&lt;br /&gt;
*użytki ekologiczne (110,8 ha)&amp;lt;ref&amp;gt; Program ochrony środowiska dla gminy Górowo Iławeckie na lata 2012-2015 z perspektywą na lata 2016-2019, [https://gorowoil-ug.bip-wm.pl/public/?id=107929 Urząd Gminy Górowo Iławeckie]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
Rezerwat przyrody:&lt;br /&gt;
*rezerwat Jezioro Martwe o powierzchni ok. 17,7 ha, utworzony 10 grudnia 1970 r. dla ochrony stanowiska maliny moroszki (rzadkiego reliktu glacjalnego). Rezerwat florystyczny&amp;lt;ref&amp;gt;[https://eli.gov.pl/eli/MP/1971/9/ogl/pol/pdf Monitor Polski 1971, nr 2, poz. 9] [dostęp: 27.10.2026].&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;[https://yadda.icm.edu.pl/baztech/element/bwmeta1.element.baztech-article-BATC-0005-0141/c/httpwww_imuz_edu_plwydawofertawydwodazeszyt162006artykulypawluczukkaczynski.pdf J. Pawluczuk, K. Kaczyński, &#039;&#039;Rezerwat „Jezioro Martwe”&#039;&#039;], „Woda – Środowisko – Obszary Wiejskie” 2006, z. 16 [dostęp: 27.10.2026].&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
Obszary chronionego krajobrazu:&lt;br /&gt;
*[[Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Elmy]] (8923,2 ha)&lt;br /&gt;
*[[Obszar Chronionego Krajobrazu Rzeki Wałszy]] (9834,8 ha)&lt;br /&gt;
*[[Obszar Chronionego Krajobrazu Wzniesień Górowskich]] (11067,4 ha)&lt;br /&gt;
Obszary chronione Natura 2000:&lt;br /&gt;
*[[Ostoja Warmińska]] – obszar specjalnej ochrony ptaków (145 342 ha)&amp;lt;ref&amp;gt;[https://n2k-ws.gdos.gov.pl/wyszukiwarkaN2k/webresources/pdf/PLB280015 Standardowy formularz danych obszaru Natura 2000 PLB280015 Ostoja Warmińska], GDOŚ [dostęp: 27.10.2026].&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
Na terenie gminy Górowo Iławeckie istnieją 3 użytki ekologiczne: &lt;br /&gt;
*Malina Moroszka w [[Warszkajty|Warszkajtach]] - typ florystyczny, ochrona stanowiska maliny moroszki (11,83 ha);&lt;br /&gt;
*Moroszka na [[Toprzyny|Toprzynach]] – typ florystyczny, ochrona stanowiska maliny moroszki (12 ha);&lt;br /&gt;
*[[Grądzik]] – ochrona bazy pokarmowej bociana białego (87,02 ha)&amp;lt;ref&amp;gt;Program ochrony środowiska dla gminy Górowo Iławeckie na lata 2012-2015 z perspektywą na lata 2016-2019.&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
Spośród pozostałych form ochrony przyrody na terenie gminy Górowo Iławeckie wymienić należy 71 pomników przyrody (ożywionej i nieożywionej). Ochroną objęto przede wszystkim wiekowe okazy dębów, buków i [[lipa drobnolistna|lip]]. Są tutaj także głazy narzutowe, jak np. [[Głaz narzutowy koło Stegi Małej|głaz koło Stegi Małej]] czy [[Głaz narzutowy w leśnictwie Stejno|głaz w leśnictwie Stejno]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ważną rolę w zachowaniu różnorodności biologicznej na terenach zurbanizowanych pełnią tereny zielone. Zajmują one na obszarze Gminy Górowo Iławeckie powierzchnię 2,9 ha.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Ciekawostki  ==&lt;br /&gt;
*Z Tajemniczą Górą w Pareżkach wiąże się wiele historii związanych z II wojną światową. Miejsce to jest kojarzone z poszukiwaniami Bursztynowej Komnaty.&lt;br /&gt;
*Pod Pruską Iławką (dzisiejszy Bagrationowsk w Rosji) doszło do jednej najkrwawszych batalii epoki napoleońskiej. Początek tej bitwie dało starcie pod Dwórznem.&lt;br /&gt;
*W czasie II wojny światowej w pobliżu Kamińska mieściło się komando robocze największego obozu jenieckiego w Prusach Wschodnich, Stalagu 1A Stablack. Pierwszymi jeńcami byli polscy żołnierze, którzy bronili Westerplatte, oraz ich dowódcy. W obozie przebywali także obrońcy Warszawy i Modlina.&lt;br /&gt;
{{Przypisy}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;references/&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Bibliografia  ==&lt;br /&gt;
Dz.U. 1944, nr 2, poz. 8, Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 21 sierpnia 1944 r. o trybie powołania władz administracji ogólnej I-ej i II-ej instancji, [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19440020008 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1944, nr 14, poz. 74, Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 23 listopada 1944 r. o organizacji i zakresie działania samorządu terytorialnego, [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19440140074 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1946, nr 28, poz. 177, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 maja 1946 r. w sprawie tymczasowego podziału administracyjnego Ziem Odzyskanych, [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19460280177 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1958, nr 76, poz. 393, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1958 r. w sprawie zmiany nazw niektórych powiatów w województwach olsztyńskim, poznańskim i zielonogórskim,[https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19580760393 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1961, nr 50, poz. 271, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 listopada 1961 r. w sprawie zniesienia i zmiany granic niektórych powiatów w województwie olsztyńskim, [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19610500271 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1972, nr 49, poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych, [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19720490312 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1975, nr 16, poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych, [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19750160091 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1976, nr 1, poz. 12, Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 8 stycznia 1976 r. w sprawie połączenia, zniesienia, utworzenia oraz zmiany granic i nazw gmin oraz ustalenia siedzib gminnych organów władzy i administracji państwowej w województwach: bydgoskim, częstochowskim, jeleniogórskim, konińskim, koszalińskim, miejskim krakowskim, lubelskim, nowosądeckim i olsztyńskim, [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19760010012 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1998, nr 103, poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów, [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19981030652 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim, [w:] Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie, Olsztyn 1972.&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Bartoszyce. Z dziejów miasta i okolic&#039;&#039;, Olsztyn 1987.&amp;lt;br/&amp;gt; &lt;br /&gt;
&#039;&#039;Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 30 VI 2013 r.&#039;&#039;, GUS, Warszawa 2013.&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Program ochrony środowiska dla gminy Górowo Iławeckie na lata 2012-2015 z perspektywą na lata 2016-2019.[w:]BIP Wrota Warmii i Mazur, [https://gorowoil-ug.bip-wm.pl/public/?id=107929 Urząd Gminy Górowo Iławeckie] [27.10.2026]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Przewodnik po ziemi bartoszyckiej&#039;&#039;, „Goniec Bartoszycki”.&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Bank Danych Lokalnych GUS, [https://bdl.stat.gov.pl/bdl/start bdl.stat.gov.pl] [27.10.2026]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[https://leksykonkultury.ceik.eu/ Leksykon Kultury Warmii i Mazur] [27.10.2026]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Monitor Polski 1971, nr 2, poz. 9, [https://eli.gov.pl/eli/MP/1971/9/ogl/pol/pdf eli.gov.pl] [27.10.2026]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[https://gorowoil-ug.bip-wm.pl/public/ Urząd Gminy Górowo Iławeckie, BIP] [27.10.2026]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[https://gorowoil-ug.bip-wm.pl/public/get_file.php?id=397530 Raport o stanie Gminy Górowo Iławeckie za rok 2025] [27.10.2026]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Statystyczne vademecum samorządowca 2013. Gmina wiejska Górowo Iławeckie&#039;&#039;, Urząd Statystyczny w Olsztynie, 2013.&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Kategoria:Miejscowość]][[Kategoria:Powiat bartoszycki]][[Kategoria: Górowo Iławeckie (gmina wiejska)]] [[Kategoria: 1945-1989]] [[Kategoria: 1990-]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=G%C3%B3rowo_I%C5%82aweckie_(gmina_wiejska)&amp;diff=164059</id>
		<title>Górowo Iławeckie (gmina wiejska)</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=G%C3%B3rowo_I%C5%82aweckie_(gmina_wiejska)&amp;diff=164059"/>
		<updated>2026-10-27T18:47:55Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{Gmina infobox&lt;br /&gt;
 |Gmina           = Górowo Iławeckie &lt;br /&gt;
 |herb_gminy      = &lt;br /&gt;
 |flaga_gminy     = &lt;br /&gt;
 |mapa_gminy      = &lt;br /&gt;
 |mapa_powiatu    = &lt;br /&gt;
 |rozmiar_mapki   = &lt;br /&gt;
 |mapka           = &lt;br /&gt;
 |województwo     = warmińsko-mazurskie &lt;br /&gt;
 |powiat          = bartoszycki&lt;br /&gt;
 |rodzaj_gminy    = wiejska&lt;br /&gt;
 |zarządzający    = Wójt&lt;br /&gt;
 |wójt            = Klaudia Oleksińska&lt;br /&gt;
 |adres_ug        = ul. Kościuszki 17&lt;br /&gt;
 |kod_poczt_ug    = 11-220 Górowo Iławeckie&lt;br /&gt;
 |powierzchnia    = 416 &lt;br /&gt;
 |sołectwa        = 36&lt;br /&gt;
 |miejscowości    = 62&lt;br /&gt;
 |rok             = 2025&lt;br /&gt;
 |populacja       = 5974&lt;br /&gt;
 |gęstość         = 14&lt;br /&gt;
 |urbanizacja     = &lt;br /&gt;
 |nr_kier         = 89&lt;br /&gt;
 |tablica_rej     = NBA&lt;br /&gt;
 |TERYT           = 2801052&lt;br /&gt;
 |TERC10          = &lt;br /&gt;
 |www             = &lt;br /&gt;
 |bip             = https://gorowoil-ug.bip-wm.pl/public/&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Gmina Górowo Iławeckie&#039;&#039;&#039; – gmina wiejska położona w północnej części [[województwo warmińsko-mazurskie|województwa warmińsko-mazurskiego]], w północno-zachodniej części [[powiat bartoszycki|powiatu bartoszyckiego]]. Siedziba gminy znajduje się w [[Górowo Iławeckie|Górowie Iławeckim]].&lt;br /&gt;
Gmina rolnicza, położona w atrakcyjnym turystycznie rejonie. Większa część terytorium gminy wiejskiej Górowo Iławeckie leży w mezoregionie [[Wzniesienia Górowskie|Wzniesień Górowskich]] (zachodnia część gminy), część wschodnia leży w Pasie Pobrzeży Bałtyckich, w regionie [[Nizina Staropruska|Niziny Staropruskiej]], mezoregionie [[Nizina Sępopolska|Niziny Sępopolskiej]]. Teren gminy wyróżnia się wysokimi walorami krajobrazowymi i przyrodniczymi, znajdują się na nim ostoje wielu rzadkich gatunków roślin i zwierząt.&lt;br /&gt;
Władzę w gminie od 2006 roku do 2024 sprawowała wójt [[Bożena Olszewska-Świtaj]]&amp;lt;ref&amp;gt;[http://gorowoil-ug.bip-wm.pl/public/?id=58718 Urząd Gminy Górowo Iławeckie] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;. W wyborach samorządowych w 2024 r. wójtem został [[Krzysztof Baran]], który w 2026 r. zrzekł się mandatu. W przedterminowych wyborach 25 października 2026 r. wójtem gminy została wybrana dotychczasowa zastępczyni wójta [[Klaudia Oleksińska]].&amp;lt;ref&amp;gt;[https://samorzad.pap.pl/kategoria/aktualnosci/klaudia-oleksinska-wygrala-w-przedterminowych-wyborach-na-wojta-gorowa Klaudia Oleksińska wygrała w przedterminowych wyborach na wójta Górowa Iławeckiego], Serwis Samorządowy PAP, 26.10.2026 [dostęp: 27.10.2026].&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Plik: Ołtarz w Kościele pw. św. Marii Magdaleny w Pieszkowie.jpg|thumb|right|290px|Ołtarz w kościele pw. św. Marii Magdaleny w Pieszkowie. Fot. Adam Kliczek. Źródło: [http://zatrzymujeczas.pl www.zatrzymujeczas.pl] (CC-BY-SA-3.0)]]&lt;br /&gt;
[[Plik: Kaplica pw. Matki Boskiej Różańcowej w Janikowie.jpg|thumb|right|290px|Kaplica pw. Matki Boskiej Różańcowej w Janikowie.&amp;lt;br&amp;gt;Fot. Adam Kliczek. Źródło: [http://zatrzymujeczas.pl www.zatrzymujeczas.pl] (CC-BY-SA-3.0)]]&lt;br /&gt;
[[Plik: Kościół w Kandytach.jpg|thumb|right|290px|Kościół w Kandytach.&amp;lt;br&amp;gt;Źródło: [http://kandyty.wm.pl/1522-0,Kandyty-historia-zapisana-na-starych-zdjeciach,29404.html www.kandyty.wm.pl]&lt;br /&gt;
]]&lt;br /&gt;
== Powierzchnia gminy ==&lt;br /&gt;
Gmina Górowo Iławeckie zajmuje powierzchnię 416 km&amp;lt;sup&amp;gt;2&amp;lt;/sup&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;raport2025&amp;quot;&amp;gt;[https://gorowoil-ug.bip-wm.pl/public/get_file.php?id=397530 Raport o stanie Gminy Górowo Iławeckie za rok 2025], Urząd Gminy Górowo Iławeckie, BIP [dostęp: 27.10.2026].&amp;lt;/ref&amp;gt;, w tym (dane z 2013 r.)&amp;lt;ref&amp;gt;&#039;&#039;Statystyczne vademecum samorządowca 2013. Gmina wiejska Górowo Iławeckie&#039;&#039;, Urząd Statystyczny w Olsztynie, 2013.&amp;lt;/ref&amp;gt;:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*lasy: 38,2% (15883,2 ha)&lt;br /&gt;
*wody: 0,64% (266 ha)&lt;br /&gt;
*użytki rolne: 55,3% (22991 ha)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gmina stanowi 31,8% powierzchni powiatu bartoszyckiego.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Demografia ==&lt;br /&gt;
Liczba ludności gminy według danych GUS (stan na 31 grudnia 2025 r.)&amp;lt;ref name=&amp;quot;bdl2025&amp;quot;&amp;gt;Bank Danych Lokalnych GUS, ludność według miejsca zamieszkania, stan na 31 grudnia 2025 r., [https://bdl.stat.gov.pl/bdl/start bdl.stat.gov.pl] [dostęp: 27.10.2026].&amp;lt;/ref&amp;gt;:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{|class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
!Opis ||colspan=2|Ogółem ||colspan=2|Kobiety ||colspan=2|Mężczyźni&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|jednostka ||osób ||% ||osób ||% ||osób ||%&lt;br /&gt;
|--&lt;br /&gt;
|liczba ||5974 ||100 ||2875 ||48,1 ||3099 ||51,9&lt;br /&gt;
|--&lt;br /&gt;
|gęstość zaludnienia&amp;lt;br /&amp;gt;(mieszk./km²) ||colspan=6|14,4&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
Według rejestru mieszkańców prowadzonego przez urząd gminy liczba mieszkańców zmniejszyła się z 6602 w 2021 r. do 6230 na koniec 2025 r. W samym 2025 r. ubyło 107 osób, z czego 59 w wyniku migracji&amp;lt;ref name=&amp;quot;raport2025&amp;quot;/&amp;gt;. Dla porównania w 2013 r. gmina liczyła 7103 mieszkańców&amp;lt;ref&amp;gt;&#039;&#039;Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 30 VI 2013 r.&#039;&#039;, GUS, Warszawa 2013.&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Historia gminy jako jednostki administracyjnej ==&lt;br /&gt;
Na mocy dekretów wydanych przez PKWN w 1944 roku&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1944, nr 2, poz. 8, Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 21 sierpnia 1944 r. o trybie powołania władz administracji ogólnej I-ej i II-ej instancji, [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19440020008 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1944, nr 14, poz. 74, Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 23 listopada 1944 r. o organizacji i zakresie działania samorządu terytorialnego, [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19440140074 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt; określono organizację i zakres działania samorządów terytorialnych. Pod koniec czerwca 1945 roku przedstawiciele polskiej administracji przejęli władzę na terenie Górowa i okolic od sowieckiej komendantury wojskowej.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Powstające granice i podziały terytorialne na ziemiach dawnych [[Prusy Wschodnie|Prus Wschodnich]] opierały się początkowo na niemieckim podziale administracyjnym. Ziemie obecnej gminy wiejskiej Górowo Iławeckie znalazły się w powiecie iławeckim, w skład którego wchodziły tereny obecnego miasta i gminy Górowo Iławeckie oraz [[Iławka|Iławki]] (dzisiejszy Bagrationowsk, dawnej Iława Pruska, Preußisch Eylau) i okolic. W sierpniu 1945 roku starosta iławecki podzielił powiat na gminy, a te na gromady. Siedziby gmin wyznaczono w [[Bukowiec|Bukowcu]], [[Pieszkowo|Pieszkowie]], [[Gałajny|Gałajnach]], [[Wojciechy (gmina Bartoszyce)|Wojciechach]], [[Kandyty|Kandytach]], oraz w Górowie i Iławce&amp;lt;ref&amp;gt;&#039;&#039;Bartoszyce. Z dziejów miasta i okolic&#039;&#039;, Olsztyn 1987.&amp;lt;/ref&amp;gt;. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Po ustaleniu granic państwa polskiego ziemie gminy Górowo Iławeckie weszły w skład pomniejszonego powiatu iławeckiego z siedzibą w Górowie Iławeckim, który stał się częścią województwa olsztyńskiego utworzonego na mocy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 maja 1946 roku&amp;lt;ref&amp;gt; Dz.U. 1946, nr 28, poz. 177, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 maja 1946 r. w sprawie tymczasowego podziału administracyjnego Ziem Odzyskanych, [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19460280177 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;, a na podstawie rozporządzenia z 15 grudnia 1958 roku został przemianowany na powiat górowski&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1958, nr 76, poz. 393, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1958 r. w sprawie zmiany nazw niektórych powiatów w województwach olsztyńskim,poznańskim i zielonogórskim, [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19580760393 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;. W 1961 roku tereny gminy Górowo Iławeckie zostały włączone do powiatu bartoszyckiego&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1961, nr 50, poz. 271, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 listopada 1961 r. w sprawie zniesienia i zmiany granic niektórych powiatów w województwie olsztyńskim.[https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19610500271 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
W 1972 roku, na podstawie Ustawy z 29 listopada 1972 roku o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1972, nr 49, poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych, [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19720490312 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt; istniejące od 1954 roku w powiatach gromady zostały przekształcone w gminy. Na terenie ówczesnego powiatu bartoszyckiego utworzono 5 gmin. Na mocy uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej z dni 6 grudnia 1972 roku miasto i gmina Górowo Iławeckie stały się jedną jednostką administracyjną z siedzibą w Górowie Iławeckim&amp;lt;ref&amp;gt;Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim.&amp;lt;/ref&amp;gt;. W skład  nowo utworzonej gminy wchodziły obszary sołectw: Bądze, Dęby, Dwórzno, Gałajny, Glądy, Janikowo, Krasnołąka, Kumkiejmy, Pareżki, Paustry, Pieszkowo, Sołtysowizna, Toprzyny, Warszkajty, Wiewiórki, Wojmiany, Wokiele, Woryny, Zielenica, Zięby, Żywkówko.&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
1 czerwca 1975 roku, na podstawie Ustawy o dwustopniowym podziale administracyjnym państwa&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1975, nr 16, poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych, [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19750160091 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;, przestał istnieć powiat bartoszycki. Gmina Górowo Iławeckie została bezpośrednio częścią województwa olsztyńskiego. W 1976 roku do gminy Górowo Iławeckie włączono obszar gminy Kandyty obejmujący sołectwa: Augamy, Bukowiec, Dobrzynka, Grotowo, Kandyty, Kiwajny, Sągnity, Skarbiec i Worszyny&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1976, nr 1, poz. 12, Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 8 stycznia 1976 r. w sprawie połączenia, zniesienia, utworzenia oraz zmiany granic i nazw gmin oraz ustalenia siedzib gminnych organów władzy i administracji państwowej w województwach: bydgoskim, częstochowskim, jeleniogórskim, konińskim, koszalińskim, miejskim krakowskim, lubelskim, nowosądeckim i olsztyńskim, [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19760010012 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
Kolejne zmiany podziału administracyjnego państwa&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1998, nr 103, poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów, [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19981030652 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt; umiejscowiły gminę wiejską Górowo Iławeckie w powołanym 1 stycznia 1999 roku województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie  bartoszyckim, rozdzielając dotychczasową jednostkę administracyjną na gminę wiejską i miejską.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gmina wiejska Górowo Iławeckie sąsiaduje z: [[Górowo Iławeckie|gminą miejską Górowo Iławeckie]], gminami [[Bartoszyce (gmina wiejska)|Bartoszyce]], [[Lelkowo (gmina wiejska)|Lelkowo]], [[Pieniężno (gmina miejsko-wiejska)|Pieniężno]], [[Lidzbark Warmiński (gmina wiejska)|Lidzbark Warmiński]] oraz z Rosją. &lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Miejscowości na terenie gminy ==&lt;br /&gt;
Sołectwa: [[Augamy]], [[Bądze]], [[Bukowiec (gmina Górowo Iławeckie)|Bukowiec]], [[Czyprki (gmina Górowo Iławeckie)|Czyprki]], [[Dwórzno]], [[Dobrzynka]], [[Dzikowo Iławeckie]], [[Dęby]], [[Gałajny]], [[Glądy (gmina Górowo Iławeckie)|Glądy]], [[Grotowo]], [[Janikowo]], [[Kumkiejmy]], [[Krasnołąka (gmina Górowo Iławeckie)|Krasnołąka]], [[Kamińsk]], [[Kandyty]], [[Kiwajny]], [[Lipniki (gmina Górowo Iławeckie) |Lipniki]], [[Piasty  Wielkie]], [[Piasek]], [[Pieszkowo]], [[Pareżki]], [[Paustry]], [[Sołtysowizna]], [[Sągnity]], [[Skarbiec]], [[Stega Mała]], [[Toprzyny]], [[Woryny]], [[Wojmiany]], [[Wągniki]], [[Wiewiórki]], [[Wokiele]], [[Zielenica]], [[Żywkowo]], [[Zięby]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pozostałe miejscowości: [[Bądle]], [[Deksyty]], [[Dulsin]], [[Galiny (gmina Górowo Iławeckie)|Galiny]], [[Gniewkowo]], [[Grądzik]], [[Gruszyny]], [[Kanie Iławeckie]], [[Kierno]], [[Kumkiejmy Przednie]], [[Lisiak]], [[Malinowo (gmina Górowo Iławeckie)|Malinowo]], [[Mątyty]], [[Meszniak]], [[Nerwiki]], [[Nowa Karczma]], [[Nowa Wieś Iławecka]], [[Okopek]], [[Orsy]], [[Paprocina]], [[Paustry (osada)]], [[Piaseczno]], [[Piasty Małe]], [[Powiersze]], [[Półwiosek]], [[Pudlikajmy]], [[Reszkowo]], [[Robity (gmina Górowo Iławeckie)|Robity]], [[Saruny]], [[Sędziwojewo]], [[Sigajny]], [[Stabławki]], [[Świadki Górowskie]], [[Świadki Iławeckie]], [[Trojaczek]], [[Warszkajty]], [[Wągródka]], [[Weskajmy]], [[Wężykowo]], [[Włodkowo]], [[Worławki (gmina Górowo Iławeckie)|Worławki]], [[Wormie]], [[Worszyny]], [[Zabłocie]], [[Żołędnik]], [[Żuławy]].&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Gospodarka ==&lt;br /&gt;
Położenie na uboczu głównych szlaków komunikacyjnych oraz znaczna lesistość gminy warunkuje jej profil gospodarczy. Ważną gałęzią gospodarki w gminie Górowo Iławeckie jest rolnictwo. Użytki rolne o dobrych glebach zajmują w gminie powierzchnię 16 892 ha, w tym 7832 ha wykorzystywanych jest pod zasiewy. Według danych Powszechnego Spisu Rolnego z 2010 roku w gminie znajduje się 941 gospodarstw rolnych, w tym 662 (70%) o powierzchni powyżej 1 ha i 265 (28,1%) o powierzchni powyżej 15 ha. Ponad 80% gospodarstw prowadzi produkcję rolniczą, 70,8% produkuje głównie na rynek, pozostałe gospodarstwa nie prowadzą produkcji rolnej lub produkują na potrzeby własne. W hodowli dużą rolę odgrywa hodowla bydła. Największe gospodarstwa rolne prowadzą działalność jako przedsiębiorstwa (często spółki z ograniczoną odpowiedzialnością) lub grupy producenckie&amp;lt;ref&amp;gt;Program ochrony środowiska dla gminy Górowo Iławeckie 2012-2015 z perspektywą na lata 2016-2019, [http://gorowoil-ug.bip-wm.pl/public/?id=111618 Urząd Gminy Górowo Iławeckie] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Według danych GUS na koniec 2024 r. w rejestrze REGON wpisanych było 330 podmiotów gospodarki narodowej z terenu gminy, w tym 243 osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.polskawliczbach.pl/gmina_Gorowo_Ilaweckie Gmina Górowo Iławeckie w liczbach], Polska w liczbach (dane GUS, stan na 31.12.2024) [dostęp: 27.10.2026].&amp;lt;/ref&amp;gt;. W gminie brak dużych zakładów produkcyjnych. Jednym z większych jest: [[Cegielnia Sągnity S.C.]] w Sągnitach.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pomimo wielu walorów krajobrazowych i przyrodniczych, turystyka nie odgrywa w gminie wiejskiej Górowo Iławeckie znaczącej roli. Istniejąca baza noclegowa jest niewielka. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Na koniec 2025 r. w Powiatowym Urzędzie Pracy w Bartoszycach zarejestrowanych było 480 bezrobotnych mieszkańców gminy, o 69 mniej niż rok wcześniej&amp;lt;ref name=&amp;quot;raport2025&amp;quot;/&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gmina należy do [[Związek Gmin &amp;quot;EKOWOD&amp;quot;|Związku Gmin &amp;quot;EKOWOD&amp;quot;]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
W nowej [[Strategia rozwoju województwa |Strategii rozwoju województwa warmińsko-mazurskiego]] z 2013 r. teren gminy został zakwalifikowany do [[Obszary przygraniczne|obszarów przygranicznych]] wymagających strategicznej interwencji. &lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Kultura i turystyka ==&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Instytucje zajmujące się pracą na rzecz kultury na terenie gminy&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*[[lkwim:Gminna Biblioteka i Centrum Kultury z siedzibą w Górowie Iławeckim|Gminna Biblioteka i Centrum Kultury z siedzibą w Górowie Iławeckim]]&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Ludzie związani z gminą&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*[[lkwim: Stanisław Kowalczyk|Stanisław Kowalczyk]] - malarz amator, rzeźbiarz, mieszka i tworzy w Kamińsku&lt;br /&gt;
*[[Jarosław Kuchar]] –  absolwent lwowskiego konserwatorium, nauczyciel muzyki, założyciel i dyrygent chórów w [[Gimnazjum w Kandytach|Gimnazjum im. Wspólnoty Europejskiej w Kandytach]] oraz [[lkwim: Gminny Chór „Kantylena” z Górowa Iławeckiego|Gminnego Chóru &amp;quot;Kantylena&amp;quot; z Górowa Iławeckiego]].&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Zabytki znajdujące się na terenie gminy&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*[[lkwim: Kościół pw. św. Marii Magdaleny w Pieszkowie|kościół pw. św. Marii Magdaleny w Pieszkowie]]&lt;br /&gt;
*[[kościół pw. św. Jana Chrzciciela w Bukowcu]]&lt;br /&gt;
* kaplica pw. Matki Boskiej Różańcowej w Janikowie&lt;br /&gt;
*[[kościół pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Kandytach]]&lt;br /&gt;
*[[poniemiecki Cmentarz Zachodni z przełomu XIX i XX w. w Kandytach]]&lt;br /&gt;
*[[pałac w Nerwikach]]&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Szlaki i atrakcje turystyczne&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*[[Europejskie Centrum Bociana Białego w Żywkowie]] - największa kolonia [[bocian biały|bociana białego]] w Polsce, jedno z największych skupisk tego gatunku w Europie&lt;br /&gt;
*[[rezerwat Jezioro Martwe]] &lt;br /&gt;
*[[Góra Zamkowa]] (216 m n.p.m.) w okolicach [[Dzikowo|Dzikowa]] z leśną ścieżką dydaktyczną&lt;br /&gt;
*[[Tajemnicza Góra]] (210 m n.p.m.) w [[Pareżki|Pareżkach]]&lt;br /&gt;
*liczne pomniki przyrody, głównie okazy [[dąb szypułkowy|dębów]] i buków&lt;br /&gt;
*szlaki rowerowe &amp;quot;Śladami poligonu Stablack”, szlak: zachodni, południowy, północny&lt;br /&gt;
==Religia==&lt;br /&gt;
*[[Parafia greckokatolicka pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Górowie Iławeckim]]&lt;br /&gt;
*[[Parafia prawosławna pw. Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny w Górowie Iławeckim]]&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. Męczenników Podlaskich Błogosławionego Wincentego i Towarzyszy w Gałajnach]]&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Kandytach]]&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. św. Brata Alberta Chmielowskiego w Kamińsku]]&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. św. Marii Magdaleny w Pieszkowie]]&lt;br /&gt;
== Szkolnictwo ==&lt;br /&gt;
Gmina jest organem prowadzącym [[Szkoła Podstawowa w Kandytach|Szkołę Podstawową im. Janusza Korczaka w Kandytach]], w skład której wchodzą dwie szkoły filialne&amp;lt;ref name=&amp;quot;raport2025&amp;quot;/&amp;gt;:&lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa w Toprzynach|Szkoła Filialna im. Kornela Makuszyńskiego w Toprzynach]]&lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa w Pieszkowie|Szkoła Filialna im. Ireny Kwinto w Pieszkowie]]&lt;br /&gt;
Działające wcześniej w Kandytach gimnazjum zostało wygaszone w wyniku reformy oświaty z 2017 r.&lt;br /&gt;
== Sport ==&lt;br /&gt;
W Kamińsku działał klub piłkarski GKS Zalew Kamińsk, który w sezonie 2009/2010 występował w klasie B&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.portel.pl/sport/koniec-grania-w-a-i-b-klasie-pilka-nozna/39467 Koniec grania w A i B-klasie (piłka nożna)], portel.pl [dostęp: 27.10.2026].&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
==Inne organizacje i instytucje==&lt;br /&gt;
Na koniec 2025 r. na terenie gminy zarejestrowane były 23 organizacje działające w sferze pożytku publicznego: 8 kół gospodyń wiejskich, 6 ochotniczych straży pożarnych, 4 fundacje i 9 stowarzyszeń&amp;lt;ref name=&amp;quot;raport2025&amp;quot;/&amp;gt;. Należą do nich m.in.:&lt;br /&gt;
*[[lkwim: Gminny Chór „Kantylena” z Górowa Iławeckiego|Gminny Chór &amp;quot;Kantylena&amp;quot; z Górowa Iławeckiego]]&lt;br /&gt;
Chór ten powstał w 2010 r. z inicjatywy absolwentek gimnazjum w Kandytach oraz [[Jarosław Kuchara|Jarosława Kuchary]], który jest dyrygentem chóru.&lt;br /&gt;
*[[Stowarzyszenie &amp;quot;Podpora&amp;quot; w Gruszynach]]&lt;br /&gt;
*[[Stowarzyszenie &amp;quot;Górowska Mała Ojczyzna&amp;quot; w Górowie Iławeckim]]&lt;br /&gt;
*[[Stowarzyszenie Obywatelskie &amp;quot;Nasza wieś - nasza przyszłość&amp;quot; w Kandytach]]&lt;br /&gt;
*[[Stowarzyszenie na rzecz rozwoju wsi w Janikowie]]&lt;br /&gt;
*[[Fundacja &amp;quot;Zachęta&amp;quot; w Pieszkowie]]&lt;br /&gt;
== Obszary chronione i pomniki przyrody ==&lt;br /&gt;
Na obszarze gminy Górowo Iławeckie tereny chronione zajmują 16938,2 ha, w tym:&lt;br /&gt;
*rezerwat przyrody (17,3 ha);&lt;br /&gt;
*obszary chronionego krajobrazu (16810,1 ha);&lt;br /&gt;
*użytki ekologiczne (110,8 ha)&amp;lt;ref&amp;gt; Program ochrony środowiska dla gminy Górowo Iławeckie na lata 2012-2015 z perspektywą na lata 2016-2019, [https://gorowoil-ug.bip-wm.pl/public/?id=107929 Urząd Gminy Górowo Iławeckie]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
Rezerwat przyrody:&lt;br /&gt;
*rezerwat Jezioro Martwe o powierzchni ok. 17,7 ha, utworzony 10 grudnia 1970 r. dla ochrony stanowiska maliny moroszki (rzadkiego reliktu glacjalnego). Rezerwat florystyczny&amp;lt;ref&amp;gt;[https://eli.gov.pl/eli/MP/1971/9/ogl/pol/pdf Monitor Polski 1971, nr 2, poz. 9] [dostęp: 27.10.2026].&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;[https://yadda.icm.edu.pl/baztech/element/bwmeta1.element.baztech-article-BATC-0005-0141/c/httpwww_imuz_edu_plwydawofertawydwodazeszyt162006artykulypawluczukkaczynski.pdf J. Pawluczuk, K. Kaczyński, &#039;&#039;Rezerwat „Jezioro Martwe”&#039;&#039;], „Woda – Środowisko – Obszary Wiejskie” 2006, z. 16 [dostęp: 27.10.2026].&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
Obszary chronionego krajobrazu:&lt;br /&gt;
*[[Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Elmy]] (8923,2 ha)&lt;br /&gt;
*[[Obszar Chronionego Krajobrazu Rzeki Wałszy]] (9834,8 ha)&lt;br /&gt;
*[[Obszar Chronionego Krajobrazu Wzniesień Górowskich]] (11067,4 ha)&lt;br /&gt;
Obszary chronione Natura 2000:&lt;br /&gt;
*[[Ostoja Warmińska]] – obszar specjalnej ochrony ptaków (145 342 ha)&amp;lt;ref&amp;gt;[https://n2k-ws.gdos.gov.pl/wyszukiwarkaN2k/webresources/pdf/PLB280015 Standardowy formularz danych obszaru Natura 2000 PLB280015 Ostoja Warmińska], GDOŚ [dostęp: 27.10.2026].&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
Na terenie gminy Górowo Iławeckie istnieją 3 użytki ekologiczne: &lt;br /&gt;
*Malina Moroszka w [[Warszkajty|Warszkajtach]] - typ florystyczny, ochrona stanowiska maliny moroszki (11,83 ha);&lt;br /&gt;
*Moroszka na [[Toprzyny|Toprzynach]] – typ florystyczny, ochrona stanowiska maliny moroszki (12 ha);&lt;br /&gt;
*[[Grądzik]] – ochrona bazy pokarmowej bociana białego (87,02 ha)&amp;lt;ref&amp;gt;Program ochrony środowiska dla gminy Górowo Iławeckie na lata 2012-2015 z perspektywą na lata 2016-2019.&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
Spośród pozostałych form ochrony przyrody na terenie gminy Górowo Iławeckie wymienić należy 71 pomników przyrody (ożywionej i nieożywionej). Ochroną objęto przede wszystkim wiekowe okazy dębów, buków i [[lipa drobnolistna|lip]]. Są tutaj także głazy narzutowe, jak np. [[Głaz narzutowy koło Stegi Małej|głaz koło Stegi Małej]] czy [[Głaz narzutowy w leśnictwie Stejno|głaz w leśnictwie Stejno]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ważną rolę w zachowaniu różnorodności biologicznej na terenach zurbanizowanych pełnią tereny zielone. Zajmują one na obszarze Gminy Górowo Iławeckie powierzchnię 2,9 ha.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Ciekawostki  ==&lt;br /&gt;
*Z Tajemniczą Górą w Pareżkach wiąże się wiele historii związanych z II wojną światową. Miejsce to jest kojarzone z poszukiwaniami Bursztynowej Komnaty.&lt;br /&gt;
*Pod Pruską Iławką (dzisiejszy Bagrationowsk w Rosji) doszło do jednej najkrwawszych batalii epoki napoleońskiej. Początek tej bitwie dało starcie pod Dwórznem.&lt;br /&gt;
*W czasie II wojny światowej w pobliżu Kamińska mieściło się komando robocze największego obozu jenieckiego w Prusach Wschodnich, Stalagu 1A Stablack. Pierwszymi jeńcami byli polscy żołnierze, którzy bronili Westerplatte, oraz ich dowódcy. W obozie przebywali także obrońcy Warszawy i Modlina.&lt;br /&gt;
{{Przypisy}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;references/&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Bibliografia  ==&lt;br /&gt;
Dz.U. 1944, nr 2, poz. 8, Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 21 sierpnia 1944 r. o trybie powołania władz administracji ogólnej I-ej i II-ej instancji, [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19440020008 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1944, nr 14, poz. 74, Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 23 listopada 1944 r. o organizacji i zakresie działania samorządu terytorialnego, [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19440140074 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1946, nr 28, poz. 177, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 maja 1946 r. w sprawie tymczasowego podziału administracyjnego Ziem Odzyskanych, [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19460280177 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1958, nr 76, poz. 393, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1958 r. w sprawie zmiany nazw niektórych powiatów w województwach olsztyńskim, poznańskim i zielonogórskim,[https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19580760393 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1961, nr 50, poz. 271, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 listopada 1961 r. w sprawie zniesienia i zmiany granic niektórych powiatów w województwie olsztyńskim, [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19610500271 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1972, nr 49, poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych, [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19720490312 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1975, nr 16, poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych, [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19750160091 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1976, nr 1, poz. 12, Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 8 stycznia 1976 r. w sprawie połączenia, zniesienia, utworzenia oraz zmiany granic i nazw gmin oraz ustalenia siedzib gminnych organów władzy i administracji państwowej w województwach: bydgoskim, częstochowskim, jeleniogórskim, konińskim, koszalińskim, miejskim krakowskim, lubelskim, nowosądeckim i olsztyńskim, [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19760010012 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1998, nr 103, poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów, [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19981030652 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim, [w:] Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie, Olsztyn 1972.&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Bartoszyce. Z dziejów miasta i okolic&#039;&#039;, Olsztyn 1987.&amp;lt;br/&amp;gt; &lt;br /&gt;
&#039;&#039;Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 30 VI 2013 r.&#039;&#039;, GUS, Warszawa 2013.&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Program ochrony środowiska dla gminy Górowo Iławeckie na lata 2012-2015 z perspektywą na lata 2016-2019.[w:]BIP Wrota Warmii i Mazur, [https://gorowoil-ug.bip-wm.pl/public/?id=107929 Urząd Gminy Górowo Iławeckie] [27.10.2026]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Przewodnik po ziemi bartoszyckiej&#039;&#039;, „Goniec Bartoszycki”.&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Bank Danych Lokalnych GUS, [https://bdl.stat.gov.pl/bdl/start bdl.stat.gov.pl] [27.10.2026]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[https://leksykonkultury.ceik.eu/ Leksykon Kultury Warmii i Mazur] [27.10.2026]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Monitor Polski 1971, nr 2, poz. 9, [https://eli.gov.pl/eli/MP/1971/9/ogl/pol/pdf eli.gov.pl] [27.10.2026]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[https://gorowoil-ug.bip-wm.pl/public/ Urząd Gminy Górowo Iławeckie, BIP] [27.10.2026]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[https://gorowoil-ug.bip-wm.pl/public/get_file.php?id=397530 Raport o stanie Gminy Górowo Iławeckie za rok 2025] [27.10.2026]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Statystyczne vademecum samorządowca 2013. Gmina wiejska Górowo Iławeckie&#039;&#039;, Urząd Statystyczny w Olsztynie, 2013.&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Kategoria:Miejscowość]][[Kategoria:Powiat bartoszycki]][[Kategoria: Górowo Iławeckie (gmina wiejska)]] [[Kategoria: 1945-1989]] [[Kategoria: 1990-]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=G%C3%B3rowo_I%C5%82aweckie_(gmina_wiejska)&amp;diff=164058</id>
		<title>Górowo Iławeckie (gmina wiejska)</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=G%C3%B3rowo_I%C5%82aweckie_(gmina_wiejska)&amp;diff=164058"/>
		<updated>2026-10-27T18:18:59Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{Gmina infobox&lt;br /&gt;
 |Gmina           = Górowo Iławeckie &lt;br /&gt;
 |herb_gminy      = &lt;br /&gt;
 |flaga_gminy     = &lt;br /&gt;
 |mapa_gminy      = &lt;br /&gt;
 |mapa_powiatu    = &lt;br /&gt;
 |rozmiar_mapki   = &lt;br /&gt;
 |mapka           = &lt;br /&gt;
 |województwo     = warmińsko-mazurskie &lt;br /&gt;
 |powiat          = bartoszycki&lt;br /&gt;
 |rodzaj_gminy    = wiejska&lt;br /&gt;
 |zarządzający    = Wójt&lt;br /&gt;
 |wójt            = Klaudia Oleksińska&lt;br /&gt;
 |adres_ug        = ul. Kościuszki 17&lt;br /&gt;
 |kod_poczt_ug    = 11-220 Górowo Iławeckie&lt;br /&gt;
 |powierzchnia    = 416 &lt;br /&gt;
 |sołectwa        = 36&lt;br /&gt;
 |miejscowości    = 68&lt;br /&gt;
 |rok             = 2013&lt;br /&gt;
 |populacja       = 7103&lt;br /&gt;
 |gęstość         = 17&lt;br /&gt;
 |urbanizacja     = &lt;br /&gt;
 |nr_kier         = 89&lt;br /&gt;
 |tablica_rej     = NBA&lt;br /&gt;
 |TERYT           = 2801052&lt;br /&gt;
 |TERC10          = &lt;br /&gt;
 |www             = &lt;br /&gt;
 |bip             = http://gorowoil-ug.bip-wm.pl/public/&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Gmina Górowo Iławeckie&#039;&#039;&#039; – gmina wiejska położona w północnej części [[województwo warmińsko-mazurskie|województwa warmińsko-mazurskiego]], w północno-zachodniej części [[powiat bartoszycki|powiatu bartoszyckiego]]. Siedziba gminy znajduje się w [[Górowo Iławeckie|Górowie Iławeckim]].&lt;br /&gt;
Jedna z największych&amp;lt;ref&amp;gt; Bank Danych Lokalnych GUS [http://www.stat.gov.pl/gus/5840_6339_PLK_HTML.htm] (data dostępu 27.01.2014)&amp;lt;/ref&amp;gt; pod względem powierzchni gmin w Polsce, piąta pod względem powierzchni gmina w województwie warmińsko-mazurskim i druga w powiecie bartoszyckim. Gmina rolnicza, położona w atrakcyjnym turystycznie rejonie. Większa część terytorium gminy wiejskiej Górowo Iławeckie leży w mezoregionie [[Wzniesienia Górowskie|Wzniesień Górowskich]] (zachodnia część gminy), część wschodnia leży w Pasie Pobrzeży Bałtyckich, w regionie [[Nizina Staropruska|Niziny Staropruskiej]], mezoregionie [[Nizina Sępopolska|Niziny Sępopolskiej]]. Teren gminy wyróżnia się wysokimi walorami krajobrazowymi i przyrodniczymi, znajdują się na nim ostoje wielu rzadkich gatunków roślin i zwierząt.&lt;br /&gt;
Władzę w gminie od 2006 roku do 2024 sprawowała wójt [[Bożena Olszewska-Świtaj]]&amp;lt;ref&amp;gt;[http://gorowoil-ug.bip-wm.pl/public/?id=58718 Urząd Gminy Górowo Iławeckie] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;. W Wyborach Samorządowych 2024 wójtem został [[Krzysztof Baran]], który w 2026 r. zrzekł się mandatu. W przedterminowych wyborach 25 października 2026 r. wójtem gminy została wybrana dotychczasowa zastępczyni wójta [[Klaudia Oleksińska]].&amp;lt;ref&amp;gt;[https://samorzad.pap.pl/kategoria/aktualnosci/klaudia-oleksinska-wygrala-w-przedterminowych-wyborach-na-wojta-gorowa Klaudia Oleksińska wygrała w przedterminowych wyborach na wójta Górowa Iławeckiego], Serwis Samorządowy PAP, 26.10.2026 [dostęp: 27.10.2026].&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Plik: Ołtarz w Kościele pw. św. Marii Magdaleny w Pieszkowie.jpg|thumb|right|290px|Ołtarz w kościele pw. św. Marii Magdaleny w Pieszkowie. Fot. Adam Kliczek. Źródło: [http://zatrzymujeczas.pl www.zatrzymujeczas.pl] (CC-BY-SA-3.0)]]&lt;br /&gt;
[[Plik: Kaplica pw. Matki Boskiej Różańcowej w Janikowie.jpg|thumb|right|290px|Kaplica pw. Matki Boskiej Różańcowej w Janikowie.&amp;lt;br&amp;gt;Fot. Adam Kliczek. Źródło: [http://zatrzymujeczas.pl www.zatrzymujeczas.pl] (CC-BY-SA-3.0)]]&lt;br /&gt;
[[Plik: Kościół w Kandytach.jpg|thumb|right|290px|Kościół w Kandytach.&amp;lt;br&amp;gt;Źródło: [http://kandyty.wm.pl/1522-0,Kandyty-historia-zapisana-na-starych-zdjeciach,29404.html www.kandyty.wm.pl]&lt;br /&gt;
]]&lt;br /&gt;
== Powierzchnia gminy ==&lt;br /&gt;
Gmina Górowo Iławeckie zajmuje powierzchnię 416 km&amp;lt;sup&amp;gt;2&amp;lt;/sup&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;[http://www.stat.gov.pl/vademecum/vademecum_warminsko-mazurskie/portrety_gmin/bartoszycki/w.gorowo_ilaweckie.pdf stat.gov.pl],&lt;br /&gt;
[http://wrota.warmia.mazury.pl/gorowo_ilaweckie_gmina_wiejska/Powiat.html wrota.warmia.mazury.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;, w tym:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*lasy: 38,2% (15883,2 ha)&lt;br /&gt;
*wody: 0,64% (266 ha)&lt;br /&gt;
*użytki rolne: 55,3% (22991 ha)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gmina stanowi 31,8% powierzchni powiatu bartoszyckiego.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Demografia ==&lt;br /&gt;
Liczba ludności gminy według danych z 2013 roku wynosi&amp;lt;ref&amp;gt;&#039;&#039;Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 30 VI 2013 r.&#039;&#039;, GUS, Warszawa 2013.&amp;lt;/ref&amp;gt;:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{|class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
!Opis ||colspan=2|Ogółem ||colspan=2|Kobiety ||colspan=2|Mężczyźni&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|jednostka ||osób ||% ||osób ||% ||osób ||%&lt;br /&gt;
|--&lt;br /&gt;
|liczba ||7103 ||100 ||3528 ||49,7 ||3575 ||50,3&lt;br /&gt;
|--&lt;br /&gt;
|gęstość zaludnienia&amp;lt;br /&amp;gt;(mieszk./km²) ||colspan=2|17 ||colspan=2|8 ||colspan=2|8&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
Saldo migracji wewnętrznych i zagranicznych na pobyt stały w 2012 roku w gminie Bartoszyce wynosiło -33 osoby&amp;lt;ref&amp;gt;Bank Danych Lokalnych GUS, Dane roczne wg podgrup cech, [http://www.stat.gov.pl/bdl/app/strona.html?p_name=indeks tat.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;, co stanowi 8,31% migracji ludności w powiecie bartoszyckim oraz 1,27% w województwie warmińsko-mazurskim. &lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Historia gminy jako jednostki administracyjnej ==&lt;br /&gt;
Na mocy dekretów wydanych przez PKWN w 1944 roku&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1944, nr 2, poz. 8, Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 21 sierpnia 1944 r. o trybie powołania władz administracji ogólnej I-ej i II-ej instancji, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19440020008 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1944, nr 14, poz. 74, Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 23 listopada 1944 r. o organizacji i zakresie działania samorządu terytorialnego, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19440140074 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt; określono organizację i zakres działania samorządów terytorialnych. Pod koniec czerwca 1945 roku przedstawiciele polskiej administracji przejęli władzę na terenie Górowa i okolic od sowieckiej komendantury wojskowej.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Powstające granice i podziały terytorialne na ziemiach dawnych [[Prusy Wschodnie|Prus Wschodnich]] opierały się początkowo na niemieckim podziale administracyjnym. Ziemie obecnej gminy wiejskiej Górowo Iławeckie znalazły się w powiecie iławeckim, w skład którego wchodziły tereny obecnego miasta i gminy Górowo Iławeckie oraz [[Iławka|Iławki]] (dzisiejszy Bagrationowsk, dawnej Iława Pruska, Preußisch Eylau) i okolic. W sierpniu 1945 roku starosta iławecki podzielił powiat na gminy, a te na gromady. Siedziby gmin wyznaczono w [[Bukowiec|Bukowcu]], [[Pieszkowo|Pieszkowie]], [[Gałajny|Gałajnach]], [[Wojciechy (gmina Bartoszyce)|Wojciechach]], [[Kandyty|Kandytach]], oraz w Górowie i Iławce&amp;lt;ref&amp;gt;&#039;&#039;Bartoszyce. Z dziejów miasta i okolic&#039;&#039;, Olsztyn 1987.&amp;lt;/ref&amp;gt;. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Po ustaleniu granic państwa polskiego ziemie gminy Górowo Iławeckie weszły w skład pomniejszonego powiatu iławeckiego z siedzibą w Górowie Iławeckim, który stał się częścią województwa olsztyńskiego utworzonego na mocy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 maja 1946 roku&amp;lt;ref&amp;gt; Dz.U. 1946, nr 28, poz. 177, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 maja 1946 r. w sprawie tymczasowego podziału administracyjnego Ziem Odzyskanych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460280177 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;, a na podstawie rozporządzenia z 15 grudnia 1958 roku został przemianowany na powiat górowski&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1958, nr 76, poz. 393, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1958 r. w sprawie zmiany nazw niektórych powiatów w województwach olsztyńskim,poznańskim i zielonogórskim, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19580760393 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;. W 1961 roku tereny gminy Górowo Iławeckie zostały włączone do powiatu bartoszyckiego&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1961, nr 50, poz. 271, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 listopada 1961 r. w sprawie zniesienia i zmiany granic niektórych powiatów w województwie olsztyńskim.[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19610500271 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
W 1972 roku, na podstawie Ustawy z 29 listopada 1972 roku o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1972, nr 49, poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19720490312 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt; istniejące od 1954 roku w powiatach gromady zostały przekształcone w gminy. Na terenie ówczesnego powiatu bartoszyckiego utworzono 5 gmin. Na mocy uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej z dni 6 grudnia 1972 roku miasto i gmina Górowo Iławeckie stały się jedną jednostką administracyjną z siedzibą w Górowie Iławeckim&amp;lt;ref&amp;gt;Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim.&amp;lt;/ref&amp;gt;. W skład  nowo utworzonej gminy wchodziły obszary sołectw: Bądze, Dęby, Dwórzno, Gałajny, Glądy, Janikowo, Krasnołąka, Kumkejmy, Pareżki, Paustry, Pieszkowo, Sołtysowizna, Toprzyny, Warszkajty, Wiewiórki, Wojmiany, Wokiele, Woryny, Zielenica, Zięby, Żywkówko.&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
1 czerwca 1975 roku, na podstawie Ustawy o dwustopniowym podziale administracyjnym państwa&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1975, nr 16, poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19750160091 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;, przestał istnieć powiat bartoszycki. Gmina Górowo Iławeckie została bezpośrednio częścią województwa olsztyńskiego. W 1976 roku do gminy Górowo Iławeckie włączono obszar gminy Kandyty obejmujący sołectwa: Augamy, Bukowiec, Dobrzynka, Grotowo, Kandyty, Kiwajny, Sągnity, Skarbiec i Worszyny&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1976, nr 1, poz. 12, Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 8 stycznia 1976 r. w sprawie połączenia, zniesienia, utworzenia oraz zmiany granic i nazw gmin oraz ustalenia siedzib gminnych organów władzy i administracji państwowej w województwach: bydgoskim, częstochowskim, jeleniogórskim, konińskim, koszalińskim, miejskim krakowskim, lubelskim, nowosądeckim i olsztyńskim, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19760010012 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
Kolejne zmiany podziału administracyjnego państwa&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1998, nr 103, poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981030652 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt; umiejscowiły gminę wiejską Górowo Iławeckie w powołanym 1 stycznia 1999 roku województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie  bartoszyckim, rozdzielając dotychczasową jednostkę administracyjną na gminę wiejską i miejską.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gmina wiejska Górowo Iławeckie sąsiaduje z: [[Górowo Iławeckie|gminą miejską Górowo Iławeckie]], gminami [[Bartoszyce (gmina wiejska)|Bartoszyce]], [[Lelkowo (gmina wiejska)|Lelkowo]], [[Pieniężno (gmina miejsko-wiejska)|Pieniężno]], [[Lidzbark Warmiński (gmina wiejska)|Lidzbark Warmiński]] oraz z Rosją. &lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Miejscowości na terenie gminy ==&lt;br /&gt;
Sołectwa: [[Augamy]], [[Bądze]], [[Bukowiec (gmina Górowo Iławeckie)|Bukowiec]], [[Czyprki (gmina Górowo Iławeckie)|Czyprki]], [[Dwórzno]], [[Dobrzynka]], [[Dzikowo Iławeckie]], [[Dęby]], [[Gałajny]], [[Glądy (gmina Górowo Iławeckie)|Glądy]], [[Grotowo]], [[Janikowo]], [[Kumkiejmy]], [[Krasnołąka (gmina Górowo Iławeckie)|Krasnołąka]], [[Kamińsk]], [[Kandyty]], [[Kiwajny]], [[Lipniki (gmina Górowo Iławeckie) |Lipniki]], [[Piasty  Wielkie]], [[Piasek]], [[Pieszkowo]], [[Pareżki]], [[Paustry]], [[Sołtysowizna]], [[Sągnity]], [[Skarbiec]], [[Stega Mała]], [[Toprzyny]], [[Woryny]], [[Wojmiany]], [[Wągniki]], [[Wiewiórki]], [[Wokiele]], [[Zielenica]], [[Żywkowo]], [[Zięby]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pozostałe miejscowości: [[Bądle]], [[Deksyty]], [[Dulsin]], [[Galiny (gmina Górowo Iławeckie)|Galiny]], [[Gniewkowo]], [[Grądzik]], [[Gruszyny]], [[Kanie Iławeckie]], [[Kierno]], [[Kumkiejmy Przednie]], [[Lisiak]], [[Malinowo (gmina Górowo Iławeckie)|Malinowo]], [[Mątyty]], [[Meszniak]], [[Nerwiki]], [[Nowa Karczma]], [[Nowa Wieś Iławecka]], [[Okopek]], [[Orsy]], [[Paprocina]], [[Paustry (osada)]], [[Piaseczno]], [[Piasty Małe]], [[Powiersze]], [[Półwiosek]], [[Pudlikajmy]], [[Reszkowo]], [[Robity (gmina Górowo Iławeckie)|Robity]], [[Saruny]], [[Sędziwojewo]], [[Sigajny]], [[Stabławki]], [[Świadki Górowskie]], [[Świadki Iławeckie]], [[Trojaczek]], [[Warszkajty]], [[Wągródka]], [[Weskajmy]], [[Wężykowo]], [[Włodkowo]], [[Worławki (gmina Górowo Iławeckie)|Worławki]], [[Wormie]], [[Worszyny]], [[Zabłocie]], [[Żołędnik]], [[Żuławy]].&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Gospodarka ==&lt;br /&gt;
Położenie na uboczu głównych szlaków komunikacyjnych oraz znaczna lesistość gminy warunkuje jej profil gospodarczy. Ważną gałęzią gospodarki w gminie Górowo Iławeckie jest rolnictwo. Użytki rolne o dobrych glebach zajmują w gminie powierzchnię 16 892 ha, w tym 7832 ha wykorzystywanych jest pod zasiewy. Według danych Powszechnego Spisu Rolnego z 2010 roku w gminie znajduje się 941 gospodarstw rolnych, w tym 662 (70%) o powierzchni powyżej 1 ha i 265 (28,1%) o powierzchni powyżej 15 ha. Ponad 80% gospodarstw prowadzi produkcję rolniczą, 70,8% produkuje głównie na rynek, pozostałe gospodarstwa nie prowadzą produkcji rolnej lub produkują na potrzeby własne. W hodowli dużą rolę odgrywa hodowla bydła. Największe gospodarstwa rolne prowadzą działalność jako przedsiębiorstwa (często spółki z ograniczoną odpowiedzialnością) lub grupy producenckie&amp;lt;ref&amp;gt;Program ochrony środowiska dla gminy Górowo Iławeckie 2012-2015 z perspektywą na lata 2016-2019, [http://gorowoil-ug.bip-wm.pl/public/?id=111618 Urząd Gminy Górowo Iławeckie] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
W gminie Górowo Iławeckie istnieje 199 podmiotów gospodarki narodowej wpisanych do rejestru REGON: 192 to podmioty należące do osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, pozostałe 7 to podmioty sfery publicznej&amp;lt;ref&amp;gt;Bank Danych lokalnych GUS, [http://www.stat.gov.pl/bdl/app/portret.display?p_czas=18&amp;amp;p_nts=14&amp;amp;p_tery=3099 stat.gov.pl] [27.01.20104] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;. W gminie brak dużych zakładów produkcyjnych. Jednym z większych jest: [[Cegielnia Sągnity S.C.]] w Sągnitach.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pomimo wielu walorów krajobrazowych i przyrodniczych, turystyka nie odgrywa w gminie wiejskiej Górowo Iławeckie znaczącej roli. Istniejąca baza noclegowa jest niewielka. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Liczba ludności bezrobotnej zarejestrowanej pod koniec 2012 roku w gminie wiejskiej Górowo Iławeckie wynosiła 967 osób&amp;lt;ref &amp;gt;Bank Danych Lokalnych GUS, [http://www.stat.gov.pl/bdl/app/strona.html?p_name=indeks stat.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;, co stanowi 14,67% bezrobotnych w powiecie bartoszyckim. Ze środowiskowej pomocy społecznej korzysta w gminie 29,8% ludności.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gmina należy do [[Związek Gmin &amp;quot;EKOWOD&amp;quot;|Związku Gmin &amp;quot;EKOWOD&amp;quot;]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
W nowej [[Strategia rozwoju województwa |Strategii rozwoju województwa warmińsko-mazurskiego]] z 2013 r. teren gminy został zakwalifikowany do [[Obszary przygraniczne|obszarów przygranicznych]] wymagających strategicznej interwencji. &lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Kultura i turystyka ==&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Instytucje zajmujące się pracą na rzecz kultury na terenie gminy&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*[[lkwim:Gminna Biblioteka i Centrum Kultury z siedzibą w Górowie Iławeckim|Gminna Biblioteka i Centrum Kultury z siedzibą w Górowie Iławeckim]]&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Wydarzenia kulturalne związane z gminą&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*Dni Rodziny w Gminie Górowo Iławeckie&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Ludzie związani z gminą&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*[[lkwim: Stanisław Kowalczyk|Stanisław Kowalczyk]] - malarz amator, rzeźbiarz, mieszka i tworzy w Kamińsku&lt;br /&gt;
*[[Jarosław Kuchar]] –  absolwent lwowskiego konserwatorium, nauczyciel muzyki, założyciel i dyrygent chórów w [[Gimnazjum w Kandytach|Gimnazjum im. Wspólnoty Europejskiej w Kandytach]] oraz [[lkwim: Gminny Chór „Kantylena” z Górowa Iławeckiego|Gminnego Chóru &amp;quot;Kantylena&amp;quot; z Górowa Iławeckiego]].&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Zabytki znajdujące się na terenie gminy&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*[[lkwim: Kościół pw. św. Marii Magdaleny w Pieszkowie|kościół pw. św. Marii Magdaleny w Pieszkowie]]&lt;br /&gt;
*[[kościół pw. św. Jana Chrzciciela w Bukowcu]]&lt;br /&gt;
* kaplica pw. Matki Boskiej Różańcowej w Janikowie&lt;br /&gt;
*[[kościół pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Kandytach]]&lt;br /&gt;
*[[poniemiecki Cmentarz Zachodni z przełomu XIX i XX w. w Kandytach]]&lt;br /&gt;
*[[pałac w Nerwikach]]&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Szlaki i atrakcje turystyczne&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*[[Europejskie Centrum Bociana Białego w Żywkowie]] - największa kolonia [[bocian biały|bociana białego]] w Polsce, jedno z największych skupisk tego gatunku w Europie&lt;br /&gt;
*[[rezerwat Jezioro Martwe]] &lt;br /&gt;
*[[Góra Zamkowa]] (216 m n.p.m.) w okolicach [[Dzikowo|Dzikowa]] z leśna ścieżką dydaktyczną&lt;br /&gt;
*[[Tajemnicza Góra]] (210 m n.p.m.) w [[Pareżki|Pareżkach]]&lt;br /&gt;
*liczne pomniki przyrody, głównie okazy [[dąb szypułkowy|dębów]] i buków&lt;br /&gt;
*szlaki rowerowe &amp;quot;Śladami poligonu Stablack”, szlak: zachodni, południowy, północny&lt;br /&gt;
*oferta gospodarstw agroturystycznych znajdujących się w: Żywkowie, Nowej Wsi Iławeckiej, Pareżkach, Gruszynach, Pieszkowie, Bukowcu i Zielenicy&amp;lt;ref&amp;gt;[http://wrota.warmia.mazury.pl/gorowo_ilaweckie_gmina_wiejska/Powiat.html wrota.warmia.mazury.pl]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
Informacje o atrakcjach turystycznych można uzyskać w Punkcie Informacji Turystycznej, ul. Kościuszki 26, 11-220 Górowo Iławeckie oraz na stronie internetowej [http://www.gorowo.eu.org/ www.gorowo.eu.org].&lt;br /&gt;
==Religia==&lt;br /&gt;
*[[Parafia greckokatolicka pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Górowie Iławeckim]]&lt;br /&gt;
*[[Parafia prawosławna pw. Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny w Górowie Iławeckim]]&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. Męczenników Podlaskich Błogosławionego Wincentego i Towarzyszy w Gałajnach]]&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Kandytach]]&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. św. Brata Alberta Chmielowskiego w Kamińsku]]&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. św. Marii Magdaleny w Pieszkowie]]&lt;br /&gt;
== Szkolnictwo ==&lt;br /&gt;
*[[Zespół Szkół w Kandytach]] - [[Szkoła Podstawowa w Kandytach|Szkoła Podstawowa im. Janusza Korczaka w Kandytach]], [[Gimnazjum w Kandytach|Gimnazjum im. Wspólnoty Europejskiej w Kandytach]]&lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa w Kamińsku|Filia Szkoły Podstawowej im. Herkusa Monte w Kamińsku]]&lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa w Pieszkowie|Filia Szkoły Podstawowej im. Ireny Kwinto w Pieszkowie]]&lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa w Toprzynach|Filia Szkoły Podstawowej im. Kornela Makuszyńskiego w  Toprzynach]]&lt;br /&gt;
== Sport ==&lt;br /&gt;
*[[GKS Zalew Kamińsk]] &lt;br /&gt;
==Inne organizacje i instytucje==&lt;br /&gt;
*[[lkwim: Gminny Chór „Kantylena” z Górowa Iławeckiego|Gminny Chór &amp;quot;Kantylena&amp;quot; z Górowa Iławeckiego]]&lt;br /&gt;
Chór ten powstał w 2010 r. z inicjatywy absolwentek gimnazjum w Kandytach oraz [[Jarosław Kuchara|Jarosława Kuchary]], który jest dyrygentem chóru.&lt;br /&gt;
*[[Stowarzyszenie &amp;quot;Podpora&amp;quot; w Gruszynach]]&lt;br /&gt;
*[[Stowarzyszenie &amp;quot;Górowska Mała Ojczyzna&amp;quot; w Górowie Iławeckim]]&lt;br /&gt;
*[[Stowarzyszenie Obywatelskie &amp;quot;Nasza wieś - nasza przyszłość&amp;quot; w Kandytach]]&lt;br /&gt;
*[[Stowarzyszenie na rzecz rozwoju wsi w Janikowie]]&lt;br /&gt;
*[[Fundacja &amp;quot;Zachęta&amp;quot; w Pieszkowie]]&lt;br /&gt;
== Obszary chronione i pomniki przyrody ==&lt;br /&gt;
Na obszarze gminy Górowo Iławeckie tereny chronione zajmują 16938,2 ha, w tym:&lt;br /&gt;
*rezerwat przyrody (17,3 ha);&lt;br /&gt;
*obszary chronionego krajobrazu (16810,1 ha);&lt;br /&gt;
*użytki ekologiczne (110,8 ha)&amp;lt;ref&amp;gt; Program ochrony środowiska dla gminy Górowo Iławeckie na lata 2012-2015 z perspektywą na lata 2016-2019, [http://gorowoil-ug.bip-wm.pl/public/?id107929 Urząd Gminy Górowo Iławeckie]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
Rezerwat przyrody:&lt;br /&gt;
*rezerwat Jezioro Martwe o powierzchni 17,30 ha ustanowiony w 1979 r. dla ochrony stanowiska maliny moroszki (rzadkiego reliktu glacjalnego). Rezerwat florystyczny&amp;lt;ref&amp;gt;Rejestr Rezerwatów Przyrody województwa warmińsko-mazurskiego, [http://bip.uw.olsztyn.pl/pl/bip/urzad_wojewodzki/wydzialy_i_delegatury/wydzialy/wydzial_srodowiska_i_rolnictwa/wykazy_i_rejestry_dostepne_w_wydziale/px_rejestr__rezerwaty_przyrody.pdf bip.uw.olsztyn.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
Obszary chronionego krajobrazu:&lt;br /&gt;
*[[Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Elmy]] (8923,2 ha)&lt;br /&gt;
*[[Obszar Chronionego Krajobrazu Rzeki Wałszy]] (9834,8 ha)&lt;br /&gt;
*[[Obszar Chronionego Krajobrazu Wzniesień Górowskich]] (11067,4 ha)&lt;br /&gt;
Obszary chronione Natura 2000:&lt;br /&gt;
*[[Ostoja Warmińska]] – obszar specjalnej ochrony ptaków (145 342 ha)&amp;lt;ref&amp;gt;[http://natura2000.gdos.gov.pl/uploads/download/1251. natura2000.gdos.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
Na terenie gminy Bartoszyce istnieją 3 użytki ekologiczne: &lt;br /&gt;
*Malina Moroszka w [[Warszkajty|Warszkajtach]] - typ florystyczny, ochrona stanowiska maliny moroszki (11,83 ha);&lt;br /&gt;
*Moroszka na [[Toprzyny|Toprzynach]] – typ florystyczny, ochrona stanowiska maliny moroszki (12 ha);&lt;br /&gt;
*[[Grądzik]] – ochrona bazy pokarmowej bociana białego (87,02 ha)&amp;lt;ref&amp;gt;Program ochrony środowiska dla gminy Górowo Iławeckie na lata 2012-2015 z perspektywą na lata 2016-2019.&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
Spośród pozostałych form ochrony przyrody na terenie gminy Górowo Iławeckie wymienić należy 71 pomników przyrody (ożywionej i nieożywionej). Ochroną objęto przede wszystkim wiekowe okazy dębów, buków i [[lipa drobnolistna|lip]]. Są tutaj także głazy narzutowe, jak np. [[Głaz narzutowy koło Stegi Małej|głaz koło Stegi Małej]] czy [[Głaz narzutowy w leśnictwie Stejno|głaz w leśnictwie Stejno]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ważną rolę w zachowaniu różnorodności biologicznej na terenach zurbanizowanych pełnią tereny zielone. Zajmują one na obszarze Gminy Górowo Iławeckie powierzchnię 2,9 ha.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Ciekawostki  ==&lt;br /&gt;
*Z Tajemniczą Górą w Pareżkach wiąże się wiele historii związanych z II wojną światową. Miejsce to jest kojarzone z poszukiwaniami Bursztynowej Komnaty.&lt;br /&gt;
*Pod Pruską Iławką (dzisiejszy Bagrationowsk w Rosji) doszło do jednej najkrwawszych batalii epoki napoleońskiej. Początek tej bitwie dało starcie pod Dwórznem.&lt;br /&gt;
*W czasie II wojny światowej w pobliżu Kamińska mieściło się komando robocze największego obozu jenieckiego w Prusach Wschodnich, Stalagu 1A Stablack. Pierwszymi jeńcami byli polscy żołnierze, którzy bronili Westerplatte, oraz ich dowódcy. W obozie przebywali także obrońcy Warszawy i Modlina.&lt;br /&gt;
{{Przypisy}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;references/&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Bibliografia  ==&lt;br /&gt;
Dz.U. 1944, nr 2, poz. 8, Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 21 sierpnia 1944 r. o trybie powołania władz administracji ogólnej I-ej i II-ej instancji, [[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19440020008 isap.sejm.gov.pl]] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1944, nr 14, poz. 74, Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 23 listopada 1944 r. o organizacji i zakresie działania samorządu terytorialnego, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19440140074 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1946, nr 28, poz. 177, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 maja 1946 r. w sprawie tymczasowego podziału administracyjnego Ziem Odzyskanych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460280177 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1958, nr 76, poz. 393, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1958 r. w sprawie zmiany nazw niektórych powiatów w województwach olsztyńskim, poznańskim i zielonogórskim,[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19580760393 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1961, nr 50, poz. 271, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 listopada 1961 r. w sprawie zniesienia i zmiany granic niektórych powiatów w województwie olsztyńskim, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19610500271 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1972, nr 49, poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19720490312 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1975, nr 16, poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19750160091 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1976, nr 1, poz. 12, Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 8 stycznia 1976 r. w sprawie połączenia, zniesienia, utworzenia oraz zmiany granic i nazw gmin oraz ustalenia siedzib gminnych organów władzy i administracji państwowej w województwach: bydgoskim, częstochowskim, jeleniogórskim, konińskim, koszalińskim, miejskim krakowskim, lubelskim, nowosądeckim i olsztyńskim, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19760010012 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1998, nr 103, poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981030652 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim, [w:] Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie, Olsztyn 1972.&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Bartoszyce. Z dziejów miasta i okolic&#039;&#039;, Olsztyn 1987.&amp;lt;br/&amp;gt; &lt;br /&gt;
&#039;&#039;Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 30 VI 2013 r.&#039;&#039;, GUS, Warszawa 2013.&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Program ochrony środowiska dla gminy Górowo Iławeckie na lata 2012-2015 z perspektywą na lata 2016-2019.[w:]BIP Wrota Warmii i Mazur, [http://gorowoil-ug.bip-wm.pl/public/?id=107929 Urząd Gminy Górowo Iławeckie] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Przewodnik po ziemi bartoszyckiej&#039;&#039;,  [http://download.bartoszyce.pl/prasa_lokalna_14.pdf &amp;quot;Goniec Bartoszycki&amp;quot;] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Bank Danych Lokalnych GUS, [[http://www.stat.gov.pl/bdl/app/strona.html?p_name=indeks stat.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://wrota.warmia.mazury.pl/gorowo_ilaweckie_gmina_wiejska/ wrota.warmia.mazury.pl] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://leksykonkultury.ceik.eu/ Leksykon Kultury Warmii i Mazur] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Rejestr Rezerwatów Przyrody województwa warmińsko-mazurskiego, [http://bip.uw.olsztyn.pl/pl/bip/urzad_wojewodzki/wydzialy_i_delegatury/wydzialy/wydzial_srodowiska_i_rolnictwa/wykazy_i_rejestry_dostępne_w_wydziale/px_rejestr__rezerwaty_przyrody.pdf Warmińsko-Mazurski Urząd Wojewódzki w Olsztynie, BIP] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://gorowoil-ug.bip-wm.pl/public/ Urząd Gminy Górowo Iławeckie] [27.01.2014] &amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://www.stat.gov.pl/vademecum/vademecum_warminsko-mazurskie/portrety_gmin/bartoszycki/w.gorowo_ilaweckie.pdf stat.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://zskandyty.pl/1sp/podstrony/szkola.html stat.gov.pl Zespół Szkół w Kandytach] [27.02.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Kategoria:Miejscowość]][[Kategoria:Powiat bartoszycki]][[Kategoria: Górowo Iławeckie (gmina wiejska)]] [[Kategoria: 1945-1989]] [[Kategoria: 1990-]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Krzysztof_Baran&amp;diff=164057</id>
		<title>Krzysztof Baran</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Krzysztof_Baran&amp;diff=164057"/>
		<updated>2026-10-27T18:15:22Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{Osoba polityk infobox&lt;br /&gt;
 |Imię i nazwisko           = Krzysztof Baran&lt;br /&gt;
 |grafika                   =&lt;br /&gt;
 |podpis grafiki            =&lt;br /&gt;
 |Data i miejsce urodzenia  =&lt;br /&gt;
 |Stanowisko1               = Wójt Gminy Górowo Iławeckie&lt;br /&gt;
 |Okres urzędowania1        = 2024–2026&lt;br /&gt;
 |Przynależność partyjna1   =&lt;br /&gt;
 |Stanowisko2               =&lt;br /&gt;
 |Okres urzędowania2        =&lt;br /&gt;
 |Przynależność partyjna2   =&lt;br /&gt;
 |Stanowisko3               =&lt;br /&gt;
 |Okres urzędowania3        =&lt;br /&gt;
 |Przynależność partyjna3   =&lt;br /&gt;
 |Stanowisko4               =&lt;br /&gt;
 |Okres urzędowania4        =&lt;br /&gt;
 |Przynależność partyjna4   =&lt;br /&gt;
 |Stanowisko5               =&lt;br /&gt;
 |Okres urzędowania5        =&lt;br /&gt;
 |Przynależność partyjna5   =&lt;br /&gt;
 |Stanowisko6               =&lt;br /&gt;
 |Okres urzędowania6        =&lt;br /&gt;
 |Przynależność partyjna6   =&lt;br /&gt;
 |Stanowisko7               =&lt;br /&gt;
 |Okres urzędowania7        =&lt;br /&gt;
 |Przynależność partyjna7   =&lt;br /&gt;
 |Stanowisko8               =&lt;br /&gt;
 |Okres urzędowania8        =&lt;br /&gt;
 |Przynależność partyjna8   =&lt;br /&gt;
 |Stanowisko9               =&lt;br /&gt;
 |Okres urzędowania9        =&lt;br /&gt;
 |Przynależność partyjna9   =&lt;br /&gt;
 |Stanowisko10              =&lt;br /&gt;
 |Okres urzędowania10       =&lt;br /&gt;
 |Przynależność partyjna10  =&lt;br /&gt;
 |Odznaczenia               =&lt;br /&gt;
 |Odznaczenia1              =&lt;br /&gt;
 |Odznaczenia2              =&lt;br /&gt;
 |Odznaczenia3              =&lt;br /&gt;
 |Odznaczenia4              =&lt;br /&gt;
 |Odznaczenia5              =&lt;br /&gt;
 |Odznaczenia6              =&lt;br /&gt;
 |Odznaczenia7              =&lt;br /&gt;
 |Odznaczenia8              =&lt;br /&gt;
 |Odznaczenia9              =&lt;br /&gt;
 |Odznaczenia10             =&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Krzysztof Baran&#039;&#039;&#039; – samorządowiec, w latach 2024–2026 wójt [[Górowo Iławeckie (gmina wiejska)|gminy Górowo Iławeckie]].&amp;lt;ref name=&amp;quot;pap&amp;quot;&amp;gt;[https://samorzad.pap.pl/kategoria/aktualnosci/po-rezygnacji-wojta-gorowa-ilaweckiego-gmine-czekaja-przedterminowe-wybory Po rezygnacji wójta Górowa Iławeckiego gminę czekają przedterminowe wybory], Serwis Samorządowy PAP, 18.08.2026 [dostęp: 27.10.2026].&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Działalność samorządowa ==&lt;br /&gt;
W 2024 r. został wybrany na wójta gminy Górowo Iławeckie.&amp;lt;ref name=&amp;quot;pap&amp;quot;/&amp;gt; 31 lipca 2026 r. pisemnie zrzekł się mandatu. Jego wygaśnięcie z tym dniem stwierdził Komisarz Wyborczy w Elblągu I postanowieniem nr 67/2026 z 5 sierpnia 2026 r.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://edzienniki.olsztyn.uw.gov.pl/eli/POL_WOJ_WM/2026/3049/ogl/pol/pdf Postanowienie nr 67/2026 Komisarza Wyborczego w Elblągu I z 5 sierpnia 2026 r. w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu Wójta Gminy Górowo Iławeckie], Dziennik Urzędowy Województwa Warmińsko-Mazurskiego, 2026, poz. 3049.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Rezygnację uzasadniał narastającymi trudnościami we współpracy z radą gminy. W piętnastoosobowej radzie większość stanowił dziewięcioosobowy klub „Nasza Gmina Nasza Przyszłość”, skupiony wokół przewodniczącego rady Lecha Hermanowicza, jego kontrkandydata w wyborach w 2024 r. Według Barana coraz trudniejsze osiąganie porozumienia z radą utrudniało sprawne podejmowanie decyzji dotyczących inwestycji i pozyskiwania środków zewnętrznych.&amp;lt;ref name=&amp;quot;pap&amp;quot;/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Po jego odejściu obowiązki wójta przejęła dotychczasowa zastępczyni [[Klaudia Oleksińska]], która następnie zwyciężyła w przedterminowych wyborach 25 października 2026 r.&amp;lt;ref name=&amp;quot;pap&amp;quot;/&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;[https://samorzad.pap.pl/kategoria/aktualnosci/klaudia-oleksinska-wygrala-w-przedterminowych-wyborach-na-wojta-gorowa Klaudia Oleksińska wygrała w przedterminowych wyborach na wójta Górowa Iławeckiego], Serwis Samorządowy PAP, 26.10.2026 [dostęp: 27.10.2026].&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Przypisy ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{DEFAULTSORT:Baran, Krzysztof}}&lt;br /&gt;
[[Kategoria:Administracja i polityka]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria:Administracja gminna]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria:Samorządowcy]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria:Wójtowie]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria:Powiat bartoszycki]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria:Górowo Iławeckie (gmina wiejska)]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria:1990-]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Klaudia_Oleksi%C5%84ska&amp;diff=164056</id>
		<title>Klaudia Oleksińska</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Klaudia_Oleksi%C5%84ska&amp;diff=164056"/>
		<updated>2026-10-27T18:10:54Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{Osoba polityk infobox&lt;br /&gt;
 |Imię i nazwisko           = Klaudia Oleksińska&lt;br /&gt;
 |grafika                   =&lt;br /&gt;
 |podpis grafiki            =&lt;br /&gt;
 |Data i miejsce urodzenia  = 21 lipca 1990 r., Bartoszyce&lt;br /&gt;
 |Stanowisko1               = Wójt Gminy Górowo Iławeckie&lt;br /&gt;
 |Okres urzędowania1        = 2026–&lt;br /&gt;
 |Przynależność partyjna1   =&lt;br /&gt;
 |Stanowisko2               = Zastępca Wójta Gminy Górowo Iławeckie&lt;br /&gt;
 |Okres urzędowania2        = 2024–2026&lt;br /&gt;
 |Przynależność partyjna2   =&lt;br /&gt;
 |Stanowisko3               =&lt;br /&gt;
 |Okres urzędowania3        =&lt;br /&gt;
 |Przynależność partyjna3   =&lt;br /&gt;
 |Stanowisko4               =&lt;br /&gt;
 |Okres urzędowania4        =&lt;br /&gt;
 |Przynależność partyjna4   =&lt;br /&gt;
 |Stanowisko5               =&lt;br /&gt;
 |Okres urzędowania5        =&lt;br /&gt;
 |Przynależność partyjna5   =&lt;br /&gt;
 |Stanowisko6               =&lt;br /&gt;
 |Okres urzędowania6        =&lt;br /&gt;
 |Przynależność partyjna6   =&lt;br /&gt;
 |Stanowisko7               =&lt;br /&gt;
 |Okres urzędowania7        =&lt;br /&gt;
 |Przynależność partyjna7   =&lt;br /&gt;
 |Stanowisko8               =&lt;br /&gt;
 |Okres urzędowania8        =&lt;br /&gt;
 |Przynależność partyjna8   =&lt;br /&gt;
 |Stanowisko9               =&lt;br /&gt;
 |Okres urzędowania9        =&lt;br /&gt;
 |Przynależność partyjna9   =&lt;br /&gt;
 |Stanowisko10              =&lt;br /&gt;
 |Okres urzędowania10       =&lt;br /&gt;
 |Przynależność partyjna10  =&lt;br /&gt;
 |Odznaczenia               =&lt;br /&gt;
 |Odznaczenia1              =&lt;br /&gt;
 |Odznaczenia2              =&lt;br /&gt;
 |Odznaczenia3              =&lt;br /&gt;
 |Odznaczenia4              =&lt;br /&gt;
 |Odznaczenia5              =&lt;br /&gt;
 |Odznaczenia6              =&lt;br /&gt;
 |Odznaczenia7              =&lt;br /&gt;
 |Odznaczenia8              =&lt;br /&gt;
 |Odznaczenia9              =&lt;br /&gt;
 |Odznaczenia10             =&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Klaudia Oleksińska&#039;&#039;&#039; (ur. 21 lipca 1990 r. w [[Bartoszyce|Bartoszycach]]) – samorządowiec, od 2026 r. wójt [[Górowo Iławeckie (gmina wiejska)|gminy Górowo Iławeckie]], w latach 2024–2026 zastępczyni wójta tej gminy.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://gorowoil-ug.bip-wm.pl/public/get_file.php?id=388263 Oświadczenie majątkowe Klaudii Oleksińskiej z 20 czerwca 2024 r.], BIP Urzędu Gminy Górowo Iławeckie, s. 1 [dostęp: 27.10.2026].&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;wybory&amp;quot;&amp;gt;[https://wybory.gov.pl/wojtburmistrz_2024_2029/pl/4502/kandydat/5029233?tura=1 Klaudia Oleksińska – informacje o kandydatce i wyniki głosowania], Państwowa Komisja Wyborcza [dostęp: 27.10.2026].&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Życiorys ==&lt;br /&gt;
Posiada wykształcenie wyższe.&amp;lt;ref name=&amp;quot;wybory&amp;quot;/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
3 czerwca 2024 r. objęła stanowisko zastępczyni wójta gminy Górowo Iławeckie.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://rk.pkw.gov.pl/1_Rejestr_korzysci/280105/1/1328/95 Rejestr korzyści: zastępca wójta gminy Górowo Iławeckie], Państwowa Komisja Wyborcza [dostęp: 27.10.2026].&amp;lt;/ref&amp;gt; Po rezygnacji [[Krzysztof Baran|Krzysztofa Barana]] w 2026 r. przejęła wykonywanie obowiązków wójta.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://samorzad.pap.pl/kategoria/aktualnosci/po-rezygnacji-wojta-gorowa-ilaweckiego-gmine-czekaja-przedterminowe-wybory Po rezygnacji wójta Górowa Iławeckiego gminę czekają przedterminowe wybory], Serwis Samorządowy PAP, 18.08.2026 [dostęp: 27.10.2026].&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
W przedterminowych wyborach przeprowadzonych 25 października 2026 r. kandydowała z Komitetu Wyborczego Wyborców „Róbmy Swoje”, jako osoba nienależąca do partii politycznej. Zwyciężyła w pierwszej turze, otrzymując 1194 głosy, czyli 64,30% ważnych głosów, i została wójtem gminy. Pozostałymi kandydatami byli Lech Hermanowicz, który uzyskał 473 głosy, oraz Danuta Michalak – 190 głosów.&amp;lt;ref name=&amp;quot;wybory&amp;quot;/&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;[https://elblag.kbw.gov.pl/uploaded_files/1793096865_1793078720_wbp1-20261025-del-280105-wyb.pdf Protokół wyników głosowania i wyników wyborów Wójta Gminy Górowo Iławeckie], Gminna Komisja Wyborcza w Górowie Iławeckim, 25.10.2026 [dostęp: 27.10.2026].&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Przypisy ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{DEFAULTSORT:Oleksińska, Klaudia}}&lt;br /&gt;
[[Kategoria:Administracja i polityka]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria:Administracja gminna]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria:Samorządowcy]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria:Powiat bartoszycki]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria:Górowo Iławeckie (gmina wiejska)]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria:Wójtowie]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria:1990-]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=G%C3%B3rowo_I%C5%82aweckie_(gmina_wiejska)&amp;diff=164055</id>
		<title>Górowo Iławeckie (gmina wiejska)</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=G%C3%B3rowo_I%C5%82aweckie_(gmina_wiejska)&amp;diff=164055"/>
		<updated>2026-10-27T18:01:36Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{Gmina infobox&lt;br /&gt;
 |Gmina           = Górowo Iławeckie &lt;br /&gt;
 |herb_gminy      = &lt;br /&gt;
 |flaga_gminy     = &lt;br /&gt;
 |mapa_gminy      = &lt;br /&gt;
 |mapa_powiatu    = &lt;br /&gt;
 |rozmiar_mapki   = &lt;br /&gt;
 |mapka           = &lt;br /&gt;
 |województwo     = warmińsko-mazurskie &lt;br /&gt;
 |powiat          = bartoszycki&lt;br /&gt;
 |rodzaj_gminy    = wiejska&lt;br /&gt;
 |zarządzający    = Wójt&lt;br /&gt;
 |wójt            = Klaudia Oleksińska&lt;br /&gt;
 |adres_ug        = ul. Kościuszki 17&lt;br /&gt;
 |kod_poczt_ug    = 11-220 Górowo Iławeckie&lt;br /&gt;
 |powierzchnia    = 416 &lt;br /&gt;
 |sołectwa        = 36&lt;br /&gt;
 |miejscowości    = 68&lt;br /&gt;
 |rok             = 2013&lt;br /&gt;
 |populacja       = 7103&lt;br /&gt;
 |gęstość         = 17&lt;br /&gt;
 |urbanizacja     = &lt;br /&gt;
 |nr_kier         = 89&lt;br /&gt;
 |tablica_rej     = NBA&lt;br /&gt;
 |TERYT           = 2801052&lt;br /&gt;
 |TERC10          = &lt;br /&gt;
 |www             = &lt;br /&gt;
 |bip             = http://gorowoil-ug.bip-wm.pl/public/&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Gmina Górowo Iławeckie&#039;&#039;&#039; – gmina wiejska położona w północnej części [[województwo warmińsko-mazurskie|województwa warmińsko-mazurskiego]], w północno-zachodniej części [[powiat bartoszycki|powiatu bartoszyckiego]]. Siedziba gminy znajduje się w [[Górowo Iławeckie|Górowie Iławeckim]].&lt;br /&gt;
Jedna z największych&amp;lt;ref&amp;gt; Bank Danych Lokalnych GUS [http://www.stat.gov.pl/gus/5840_6339_PLK_HTML.htm] (data dostępu 27.01.2014)&amp;lt;/ref&amp;gt; pod względem powierzchni gmin w Polsce, piąta pod względem powierzchni gmina w województwie warmińsko-mazurskim i druga w powiecie bartoszyckim. Gmina rolnicza, położona w atrakcyjnym turystycznie rejonie. Większa część terytorium gminy wiejskiej Górowo Iławeckie leży w mezoregionie [[Wzniesienia Górowskie|Wzniesień Górowskich]] (zachodnia część gminy), część wschodnia leży w Pasie Pobrzeży Bałtyckich, w regionie [[Nizina Staropruska|Niziny Staropruskiej]], mezoregionie [[Nizina Sępopolska|Niziny Sępopolskiej]]. Teren gminy wyróżnia się wysokimi walorami krajobrazowymi i przyrodniczymi, znajdują się na nim ostoje wielu rzadkich gatunków roślin i zwierząt.&lt;br /&gt;
Władzę w gminie od 2006 roku do 2024 sprawowała wójt [[Bożena Olszewska-Świtaj]]&amp;lt;ref&amp;gt;[http://gorowoil-ug.bip-wm.pl/public/?id=58718 Urząd Gminy Górowo Iławeckie] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;. W Wyborach Samorządowych 2024 wójtem został [[Krzysztof Baran]], który w 2026 r. zrzekł się mandatu. W przedterminowych wyborach 25 października 2026 r. wójtem gminy została wybrana dotychczasowa zastępczyni wójta [[Klaudia Oleksińska]].&amp;lt;ref&amp;gt;[https://samorzad.pap.pl/kategoria/aktualnosci/klaudia-oleksinska-wygrala-w-przedterminowych-wyborach-na-wojta-gorowa Klaudia Oleksińska wygrała w przedterminowych wyborach na wójta Górowa Iławeckiego], Serwis Samorządowy PAP, 26.10.2026 [dostęp: 27.10.2026].&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Plik: Ołtarz w Kościele pw. św. Marii Magdaleny w Pieszkowie.jpg|thumb|right|290px|Ołtarz w kościele pw. św. Marii Magdaleny w Pieszkowie. Fot. Adam Kliczek. Źródło: [http://zatrzymujeczas.pl www.zatrzymujeczas.pl] (CC-BY-SA-3.0)]]&lt;br /&gt;
[[Plik: Kaplica pw. Matki Boskiej Różańcowej w Janikowie.jpg|thumb|right|290px|Kaplica pw. Matki Boskiej Różańcowej w Janikowie.&amp;lt;br&amp;gt;Fot. Adam Kliczek. Źródło: [http://zatrzymujeczas.pl www.zatrzymujeczas.pl] (CC-BY-SA-3.0)]]&lt;br /&gt;
[[Plik: Kościół w Kandytach.jpg|thumb|right|290px|Kościół w Kandytach.&amp;lt;br&amp;gt;Źródło: [http://kandyty.wm.pl/1522-0,Kandyty-historia-zapisana-na-starych-zdjeciach,29404.html www.kandyty.wm.pl]&lt;br /&gt;
]]&lt;br /&gt;
== Powierzchnia gminy ==&lt;br /&gt;
Gmina Górowo Iławeckie zajmuje powierzchnię 416 km&amp;lt;sup&amp;gt;2&amp;lt;/sup&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;[http://www.stat.gov.pl/vademecum/vademecum_warminsko-mazurskie/portrety_gmin/bartoszycki/w.gorowo_ilaweckie.pdf stat.gov.pl],&lt;br /&gt;
[http://wrota.warmia.mazury.pl/gorowo_ilaweckie_gmina_wiejska/Powiat.html wrota.warmia.mazury.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;, w tym:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*lasy: 38,2% (15883,2 ha)&lt;br /&gt;
*wody: 0,64% (266 ha)&lt;br /&gt;
*użytki rolne: 55,3% (22991 ha)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gmina stanowi 31,8% powierzchni powiatu bartoszyckiego.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Demografia ==&lt;br /&gt;
Liczba ludności gminy według danych z 2013 roku wynosi&amp;lt;ref&amp;gt;&#039;&#039;Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 30 VI 2013 r.&#039;&#039;, GUS, Warszawa 2013.&amp;lt;/ref&amp;gt;:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{|class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
!Opis ||colspan=2|Ogółem ||colspan=2|Kobiety ||colspan=2|Mężczyźni&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|jednostka ||osób ||% ||osób ||% ||osób ||%&lt;br /&gt;
|--&lt;br /&gt;
|liczba ||7103 ||100 ||3528 ||49,7 ||3575 ||50,3&lt;br /&gt;
|--&lt;br /&gt;
|gęstość zaludnienia&amp;lt;br /&amp;gt;(mieszk./km²) ||colspan=2|17 ||colspan=2|8 ||colspan=2|8&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
Saldo migracji wewnętrznych i zagranicznych na pobyt stały w 2012 roku w gminie Bartoszyce wynosiło -33 osoby&amp;lt;ref&amp;gt;Bank Danych Lokalnych GUS, Dane roczne wg podgrup cech, [http://www.stat.gov.pl/bdl/app/strona.html?p_name=indeks tat.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;, co stanowi 8,31% migracji ludności w powiecie bartoszyckim oraz 1,27% w województwie warmińsko-mazurskim. &lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Historia gminy jako jednostki administracyjnej ==&lt;br /&gt;
Na mocy dekretów wydanych przez PKWN w 1944 roku&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1944, nr 2, poz. 8, Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 21 sierpnia 1944 r. o trybie powołania władz administracji ogólnej I-ej i II-ej instancji, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19440020008 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1944, nr 14, poz. 74, Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 23 listopada 1944 r. o organizacji i zakresie działania samorządu terytorialnego, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19440140074 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt; określono organizację i zakres działania samorządów terytorialnych. Pod koniec czerwca 1945 roku przedstawiciele polskiej administracji przejęli władzę na terenie Górowa i okolic od sowieckiej komendantury wojskowej.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Powstające granice i podziały terytorialne na ziemiach dawnych [[Prusy Wschodnie|Prus Wschodnich]] opierały się początkowo na niemieckim podziale administracyjnym. Ziemie obecnej gminy wiejskiej Górowo Iławeckie znalazły się w powiecie iławeckim, w skład którego wchodziły tereny obecnego miasta i gminy Górowo Iławeckie oraz [[Iławka|Iławki]] (dzisiejszy Bagrationowsk, dawnej Iława Pruska, Preußisch Eylau) i okolic. W sierpniu 1945 roku starosta iławecki podzielił powiat na gminy, a te na gromady. Siedziby gmin wyznaczono w [[Bukowiec|Bukowcu]], [[Pieszkowo|Pieszkowie]], [[Gałajny|Gałajnach]], [[Wojciechy (gmina Bartoszyce)|Wojciechach]], [[Kandyty|Kandytach]], oraz w Górowie i Iławce&amp;lt;ref&amp;gt;&#039;&#039;Bartoszyce. Z dziejów miasta i okolic&#039;&#039;, Olsztyn 1987.&amp;lt;/ref&amp;gt;. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Po ustaleniu granic państwa polskiego ziemie gminy Górowo Iławeckie weszły w skład pomniejszonego powiatu iławeckiego z siedzibą w Górowie Iławeckim, który stał się częścią województwa olsztyńskiego utworzonego na mocy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 maja 1946 roku&amp;lt;ref&amp;gt; Dz.U. 1946, nr 28, poz. 177, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 maja 1946 r. w sprawie tymczasowego podziału administracyjnego Ziem Odzyskanych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460280177 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;, a na podstawie rozporządzenia z 15 grudnia 1958 roku został przemianowany na powiat górowski&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1958, nr 76, poz. 393, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1958 r. w sprawie zmiany nazw niektórych powiatów w województwach olsztyńskim,poznańskim i zielonogórskim, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19580760393 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;. W 1961 roku tereny gminy Górowo Iławeckie zostały włączone do powiatu bartoszyckiego&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1961, nr 50, poz. 271, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 listopada 1961 r. w sprawie zniesienia i zmiany granic niektórych powiatów w województwie olsztyńskim.[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19610500271 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
W 1972 roku, na podstawie Ustawy z 29 listopada 1972 roku o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1972, nr 49, poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19720490312 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt; istniejące od 1954 roku w powiatach gromady zostały przekształcone w gminy. Na terenie ówczesnego powiatu bartoszyckiego utworzono 5 gmin. Na mocy uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej z dni 6 grudnia 1972 roku miasto i gmina Górowo Iławeckie stały się jedną jednostką administracyjną z siedzibą w Górowie Iławeckim&amp;lt;ref&amp;gt;Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim.&amp;lt;/ref&amp;gt;. W skład  nowo utworzonej gminy wchodziły obszary sołectw: Bądze, Dęby, Dwórzno, Gałajny, Glądy, Janikowo, Krasnołąka, Kumkejmy, Pareżki, Paustry, Pieszkowo, Sołtysowizna, Toprzyny, Warszkajty, Wiewiórki, Wojmiany, Wokiele, Woryny, Zielenica, Zięby, Żywkówko.&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
1 czerwca 1975 roku, na podstawie Ustawy o dwustopniowym podziale administracyjnym państwa&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1975, nr 16, poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19750160091 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;, przestał istnieć powiat bartoszycki. Gmina Górowo Iławeckie została bezpośrednio częścią województwa olsztyńskiego. W 1976 roku do gminy Górowo Iławeckie włączono obszar gminy Kandyty obejmujący sołectwa: Augamy, Bukowiec, Dobrzynka, Grotowo, Kandyty, Kiwajny, Sągnity, Skarbiec i Worszyny&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1976, nr 1, poz. 12, Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 8 stycznia 1976 r. w sprawie połączenia, zniesienia, utworzenia oraz zmiany granic i nazw gmin oraz ustalenia siedzib gminnych organów władzy i administracji państwowej w województwach: bydgoskim, częstochowskim, jeleniogórskim, konińskim, koszalińskim, miejskim krakowskim, lubelskim, nowosądeckim i olsztyńskim, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19760010012 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
Kolejne zmiany podziału administracyjnego państwa&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1998, nr 103, poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981030652 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt; umiejscowiły gminę wiejską Górowo Iławeckie w powołanym 1 stycznia 1999 roku województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie  bartoszyckim, rozdzielając dotychczasową jednostkę administracyjną na gminę wiejską i miejską.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gmina wiejska Górowo Iławeckie sąsiaduje z: [[Górowo Iławeckie|gminą miejską Górowo Iławeckie]], gminami [[Bartoszyce (gmina wiejska)|Bartoszyce]], [[Lelkowo (gmina wiejska)|Lelkowo]], [[Pieniężno (gmina miejsko-wiejska)|Pieniężno]], [[Lidzbark Warmiński (gmina wiejska)|Lidzbark Warmiński]] oraz z Rosją. &lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Miejscowości na terenie gminy ==&lt;br /&gt;
Sołectwa: [[Augamy]], [[Bądze]], [[Bukowiec (gmina Górowo Iławeckie)|Bukowiec]], [[Czyprki (gmina Górowo Iławeckie)|Czyprki]], [[Dwórzno]], [[Dobrzynka]], [[Dzikowo Iławeckie]], [[Dęby]], [[Gałajny]], [[Glądy (gmina Górowo Iławeckie)|Glądy]], [[Grotowo]], [[Janikowo]], [[Kumkiejmy]], [[Krasnołąka (gmina Górowo Iławeckie)|Krasnołąka]], [[Kamińsk]], [[Kandyty]], [[Kiwajny]], [[Lipniki (gmina Górowo Iławeckie) |Lipniki]], [[Piasty  Wielkie]], [[Piasek]], [[Pieszkowo]], [[Pareżki]], [[Paustry]], [[Sołtysowizna]], [[Sągnity]], [[Skarbiec]], [[Stega Mała]], [[Toprzyny]], [[Woryny]], [[Wojmiany]], [[Wągniki]], [[Wiewiórki]], [[Wokiele]], [[Zielenica]], [[Żywkowo]], [[Zięby]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pozostałe miejscowości: [[Bądle]], [[Deksyty]], [[Dulsin]], [[Galiny (gmina Górowo Iławeckie)|Galiny]], [[Gniewkowo]], [[Grądzik]], [[Gruszyny]], [[Kanie Iławeckie]], [[Kierno]], [[Kumkiejmy Przednie]], [[Lisiak]], [[Malinowo (gmina Górowo Iławeckie)|Malinowo]], [[Mątyty]], [[Meszniak]], [[Nerwiki]], [[Nowa Karczma]], [[Nowa Wieś Iławecka]], [[Okopek]], [[Orsy]], [[Paprocina]], [[Paustry (osada)]], [[Piaseczno]], [[Piasty Małe]], [[Powiersze]], [[Półwiosek]], [[Pudlikajmy]], [[Reszkowo]], [[Robity (gmina Górowo Iławeckie)|Robity]], [[Saruny]], [[Sędziwojewo]], [[Sigajny]], [[Stabławki]], [[Świadki Górowskie]], [[Świadki Iławeckie]], [[Trojaczek]], [[Warszkajty]], [[Wągródka]], [[Weskajmy]], [[Wężykowo]], [[Włodkowo]], [[Worławki (gmina Górowo Iławeckie)|Worławki]], [[Wormie]], [[Worszyny]], [[Zabłocie]], [[Żołędnik]], [[Żuławy]].&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Gospodarka ==&lt;br /&gt;
Położenie na uboczu głównych szlaków komunikacyjnych oraz znaczna lesistość gminy warunkuje jej profil gospodarczy. Ważną gałęzią gospodarki w gminie Górowo Iławeckie jest rolnictwo. Użytki rolne o dobrych glebach zajmują w gminie powierzchnię 16 892 ha, w tym 7832 ha wykorzystywanych jest pod zasiewy. Według danych Powszechnego Spisu Rolnego z 2010 roku w gminie znajduje się 941 gospodarstw rolnych, w tym 662 (70%) o powierzchni powyżej 1 ha i 265 (28,1%) o powierzchni powyżej 15 ha. Ponad 80% gospodarstw prowadzi produkcję rolniczą, 70,8% produkuje głównie na rynek, pozostałe gospodarstwa nie prowadzą produkcji rolnej lub produkują na potrzeby własne. W hodowli dużą rolę odgrywa hodowla bydła. Największe gospodarstwa rolne prowadzą działalność jako przedsiębiorstwa (często spółki z ograniczoną odpowiedzialnością) lub grupy producenckie&amp;lt;ref&amp;gt;Program ochrony środowiska dla gminy Górowo Iławeckie 2012-2015 z perspektywą na lata 2016-2019, [http://gorowoil-ug.bip-wm.pl/public/?id=111618 Urząd Gminy Górowo Iławeckie] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
W gminie Górowo Iławeckie istnieje 199 podmiotów gospodarki narodowej wpisanych do rejestru REGON: 192 to podmioty należące do osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, pozostałe 7 to podmioty sfery publicznej&amp;lt;ref&amp;gt;Bank Danych lokalnych GUS, [http://www.stat.gov.pl/bdl/app/portret.display?p_czas=18&amp;amp;p_nts=14&amp;amp;p_tery=3099 stat.gov.pl] [27.01.20104] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;. W gminie brak dużych zakładów produkcyjnych. Jednym z większych jest: [[Cegielnia Sągnity S.C.]] w Sągnitach.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pomimo wielu walorów krajobrazowych i przyrodniczych, turystyka nie odgrywa w gminie wiejskiej Górowo Iławeckie znaczącej roli. Istniejąca baza noclegowa jest niewielka. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Liczba ludności bezrobotnej zarejestrowanej pod koniec 2012 roku w gminie wiejskiej Górowo Iławeckie wynosiła 967 osób&amp;lt;ref &amp;gt;Bank Danych Lokalnych GUS, [http://www.stat.gov.pl/bdl/app/strona.html?p_name=indeks stat.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;, co stanowi 14,67% bezrobotnych w powiecie bartoszyckim. Ze środowiskowej pomocy społecznej korzysta w gminie 29,8% ludności.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gmina należy do [[Związek Gmin &amp;quot;EKOWOD&amp;quot;|Związku Gmin &amp;quot;EKOWOD&amp;quot;]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
W nowej [[Strategia rozwoju województwa |Strategii rozwoju województwa warmińsko-mazurskiego]] z 2013 r. teren gminy został zakwalifikowany do [[Obszary przygraniczne|obszarów przygranicznych]] wymagających strategicznej interwencji. &lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Kultura i turystyka ==&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Instytucje zajmujące się pracą na rzecz kultury na terenie gminy&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*[[Gminny Ośrodek Kultury w Górowie Iławeckim]]&lt;br /&gt;
*[[Biblioteka Publiczna Gminy Górowo Iławeckie z siedzibą w Kandytach]]&amp;lt;ref&amp;gt;Informacja w sprawie zamiaru połączenia instytucji kultury, [http://wrota.warmia.mazury.pl/gorowo_ilaweckie_gmina_wiejska/Kultura/Aktualnosci/Informacja-w-sprawie-zamiaru-polaczenia-instytucji-kultury.html wrota.warmia.mazury.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Wydarzenia kulturalne związane z gminą&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*Dni Rodziny w Gminie Górowo Iławeckie&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Ludzie związani z gminą&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*[[lkwim: Stanisław Kowalczyk|Stanisław Kowalczyk]] - malarz amator, rzeźbiarz, mieszka i tworzy w Kamińsku&lt;br /&gt;
*[[Jarosław Kuchar]] –  absolwent lwowskiego konserwatorium, nauczyciel muzyki, założyciel i dyrygent chórów w [[Gimnazjum w Kandytach|Gimnazjum im. Wspólnoty Europejskiej w Kandytach]] oraz [[lkwim: Gminny Chór „Kantylena” z Górowa Iławeckiego|Gminnego Chóru &amp;quot;Kantylena&amp;quot; z Górowa Iławeckiego]].&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Zabytki znajdujące się na terenie gminy&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*[[lkwim: Kościół pw. św. Marii Magdaleny w Pieszkowie|kościół pw. św. Marii Magdaleny w Pieszkowie]]&lt;br /&gt;
*[[kościół pw. św. Jana Chrzciciela w Bukowcu]]&lt;br /&gt;
* kaplica pw. Matki Boskiej Różańcowej w Janikowie&lt;br /&gt;
*[[kościół pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Kandytach]]&lt;br /&gt;
*[[poniemiecki Cmentarz Zachodni z przełomu XIX i XX w. w Kandytach]]&lt;br /&gt;
*[[pałac w Nerwikach]]&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Szlaki i atrakcje turystyczne&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*[[Europejskie Centrum Bociana Białego w Żywkowie]] - największa kolonia [[bocian biały|bociana białego]] w Polsce, jedno z największych skupisk tego gatunku w Europie&lt;br /&gt;
*[[rezerwat Jezioro Martwe]] &lt;br /&gt;
*[[Góra Zamkowa]] (216 m n.p.m.) w okolicach [[Dzikowo|Dzikowa]] z leśna ścieżką dydaktyczną&lt;br /&gt;
*[[Tajemnicza Góra]] (210 m n.p.m.) w [[Pareżki|Pareżkach]]&lt;br /&gt;
*liczne pomniki przyrody, głównie okazy [[dąb szypułkowy|dębów]] i buków&lt;br /&gt;
*szlaki rowerowe &amp;quot;Śladami poligonu Stablack”, szlak: zachodni, południowy, północny&lt;br /&gt;
*oferta gospodarstw agroturystycznych znajdujących się w: Żywkowie, Nowej Wsi Iławeckiej, Pareżkach, Gruszynach, Pieszkowie, Bukowcu i Zielenicy&amp;lt;ref&amp;gt;[http://wrota.warmia.mazury.pl/gorowo_ilaweckie_gmina_wiejska/Powiat.html wrota.warmia.mazury.pl]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
Informacje o atrakcjach turystycznych można uzyskać w Punkcie Informacji Turystycznej, ul. Kościuszki 26, 11-220 Górowo Iławeckie oraz na stronie internetowej [http://www.gorowo.eu.org/ www.gorowo.eu.org].&lt;br /&gt;
==Religia==&lt;br /&gt;
*[[Parafia greckokatolicka pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Górowie Iławeckim]]&lt;br /&gt;
*[[Parafia prawosławna pw. Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny w Górowie Iławeckim]]&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. Męczenników Podlaskich Błogosławionego Wincentego i Towarzyszy w Gałajnach]]&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Kandytach]]&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. św. Brata Alberta Chmielowskiego w Kamińsku]]&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. św. Marii Magdaleny w Pieszkowie]]&lt;br /&gt;
== Szkolnictwo ==&lt;br /&gt;
*[[Zespół Szkół w Kandytach]] - [[Szkoła Podstawowa w Kandytach|Szkoła Podstawowa im. Janusza Korczaka w Kandytach]], [[Gimnazjum w Kandytach|Gimnazjum im. Wspólnoty Europejskiej w Kandytach]]&lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa w Kamińsku|Filia Szkoły Podstawowej im. Herkusa Monte w Kamińsku]]&lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa w Pieszkowie|Filia Szkoły Podstawowej im. Ireny Kwinto w Pieszkowie]]&lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa w Toprzynach|Filia Szkoły Podstawowej im. Kornela Makuszyńskiego w  Toprzynach]]&lt;br /&gt;
== Sport ==&lt;br /&gt;
*[[GKS Zalew Kamińsk]] &lt;br /&gt;
==Inne organizacje i instytucje==&lt;br /&gt;
*[[lkwim: Gminny Chór „Kantylena” z Górowa Iławeckiego|Gminny Chór &amp;quot;Kantylena&amp;quot; z Górowa Iławeckiego]]&lt;br /&gt;
Chór ten powstał w 2010 r. z inicjatywy absolwentek gimnazjum w Kandytach oraz [[Jarosław Kuchara|Jarosława Kuchary]], który jest dyrygentem chóru.&lt;br /&gt;
*[[Stowarzyszenie &amp;quot;Podpora&amp;quot; w Gruszynach]]&lt;br /&gt;
*[[Stowarzyszenie &amp;quot;Górowska Mała Ojczyzna&amp;quot; w Górowie Iławeckim]]&lt;br /&gt;
*[[Stowarzyszenie Obywatelskie &amp;quot;Nasza wieś - nasza przyszłość&amp;quot; w Kandytach]]&lt;br /&gt;
*[[Stowarzyszenie na rzecz rozwoju wsi w Janikowie]]&lt;br /&gt;
*[[Fundacja &amp;quot;Zachęta&amp;quot; w Pieszkowie]]&lt;br /&gt;
== Obszary chronione i pomniki przyrody ==&lt;br /&gt;
Na obszarze gminy Górowo Iławeckie tereny chronione zajmują 16938,2 ha, w tym:&lt;br /&gt;
*rezerwat przyrody (17,3 ha);&lt;br /&gt;
*obszary chronionego krajobrazu (16810,1 ha);&lt;br /&gt;
*użytki ekologiczne (110,8 ha)&amp;lt;ref&amp;gt; Program ochrony środowiska dla gminy Górowo Iławeckie na lata 2012-2015 z perspektywą na lata 2016-2019, [http://gorowoil-ug.bip-wm.pl/public/?id107929 Urząd Gminy Górowo Iławeckie]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
Rezerwat przyrody:&lt;br /&gt;
*rezerwat Jezioro Martwe o powierzchni 17,30 ha ustanowiony w 1979 r. dla ochrony stanowiska maliny moroszki (rzadkiego reliktu glacjalnego). Rezerwat florystyczny&amp;lt;ref&amp;gt;Rejestr Rezerwatów Przyrody województwa warmińsko-mazurskiego, [http://bip.uw.olsztyn.pl/pl/bip/urzad_wojewodzki/wydzialy_i_delegatury/wydzialy/wydzial_srodowiska_i_rolnictwa/wykazy_i_rejestry_dostepne_w_wydziale/px_rejestr__rezerwaty_przyrody.pdf bip.uw.olsztyn.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
Obszary chronionego krajobrazu:&lt;br /&gt;
*[[Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Elmy]] (8923,2 ha)&lt;br /&gt;
*[[Obszar Chronionego Krajobrazu Rzeki Wałszy]] (9834,8 ha)&lt;br /&gt;
*[[Obszar Chronionego Krajobrazu Wzniesień Górowskich]] (11067,4 ha)&lt;br /&gt;
Obszary chronione Natura 2000:&lt;br /&gt;
*[[Ostoja Warmińska]] – obszar specjalnej ochrony ptaków (145 342 ha)&amp;lt;ref&amp;gt;[http://natura2000.gdos.gov.pl/uploads/download/1251. natura2000.gdos.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
Na terenie gminy Bartoszyce istnieją 3 użytki ekologiczne: &lt;br /&gt;
*Malina Moroszka w [[Warszkajty|Warszkajtach]] - typ florystyczny, ochrona stanowiska maliny moroszki (11,83 ha);&lt;br /&gt;
*Moroszka na [[Toprzyny|Toprzynach]] – typ florystyczny, ochrona stanowiska maliny moroszki (12 ha);&lt;br /&gt;
*[[Grądzik]] – ochrona bazy pokarmowej bociana białego (87,02 ha)&amp;lt;ref&amp;gt;Program ochrony środowiska dla gminy Górowo Iławeckie na lata 2012-2015 z perspektywą na lata 2016-2019.&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
Spośród pozostałych form ochrony przyrody na terenie gminy Górowo Iławeckie wymienić należy 71 pomników przyrody (ożywionej i nieożywionej). Ochroną objęto przede wszystkim wiekowe okazy dębów, buków i [[lipa drobnolistna|lip]]. Są tutaj także głazy narzutowe, jak np. [[Głaz narzutowy koło Stegi Małej|głaz koło Stegi Małej]] czy [[Głaz narzutowy w leśnictwie Stejno|głaz w leśnictwie Stejno]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ważną rolę w zachowaniu różnorodności biologicznej na terenach zurbanizowanych pełnią tereny zielone. Zajmują one na obszarze Gminy Górowo Iławeckie powierzchnię 2,9 ha.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Ciekawostki  ==&lt;br /&gt;
*Z Tajemniczą Górą w Pareżkach wiąże się wiele historii związanych z II wojną światową. Miejsce to jest kojarzone z poszukiwaniami Bursztynowej Komnaty.&lt;br /&gt;
*Pod Pruską Iławką (dzisiejszy Bagrationowsk w Rosji) doszło do jednej najkrwawszych batalii epoki napoleońskiej. Początek tej bitwie dało starcie pod Dwórznem.&lt;br /&gt;
*W czasie II wojny światowej w pobliżu Kamińska mieściło się komando robocze największego obozu jenieckiego w Prusach Wschodnich, Stalagu 1A Stablack. Pierwszymi jeńcami byli polscy żołnierze, którzy bronili Westerplatte, oraz ich dowódcy. W obozie przebywali także obrońcy Warszawy i Modlina.&lt;br /&gt;
{{Przypisy}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;references/&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Bibliografia  ==&lt;br /&gt;
Dz.U. 1944, nr 2, poz. 8, Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 21 sierpnia 1944 r. o trybie powołania władz administracji ogólnej I-ej i II-ej instancji, [[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19440020008 isap.sejm.gov.pl]] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1944, nr 14, poz. 74, Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 23 listopada 1944 r. o organizacji i zakresie działania samorządu terytorialnego, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19440140074 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1946, nr 28, poz. 177, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 maja 1946 r. w sprawie tymczasowego podziału administracyjnego Ziem Odzyskanych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460280177 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1958, nr 76, poz. 393, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1958 r. w sprawie zmiany nazw niektórych powiatów w województwach olsztyńskim, poznańskim i zielonogórskim,[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19580760393 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1961, nr 50, poz. 271, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 listopada 1961 r. w sprawie zniesienia i zmiany granic niektórych powiatów w województwie olsztyńskim, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19610500271 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1972, nr 49, poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19720490312 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1975, nr 16, poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19750160091 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1976, nr 1, poz. 12, Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 8 stycznia 1976 r. w sprawie połączenia, zniesienia, utworzenia oraz zmiany granic i nazw gmin oraz ustalenia siedzib gminnych organów władzy i administracji państwowej w województwach: bydgoskim, częstochowskim, jeleniogórskim, konińskim, koszalińskim, miejskim krakowskim, lubelskim, nowosądeckim i olsztyńskim, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19760010012 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1998, nr 103, poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981030652 isap.sejm.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim, [w:] Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie, Olsztyn 1972.&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Bartoszyce. Z dziejów miasta i okolic&#039;&#039;, Olsztyn 1987.&amp;lt;br/&amp;gt; &lt;br /&gt;
&#039;&#039;Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 30 VI 2013 r.&#039;&#039;, GUS, Warszawa 2013.&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Program ochrony środowiska dla gminy Górowo Iławeckie na lata 2012-2015 z perspektywą na lata 2016-2019.[w:]BIP Wrota Warmii i Mazur, [http://gorowoil-ug.bip-wm.pl/public/?id=107929 Urząd Gminy Górowo Iławeckie] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Przewodnik po ziemi bartoszyckiej&#039;&#039;,  [http://download.bartoszyce.pl/prasa_lokalna_14.pdf &amp;quot;Goniec Bartoszycki&amp;quot;] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Bank Danych Lokalnych GUS, [[http://www.stat.gov.pl/bdl/app/strona.html?p_name=indeks stat.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://wrota.warmia.mazury.pl/gorowo_ilaweckie_gmina_wiejska/ wrota.warmia.mazury.pl] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://leksykonkultury.ceik.eu/ Leksykon Kultury Warmii i Mazur] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Rejestr Rezerwatów Przyrody województwa warmińsko-mazurskiego, [http://bip.uw.olsztyn.pl/pl/bip/urzad_wojewodzki/wydzialy_i_delegatury/wydzialy/wydzial_srodowiska_i_rolnictwa/wykazy_i_rejestry_dostępne_w_wydziale/px_rejestr__rezerwaty_przyrody.pdf Warmińsko-Mazurski Urząd Wojewódzki w Olsztynie, BIP] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://gorowoil-ug.bip-wm.pl/public/ Urząd Gminy Górowo Iławeckie] [27.01.2014] &amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://www.stat.gov.pl/vademecum/vademecum_warminsko-mazurskie/portrety_gmin/bartoszycki/w.gorowo_ilaweckie.pdf stat.gov.pl] [27.01.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://zskandyty.pl/1sp/podstrony/szkola.html stat.gov.pl Zespół Szkół w Kandytach] [27.02.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Kategoria:Miejscowość]][[Kategoria:Powiat bartoszycki]][[Kategoria: Górowo Iławeckie (gmina wiejska)]] [[Kategoria: 1945-1989]] [[Kategoria: 1990-]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Krzysztof_Baran&amp;diff=164054</id>
		<title>Krzysztof Baran</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Krzysztof_Baran&amp;diff=164054"/>
		<updated>2026-10-27T17:54:49Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{Osoba polityk infobox rozszerzony dla parlamentarzystow&lt;br /&gt;
 |Imię i nazwisko = Krzysztof Baran&lt;br /&gt;
 |Stanowisko1 = Wójt gminy Górowo Iławeckie&lt;br /&gt;
 |Okres urzędowania1 = 2024–2026&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Krzysztof Baran&#039;&#039;&#039; – samorządowiec, w latach 2024–2026 wójt [[Górowo Iławeckie (gmina wiejska)|gminy Górowo Iławeckie]].&amp;lt;ref name=&amp;quot;pap&amp;quot;&amp;gt;[https://samorzad.pap.pl/kategoria/aktualnosci/po-rezygnacji-wojta-gorowa-ilaweckiego-gmine-czekaja-przedterminowe-wybory Po rezygnacji wójta Górowa Iławeckiego gminę czekają przedterminowe wybory], Serwis Samorządowy PAP, 18.08.2026 [dostęp: 27.10.2026].&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Działalność samorządowa ==&lt;br /&gt;
W 2024 r. został wybrany na wójta gminy Górowo Iławeckie.&amp;lt;ref name=&amp;quot;pap&amp;quot;/&amp;gt; 31 lipca 2026 r. pisemnie zrzekł się mandatu. Jego wygaśnięcie z tym dniem stwierdził Komisarz Wyborczy w Elblągu I postanowieniem nr 67/2026 z 5 sierpnia 2026 r.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://edzienniki.olsztyn.uw.gov.pl/eli/POL_WOJ_WM/2026/3049/ogl/pol/pdf Postanowienie nr 67/2026 Komisarza Wyborczego w Elblągu I z 5 sierpnia 2026 r. w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu Wójta Gminy Górowo Iławeckie], Dziennik Urzędowy Województwa Warmińsko-Mazurskiego, 2026, poz. 3049.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Rezygnację uzasadniał narastającymi trudnościami we współpracy z radą gminy. W piętnastoosobowej radzie większość stanowił dziewięcioosobowy klub „Nasza Gmina Nasza Przyszłość”, skupiony wokół przewodniczącego rady Lecha Hermanowicza, jego kontrkandydata w wyborach w 2024 r. Według Barana coraz trudniejsze osiąganie porozumienia z radą utrudniało sprawne podejmowanie decyzji dotyczących inwestycji i pozyskiwania środków zewnętrznych.&amp;lt;ref name=&amp;quot;pap&amp;quot;/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Po jego odejściu obowiązki wójta przejęła dotychczasowa zastępczyni [[Klaudia Oleksińska]], która następnie zwyciężyła w przedterminowych wyborach 25 października 2026 r.&amp;lt;ref name=&amp;quot;pap&amp;quot;/&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;[https://samorzad.pap.pl/kategoria/aktualnosci/klaudia-oleksinska-wygrala-w-przedterminowych-wyborach-na-wojta-gorowa Klaudia Oleksińska wygrała w przedterminowych wyborach na wójta Górowa Iławeckiego], Serwis Samorządowy PAP, 26.10.2026 [dostęp: 27.10.2026].&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Przypisy ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{DEFAULTSORT:Baran, Krzysztof}}&lt;br /&gt;
[[Kategoria:Administracja i polityka]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria:Administracja gminna]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria:Samorządowcy]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria:Wójtowie]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria:Powiat bartoszycki]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria:Górowo Iławeckie (gmina wiejska)]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria:1990-]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Klaudia_Oleksi%C5%84ska&amp;diff=164053</id>
		<title>Klaudia Oleksińska</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Klaudia_Oleksi%C5%84ska&amp;diff=164053"/>
		<updated>2026-10-27T17:47:35Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{Osoba polityk infobox rozszerzony dla parlamentarzystow&lt;br /&gt;
 |Imię i nazwisko = Klaudia Oleksińska&lt;br /&gt;
 |Data i miejsce urodzenia = 21 lipca 1990 r., Bartoszyce&lt;br /&gt;
 |Stanowisko1 = Wójt gminy Górowo Iławeckie&lt;br /&gt;
 |Okres urzędowania1 = od 2026&lt;br /&gt;
 |Stanowisko2 = Zastępca wójta gminy Górowo Iławeckie&lt;br /&gt;
 |Okres urzędowania2 = 2024–2026&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Klaudia Oleksińska&#039;&#039;&#039; (ur. 21 lipca 1990 r. w [[Bartoszyce|Bartoszycach]]) – samorządowiec, od 2026 r. wójt [[Górowo Iławeckie (gmina wiejska)|gminy Górowo Iławeckie]], w latach 2024–2026 zastępczyni wójta tej gminy.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://gorowoil-ug.bip-wm.pl/public/get_file.php?id=388263 Oświadczenie majątkowe Klaudii Oleksińskiej z 20 czerwca 2024 r.], BIP Urzędu Gminy Górowo Iławeckie, s. 1 [dostęp: 27.10.2026].&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;wybory&amp;quot;&amp;gt;[https://wybory.gov.pl/wojtburmistrz_2024_2029/pl/4502/kandydat/5029233?tura=1 Klaudia Oleksińska – informacje o kandydatce i wyniki głosowania], Państwowa Komisja Wyborcza [dostęp: 27.10.2026].&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Życiorys ==&lt;br /&gt;
Posiada wykształcenie wyższe.&amp;lt;ref name=&amp;quot;wybory&amp;quot;/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
3 czerwca 2024 r. objęła stanowisko zastępczyni wójta gminy Górowo Iławeckie.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://rk.pkw.gov.pl/1_Rejestr_korzysci/280105/1/1328/95 Rejestr korzyści: zastępca wójta gminy Górowo Iławeckie], Państwowa Komisja Wyborcza [dostęp: 27.10.2026].&amp;lt;/ref&amp;gt; Po rezygnacji [[Krzysztof Baran|Krzysztofa Barana]] w 2026 r. przejęła wykonywanie obowiązków wójta.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://samorzad.pap.pl/kategoria/aktualnosci/po-rezygnacji-wojta-gorowa-ilaweckiego-gmine-czekaja-przedterminowe-wybory Po rezygnacji wójta Górowa Iławeckiego gminę czekają przedterminowe wybory], Serwis Samorządowy PAP, 18.08.2026 [dostęp: 27.10.2026].&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
W przedterminowych wyborach przeprowadzonych 25 października 2026 r. kandydowała z Komitetu Wyborczego Wyborców „Róbmy Swoje”, jako osoba nienależąca do partii politycznej. Zwyciężyła w pierwszej turze, otrzymując 1194 głosy, czyli 64,30% ważnych głosów, i została wójtem gminy. Pozostałymi kandydatami byli Lech Hermanowicz, który uzyskał 473 głosy, oraz Danuta Michalak – 190 głosów.&amp;lt;ref name=&amp;quot;wybory&amp;quot;/&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;[https://elblag.kbw.gov.pl/uploaded_files/1793096865_1793078720_wbp1-20261025-del-280105-wyb.pdf Protokół wyników głosowania i wyników wyborów Wójta Gminy Górowo Iławeckie], Gminna Komisja Wyborcza w Górowie Iławeckim, 25.10.2026 [dostęp: 27.10.2026].&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Przypisy ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{DEFAULTSORT:Oleksińska, Klaudia}}&lt;br /&gt;
[[Kategoria:Administracja i polityka]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria:Administracja gminna]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria:Samorządowcy]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria:Powiat bartoszycki]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria:Górowo Iławeckie (gmina wiejska)]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria:Wójtowie]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria:1990-]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Pac%C3%B3%C5%82towo_(gmina_Nowe_Miasto_Lubawskie)&amp;diff=163246</id>
		<title>Pacółtowo (gmina Nowe Miasto Lubawskie)</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Pac%C3%B3%C5%82towo_(gmina_Nowe_Miasto_Lubawskie)&amp;diff=163246"/>
		<updated>2026-09-24T13:46:30Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: Bratian: zatwierdzona zmiana nazwy gminy, kategorii i powiązanych odsyłaczy (decyzja 13.08; wykonanie 24.09.2026).&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;#PATRZ [[Pacółtowo (gmina Bratian)]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Kategoria:Nowe_Miasto_Lubawskie_(gmina_wiejska)&amp;diff=163245</id>
		<title>Kategoria:Nowe Miasto Lubawskie (gmina wiejska)</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Kategoria:Nowe_Miasto_Lubawskie_(gmina_wiejska)&amp;diff=163245"/>
		<updated>2026-09-24T13:42:42Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: Bratian: zatwierdzona zmiana nazwy gminy, kategorii i powiązanych odsyłaczy (decyzja 13.08; wykonanie 24.09.2026).&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;#REDIRECT [[Kategoria:Bratian (gmina wiejska)]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Bratian_(gmina_wiejska)&amp;diff=163243</id>
		<title>Bratian (gmina wiejska)</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Bratian_(gmina_wiejska)&amp;diff=163243"/>
		<updated>2026-09-24T13:42:02Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: Marcin Kapłon przeniósł(-osła) stronę Nowe Miasto Lubawskie (gmina wiejska) do Bratian (gmina wiejska): Zmiana nazwy gminy na Bratian; realizacja zatwierdzonej decyzji redakcyjnej.&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{Gmina infobox&lt;br /&gt;
 |Gmina           =  Bratian&lt;br /&gt;
 |herb_gminy      =  Plik:Herb_gminy_Nowe Miasto Lubawskie.png |Herb gminy Bratian&lt;br /&gt;
 |flaga_gminy     =&lt;br /&gt;
 |mapa_gminy      =&lt;br /&gt;
 |mapa_powiatu    =&lt;br /&gt;
 |rozmiar_mapki   =&lt;br /&gt;
 |mapka           =&lt;br /&gt;
 |województwo     = warmińsko-mazurskie&lt;br /&gt;
 |powiat          = nowomiejski&lt;br /&gt;
 |rodzaj_gminy    = wiejska&lt;br /&gt;
 |zarządzający    = Wójt&lt;br /&gt;
 |wójt            = [[Tomasz Waruszewski]]&lt;br /&gt;
 |adres_ug        = ul. Podleśna 1 Mszanowo&lt;br /&gt;
 |kod_poczt_ug    = 13-300 Nowe Miasto Lubawskie&lt;br /&gt;
 |powierzchnia    = 138,47&lt;br /&gt;
 |sołectwa        = 16&lt;br /&gt;
 |miejscowości    = 22&lt;br /&gt;
 |rok             = 2013&lt;br /&gt;
 |populacja       = 8064&lt;br /&gt;
 |gęstość         = 58&lt;br /&gt;
 |urbanizacja     =&lt;br /&gt;
 |nr_kier         = 56&lt;br /&gt;
 |tablica_rej     = NNM&lt;br /&gt;
 |TERYT           = 2812052&lt;br /&gt;
 |TERC10          =&lt;br /&gt;
 |www             = https://gminabratian.eu/&lt;br /&gt;
 |bip             = https://bip.gminabratian.eu/&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Gmina Bratian&#039;&#039;&#039; (do 31 grudnia 2025 r. &#039;&#039;&#039;gmina Nowe Miasto Lubawskie&#039;&#039;&#039;)&amp;lt;ref name=&amp;quot;rm2025&amp;quot;/&amp;gt; – gmina wiejska położona w południowo-zachodniej części [[Województwo warmińsko-mazurskie|województwa warmińsko-mazurskiego]], w [[Powiat nowomiejski|powiecie nowomiejskim]]. Siedziba gminy znajduje się w [[Mszanowo|Mszanowie]].&lt;br /&gt;
Gmina rolnicza, położona na [[Pojezierze Brodnickie|Pojezierzu Brodnickim]], [[Garb Lubawski|Garbie Lubawskim]] oraz w dolinie Drwęcy, posiadająca liczne walory przyrodnicze i krajobrazowe sprzyjające rozwojowi turystyki, w tym agroturystyki.&lt;br /&gt;
Władzę w gminie sprawuje wójt [[Tomasz Waruszewski]]&amp;lt;ref&amp;gt;[https://bip.gminabratian.eu/ BIP Urzędu Gminy Bratian] [13.08.2026]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Powierzchnia gminy ==&lt;br /&gt;
Gmina Bratian zajmuje powierzchnię 138,47 km&amp;lt;sup&amp;gt;2&amp;lt;/sup&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;p2&amp;quot;&amp;gt;[http://stat.gov.pl/bdl/app/portret.display?p_czas=19&amp;amp;p_nts=14&amp;amp;p_tery=3197 Portret terytorium, Bank Danych Lokalnych GUS ]&amp;lt;/ref&amp;gt;, w tym:&lt;br /&gt;
*użytki rolne: 69% (9565 ha)&lt;br /&gt;
*lasy: 17% (2301,8 ha)&lt;br /&gt;
*wody: 5% (692 ha)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gmina stanowi 31,3% powierzchni powiatu nowomiejskiego.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Demografia ==&lt;br /&gt;
Liczba ludności gminy według danych z 2013 roku wynosi&amp;lt;ref name=&amp;quot;p2&amp;quot;/&amp;gt;:&lt;br /&gt;
[[Plik: Pomnik świętego Michała Archanioła w Tylicach.jpg|thumb|right|290px|Pomnik świętego Michała Archanioła w Tylicach.&amp;lt;br&amp;gt;Fot. Podkomorzy. Źródło: [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tylice,_figura_%C5%9Bw._Micha%C5%82a_Archanio%C5%82a.jpg Commons Wikimedia]]]&lt;br /&gt;
[[Plik: Kościół pw. św. Michała Archanioła w Tylicach.jpg|thumb|right|290px|Kościół pw. św. Michała Archanioła w Tylicach.&amp;lt;br&amp;gt;Fot. Podkomorzy. Źródło: [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tylice_ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_parafialny_prezbiterium.JPG Commons Wikimedia]]]&lt;br /&gt;
[[Plik: G.jpg|thumb|right|290px|Kościół pw. św. Kazimierza Królewicza w Gryźlinach.&amp;lt;br&amp;gt;Fot. Podkomorzy. Źródło: [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Gry%C5%BAliny_ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_filialny.JPG Commons Wikimedia]&lt;br /&gt;
]]&lt;br /&gt;
{|class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
!Opis ||colspan=2|Ogółem ||colspan=2|Kobiety ||colspan=2|Mężczyźni&lt;br /&gt;
|--&lt;br /&gt;
|jednostka ||osób ||% ||osób ||% ||osób ||%&lt;br /&gt;
|--&lt;br /&gt;
|liczba ||8064 ||100 ||4029 ||49,96 ||4035||50,04&lt;br /&gt;
|--&lt;br /&gt;
|gęstość zaludnienia&amp;lt;br /&amp;gt;(mieszk./km²) ||colspan=2|58 ||colspan=2|29 ||colspan=2|29&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
Saldo migracji wewnętrznych i zagranicznych na pobyt stały w 2013 roku w gminie wiejskiej Nowe Miasto Lubawskie było dodatnie i wynosiło 8 osób&amp;lt;ref name=&amp;quot;p2&amp;quot;/&amp;gt;, co stanowi 6,9% przyrostu ludności w [[Powiat nowomiejski|powiecie nowomiejskim]] oraz 0,2% w [[województwo warmińsko-mazurskie|województwie warmińsko-mazurskim]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Historia gminy jako jednostki administracyjnej ==&lt;br /&gt;
Powstające, po II wojnie światowej, granice i podziały terytorialne na ziemiach dzisiejszej Polski, opierały się początkowo na przedwojennym podziale administracyjnym. Podział ten umiejscawiał gminę Nowe Miasto Lubawskie w powiecie lubawskim w województwie pomorskim. W 1948 roku powiat lubawski przemianowano na powiat nowomiejski&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1948 nr 12 poz. 97, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 lutego 1948 r. o zniesieniu powiatów: szczuczyńskiego i utworzeniu powiatu grajewskiego w województwie białostockim, stopnickiego i utworzeniu powiatu buskiego w województwie kieleckim, błońskiego i utworzeniu powiatu grodzisko-mazowieckiego w województwie warszawskim oraz nieszawskiego i lubawskiego i utworzenia powiatów aleksandrowskiego i nowomiejskiego w województwie pomorskim. [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19480120097 isap.sejm.gov.pl]&amp;lt;/ref&amp;gt;, gmina Nowe Miasto Lubawskie stała się jego częścią. W 1950 roku na mocy ustawy o zmianach podziału administracyjnego państwa&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1950 nr 28 poz. 255, Ustawa z dnia 28 czerwca 1950 r. o zmianach podziału administracyjnego Państwa. [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19500280255 isap.sejm.gov.pl]&amp;lt;/ref&amp;gt; powiat nowomiejski (a wraz z nim gminę Nowe Miasto Lubawskie) włączono do województwa olsztyńskiego.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
W 1954 roku, na mocy Ustawy z dnia 25 września 1954 roku o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1954 nr 43 poz. 191, Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych. [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19540430191 isap.sejm.gov.pl]&amp;lt;/ref&amp;gt;, istniejące dotychczas gminy zastąpiono gromadami. Gromada Nowe Miasto Lubawskie przetrwała do końca 1972 roku, czyli do kolejnej reformy administracyjnej, która przywracała w Polsce podział państwa na gminy&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1972 nr 49 poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych.[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19720490312 isap.sejm.gov.pl]&amp;lt;/ref&amp;gt;. W 1973 roku reaktywowano gminę Nowe Miasto Lubawskie, w jej skład weszły sołectwa: [[Bagno]], [[Bratian]], [[Chrośle]], [[Gryźliny (gmina Bratian)|Gryźliny]], [[Gwiździny]], [[Jamielnik]], [[Kaczek]], [[Lekarty]], [[Nawra]], [[Nowy Dwór Bratiański]], [[Pacółtowo (gmina Bratian)|Pacółtowo]], [[Pustki]], [[Radomno]], [[Skarlin]], [[Tylice]]&amp;lt;ref&amp;gt;Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w wjewództwie olsztyńskim.&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1 czerwca 1975 roku, na podstawie Ustawy o dwustopniowym podziale administracyjnym państwa&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1975 nr 16 poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych. [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19750160091 isap.sejm.gov.pl]&amp;lt;/ref&amp;gt;, przestał istnieć [[powiat nowomiejski]]. Gmina Nowe Miasto Lubawskie została bezpośrednio częścią województwa toruńskiego.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ponowne zmiany podziału administracyjnego państwa&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1998 nr 103 poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów.[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981030652]&amp;lt;/ref&amp;gt; umiejscowiły gminę Nowe Miasto Lubawskie w powołanym 1 stycznia 1999 roku [[województwo warmińsko-mazurskie|województwie warmińsko-mazurskim]], w [[Powiat nowomiejski|powiecie nowomiejskim]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1 stycznia 2026 roku gmina wiejska Nowe Miasto Lubawskie zmieniła nazwę na &#039;&#039;&#039;gmina Bratian&#039;&#039;&#039;&amp;lt;ref name=&amp;quot;rm2025&amp;quot;&amp;gt;Dz.U. 2025 poz. 1046, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2025 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany nazwy gminy. [https://eli.gov.pl/eli/DU/2025/1046/ogl eli.gov.pl] [13.08.2026]&amp;lt;/ref&amp;gt;. Nowa nazwa nawiązuje do [[Bratian|Bratiana]] – największej wsi gminy i historycznego ośrodka ziemi nowomiejskiej, siedziby zamku prokuratorskiego zakonu krzyżackiego. O zmianę wnioskowały władze gminy, wskazując na powtarzające się pomyłki w korespondencji urzędowej wynikające z tego, że gmina wiejska i sąsiednia gmina miejska nosiły tę samą nazwę; w konsultacjach społecznych poprzedzających wniosek za zmianą opowiedziało się ponad 67% uczestników.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Zmiana dotyczy &#039;&#039;&#039;wyłącznie nazwy&#039;&#039;&#039; jednostki. Granice gminy, jej terytorium i powierzchnia pozostały bez zmian, podobnie jak identyfikator TERYT 2812052. Oznacza to, że dane statystyczne sprzed 2026 roku – w tym wyniki Narodowego Spisu Powszechnego 2021 i szeregi czasowe Banku Danych Lokalnych GUS – pozostają w pełni porównywalne i odnoszą się do tej samej jednostki. Siedziba władz gminy nadal znajduje się w [[Mszanowo|Mszanowie]], a nazwa miasta [[Nowe Miasto Lubawskie]] i granice gminy miejskiej nie uległy zmianie.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gmina Bratian graniczy z gminami: [[Biskupiec (gmina wiejska)|Biskupiec]], [[Kurzętnik (gmina wiejska)|Kurzętnik]], [[Grodziczno (gmina wiejska)|Grodziczno]], [[Lubawa (gmina wiejska)|Lubawa]], [[Iława (gmina wiejska)|Iława]] oraz [[Nowe Miasto Lubawskie|gminą miejską Nowe Miasto Lubawskie]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Miejscowości na terenie gminy ==&lt;br /&gt;
Sołectwa: [[Bagno]], [[Bratian]], [[Chrośle]], [[Gryźliny (gmina Bratian)|Gryźliny]], [[Gwiździny]], [[Jamielnik]], [[Kaczek]], [[Lekarty]], [[Mszanowo]], [[Nawra]], [[Nowy Dwór Bratiański]], [[Pacółtowo (gmina Bratian)|Pacółtowo]], [[Pustki]], [[Radomno]], [[Skarlin]], [[Tylice]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pozostałe miejscowości: [[Bagno (osada)]], [[Łąki Bratiańskie]], [[Repetajka]], [[Studa]], [[Kaczek (osada)]], [[Ruda (gmina Bratian)|Ruda]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Gospodarka ==&lt;br /&gt;
Głównym kierunkiem rozwoju gospodarczego gminy Bratian jest rolnictwo. Użytki rolne stanowią prawie 70% ogólnej powierzchni gminy, w tym: 80,3% (7688 ha) to grunty orne, 8,4% (1404 ha) łąki i pastwiska, 0,2% (16 ha) to sady. Gmina jest typowym obszarem rolniczym, na którym do podstawowych form gospodarowania zalicza się produkcję roślinną i hodowlę zwierząt. Większość gospodarstw prowadzi działalność ogólnorolną.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Warunki przyrodnicze (w tym rzeki, lasy i jeziora) i krajobrazowe (duże urozmaicenie terenu pod względem wysokości) oraz liczne atrakcje turystyczne (naturalne i historyczne) oraz szlaki turystyczne sprzyjają rozwojowi turystyki, jednak brak całorocznej bazy noclegowej, słaby rozwój agroturystyki, słabe zagospodarowanie terenów rekreacyjnych utrudniają ten proces.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gospodarstwa agroturystyczne znajdują się w miejscowościach: Lekarty, Radomno, Tylice&amp;lt;ref&amp;gt;[https://gminabratian.eu/PL/3220/Miejsca_noclegowe_i_agroturystyczne/ Urząd Gminy Bratian, Miejsca noclegowe i agroturystyczne] [13.08.2026]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
W gminie nie ma rozwiniętego przemysłu, dość dobrze rozwinięta jest sieć usług o zróżnicowanej strukturze i handel.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Liczba podmiotów gospodarki narodowej wpisanych do rejestru REGON w gminie Nowe Miasto Lubawskie wynosiła w 2013 roku 506. W tym 24 podmiotów należało do sektora publicznego, pozostałe 482 tworzy sektor prywatny. 98 firm było zarejestrowanych w dziale handel hurtowy i detaliczny, 53 firmy w dziale przetwórstwo przemysłowe, 84 firmy w dziale budownictwo, 55 w dziale: rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo. Działalność związaną z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi prowadziło 13 firm&amp;lt;ref name=&amp;quot;p2&amp;quot;/&amp;gt;. Do największych firm działających na terenie gminy należą: Przedsiębiorstwo Produkcyjno Handlowe Kompasz Sp.J. - Wytwórnia Pasz w Mszanowie, Gospodarstwo Rolne &amp;quot;Eden&amp;quot; w Gwiździnach.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gmina Bratian należy do [[Związek Gmin Regionu Ostródzko-Iławskiego &amp;quot;Czyste Środowisko&amp;quot;|Związku Gmin Regionu Ostródzko-Iławskiego &amp;quot;Czyste Środowisko&amp;quot;]] oraz [[LGD &amp;quot;Ziemia Lubawska&amp;quot;]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Liczba ludności bezrobotnej zarejestrowanej pod koniec 2013 roku w gminie Nowe Miasto Lubawskie wynosiła 747 osób&amp;lt;ref name=&amp;quot;p2&amp;quot;/&amp;gt;, co stanowi 19,1%  bezrobotnych w powiecie nowomiejskim.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ze środowiskowej pomocy społecznej korzysta w gminie 24% ludności&amp;lt;ref&amp;gt;Bank Danych Lokalnych GUS&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Kultura i turystyka ==&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Instytucje zajmujące się pracą na rzecz kultury na terenie gminy&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*[[Gminne Centrum Kultury w Mszanowie]]&lt;br /&gt;
*[[lkwim: Gminna Biblioteka Publiczna w Gwiździnach|Gminna Biblioteka Publiczna w Nowym Mieście Lubawskim z siedzibą w Gwiździnach]] - filie biblioteki znajdują się w Bratianie, Jamielniku, Radomnie, Skarlinie&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Wydarzenia kulturalne związane z gminą&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*[[Marsz na Grunwald]]&lt;br /&gt;
*[[Noc Świętojańska w Krainie Brata Jana]]&lt;br /&gt;
*dożynki gminne&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Ludzie związani z gminą&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*[[lkwim: Franciszek Chabrowski|Franciszek Chabrowski]] (1899-1978) - działacz plebiscytowy na Warmii, uczestnik kampanii wrześniowej, autor pamiętników, malarz.&lt;br /&gt;
*[[Kazimierz Wróblewski]] (1933 - 1992) - ksiądz katolicki, proboszcz w Gwiździnach, działacz sportowy i społeczny.&lt;br /&gt;
*[[Kazimierz Sulej]] (1924 - 2006) - lokalny poeta, działacz, mieszkaniec Skarlina.&lt;br /&gt;
*[[Józef Baczewski]] (1904 - 1975) - urodzony w Gryźlinach działacz plebiscytowy;  świadek koronny procesu w Fuldzie (NRF) przeciwko członkom Selbstschutzu z Nowego Miasta Lubawskiego, winnym zamordowania około 300 Polaków.&lt;br /&gt;
*[[Augustyn Serożyński]] (1883 - 1941) - senator, działacz społeczny, rolnik mieszkający w Lekartach.&lt;br /&gt;
*[[Adolf Mikołaj Waraksiewicz]] (1881 - 1960) - generał brygady, zasłużony żołnierz II Rzeczpospolitej związany z Ziemią Nowomiejską; właściciel majątku w Tyliczkach.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Zabytki znajdujące się na terenie gminy&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Do najcenniejszych zabytków znajdujących się na terenie gminy Bratian należą&amp;lt;ref&amp;gt; [http://www.nid.pl/pl/ Narodowy Instytut Dziedzictwa, Rejestr zabytków]&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;[http://bip.warmia.mazury.pl/nowe_miasto_lubawskie_gmina_wiejska/76/137/Plan_rozwoju_lokalnego/ Planu rozwoju lokalnego gminy Nowe Miasto Lubawskie na lata 2004 - 2006 oraz 2007-2013.]&amp;lt;/ref&amp;gt;:&lt;br /&gt;
*pozostałości zamku zakonnego w Bratianie&lt;br /&gt;
*dwór w Bratianie&lt;br /&gt;
*młyn wodny z końca XX w. i urządzenia hydrotechniczne w Bratianie&lt;br /&gt;
*[[Kościół pw. św. Kazimierza Królewicza w Gryźlinach|kościół pw. św. Kazimierza Królewicza w Gryźlinach]] wraz z przykościelnym cmentarzem&lt;br /&gt;
*[[Kościół pw. Najświętszego Serca Jezusa w Radomnie|kościół pw. Najświętszego Serca Jezusa w Radomnie]] wraz z przykościelnym cmentarzem&lt;br /&gt;
*[[Kościół pw. św. Bartłomieja w Skarlinie|kościół pw. św. Bartłomieja w Skarlinie]] wraz z przykościelnym cmentarzem&lt;br /&gt;
*[[Kościół pw. św. Michała Archanioła w Tylicach|kościół pw. św. Michała Archanioła w Tylicach]] wraz z przykościelnym cmentarzem&lt;br /&gt;
*zespoły dworskie w Gwiździnach, Tylicach, Mszanowie, Pustkach, Jamielniku&lt;br /&gt;
*zabytkowe kuźnie z XIX w. w Bratianie i z XX w. w Skarlinie&lt;br /&gt;
*cmentarze ewangelickie w Chrośle, Skarlinie&lt;br /&gt;
*zabytkowa zabudowa wsi Tylice, Skarlin, Lekarty&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Szlaki i atrakcje turystyczne&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*część [[Szlak św. Jakuba: Olsztyn - Lipowiec|szlaku św. Jakuba]]&lt;br /&gt;
*szlak pieszy żółty: z Torunia, wzdłuż doliny Drwęcy, przez Pojezierze Brodnickie do Radomna, jego przedłużenie prowadzi na teren Pojezierza Iławskiego (szlak żółty jest fragmentem szlaku europejskiego E-11 łączącego Niemcy i Litwę)&lt;br /&gt;
*szlak pieszy [[Czerwony szlak pieszy Nowe Miasto Lubawskie – Radomno|czerwony]]: szlak pieszy łączący [[Nowe Miasto Lubawskie]] z opisanym wyżej żółtym szlakiem, prowadzący do Radomna&lt;br /&gt;
*szlaki wodne i spływy kajakowe rzekami: [[Rzeka Drwęca|Drwęcą]], [[Rzeka Wel|Wel]], [[Rzeka Struga|Strugą]], [[rzeka Skarlanka|Skarlanką]], [[Rzeka Kakaj|Kakaj]]&lt;br /&gt;
*zabytkowe parki m.in. w: Gwiździnach, Jamielniku, Bagnie, Gryźlinach, Tylicach&lt;br /&gt;
*obszary chronionego krajobrazu, rezerwat i pomniki przyrody&lt;br /&gt;
*rzeki, lasy i jeziora&lt;br /&gt;
*wczesnośredniowieczne grodziska w Nowym Dworze Bratiańskim i w Radomnie&lt;br /&gt;
*osada nawodna w Skarlinie&lt;br /&gt;
*most w Radomnie&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Informacje na temat atrakcji turystycznych znajdujących się na terenie gminy Bratian można uzyskać na stronie internetowej [https://gminabratian.eu/ gminabratian.eu].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Religia ==&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. św. Faustyny w Jamielniku]]&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. św. Michała Archanioła w Tylicach]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Szkolnictwo ==&lt;br /&gt;
W gminie Bratian istnieją następujące placówki edukacyjne:&lt;br /&gt;
*Zespoły Wychowania Przedszkolnego w Bratianie, Gwiździnach, Jamielniku, Tylicach&lt;br /&gt;
*Niepubliczne Przedszkole &amp;quot;Magiczna Akademia&amp;quot; w Radomnie&lt;br /&gt;
*Niepubliczne Przedszkole &amp;quot;Pod Wierzbą&amp;quot; w Bratianie&lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa w Skarlinie]]&lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa im. Janusza Korczaka w Tylicach]]&lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa im. ks. Kazimierza Wróblewskiego w Gwiździnach]]&lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa w Radomnie]]&lt;br /&gt;
*[[Zespół Szkół im. Rodu Działyńskich w Bratianie]] - Publiczne Przedszkole w Zespole Szkół im. Rodu Działyńskich w Bratianie, [[Szkoła Podstawowa im. Rodu Działyńskich w Bratianie|Szkoła Podstawowa w Zespole Szkół im. Rodu Działyńskich w Bratianie]], Gimnazjum w Zespole Szkół im. Rodu Działyńskich w Bratianie&lt;br /&gt;
*[[Zespół Szkół im. Jana Pawła II w Jamielniku]] - Szkoła Podstawowa w Zespole Szkół im. Jana Pawła II w Jamielniku, Gimnazjum w Zespole Szkół im. Jana Pawła II w Jamielniku&lt;br /&gt;
== Sport ==&lt;br /&gt;
W gminie Bratian są organizowane różnorodne imprezy rekreacyjno-sportowe, m.in.: &amp;quot;MTB u Brata Jana&amp;quot; w Bratianie, Otwarty Amatorski Bieg Tylicki, Gminne Zimowe Igrzyska Wsi, Otwarty Amatorski Turniej Tenisa Stołowego, Turniej Wsi w Tenisa Stołowego, Turniej Piłki Nożnej dla Szkół Podstawowych, Duathlon, halowe turnieje piłki nożnej, koszykówki, turnieje szachowe i warcabowe, m.in. Mistrzostwa Powiatu w warcabach, rajdy rowerowe i spływy kajakowe.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Prężnie działają kluby:&lt;br /&gt;
*[[LZS WEL Bratian]]&lt;br /&gt;
*[[KS Wicher Gwiździny]]&lt;br /&gt;
*UKS &amp;quot;Tornado&amp;quot; przy [[Szkoła Podstawowa im. ks. Kazimierza Wróblewskiego w Gwiździnach|szkole podstawowej w Gwiździnach]],  UKS &amp;quot;Sprint&amp;quot; przy [[Szkoła Podstawowa im. Janusza Korczaka w Tylicach|szkole podstawowej w Tylicach]], UKS &amp;quot;Żak&amp;quot; przy [[Zespół Szkół im. Jana Pawła II w Jamielniku|zespole szkół w Jamielniku]] oraz MUKS &amp;quot;Jedynka&amp;quot; przy [[Zespół Szkół im. Rodu Działyńskich w Bratianie|zespole szkół w Bratianie]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Inne organizacje i instytucje==&lt;br /&gt;
*[[Stowarzyszenie Rozwoju Wsi Bratian]]&lt;br /&gt;
*[[Stowarzyszenie Wspierające Rozwój Wsi Jamielnik]]&lt;br /&gt;
*[[Towarzystwo Miłośników Ziemi Lubawskiej w Mszanowie]]&lt;br /&gt;
*[[Stowarzyszenie &amp;quot;Nawiarenka&amp;quot; w Nawrze]]&lt;br /&gt;
*[[Bractwo Rycerskie XXVI Chorągwi Zamku Bratian]]&lt;br /&gt;
*Orkiestra dęta przy OSP w Skarlinie&lt;br /&gt;
*Chór św. Cecylii ze Skarlina&lt;br /&gt;
== Obszary chronione i pomniki przyrody ==&lt;br /&gt;
Na terenie gminy znajdują się obszary objęte różnymi formami ochrony przyrody. Należą do nich&amp;lt;ref name=&amp;quot;p3&amp;quot;&amp;gt;Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie [http://bip.olsztyn.rdos.gov.pl/]&amp;lt;/ref&amp;gt;:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Rezerwaty przyrody:&lt;br /&gt;
*[[Rezerwat Rzeka Drwęca]] (1344,87 ha)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Obszary chronionego krajobrazu:&lt;br /&gt;
*[[Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Dolnej Drwęcy]] (17 472,4 ha)&lt;br /&gt;
*[[Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Rzeki Wel]] (5 254,1 ha)&lt;br /&gt;
*[[Skarliński Obszar Chronionego Krajobrazu]] (6 349 ha)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Obszary [[Natura 2000]]:&lt;br /&gt;
*[[Natura 2000 Dolina Drwęcy |Specjalny obszar ochrony siedlisk Dolina Drwęcy]] (12 561,56 ha)&lt;br /&gt;
*[[Natura 2000 Dolina Kakaju|Specjalny obszar ochrony siedlisk Dolina Kakaju]] (1 427,97 ha)&lt;br /&gt;
*[[Natura 2000 Jezioro Karaś|Specjalny obszar ochrony siedlisk Jezioro Karaś]] (814,84 ha)&lt;br /&gt;
*[[Natura 2000 Ostoja Radomno|Specjalny obszar ochrony siedlisk Ostoja Radomno]] (929,37 ha)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Z pozostałych form ochrony przyrody na terenie gminy Bratian znajdują się 4 pomniki przyrody&amp;lt;ref name=&amp;quot;p3&amp;quot;/&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Ciekawostki==&lt;br /&gt;
*&#039;&#039;Skarlińska legenda&#039;&#039;&lt;br /&gt;
Z Jeziorem Skarlińskim wiąże się ludowa legenda. W niewielkiej odległości od półwyspu zwanego do dnia dzisiejszego &amp;quot;Kuchnią&amp;quot; był niegdyś piękny, wyniosły zamek. Mieszkał w nim bogaty hrabia wraz z żoną i dorodną córką, o rękę której ubiegało się wielu młodych kandydatów. Gdy nadszedł dzień ślubu, wyznaczony na święto Trzech Króli, goście weselni udali się do klasztoru w Łąkach Bratiańskich. Kiedy orszak ślubny przeprawiał się przez jezioro, słaby lód załamał się, a ludzie zginęli w odmętach wód. Wraz ze śmiercią właścicieli zamek skarliński popadł w ruinę i został zapomniany.&lt;br /&gt;
*&#039;&#039;Tylicki archanioł&#039;&#039;&lt;br /&gt;
Pierwotnie pomnik świętego Michała Archanioła w Tylicach stał na usypanym kopcu nieopodal kościoła; po nastaniu okupacji Niemcy zniszczyli pomnik. Po zakończeniu II wojny światowej z inicjatywy proboszcza tylickiej parafii, księdza Kurowskiego, powstała nowa, rzeźbiona i pokryta kolorową polichromią figura świętego Michała. Usytuowana dziś w sąsiedztwie domu parafialnego zwraca uwagę swoją oryginalnością i niespotykaną formą.&lt;br /&gt;
{{Przypisy}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;references/&amp;gt;&lt;br /&gt;
==Bibliografia==&lt;br /&gt;
Dz.U. 1948 nr 12 poz. 97, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 lutego 1948 r. o zniesieniu powiatów: szczuczyńskiego i utworzeniu powiatu grajewskiego w województwie białostockim, stopnickiego i utworzeniu powiatu buskiego w województwie kieleckim, błońskiego i utworzeniu powiatu grodzisko-mazowieckiego w województwie warszawskim oraz nieszawskiego i lubawskiego i utworzenia powiatów aleksandrowskiego i nowomiejskiego w województwie pomorskim. [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19480120097 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1950 nr 28 poz. 255, Ustawa z dnia 28 czerwca 1950 r. o zmianach podziału administracyjnego Państwa. [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19500280255 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1954 nr 43 poz. 191, Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych.[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19540430191 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1958 nr 76 poz. 393, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1958 r. w sprawie zmiany nazw niektórych powiatów w województwach olsztyńskim, poznańskim i zielonogórskim.[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19580760393 isap.sejm.gov.pl]  [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1972 nr 49 poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych.[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19720490312 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1975 nr 16 poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych. [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19750160091 isap.sejm.gov.pl][20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1975 nr 17 poz. 92, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 maja 1975 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw.[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19750170092 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1998 nr 103 poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów.[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981030652 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim. [w:] Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie, Olsztyn 1972.&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://bip.warmia.mazury.pl/nowe_miasto_lubawskie_gmina_wiejska/76/137/Plan_rozwoju_lokalnego/ Planu rozwoju lokalnego gminy Nowe Miasto Lubawskie na lata 2004 - 2006 oraz 2007 - 2013]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://stat.gov.pl/bdl/app/portret.display?p_czas=19&amp;amp;p_nts=14&amp;amp;p_tery=3197 Bank Danych lokalnych GUS, Portret terytorium] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[https://bip.gminabratian.eu/ BIP Urzędu Gminy Bratian] [13.08.2026]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[https://gminabratian.eu/ Urząd Gminy Bratian] [13.08.2026]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://leksykonkultury.ceik.eu/ Leksykon kultury Warmii i Mazur] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://www.nid.pl/pl/ Narodowy Instytut Dziedzictwa, Rejestr zabytków] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://bip.olsztyn.rdos.gov.pl/ Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://www.ko.olsztyn.pl/?main=2&amp;amp;sub=4 Kuratorium Oświaty w Olsztynie, Wykaz szkół i placówek oświatowych w województwie warmińsko-mazurskim] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 2025 poz. 1046, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2025 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany nazwy gminy. [https://eli.gov.pl/eli/DU/2025/1046/ogl eli.gov.pl] [13.08.2026]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Kategoria:Miejscowość]][[Kategoria: Powiat nowomiejski]][[Kategoria: Bratian (gmina wiejska)]][[Kategoria: 1945-1989]][[Kategoria: 1990-]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Rezerwat_Rzeka_Drw%C4%99ca&amp;diff=163242</id>
		<title>Rezerwat Rzeka Drwęca</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Rezerwat_Rzeka_Drw%C4%99ca&amp;diff=163242"/>
		<updated>2026-09-24T13:41:33Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: Bratian: zatwierdzona zmiana nazwy gminy, kategorii i powiązanych odsyłaczy (decyzja 13.08; wykonanie 24.09.2026).&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{Rezerwat przyrody infobox &lt;br /&gt;
|    nazwa_rezerwatu= Rezerwat przyrody Rzeka Drwęca&lt;br /&gt;
|    zdjęcie= &lt;br /&gt;
|       opis_zdjęcia= &lt;br /&gt;
|   rodzaj_rezerwatu= wodny &lt;br /&gt;
|charakter_rezerwatu= &lt;br /&gt;
|          położenie= województwo warmińsko-mazurskie, gmina Olsztynek, gmina Ostróda, gmina Grunwald, gmina Miłomłyn, gmina Iława, gmina Lubawa, gmina Nowe Miasto Lubawskie, gmina Kurzętnik&lt;br /&gt;
|              data= 1961&lt;br /&gt;
|          kod mapy= PL-WN&lt;br /&gt;
|       powierzchnia= 1344,87&lt;br /&gt;
 |            stopniN= 53&lt;br /&gt;
 |             minutN= 39&lt;br /&gt;
 |            sekundN= 26&lt;br /&gt;
 |            stopniE= 20&lt;br /&gt;
 |             minutE= 04&lt;br /&gt;
 |            sekundE= 21&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Rezerwat przyrody Rzeka Drwęca&#039;&#039;&#039; – rezerwat przyrody utworzony w 1961 r. (MP nr 71, poz. 302) w celu zachowania i ochrony środowiska wodnego i ryb, głównie [[pstrąg potokowy|pstrąga]], łososia, troci i certy. Obszar chroniony zajmuje powierzchnię 1344,87 ha. W [[województwo warmińsko-mazurskie|województwie warmińsko-mazurskim]] znajduje się górny odcinek [[Rzeka Drwęca|Drwęcy]] oraz rzeki: Grabiczek wraz z dopływami: Bałcynką, Iławką, Elszką, Welą (w skład rezerwatu wchodzą ich dolne odcinki) oraz [[Jezioro Ostrowin|jeziora Ostrowin]] i [[Jezioro Drwęckie|Drwęckie]]. W województwie kujawsko-pomorskim ochronie podlega pozostały odcinek rzeki Drwęcy oraz dolne odcinki jej odpływów: Rypienicy i Ruźca. Ponadto ochroną objęto tereny ciągnące się pasami szerokości 5 m wzdłuż brzegów rzek i jezior.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Plik:rzeka_drweca_rp_w.png|thumb|right|290px|Rezerwat Rzeka Drwęca]]&lt;br /&gt;
[[Plik:rzeka_drweca_rp_g.png|thumb|right|290px|Rezerwat Rzeka Drwęca]]&lt;br /&gt;
=== Fizjogeografia terenu i szata roślinna ===&lt;br /&gt;
Rzeka Drwęca jest największym prawobrzeżnym dopływem Wisły w województwie kujawsko-pomorskim. Jej długość – od źródeł koło Drwęcka (na pograniczu gmin [[Olsztynek (gmina miejsko-wiejska)|Olsztynek]] i [[Grunwald (gmina wiejska)|Grunwald]]) na wysokości 191 m n.p.m. do ujścia w Złotoryi na rzędnej 39 m n.p.m. – wynosi 207,2 km. Jest to typowa rzeka nizinna. Jej dolina ukształtowała się u schyłku zlodowacenia bałtyckiego po przelaniu się Wisły i Odry do bałtyckiego jeziora lodowego. Wcześniej wody topniejącego lodowca odpływały na zachód systemem pradoliny toruńsko-eberswaldzkiej. Fragmenty tej pradoliny wykorzystuje dzisiejsza Drwęca w swoim środkowym i dolnym biegu. Drwęca przyjmuje szereg dopływów, które głęboko (nawet do 40–60 m) rozcinają wysoczyzny morenowe i sandry. Bogactwo młodoglacjalnych form geomorfologicznych i sporo dużych kompleksów leśnych powoduje, że zlewnia Drwęcy tworzy kompleks przyrodniczy o znaczeniu ponadregionalnym i stanowi korytarz ekologiczny między Doliną Wisły a Pojezierzem Mazurskim. W wyniku znacznej różnicy poziomów Drwęcy i jej dopływów, cieki spływające z wysoczyzny bardzo często mają charakter rzek podgórskich, a ich lokalne spadki osiągają 4%. Na powierzchni 42,8 ha (w gminach Brodnica i Brzozie) rezerwat leży na terenie Brodnickiego Parku Krajobrazowego.&lt;br /&gt;
=== Zwierzęta ===&lt;br /&gt;
Rzeka Drwęca stanowi doskonałe siedlisko dla bytowania rzadkich gatunków ryb i minogów, które potrzebują wody o dużym natlenieniu. Już w latach 1957–1959 badania ichtiologiczne wykazały występowanie 34 gatunków ryb. W rzece notowano takie gatunki, jak: pstrąg, łosoś szlachetny, troć, certa, minóg rzeczny oraz głowacze białopłetwy i pręgopłetwy.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Z innych zwierząt w rezerwacie występuje bóbr, [[wydra]], zimorodek, pluszcz (zimujący), [[orlik krzykliwy]], bielik i bocian czarny. Ekosystem rzeki stwarza dogodne warunki do występowania licznych gatunków ptactwa wodno-błotnego. Na szczególną uwagę zasługuje tzw. Bagienna Dolina Drwęcy, uznana za ostoję ptactwa o randze europejskiej, zlokalizowana pomiędzy Brodnicą a [[Nowe Miasto Lubawskie|Nowym Miastem Lubawskim]].&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Drwęca jest rzeką o bardzo istotnym znaczeniu dla populacji troci wiślanej. Jest to obecnie najważniejszy i najbardziej charakterystyczny gatunek tego rezerwatu. Spośród trzech jej form w Drwęcy występują dwie: osiadła – pstrąg potokowy oraz wędrowna – troć wędrowna. Ta ostatnia jest (podobnie jak jesiotr, łosoś i certa) rybą dwuśrodowiskową.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== Ciekawostki ===&lt;br /&gt;
Na terenie rezerwatu prowadzona jest tzw. aktywna ochrona przyrody w ramach &amp;quot;Projektu restytucji ryb wędrownych w Polsce&amp;quot;. Projekt zakładał możliwość restytucji gatunkowej jesiotra zachodniego i łososia atlantyckiego, ze względu na to że rzeka Drwęca jest jedną z niewielu rzek stwarzających odpowiednie warunki dla rozwoju narybku tych gatunków ryb.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Jesiotr zachodni wyginął w całym zlewisku bałtyckim. W systemie Wisły wstępował na tarło do Drwęcy. Spadek jego liczebności nastąpił na przełomie XIX i XX wieku. Ostatnie okazy jesiotra zachodniego zarejestrowano w Polsce ok. 1950 r. w Warcie i Wiśle. Badania genetyczne z ostatnich lat wskazują jednak, że w Polsce nie występował jesiotr zachodni (&#039;&#039;Acipenser sturio&#039;&#039;), tylko jesiotr ostronosy (&#039;&#039;Acipenser oxyrhynchus&#039;&#039;) lub krzyżówki tych gatunków.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Łosoś atlantycki notowany był w Wiśle ostatnio w latach 60. Lata 80. traktuje się jako kres łososia atlantyckiego w Polsce. Za przyczyny stopniowego zanikania łososi uważa się zanieczyszczenia i zabudowę rzek postępującą od przełomu XIX i XX wieku oraz gwałtowny rozwój morskiego rybołówstwa łososiowego. Program restytucji łososia w Polsce realizowany jest przez Instytut Rybactwa Śródlądowego, Morski Instytut Rybacki – Komisję ds. zarybiania i gospodarki łososiowej. &lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Bibliografia ==&lt;br /&gt;
S. Dąbrowski, B. Polakowski, L. Wołos, &#039;&#039;Obszary chronione i pomniki przyrody województwa warmińsko-mazurskiego&#039;&#039;, Olsztynie 1999.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Zobacz też ==&lt;br /&gt;
Rejestr rezerwatów przyrody województwa warmińsko-mazurskiego, [http://olsztyn.rdos.gov.pl/images/formy_ochrony/rejestr_rezerwatow_przyrody_stan_2014.pdf Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie] [10.12.2014]&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://pl.wikipedia.org/wiki/Rezerwat_przyrody_Rzeka_Drwęca pl.wikipedia.org, Rezerwat Rzeka Drwęca] [22.10.2014]&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Przyroda]] [[Kategoria: Ochrona przyrody]] [[Kategoria: Rezerwaty przyrody]] [[Kategoria: Olsztynek (gmina miejsko-wiejska)]][[Kategoria: Ostróda (gmina wiejska)]][[Kategoria: Grunwald (gmina wiejska)]][[Kategoria: Miłomłyn (gmina miejsko-wiejska)]][[Kategoria: Iława (gmina wiejska)]][[Kategoria: Lubawa (gmina wiejska)]][[Kategoria: Bratian (gmina wiejska)]][[Kategoria: Kurzętnik (gmina wiejska)]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Zesp%C3%B3%C5%82_Szk%C3%B3%C5%82_im._Rodu_Dzia%C5%82y%C5%84skich_w_Bratianie&amp;diff=163241</id>
		<title>Zespół Szkół im. Rodu Działyńskich w Bratianie</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Zesp%C3%B3%C5%82_Szk%C3%B3%C5%82_im._Rodu_Dzia%C5%82y%C5%84skich_w_Bratianie&amp;diff=163241"/>
		<updated>2026-09-24T13:41:26Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: Bratian: zatwierdzona zmiana nazwy gminy, kategorii i powiązanych odsyłaczy (decyzja 13.08; wykonanie 24.09.2026).&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{Szkolnictwo infobox &lt;br /&gt;
|Nazwa_instytucji =  Zespół Szkół im. Rodu Działyńskich w Bratianie&lt;br /&gt;
|Grafika          =  2060.jpg &lt;br /&gt;
|Opis_grafiki     =  Budynek Zespołu Szkół, źródło: [http://www.szkolnictwo.pl/szko%C5%82a,podstawowa,Bratian,M02060,Zesp%C3%B3%C5%82+Szk%C3%B3%C5%82 www.szkolnictwo.pl]&lt;br /&gt;
|Data_założenia   =  2000/2001 r. &lt;br /&gt;
|Poziom_szkoły    =  podstawowy, ponadpodstawowy&lt;br /&gt;
|Podtyp_szkoły    =  szkoła podstawowa, gimnazjum&lt;br /&gt;
|Profil           =  &lt;br /&gt;
|Adres            =  Bratian, ul. Szkolna 2, 13-300 Nowe Miasto Lubawskie &lt;br /&gt;
|Patron           =  Ród Działyńskich&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039; Zespół Szkół im. Rodu Działyńskich w Bratianie&#039;&#039;&#039; – placówka oświatowa w [[województwo warmińsko-mazurskie|województwie warmińsko-mazurskim]], w [[Bratian|Bratianie]]. Dyrektorem Zespołu jest [[Ewa Przybylska]]. &amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Absolwent Zespołu Szkół ==&lt;br /&gt;
Absolwent Zespołu Szkół cechuje się:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* postawami obywatelskimi i prospołecznymi; &lt;br /&gt;
* tolerancją wobec odmienności, rozumiejąc ją jako coś normalnego i pożądanego;&lt;br /&gt;
* doskonałym funkcjonowaniem w swoim otoczeniu;&lt;br /&gt;
* aktywnością fizyczną; &lt;br /&gt;
* ciekawością świata;&lt;br /&gt;
* otwartością na świat. &lt;br /&gt;
== Działalność ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
W skład Zespołu wchodzą:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [[Szkoła Podstawowa im. Rodu Działyńskich w Bratianie]],&lt;br /&gt;
* Gimnazjum. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
W Zespole funkcjonuje biblioteka ze stanowiskami komputerowymi, działają tutaj także &amp;quot;Ekozespoły&amp;quot;, które organizują festyny i akcje ekologiczne.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
W latach 2011-2012 Zespół Szkół realizował projekt pt. &amp;quot;Co by było, gdyby nie było Marii Skłodowskiej-Curie?&amp;quot;. &lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Kadra pedagogiczna ==&lt;br /&gt;
* biologia, chemia,  wychowanie do życia w rodzinie - Gabriela Wiechowska &lt;br /&gt;
* edukacja dla bezpieczeństwa - Maciej Dąbrowski&lt;br /&gt;
* edukacja wczesnoszkolna - Grazyna Gawron, Marlena Kłosowska, Grażyna Obuchowska, Katarzyna Uliasz &lt;br /&gt;
* fizyka - Violetta Lewandowska &lt;br /&gt;
* geografia - Maria Przeradzka&lt;br /&gt;
* historia - Dariusz Marcinkowski, Julita Połomska&lt;br /&gt;
* informatyka - Leszek Chechłowski &lt;br /&gt;
* j. angielski - Monika Dąbrowska, Sylwia Drzewińska, Katarzyna Markuszewska&lt;br /&gt;
* j. niemiecki - Justyna Kordalska&lt;br /&gt;
* j. polski - Sylwia Bączek, Justyna Kasprowicz, Joanna Mierzyńska, Ewa Skubaja&lt;br /&gt;
* matematyka - Gabriela Mioskowska, Ewa Pietrzykowska, Aldona Wieczerzycka&lt;br /&gt;
* muzyka, plastyka - Anna Zatorska &lt;br /&gt;
* przyroda, edukacja ekologiczna - Gabriela Mioskowska&lt;br /&gt;
* religia - Barbara Karbowska, Mariola Plitt &lt;br /&gt;
* technika - Leszek Chechłowski&lt;br /&gt;
* wos - Dariusz Marcinkowski, Aneta Mówińska, Julita Połomska &lt;br /&gt;
* wychowanie fizyczne - Maciej Dąbrowski, Tomasz Harfelder, Dorota Lipska  &lt;br /&gt;
* wychowanie przedszkolne - Anna Meller, Dorota Oczkowska, Anita Ruczyńska, Juliusz Wiśniewski&lt;br /&gt;
== Bibliografia ==&lt;br /&gt;
[http://www.szkolnictwo.pl/szko%C5%82a,podstawowa,Bratian,M02060,Zesp%C3%B3%C5%82+Szk%C3%B3%C5%82 szkolnictwo.pl] [28.11.2014]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://zsbratian.edupage.org/ zsbratian.edupage.org] [28.11.2014]&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Szkolnictwo]][[Kategoria: Szkoły podstawowe]][[Kategoria:Gimnazja]][[Kategoria: Powiat nowomiejski]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Bratian (gmina wiejska)]]&lt;br /&gt;
&amp;lt;br /&amp;gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Zesp%C3%B3%C5%82_Szk%C3%B3%C5%82_im._Jana_Paw%C5%82a_II_w_Jamielniku&amp;diff=163240</id>
		<title>Zespół Szkół im. Jana Pawła II w Jamielniku</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Zesp%C3%B3%C5%82_Szk%C3%B3%C5%82_im._Jana_Paw%C5%82a_II_w_Jamielniku&amp;diff=163240"/>
		<updated>2026-09-24T13:41:21Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: Bratian: zatwierdzona zmiana nazwy gminy, kategorii i powiązanych odsyłaczy (decyzja 13.08; wykonanie 24.09.2026).&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{Szkolnictwo infobox &lt;br /&gt;
|Nazwa_instytucji =  Zespół Szkół im. Jana Pawła II w Jamielniku&lt;br /&gt;
|Grafika          =  PB6563.jpg &lt;br /&gt;
|Opis_grafiki     =  Budynek Zespołu, źródło: [http://szkolnictwo.pl/gimnazjum,Jamielnik,PB6563,Zesp%C3%B3%C5%82+Szko%C5%82y+Podstawowej+i+Gimnazjum www.szkolnictwo.pl]&lt;br /&gt;
|Data_założenia   =  1999 r. &lt;br /&gt;
|Poziom_szkoły    =  podstawowy, ponadpodstawowy&lt;br /&gt;
|Podtyp_szkoły    =  szkoła podstawowa, gimnazjum&lt;br /&gt;
|Profil           =  &lt;br /&gt;
|Adres            =  Jamielnik, 13-332 Jamielnik&lt;br /&gt;
|Patron           =  Jan Paweł II&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Zespół Szkół im. Jana Pawła II w Jamielniku&#039;&#039;&#039; – placówka oświatowa w [[województwo warmińsko-mazurskie|województwie warmińsko-mazurskim]]. Dyrektorem Zespołu jest [[Marzena Weisgerber]]. &lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Historia ==&lt;br /&gt;
Historia szkoły sięga przełomu XIX/XX wieku. W pierwszej szkole uczono jedynie w języku niemieckim. Po I wojnie światowej uczniowie z tutejszej szkoły uczęszczali do placówki w [[Wonna|Wonnie]]. Następnie otwarto szkołę w [[Jamielnik|Jamielniku]], której dyrektorem został Brzeziński. Do 1939 r. kierownikiem szkoły był Franciszek Łukaszewski, a nauczycielką Genowefa Leśniakówna. &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
Podczas okupacji w szkole uczyła nauczycielka Prauze (była tu wówczas jedyną nauczycielką).  Lekcje trwały 2-3 godziny i odbywały się w dwóch izbach. W 1945 r. nastąpiło otwarcie Publicznej Szkoły Powszechnej, a pierwszym kierownikiem został Franciszek Pokojski. Do szkoły uczęszczało 88 uczniów. &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
W roku szkolnym 1946/1947 w placówce było 83 uczniów. Natomiast w 1948 r. powstało szkolne koło Polskiego Czerwonego Krzyża, którego opiekunką została Janina Goździewska. W 1959 r. siedmioklasowa szkoła liczyła 120 uczniów. W 1960 r. placówka otrzymała nowy budynek. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
W 1961 r. w [[Jamielnik|Jamielniku]] powstała szkoła zbiorcza, licząca 130 uczniów, a w 1964 r. tzw. klasy łączone (klasa II z III i V z VI). Liczba uczniów w szkole wynosiła 145, a we wrześniu 1967 r. do szkoły uczęszczało 157 uczniów. We wrześniu 1975 roku naukę w tutejszej szkole podjęło 168 uczniów, a rok później było ich 158. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
W 1999 r. szkoła przeniosła się do nowego budynku mieszczącego 11 sal lekcyjnych. W tym samym roku w wyniku reformy oświaty powołano sześcioletnią szkołę podstawową i trzyletnie gimnazjum, dlatego od tego czasu szkoła nosiła nazwę Zespół Szkoły Podstawowej i Gimnazjum w [[Jamielnik|Jamielniku]]. Uczyło się tutaj wówczas 360 uczniów w 12 oddziałach i pracowało 18 nauczycieli i 7 pracowników administracyjno –obsługowych. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Wykaz dyrektorów od 1955 r.:&lt;br /&gt;
* (1.09.1955–16.06.1971) - Anna Dropa&lt;br /&gt;
* (1.09.1971–31.08.1973) - Wacław Karbowski&lt;br /&gt;
* (1.09.1973–31.08.1988) - Wacław Jabłoński&lt;br /&gt;
* (1.09.1988–31.12.2002) - Barbara Grzywacz&lt;br /&gt;
== Kadra pedagogiczna ==&lt;br /&gt;
Emilia Bagrowska, Renata Bojarska, Danuta Cyglicka, Jolanta Fanzlau, Mirosława Granica, Beata Hajduk, Hejka Hanna, Hinc Izabela, Małgorzata Jankowska, Małgorzata Jarmużewska, Barbara Kępczyńska, Renata Kirzeniewska, Edyta Kozłowska-Lange, Violetta Lewandowska, Tomasz Lewsza, Wioleta Piechowska, Hanna Pieńczewska, Grażyna Półtorak, Katarzyna Przeradzka, Łukasz Rumiński, Anna Sargalska, Daniel Smukała, Anna Spalik, Aleksandra Szeklińska, Sylwia Szulowska, Iwona Wasilów, Marzena Weisgerber, Teresa Wojtas, Marek Wróblewska, Grażyna Zagórska, Małgorzata Zawacka, Anna Żuralska. &lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Osiągnięcia ==&lt;br /&gt;
W 2006 roku szkoła w Jamielniku otrzymała Akt Przynależności do grupy szkół i placówek ubiegających się o Certyfikat Warmińsko-Mazurskiego Kuratora Oświaty - &amp;quot;Szkoła Promująca Zdrowie&amp;quot;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Bibliografia ==&lt;br /&gt;
[http://szkolnictwo.pl/gimnazjum,Jamielnik,PB6563,Zesp%C3%B3%C5%82+Szko%C5%82y+Podstawowej+i+Gimnazjum szkolnictwo.pl] [23.11.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://zsjamielnik.edupage.org/ ZS Jamielnik] [23.11.2014]&amp;lt;br/&amp;gt; &lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Szkolnictwo]][[Kategoria: Gimnazja]] [[kategoria: Szkoły podstawowe]] [[Kategoria:Powiat nowomiejski]] [[Kategoria: Bratian (gmina wiejska)]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Szko%C5%82a_Podstawowa_im._Rodu_Dzia%C5%82y%C5%84skich_w_Bratianie&amp;diff=163239</id>
		<title>Szkoła Podstawowa im. Rodu Działyńskich w Bratianie</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Szko%C5%82a_Podstawowa_im._Rodu_Dzia%C5%82y%C5%84skich_w_Bratianie&amp;diff=163239"/>
		<updated>2026-09-24T13:41:16Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: Bratian: zatwierdzona zmiana nazwy gminy, kategorii i powiązanych odsyłaczy (decyzja 13.08; wykonanie 24.09.2026).&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;br /&gt;
{{Szkolnictwo infobox&lt;br /&gt;
|Nazwa_instytucji =  Szkoła Podstawowa im. Rodu Działyńskich w Bratianie przy Zespole Szkół&lt;br /&gt;
|Grafika          =  sp bratian.jpg&lt;br /&gt;
|Opis_grafiki     =  Budynek szkoły. Źródło: [https://zsbratian.edupage.org/ www.zsbratian.edupage.org]&lt;br /&gt;
|Data_założenia   =  przełom XIX i XX w.&lt;br /&gt;
|Poziom_szkoły    =  podstawowy&lt;br /&gt;
|Podtyp_szkoły    =  &lt;br /&gt;
|Profil           =  &lt;br /&gt;
|Adres            =  Bratian, ul. Szkolna 2, 13-300 Nowe Miasto Lubawskie&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039; Szkoła Podstawowa im. Rodu Działyńskich w Bratianie przy Zespole Szkół&#039;&#039;&#039; – szkoła podstawowa w [[Bratian |Bratianie]], [[Powiat nowomiejski |powiat nowomiejski]], [[Województwo warmińsko-mazurskie |województwo warmińsko-mazurskie]]. Obecnie funkcję dyrektora szkoły pełni [[Ewa Przybylska]].&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt; &amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Historia ==&lt;br /&gt;
Budynek szkoły w [[Bratian |Bratianie]] zbudowano na przełomie XIX i XX wieku. Pierwotnie mieściły się w nim cztery sale lekcyjne, kancelaria, pokój nauczycielski i mieszkanie dla kierownika szkoły. W okresie międzywojennym w placówce pracowało czterech nauczycieli, a uczyło się około 70 dzieci polskich i niemieckich. Po zakończeniu II wojny światowej liczba uczniów w szkole systematycznie rosła, a warunki lokalowe nie ulegały zmianie. Dopiero 1 września 1972 r. oddano do użytku lokal szkolny, w którym znajdowały się trzy sale lekcyjne, gabinet dyrektora, pokój nauczycielski oraz hol wykorzystywany do prowadzenia lekcji wychowania fizycznego. W listopadzie 2000 r. podjęto prace przy budowie sali gimnastycznej. Od roku szkolnego 1999/2000 szkoła funkcjonuje jako sześcioklasowa szkoła podstawowa.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Cele i zadania ==&lt;br /&gt;
Szkoła realizuje cele i zadania określone w ustawie o systemie oświaty z 7 września 1991 r.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Kadra pedagogiczna ==&lt;br /&gt;
Skład grona pedagogicznego w roku szkolnym 2013/14:&lt;br /&gt;
* dyrektor szkoły – [[Ewa Przybylska]]&lt;br /&gt;
* zastępca – Aldona Wieczerzycka&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Nauczyciele:&lt;br /&gt;
* Chechłowski Leszek – informatyka, technika&lt;br /&gt;
* Dąbrowski Maciej – wychowanie fizyczne, edukacja dla bezpieczeństwa&lt;br /&gt;
* Dąbrowska Monika – język angielski&lt;br /&gt;
* Dembińska Aurelia – pedagog szkolny&lt;br /&gt;
* Gawron Grażyna – edukacja wczesnoszkolna&lt;br /&gt;
* Harfelder Tomasz – wychowanie fizyczne&lt;br /&gt;
* Karbowska Barbara – religia&lt;br /&gt;
* Karkut Janusz – matematyka&lt;br /&gt;
* Kłosowska Marlena – edukacja wczesnoszkolna&lt;br /&gt;
* Kremska Anna – pedagog, nauczyciel świetlicy&lt;br /&gt;
* Lewandowska Katarzyna – oligofrenopedagog&lt;br /&gt;
* Lipska Dorota – logopeda, oligofrenopedagog, wychowanie fizyczne&lt;br /&gt;
* Marcinkowski Dariusz – historia&lt;br /&gt;
* Markuszewska Katarzyna – język angielski&lt;br /&gt;
* Mioskowska Gabriela – przyroda, edukacja ekologiczna, matematyka&lt;br /&gt;
* Obuchowska Grażyna – edukacja wczesnoszkolna&lt;br /&gt;
* Plitt Mariola – religia&lt;br /&gt;
* Połomska Julita – historia&lt;br /&gt;
* Przeradzka Maria – oligofrenopedagog&lt;br /&gt;
* Skubaja Ewa – język polski, oligofrenopedagog&lt;br /&gt;
* Tykałowska Grażyna – bibliotekarz&lt;br /&gt;
* Uliasz Katarzyna – edukacja wczesnoszkolna&lt;br /&gt;
* Wiechowska Gabriela – wychowanie do życia w rodzinie&lt;br /&gt;
* Wieczerzycka Aldona – matematyka, gimnastyka korekcyjna&lt;br /&gt;
* Wiśniewski Juliusz – wychowanie fizyczne&lt;br /&gt;
* Zatorska Anna – muzyka, plastyka&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Osiągnięcia ==&lt;br /&gt;
Szkoła zdobyła certyfikaty:&lt;br /&gt;
* &amp;quot;Rowerowa Szkoła&amp;quot;&lt;br /&gt;
* &amp;quot;Zielona Flaga&amp;quot;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Absolwenci ==&lt;br /&gt;
* [[Teresa Duszyńska]], prof. dr hab. Uniwersytetu Gdańskiego&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Bibliografia ==&lt;br /&gt;
[http://zsbratian.edupage.org/?, zsbratian.edupage.org] [22.12.2013]&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Szkolnictwo]] &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[kategoria: Szkoły podstawowe]] &lt;br /&gt;
[[Kategoria: Powiat nowomiejski]] &lt;br /&gt;
[[Kategoria: Bratian (gmina wiejska)]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria: 1801-1918]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria: 1990-]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Zwi%C4%85zek_Gmin_Regionu_Ostr%C3%B3dzko-I%C5%82awskiego_%22Czyste_%C5%9Arodowisko%22&amp;diff=163238</id>
		<title>Związek Gmin Regionu Ostródzko-Iławskiego &quot;Czyste Środowisko&quot;</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Zwi%C4%85zek_Gmin_Regionu_Ostr%C3%B3dzko-I%C5%82awskiego_%22Czyste_%C5%9Arodowisko%22&amp;diff=163238"/>
		<updated>2026-09-24T13:41:11Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: Bratian: zatwierdzona zmiana nazwy gminy, kategorii i powiązanych odsyłaczy (decyzja 13.08; wykonanie 24.09.2026).&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{Organizacje infobox  &lt;br /&gt;
 |Nazwa_organizacji             = Związek Gmin Regionu Ostródzko-Iławskiego &amp;quot;Czyste Środowisko&amp;quot;&lt;br /&gt;
 |logo				= Logo_Związku_Czyste_Środowisko.jpeg&lt;br /&gt;
 |opis_logo                     = Znak graficzny Związku Gmin Regionu Ostródzko-Iławskiego „Czyste Środowisko”&lt;br /&gt;
 |Przedmiot działalności    	= Gospodarka odpadami komunalnymi.	&lt;br /&gt;
 |Adres    			= ul. Wojska Polskiego 5, 14-100 Ostróda	&lt;br /&gt;
 |E-mail    			= zgczystesrodowisko@interia.pl	&lt;br /&gt;
 |Telefon    			= (89) 642 30 15	&lt;br /&gt;
 |Strona internetowa    	= [http://czystesrodowisko.eu/ czystesrodowisko.eu]&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039; Związek Gmin Regionu Ostródzko-Iławskiego &amp;quot;Czyste Środowisko&amp;quot;&#039;&#039;&#039; – podmiot powołany do wykonywania zadań publicznych. Posiada osobowość prawną. Organem stanowiącym i kontrolnym jest Zgromadzenie, na czele którego od 2013 r. stoi [[Czesław Najmowicz]]. Organem wykonawczym jest Zarząd kierowany przez [[Jan Leonowicz|Jana Leonowicza]].&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Informacje ogólne ==&lt;br /&gt;
Związek Gmin Regionu Ostródzko-Iławskiego &amp;quot;Czyste Środowisko&amp;quot; z siedzibą w Ostródzie został wpisany do Rejestru Związków Międzygminnych 19 grudnia 1995 r. Pierwszy statut ogłoszono w Dzienniku Urzędowym Województwa Olsztyńskiego nr 31 z 29 grudnia 1995 r. (poz. 332). Kolejne zmiany ogłaszane były w Dzienniku Urzędowym Województwa Olsztyńskiego 28 z 8 października 1997 r. (poz. 373) i Województwa Warmińsko-Mazurskiego nr 132 z 3 grudnia 2001 r. (poz. 1809), nr 140 z 3 września 2003 r. (poz. 1747) i z 20 marca 2013 r. (poz. 1267).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
W skład Związku wchodzi 19 gmin: [[Dąbrówno (gmina wiejska)|Dąbrówno]], [[Godkowo (gmina wiejska)|Godkowo]], [[Grunwald (gmina wiejska)|Grunwald]], [[Iława]] (miasto), [[Iława (gmina wiejska)|Iława]] (gmina wiejska), [[Jonkowo (gmina wiejska)|Jonkowo]], [[Kurzętnik (gmina wiejska)|Kurzętnik]], [[Lubawa (gmina wiejska)|Lubawa]], [[Łukta (gmina wiejska)|Łukta]], [[Olsztynek (gmina miejsko-wiejska)|Olsztynek]], [[Ostróda]] (miasto), [[Ostróda (gmina wiejska)|Ostróda]] (gmina wiejska), [[Małdyty (gmina wiejska)|Małdyty]], [[Miłakowo (gmina miejsko-wiejska)|Miłakowo]], [[Miłomłyn (gmina miejsko-wiejska)|Miłomłyn]], [[Morąg (gmina miejsko-wiejska)|Morąg]], [[Bratian (gmina wiejska)|Bratian]] (gmina wiejska), [[Nowe Miasto Lubawskie]] (miasto), [[Zalewo (gmina miejsko-wiejska)|Zalewo]]. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Związek wykonuje zadania publiczne w zakresie dotyczącym: &lt;br /&gt;
* gospodarki odpadami komunalnymi, w tym unieszkodliwiania odpadów komunalnych&lt;br /&gt;
* budowy i eksploatacji Zakładu Unieszkodliwiania Odpadów Komunalnych w Rudnie&lt;br /&gt;
* organizacji systemu logistycznego zbiórki odpadów&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Związek wykonuje zadania własne gmin zrzeszonych przekraczające ich możliwości organizacyjne i finansowe w zakresie dotyczącym wdrażania i koordynowania programów rozwoju ekologicznego, w tym: &lt;br /&gt;
* edukacji ekologicznej społeczeństwa&lt;br /&gt;
* ochrony ziemi i krajobrazu przed [[odpady komunalne|odpadami komunalnymi]] i [[odpady przemysłowe|przemysłowymi]]&lt;br /&gt;
* organizacji systemu selektywnej zbiórki odpadów na terenie działania Związku&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Związek realizuje zadania określone Statutem i przyjęte do realizacji uchwałami Zgromadzenia we wszystkich formach przewidzianych prawem, w szczególności w drodze: &lt;br /&gt;
*tworzenia przedsiębiorstw, zakładów, spółek i innych podmiotów gospodarczych i przystępowanie do nich&lt;br /&gt;
*prowadzenia własnej działalności informacyjnej i wydawniczej&lt;br /&gt;
*współpracy z innymi związkami międzygminnymi, stowarzyszeniami, organizacjami gospodarczymi, naukowymi i instytucjami zajmującymi się działalnością o podobnym charakterze&lt;br /&gt;
*pozyskiwania środków finansowych na realizację przedsięwzięć proekologicznych &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Związek reprezentuje interesy gmin-członków Związku w zakresie objętym przedmiotem jego działania.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Struktura organizacji ==&lt;br /&gt;
Organami Związku są Zgromadzenie Związku i Zarząd Związku.  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Zarząd Związku jest organem wykonawczym, który także reprezentuje Związek na zewnątrz. W jego skład wchodzą:&lt;br /&gt;
*Jan Leonowicz – przewodniczący Zarządu&lt;br /&gt;
*[[Tadeusz Sobierajski]] – zastępca przewodniczącego Zarządu&lt;br /&gt;
*[[Henryk Kacprzyk]] – członek Zarządu&lt;br /&gt;
*[[Włodzimierz Ptasznik]] – członek Zarządu&lt;br /&gt;
*[[Józef Blank]] – członek Zarządu&lt;br /&gt;
*[[Artur Wrochna]] – członek Zarządu&lt;br /&gt;
*[[Bogusław Fijas]] – członek Zarządu&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Na zaproszenie Przewodniczącego Zarządu w posiedzeniach biorą udział także:&lt;br /&gt;
* Czesław Najmowicz – przewodniczący Zgromadzenia Związku&lt;br /&gt;
*[[Krystyna Dobkiewicz]] – dyrektor biura Związku Gmin&lt;br /&gt;
*[[Leszek Rochowicz]] – prezes Spółki ZUOK Rudno&lt;br /&gt;
*[[Anna Wiktorowicz]] – inspektor&lt;br /&gt;
*[[Aneta Kurta]] – główny księgowy Związku&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Zgromadzenie Związku to organ stanowiący i kontrolny. W jego skład wchodzą wójtowie i burmistrzowie gmin należących do Związku. Za zgodą Rady gmina może być reprezentowana w Zgromadzeniu przez innego członka organu gminy.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Zgromadzenie Związku reprezentują:&lt;br /&gt;
*[[Czesław Najmowicz]] – przewodniczący Zgromadzenia Związku&lt;br /&gt;
*[[Zofia Stankiewicz]] – zastępca przewodniczącego Zgromadzenia Związku&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Dane kontaktowe ==&lt;br /&gt;
Związek Gmin Regionu Ostródzko-Iławskiego &amp;quot;Czyste Środowisko&amp;quot;&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
ul. Wojska Polskiego 5, 14-100 Ostróda&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
tel. (89) 642 30 15&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
e-mail: zgczystesrodowisko@interia.pl&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Bibliografia ==&lt;br /&gt;
[http://czystesrodowisko.eu/ Związek Gmin Regionu Ostródzko-Iławskiego &amp;quot;Czyste Środowisko&amp;quot;] [18.12.2013]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Statut Związku Gmin Regionu Ostródzko-Iławskiego &amp;quot;Czyste Środowisko&amp;quot; w Ostródzie.&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Kategoria:Gospodarka]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Związki komunalne]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Ostróda]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Powiat ostródzki]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Powiat elbląski]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Powiat iławski]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Powiat nowomiejski]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Powiat olsztyński]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria: 1990-]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Tomasz_Waruszewski&amp;diff=163237</id>
		<title>Tomasz Waruszewski</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Tomasz_Waruszewski&amp;diff=163237"/>
		<updated>2026-09-24T13:41:06Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: Bratian: zatwierdzona zmiana nazwy gminy, kategorii i powiązanych odsyłaczy (decyzja 13.08; wykonanie 24.09.2026).&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{Osoba polityk infobox&lt;br /&gt;
 |Imię i nazwisko           =Tomasz Waruszewski&lt;br /&gt;
 |grafika                   = waruszewski.jpg&lt;br /&gt;
 |podpis grafiki            = Tomasz Waruszewski, źródło: [http://www.goldenline.pl/tomasz-waruszewski/ goldenline.pl] [07.05.2014]&lt;br /&gt;
 |Data i miejsce urodzenia  = 31 stycznia 1976 r., Nowe Miasto Lubawskie&lt;br /&gt;
 |Stanowisko1               =Wójt Gminy Bratian&lt;br /&gt;
 |Okres urzędowania1        =2010–2014&lt;br /&gt;
 |Przynależność partyjna1   =&lt;br /&gt;
 |Stanowisko2               =&lt;br /&gt;
 |Okres urzędowania2        =2014–2018&lt;br /&gt;
 |Przynależność partyjna2   =&lt;br /&gt;
 |Stanowisko3               =&lt;br /&gt;
 |Okres urzędowania3        =2018-2024&lt;br /&gt;
 |Przynależność partyjna3   =&lt;br /&gt;
 |Stanowisko4               =&lt;br /&gt;
 |Okres urzędowania4        =2024-&lt;br /&gt;
 |Przynależność partyjna4   =&lt;br /&gt;
 |Stanowisko5               =&lt;br /&gt;
 |Okres urzędowania5        =&lt;br /&gt;
 |Przynależność partyjna5   =&lt;br /&gt;
 |Stanowisko6               =&lt;br /&gt;
 |Okres urzędowania6        =&lt;br /&gt;
 |Przynależność partyjna6   =&lt;br /&gt;
 |Stanowisko7               =&lt;br /&gt;
 |Okres urzędowania7        =&lt;br /&gt;
 |Przynależność partyjna7   =&lt;br /&gt;
 |Stanowisko8               =&lt;br /&gt;
 |Okres urzędowania8        =&lt;br /&gt;
 |Przynależność partyjna8   =&lt;br /&gt;
 |Stanowisko9               =&lt;br /&gt;
 |Okres urzędowania9        =&lt;br /&gt;
 |Przynależność partyjna9   =&lt;br /&gt;
 |Stanowisko10              =&lt;br /&gt;
 |Okres urzędowania10       =&lt;br /&gt;
 |Przynależność partyjna10  =&lt;br /&gt;
|Odznaczenia              =&lt;br /&gt;
 |Odznaczenia1              =&lt;br /&gt;
 |Odznaczenia2              =&lt;br /&gt;
 |Odznaczenia3              =&lt;br /&gt;
 |Odznaczenia4              =&lt;br /&gt;
 |Odznaczenia5              =&lt;br /&gt;
 |Odznaczenia6              =&lt;br /&gt;
 |Odznaczenia7              =&lt;br /&gt;
 |Odznaczenia8              =&lt;br /&gt;
 |Odznaczenia9              =&lt;br /&gt;
 |Odznaczenia10             =&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039; Tomasz Waruszewski &#039;&#039;&#039; (ur. 31 stycznia 1976 r.w [[Nowe Miasto Lubawskie|Nowym Mieście Lubawskim]]) – społecznik, samorządowiec, wójt [[Bratian (gmina wiejska)|gminy Bratian]] (do końca 2025 r. gminy Nowe Miasto Lubawskie).&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Plik:waruszewski4.jpg|thumb|right|290px|Tomasz Waruszewski &amp;lt;br&amp;gt; Źródło: [http://www.wfosigw.olsztyn.pl/index.php?art_id=31&amp;amp;type=aktualnosci&amp;amp;full=1802&amp;amp;sp=3 wfosigw.olsztyn.pl] [6.07.2014]&lt;br /&gt;
]]&lt;br /&gt;
== Życiorys ==&lt;br /&gt;
Przez 5 lat pracował w dziale ekspansji dużych sieci handlowych. W latach 1998–2002 był radnym gminy. Pracę zawodową łączy z działalnością społeczną. Jest członkiem zarządu [[Ochotnicza Straż Pożarna na Warmii i Mazurach|Ochotniczej Straży Pożarnej]] w [[Gwiździny|Gwiździnach]], prezesem [[Klub Piłkarski Wicher Gwiździny|Klubu Piłkarskiego Wicher Gwiździny]] i członkiem [[lkwim: Towarzystwo Miłośników Ziemi Nowomiejskiej|Towarzystwa Miłośników Ziemi Nowomiejskiej]]. Nie należy do żadnej partii politycznej. Po wyborach w 2010 r. objął urząd wójta gminy Nowe Miasto Lubawskie, a w 2014 r., 2018 r. i 2024 r. uzyskał reelekcję. Od 1 stycznia 2026 r., po zmianie nazwy gminy, pełni urząd wójta gminy Bratian.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Działalność społeczna i samorządowa ===&lt;br /&gt;
*Rada Gminy Nowe Miasto Lubawskie – radny (1998–2002)&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
*Związek [[Ochotnicza Straż Pożarna na Warmii i Mazurach|Ochotniczych Straży Pożarnych]] RP  w [[Gwiździny|Gwiździnach]] – członek zarządu &amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
*Towarzystwo Miłośników Ziemi Nowomiejskiej – członek &amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
*Klub Piłkarski Wicher Gwiździny – prezes&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
*wójt gminy Nowe Miasto Lubawskie (2010–2025), wójt gminy Bratian (od 2026 r.)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Zainteresowania ==&lt;br /&gt;
Tenis, narciarstwo, jogging&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Zobacz też ==&lt;br /&gt;
[http://gminanml.pl/ Urząd Gminy Nowe Miasto Lubawskie] [25.05.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Bibliografia ==&lt;br /&gt;
[http://kto.wm.pl/opis/1376,tomasz-waruszewski.html kto.wm.pl] [07.05.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Administracja i polityka|Waruszewski, Tomasz ]][[Kategoria: Administracja gminna|Waruszewski, Tomasz ]][[Kategoria:Samorządowcy]][[Kategoria:Wójtowie|Waruszewski, Tomasz ]][[Kategoria: Powiat nowomiejski|Waruszewski, Tomasz ]][[Kategoria: Bratian (gmina wiejska)|Waruszewski, Tomasz ]][[Kategoria: 1990-|Waruszewski, Tomasz ]]&amp;lt;br /&amp;gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Roman_Tr%C4%85pczy%C5%84ski&amp;diff=163236</id>
		<title>Roman Trąpczyński</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Roman_Tr%C4%85pczy%C5%84ski&amp;diff=163236"/>
		<updated>2026-09-24T13:41:01Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: Bratian: zatwierdzona zmiana nazwy gminy, kategorii i powiązanych odsyłaczy (decyzja 13.08; wykonanie 24.09.2026).&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{Osoba polityk infobox&lt;br /&gt;
 |Imię i nazwisko           =Roman Trąpczyński&lt;br /&gt;
 |grafika                   = Trąpczyński.jpg&lt;br /&gt;
 |podpis grafiki            = Źródło: [http://www.pomorska.pl/apps/pbcs.dll/article?AID=/99999999/OCENWLADZE5001/320963138 www.pomorska.pl] [08.05.2014]&lt;br /&gt;
 |Data i miejsce urodzenia  = 15 maja 1945 r., Pokrzydowo&lt;br /&gt;
 |Stanowisko1               =Naczelnik Miasta i Gminy Nowe Miasto Lubawskie&lt;br /&gt;
 |Okres urzędowania1        =1975–1990&lt;br /&gt;
 |Przynależność partyjna1   =&lt;br /&gt;
 |Stanowisko2               =Wójt Gminy Nowe Miasto Lubawskie&lt;br /&gt;
 |Okres urzędowania2        =1990–2002&lt;br /&gt;
 |Przynależność partyjna2   =&lt;br /&gt;
 |Stanowisko3               =&lt;br /&gt;
 |Okres urzędowania3        =2002–2006&lt;br /&gt;
 |Przynależność partyjna3   =&lt;br /&gt;
 |Stanowisko4               = &lt;br /&gt;
 |Okres urzędowania4        =2006–2010&lt;br /&gt;
 |Przynależność partyjna4   =&lt;br /&gt;
 |Stanowisko5               =&lt;br /&gt;
 |Okres urzędowania5        =&lt;br /&gt;
 |Przynależność partyjna5   =&lt;br /&gt;
 |Stanowisko6               =&lt;br /&gt;
 |Okres urzędowania6        =&lt;br /&gt;
 |Przynależność partyjna6   =&lt;br /&gt;
 |Stanowisko7               =&lt;br /&gt;
 |Okres urzędowania7        =&lt;br /&gt;
 |Przynależność partyjna7   =&lt;br /&gt;
 |Stanowisko8               =&lt;br /&gt;
 |Okres urzędowania8        =&lt;br /&gt;
 |Przynależność partyjna8   =&lt;br /&gt;
 |Stanowisko9               =&lt;br /&gt;
 |Okres urzędowania9        =&lt;br /&gt;
 |Przynależność partyjna9   =&lt;br /&gt;
 |Stanowisko10              =&lt;br /&gt;
 |Okres urzędowania10       =&lt;br /&gt;
|Przynależność partyjna10  =&lt;br /&gt;
 |Odznaczenia               = Odznaczenia&lt;br /&gt;
 |Odznaczenia1              =Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski&lt;br /&gt;
 |Odznaczenia2              =Złoty Krzyż Zasługi&lt;br /&gt;
 |Odznaczenia3              =Srebrny Krzyż Zasługi&lt;br /&gt;
 |Odznaczenia4              =Brązowy Krzyż Zasługi&lt;br /&gt;
 |Odznaczenia5              =&lt;br /&gt;
 |Odznaczenia6              =&lt;br /&gt;
 |Odznaczenia7              =&lt;br /&gt;
 |Odznaczenia8              =&lt;br /&gt;
 |Odznaczenia9              =&lt;br /&gt;
 |Odznaczenia10             =&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039; Roman Trąpczyński &#039;&#039;&#039; (ur.15 maja 1945 r. w Pokrzydowie) – samorządowiec, społecznik, wieloletni wójt [[Bratian (gmina wiejska)|gminy Nowe Miasto Lubawskie]] (od 2026 r. gmina Bratian).&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Życiorys ==&lt;br /&gt;
Roman Trąpczyński ukończył Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Całe swoje życie poświęcił pracy na rzecz społeczności lokalnej, działając najpierw w administracji terytorialnej, a po reformach w jednostkach samorządowych. Od 1975 r. pełnił funkcję gospodarza gminy Nowe Miasto Lubawskie, najpierw jako naczelnik miasta i gminy, a później jako wójt. Liczne inicjatywy oraz umiejętność zawierania kompromisu pozwoliły mu podejmować decyzje, które uwzględniały zarówno interes jednostki, jak i dobro gminy. Wójt darzony jest przez mieszkańców gminy wielkim szacunkiem, czego odzwierciedleniem były zwycięstwa w dwóch kolejnych bezpośrednich wyborach wójtów, burmistrzów i prezydentów miast w latach 2002 i 2006. W 2007 r. startował w wyborach parlamentarnych z listy [[Polskie Stronnictwo Ludowe na Warmii i Mazurach|Polskiego Stronnictwa Ludowego]].&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Trąpczyński zrealizował wiele zadań służących poprawie życia mieszkańców. Należy do nich budowa sieci wodociągowej na znacznym obszarze gminy, zapoczątkowanie budowy sieci kanalizacyjnej w [[Mszanowo|Mszanowie]], budowa i rozbudowa 5 szkół podstawowych, trzech sal gimnastycznych i rozpoczęcie budowy szóstej szkoły wraz z salą gimnastyczną, utworzenie Gminnego Centrum Kultury, utworzenie Gminnej Biblioteki Publicznej w Nowym Mieście Lubawskim i czterech jej filii, modernizacja wielu świetlic wiejskich, utworzenie sześciu boisk sportowych oraz stałe wsparcie dla działających przy nich drużyn.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Szkoła i wykształcenie ===&lt;br /&gt;
Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Wydział Prawa i Administracji&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== Działalność społeczna i samorządowa ===&lt;br /&gt;
*Komitet Rozbudowy [[Szpital Powiatowy w Nowym Mieście Lubawskim|Szpitala w Nowym Mieście Lubawskim]] – członek zarządu &lt;br /&gt;
*Związek [[Ochotnicza Straż Pożarna na Warmii i Mazurach|Ochotniczych Straży Pożarnych]] RP, Oddział Powiatowy w  Nowym Mieście Lubawskim – prezes zarządu (od 2011 r.) &amp;lt;ref&amp;gt;[http://www.zosprp.olsztyn.pl/news,147,266, Związek Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej, &#039;&#039;III Zjazd Zarządu Oddziału Powiatowego ZOSP RP w Nowym Mieście Lubawskim&#039;&#039;] [08.05.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
*naczelnik miasta i gminy Nowe Miasto Lubawskie (1975–1990)&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
*wójt gminy Nowe Miasto Lubawskie (1990–2002)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Odznaczenia i wyróżnienia ===&lt;br /&gt;
*Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski&lt;br /&gt;
*Złoty Krzyż Zasługi&lt;br /&gt;
*Srebrny Krzyż Zasługi&lt;br /&gt;
*Brązowy Krzyż Zasługi&lt;br /&gt;
*Medal &amp;quot;Zasłużony dla Rolnictwa&amp;quot;&lt;br /&gt;
*Złoty Medal za Długoletnią Służbę (2010)&lt;br /&gt;
*Honorowy Obywatel Gminy Nowe Miasto Lubawskie (2010)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Zainteresowania ==&lt;br /&gt;
Piłka nożna.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Przypisy}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;references/&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Bibliografia ==&lt;br /&gt;
[http://gminanml.pl/honorowy-obywatel.html Urząd Gminy Nowe Miasto Lubawskie, &#039;&#039;Honorowy obywatel&#039;&#039;] [08.05.2014]&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Administracja i polityka|Trąpczyński, Roman ]][[Kategoria: Administracja gminna|Trąpczyński, Roman ]][[Kategoria:Samorządowcy]][[Kategoria:Wójtowie|Trąpczyński, Roman ]][[Kategoria: Bratian (gmina wiejska)|Trąpczyński, Roman ]][[Kategoria: 1945-1989|Trąpczyński, Roman ]][[Kategoria: 1990-|Trąpczyński, Roman ]]&amp;lt;br /&amp;gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Szko%C5%82a_Podstawowa_im._Janusza_Korczaka_w_Tylicach&amp;diff=163235</id>
		<title>Szkoła Podstawowa im. Janusza Korczaka w Tylicach</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Szko%C5%82a_Podstawowa_im._Janusza_Korczaka_w_Tylicach&amp;diff=163235"/>
		<updated>2026-09-24T13:40:56Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: Bratian: zatwierdzona zmiana nazwy gminy, kategorii i powiązanych odsyłaczy (decyzja 13.08; wykonanie 24.09.2026).&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{Szkolnictwo infobox&lt;br /&gt;
|Nazwa_instytucji =  &#039;&#039;&#039;Szkoła Podstawowa im. Janusza Korczaka w Tylicach&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
|Grafika          =  sp tylice.jpg&lt;br /&gt;
|Opis_grafiki     =  Budynek szkoły. Źródło: [http://sptylice.edupage.org/about/?subpage=7&amp;amp; www.sptylice.edupage.org], 22.12.2013.&lt;br /&gt;
|Data_założenia   =  XVII w.&lt;br /&gt;
|Poziom_szkoły    =  podstawowy&lt;br /&gt;
|Podtyp_szkoły    =  &lt;br /&gt;
|Profil           =  &lt;br /&gt;
|Adres            =  Tylice 39, 13-300 Nowe Miasto Lubawskie &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Szkoła Podstawowa im. Janusza Korczaka w Tylicach&#039;&#039;&#039; – szkoła podstawowa w [[Tylice |Tylicach]] w [[powiat nowomiejski |powiecie nowomiejskim]] w [[województwo warmińsko-mazurskie |województwie warmińsko-mazurskim]]. Obecnie funkcję dyrektora szkoły pełni [[Jolanta Kowalewska]]. &amp;lt;br/&amp;gt; &amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Historia ==&lt;br /&gt;
Historia Szkoły w [[Tylice |Tylicach]] sięga XVII w. Szkoła powstała z inicjatywy Kościoła, w celu przeciwdziałania reformacji. Funkcjonowała krótko. Swoją działalność wznowiła w 1819 r. Pracowało w niej dwóch katolickich nauczycieli. Około 1848 r. wzniesiono budynek szkolny z jedną salą lekcyjną, a od 1877 r. na potrzeby szkoły wynajęto drugą salę lekcyjną. W 1879 r. w jednej klasie uczyło się 46 uczniów, a w drugiej – 34. W latach 1906–1907 w szkole odbył się strajk, który trwał dwa miesiące i w którym uczestniczyło 60 dzieci. Nauczyciele niemieccy przełamali jednak opór strajkujących. Na początku 1920 r. stanowisko kierownika szkoły objął [[Walenty Armknecht]]. W 1928 r. trzech nauczycieli katolickich nauczało 109 dzieci. W 1939 r. szkoła znów stała się areną germanizacji. Po wojnie naukę w szkole rozpoczęto 17 lutego 1945 r. Pierwszym kierownikiem i nauczycielem został [[Bernard Krajnik]], który zorganizował naukę dla 116 dzieci w czterech klasach. W latach 1946–1950 szkoła w [[Tylice |Tylicach]] znalazła się w granicach administracyjnych województwa pomorskiego (później miejscowość włączona została do województwa bydgoskiego). Od 8 stycznia 1946 r. nauka odbywała się w sześciu oddziałach. W 1948 r. na skutek reformy strukturalnej placówka zyskała status jedenastoletniej szkoły stopnia podstawowego. W roku szkolnym 1949/1950 podniesiono stopień organizacyjny szkoły o jeden oddział. W wyniku przeprowadzonej reformy administracyjnej 6 lipca 1950 r. ziemie [[powiat nowomiejski|powiatu nowomiejskiego]] zostały włączone do [[województwo olsztyńskie |województwa olsztyńskiego]]. W roku szkolnym 1974/1975 obniżono stopień organizacyjny szkoły do sześciu klas. W 1975 r. szkoła znalazła się w granicach nowo utworzonego województwa toruńskiego.&lt;br /&gt;
W roku szkolnym 1984/1985 podniesiono stopień organizacyjny szkoły do ośmiu klas. W roku szkolnym 1988/1989 podjęto decyzję o rozbudowie szkoły. Dobudowaną część oddano do użytku 2 marca 1993 r. Uroczyste otwarcie boiska sportowego nastąpiło 20 września 1998 r. W kolejnych latach zmodernizowano bazę szkoły.  &lt;br /&gt;
W 1999 r. szkoła znalazła się w granicach [[województwo warmińsko-mazurskie |województwa warmińsko-mazurskiego]]. Od roku szkolnego 1999/2000 placówka stała się sześcioklasową szkołą podstawową.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Kadra pedagogiczna ==&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Kierownicy i dyrektorzy Szkoły Podstawowej w Tylicach w latach 1945–2014:&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Bernard Krajnik (1945–1969)&lt;br /&gt;
* Zygmunt Zieliński (1969–1976)&lt;br /&gt;
* Helena Reńska (1976–1990)&lt;br /&gt;
* Eugenia Gołębiowska (1990–1994)  &lt;br /&gt;
* Andrzej Nadolski (1994–2002)&lt;br /&gt;
* [[Jolanta Kowalewska]] (od 2002)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Kadra pedagogiczna w roku szkolnym 2013/2014:&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
* Anna Falkowska   &lt;br /&gt;
* Anna Karczewska   &lt;br /&gt;
* Jolanta Kowalewska   &lt;br /&gt;
* Edyta Kozłowska-Lange   &lt;br /&gt;
* Danuta Lendzion-Komar   &lt;br /&gt;
* Ewelina Leśniewska   &lt;br /&gt;
* Marek Lubieniecki   &lt;br /&gt;
* Maria Pichalska   &lt;br /&gt;
* Maria Przeradzka   &lt;br /&gt;
* Elżbieta Przybyławska   &lt;br /&gt;
* Beata Turulska   &lt;br /&gt;
* Ewa Wodara   &lt;br /&gt;
* Grażyna Zagórska &amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Osiągnięcia ==&lt;br /&gt;
Uczniowie odnoszą sukcesy w różnych konkursach, np.: &lt;br /&gt;
* przedmiotowych: 7 grudnia 2013 r. w [[Liceum Ogólnokształcące im. C.K. Norwida w Nowym Mieście Lubawskim |Liceum Ogólnokształcącym im. C. K. Norwida w Nowym Mieście Lubawskim]] odbyła się XXII Rejonowa Olimpiada Promocji Zdrowia i Zdrowego Stylu Życia, w której Kinga Kamińska, uczennica klasy V, zajęła II miejsce w kategorii szkół podstawowych,&lt;br /&gt;
* zawodach sportowych: Puchar Wójta Gminy [[Nowe Miasto Lubawskie]] w I Wojewódzkim Turnieju; Puchar Burmistrza Miasta [[Barczewo]] w Wojewódzkim Halowym Turnieju Baseballu. &amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Ciekawostki ==&lt;br /&gt;
Tradycją szkoły stały się spotkania dla seniorów. W 2013 r. szkoła gościła najstarszych mieszkańców miejscowości oraz seniorów rodzin uczniów z [[Pacółtowo (gmina Bratian)|Pacółtowa]]. &lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Bibliografia ==&lt;br /&gt;
Radziszewska Maria Jolanta, &#039;&#039;Nauczyciele szkół powszechnych i podstawowych na Warmii i Mazurach (1945–1956)&#039;&#039;, Kraków 2011. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[http://sptylice.edupage.org/ Szkoła Podstawowa im. Janusza Korczaka w Tylicach], 22.12.2013.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Powiat nowomiejski]] &lt;br /&gt;
[[Kategoria: Bratian (gmina wiejska)]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Szkoły podstawowe]] &lt;br /&gt;
[[Kategoria: 1601-1700]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria: 1990-]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Dariusz_Karol_Grabowski&amp;diff=163234</id>
		<title>Dariusz Karol Grabowski</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Dariusz_Karol_Grabowski&amp;diff=163234"/>
		<updated>2026-09-24T13:40:50Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: Bratian: zatwierdzona zmiana nazwy gminy, kategorii i powiązanych odsyłaczy (decyzja 13.08; wykonanie 24.09.2026).&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{Biogram infobox&lt;br /&gt;
 |imię i nazwisko      = Dariusz Karol Grabowski&lt;br /&gt;
 |imię i nazwisko org  =&lt;br /&gt;
 |pseudonim            =&lt;br /&gt;
 |grafika              = &lt;br /&gt;
 |opis grafiki         = &lt;br /&gt;
 |podpis               =&lt;br /&gt;
 |data urodzenia       = 8 lipca 1985 r.&lt;br /&gt;
 |miejsce urodzenia    = Nowe Miasto Lubawskie&lt;br /&gt;
 |imię przy narodzeniu =&lt;br /&gt;
 |data śmierci         = &lt;br /&gt;
 |miejsce śmierci      = &lt;br /&gt;
 |przyczyna śmierci    =&lt;br /&gt;
 |miejsce spoczynku    =&lt;br /&gt;
 |zawód                = biegacz długodystansowy&lt;br /&gt;
 |odznaczenia          =&lt;br /&gt;
 |commons              = &lt;br /&gt;
 |wikiźródła           = &lt;br /&gt;
 |wikicytaty           = &lt;br /&gt;
 |www                  =&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Dariusz Grabowski&#039;&#039;&#039; - (ur. 8 Lipca 1985 r. w [[Nowe Miasto Lubawskie|Nowym Mieście Lubawskim]]). Biegacz długodystansowy. Mieszka w [[Bratian|Bratianie]]. Zawodnik Lks Lubawa od lutego 2017 r.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Działalność sportowa==&lt;br /&gt;
Dariusz Grabowski na swoim koncie ma już biegi na 65 km, 70km, 103 km oraz bieg 24 godzinny. Ponadto startuje w zawodach ulicznych na dystansach 5, 10, 21 oraz 42 km. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Biega od Grudnia 2014 roku. Debiut Biegowy - Bieg Papiernika w Kwidzyniu na dystansie 10 km i czas ok. 55 minut. Po zaledwie 4 miesiącach treningu odbył bieg na dystansie maratońskim - Maraton Solidarności Gdańsk, Gdynia, Sopot (2015). Ukończył go z wynikiem 4 godziny 2 minuty. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Debiut na Ultramaratonie również odbył się w Trójmieście na dystansie 65 km w TUT zima - czas uzyskany w roku 2016 to 9 godzin 12 minut. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Nagrody i odznaczenia==&lt;br /&gt;
W 2016 roku zdobył Nagrode Najpopularniejszego Sportowca Powiatu Nowomiejskiego z Rąk czytelników Gazety Nowomiejskiej.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===Starty===&lt;br /&gt;
#5 km : 21 minut ( IPB Nocny Bieg o Puchar Eugeniusza Jaremko Iława 2016 )&lt;br /&gt;
#10 km : 47 minut Kogucia Dycha ( Kurzętnik 2016 )&lt;br /&gt;
#21 km : 1 godzina 44 minuty ( Półmaraton Gdańsk 2015 )&lt;br /&gt;
#42 km : 3 godziny 50 minut ( Orlen Maraton Warszawa 2016 r)&lt;br /&gt;
#65 km : 9 godzin 12 minut ( Ultramaraton TUT Trójmiasto 2016 )&lt;br /&gt;
#70 km 9 godzin 12 minut ( Ultramazury Stare Jabłonki 2016 )[[Plik:&lt;br /&gt;
#Bieg 24 godzinny : 112 KM ( Mistrzostwa Polski Kraków 2016 68 miejsce )&lt;br /&gt;
#103 km : 14 godzin 50 minut ( Ultramaraton Zielona góra 2017 )&lt;br /&gt;
#120 km - 10 (Mistrzostwa Polski w Biegu 24h Łódź 2017 18 miejsce )&lt;br /&gt;
#Bieg 48 godzinny 154,5 km ( Mistrzostwa Czech Kladno 2017 30 miejsce )&lt;br /&gt;
#Bieg 7 Dolin wrzesień 2017 Ultra 64 km - 11 godzin 27 minut&lt;br /&gt;
- Bieg  6  dniowy Ultramraton Ateny ( 6 miejsce 256 km  )&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Biografia==&lt;br /&gt;
#Zamieszczone przez Dariusza Grabowskiego.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Category:Sport|Grabowski,Dariusz Karol]]&lt;br /&gt;
[[Category:Bratian (gmina wiejska)|Grabowski,Dariusz Karol]]&lt;br /&gt;
[[Category:Powiat nowomiejski|Grabowski,Dariusz Karol]]&lt;br /&gt;
[[Category:1990-|Grabowski,Dariusz Karol]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Irena_Olszak&amp;diff=163233</id>
		<title>Irena Olszak</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Irena_Olszak&amp;diff=163233"/>
		<updated>2026-09-24T13:40:45Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: Bratian: zatwierdzona zmiana nazwy gminy, kategorii i powiązanych odsyłaczy (decyzja 13.08; wykonanie 24.09.2026).&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{Biogram infobox&lt;br /&gt;
 |imię i nazwisko      = Irena Olszak&lt;br /&gt;
 |imię i nazwisko org  =&lt;br /&gt;
 |pseudonim            =&lt;br /&gt;
 |grafika              = irena olszak.jpg&lt;br /&gt;
 |opis grafiki         = Źródło: Archiwum rodzinne &lt;br /&gt;
 |podpis               =&lt;br /&gt;
 |data urodzenia       = 11 czerwca 1945 r.&lt;br /&gt;
 |miejsce urodzenia    = Gwiździny k. Nowego Miasta Lubawskiego&lt;br /&gt;
 |imię przy narodzeniu =&lt;br /&gt;
 |data śmierci         = &lt;br /&gt;
 |miejsce śmierci      = &lt;br /&gt;
 |przyczyna śmierci    =&lt;br /&gt;
 |miejsce spoczynku    =&lt;br /&gt;
 |zawód                = nauczycielka, działaczka młodzieżowa i społeczna&lt;br /&gt;
 |odznaczenia          =&lt;br /&gt;
 |commons              = &lt;br /&gt;
 |wikiźródła           = &lt;br /&gt;
 |wikicytaty           = &lt;br /&gt;
 |www                  =&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
[[image:irena olszak2.jpg|thumb|right|290px|Irena Olszak z mężem Janem.&amp;lt;br&amp;gt;Źródło: Archiwum rodzinne]]&lt;br /&gt;
(1945 - ) - nauczycielka, działaczka młodzieżowa i społeczna.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Biografia i działalność zawodowa ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Urodziła się 11 czerwca 1945 r. w [[Gwiździny|Gwiździnach]], [[powiat nowomiejski]], w rodzinie inteligenckiej.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Jest absolwentką:&lt;br /&gt;
*Technikum  Rachunkowości Rolnej w Karolewie (1965);&lt;br /&gt;
*[[Akademia Rolniczo-Techniczna w Olsztynie|Akademii Rolniczo-Technicznej w Olsztynie]], Wydział Rolniczy (1975), dyplom inżyniera, &lt;br /&gt;
*Instytutu Oświaty Rolniczej (1980), dyplom magistra pedagogiki rolniczej;&lt;br /&gt;
*Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, Wydział Rolniczy, studia podyplomowe z produkcji roślinnej (1994 r.).&lt;br /&gt;
*W latach 1994-2004  odbyła też szereg  kursów zawodowych  związanych z  transformacją gospodarczą i aktualizacją  wiedzy z zakresu nauczanych przez nią przedmiotów. Zdała egzamin na II stopień nauczycielskiej  specjalizacji zawodowej (1987).  Posiada uprawnienia egzaminatora w komisjach egzaminu dojrzałości (2005).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pracę zawodową rozpoczęła bezpośrednio po maturze. Po roku pracy (1965-1966) na stanowisku księgowej w Stacji Hodowli Roślin w Szyldaku, powiat ostródzki, związała się z oświatą rolniczą. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Była nauczycielką w:  &lt;br /&gt;
*[[Zespół Szkół Rolniczych im. Biskupa Ignacego Błażeja Krasickiego w Smolajnach|Zasadniczej Szkole Rachunkowości Rolnej w Smolajnach]] (1966-1967);&lt;br /&gt;
*Zasadniczej Szkole i Technikum Rachunkowości Rolnej, a następie Zespole Szkół Rolniczych w Tuławkach (1967-2000);&lt;br /&gt;
*[[Zespół Szkół Rolniczych im. Biskupa Ignacego Błażeja Krasickiego w Smolajnach|Zespole Szkół Rolniczych w Smolajnach]] (2000-2003).  &lt;br /&gt;
        &lt;br /&gt;
Dzięki ustawicznemu dokształcaniu przekazywała młodzieży najnowszą wiedzę z nauczanych przez nią przedmiotów w nieszablonowy sposób. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Była nauczycielką lubianą i cenioną przez młodzież. Wielu z jej wychowanków utrzymuje z nią kontakt, a po blisko 50 latach nadal jest zapraszana na spotkania koleżeńskie organizowane przez jej uczennice. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Działalność społeczna ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Już w szkole średniej była aktywną działaczką organizacji młodzieżowych.  W  ZHP pełniła funkcję drużynowej, a następnie przewodniczyła szkolnej organizacji Związku Młodzieży Wiejskiej.&lt;br /&gt;
Będąc nauczycielką pełniła zwykle w szkole obowiązki opiekunki szkolnej organizacji ZMW. Inspirowała  i wspomagała różne, służące młodzieży i środowisku wiejskiemu, atrakcyjne formy działania tej organizacji, jak np. organizowane i prowadzone przez szereg lat obozy wędrowne &amp;quot;Szlakiem wiedzy i przygód&amp;quot;, czy urządzania placów zabaw dla wiejskich dzieci.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Była i nadal jest aktywna na różnych płaszczyznach działalności społecznej. Działała  m.in. w Związku  Nauczycielstwa Polskiego, w wiejskim  samorządzie terytorialnym,  brała  udział w szkoleniach rolników i innych pracach na rzecz środowiska wiejskiego. Uczestniczy  w działaniach   Stowarzyszenia Absolwentów UWM, w Warmińsko-Mazurskim Forum  Kobiet (jest obecnie  wiceprzewodniczącą),  w Stowarzyszeniu &amp;quot;Amazonki &amp;quot;.  Aktualnie pełni też  funkcję  ławnika Sądu Okręgowego w Olsztynie. Jest słuchaczką  Uniwersytetu III Wieku. Pasjonuje się muzyką i teatrem, operą i operetką.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Odznaczenia==&lt;br /&gt;
*Honorowa  Srebrna (1968) i Złota (1970) Odznaka ZMW;&lt;br /&gt;
*Złoty Krzyż Zasługi (1985);&lt;br /&gt;
*Złota Odznaka  ZNP (1987);&lt;br /&gt;
*Honorowa Odznaka Zasłużonym dla ZMW (1987);&lt;br /&gt;
*Medal  Komisji Edukacji Narodowej (1988);&lt;br /&gt;
*Złota Honorowa Odznaka Zasłużonym  dla Warmii i Mazur (1998);&lt;br /&gt;
*Medal Ignacego Solarza (2012)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Bibliografia==&lt;br /&gt;
#Alicja Kicowska, Nauczyciele Szkół Rolniczych na Warmii i Mazurach (1945-1989) Olsztyn 2009, s. 140-141.&lt;br /&gt;
#Słownik biograficzny polskiego ruchu młodowiejskiego, 2009, tom I, s. 283-285.&lt;br /&gt;
#Praca zbiorowa: Karolewo wczoraj i dziś, Karolewo, 1997, s.59.  &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
Hasło opracowali  [[Michał Otton Bukowski]]  i [[Apolinary Zapisek ]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Category:1945-1989|Olszak,Irena]]&lt;br /&gt;
[[Category:1990-|Olszak,Irena]]&lt;br /&gt;
[[Category:Bratian (gmina wiejska)|Olszak,Irena]]&lt;br /&gt;
[[Category:Powiat nowomiejski|Olszak,Irena]]&lt;br /&gt;
[[Category:Nauczyciele i dyrektorzy placówek oświatowych|Olszak,Irena]]&lt;br /&gt;
[[Category:Działacze społeczni|Olszak,Irena]]&lt;br /&gt;
[[Category:Ludzie oświaty|Olszak,Irena]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Monika_Pietkiewicz&amp;diff=163232</id>
		<title>Monika Pietkiewicz</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Monika_Pietkiewicz&amp;diff=163232"/>
		<updated>2026-09-24T13:40:38Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: Bratian: zatwierdzona zmiana nazwy gminy, kategorii i powiązanych odsyłaczy (decyzja 13.08; wykonanie 24.09.2026).&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{Ludzie sportu infobox&lt;br /&gt;
 |nazwa                   = Monika Pietkiewicz&lt;br /&gt;
 |grafika                 = Pietkiewicz_Monika.jpeg&lt;br /&gt;
 |podpis grafiki          = Źródło: [http://sportowetempo.pl/inne/artykul/28411_Mistrzowie_Polski_urodzili_sie_w_Chinach www.sportowetempo.pl]&lt;br /&gt;
 |Imię i Nazwisko         = Monika Pietkiewicz&lt;br /&gt;
 |Data i miejsce urodzenia = &lt;br /&gt;
 |Data śmierci = &lt;br /&gt;
 |Dyscyplina               = tenis stołowy&lt;br /&gt;
 |Największy sukces        = wielokrotna medalistka mistrzostw Polski&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Monika Pietkiewicz&#039;&#039;&#039; (ur. 29 stycznia 1983 r. w Warszawie) – wielokrotna medalistka mistrzostw Polski, reprezentantka Polski.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
==Przebieg kariery sportowej==&lt;br /&gt;
Karierę rozpoczynała [[Szkoła Podstawowa w Gryźlinach|Szkole Podstawowej]] w [[Gryźliny|Gryźlinach]]. Szkolił ją ojciec, znany trener tej dyscypliny – [[Zbigniew Pietkiewicz]]. Od początku odnosiła sukcesy w turniejach młodzieżowych, stała się podporą drużyny ligowej [[LUKS Stawiguda]], która z powodzeniem występowała w ekstraklasie i Pucharze Polski. Jej niewątpliwy talent zaowocował lukratywnym transferem do najlepszego klubu kobiecej ekstraklasy KTS Tarnobrzeg, gdzie występowała przez dwa sezony. Następne dwa lata spędziła w Niemczech w ośrodku w Düesseldorfie, grając również w rozgrywkach Bundesligi. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Powróciła do kraju i do dziś występuje w drużynie [[LUKS Warmia Lidzbark Warmiński]], gdzie trenerem jest [[Zbigniew Pietkiewicz|Zbigniew Pietkiewicz]]. Zdobyła kwalifikacje instruktora tenisa stołowego i szkoli młodzież w [[Lidzbark Warmiński|Lidzbarku Warmińskim]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Osiągnięcia sportowe==&lt;br /&gt;
Jest brązową medalistką mistrzostw Europy kadetek w grze podwójnej, wielokrotną medalistką mistrzostw Polski (m.in. złoto w grze mieszanej z Lucjanem Błaszczykiem, czterokrotne srebro w grze pojedynczej), uczestniczką mistrzostw świata: Osaka 2001, Paryż 2003, Guangzhou 2008, Paryż 2013. W kadrze Polski jest od kilkunastu lat. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Osiągnięcia w mistrzostwach Polski:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;2004 rok&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*wicemistrzyni Polski w singlu – Kraków&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;2006 rok&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*wicemistrzostwo Polski seniorek w singlu – Zawiercie&lt;br /&gt;
*brązowy medal mistrzostw Polski seniorek w parze z Katarzyną Gieryń – Zawiercie &lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;2007 rok&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*złota medalistka mistrzostw Polski w deblu w parze z Xu Jie – Rzeszów &lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;2009 rok&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*złota medalistka mistrzostw Polski w mikście w parze z Filipem Szymańskim &lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;2010 rok&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*brązowa medalistka mistrzostw Polski w deblu w parze z Antoniną Szymańską – Sosnowiec &lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;2011 rok&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*brązowa medalistka mistrzostw Polski Seniorek w singlu i brązowa w deblu w parze z Darią Јuczakowską – Białystok &lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;2012 rok&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*srebrna medalistka mistrzostw Polski Seniorek w singlu i brązowa w deblu w parze z Antoniną Szymańską – Wieliczka &lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;2013 rok&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*srebrna medalistka mistrzostw Polski seniorek w singlu i srebrna w deblu w parze z Antoniną Szymańską – [[Ostróda]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Bibliografia==&lt;br /&gt;
[http://www.przegladsportowy.pl/inne-dyscypliny/tenis-stolowy,monika-pietkiewicz,artykul,160146,1,857.html przegladsportowy.pl] [23.11.2014] &amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://www.sportowefakty.pl/tenis-stolowy/monika-pietkiewicz sportowefakty.pl] [23.11.2014] &amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://www.pzts.pl/aktualnosci-z-wojewodztw/warminsko-mazurskie-monika-pietkiewicz-i-szymon-malicki-wygrali-iii-wtk-seniorow pzts.pl] [23.11.2014] &amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://www.pingpong.com.pl/news/10153/oboz-tenisa-stolowego-w-lidzbarku-warminskim pingpong.com.pl] [23.11.2014] &amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://www.pingpong.com.pl/tag/monika-pietkiewicz pingpong.com.pl] [23.11.2014] &amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://sport.wp.pl/query,monika%20pietkiewicz,tag.html?ticaid=113465 sport.pl] [23.11.2014] &amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Kategoria:Sport|Pietkiewicz, Monika]][[Kategoria:Zawodnicy|Pietkiewicz, Monika]][[Kategoria:Mistrzowie sportu|Pietkiewicz, Monika]] [[Kategoria: 1990-|Pietkiewicz, Monika]] [[Kategoria: Bratian (gmina wiejska)|Pietkiewicz, Monika]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Natura_2000_Dolina_Kakaju&amp;diff=163231</id>
		<title>Natura 2000 Dolina Kakaju</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Natura_2000_Dolina_Kakaju&amp;diff=163231"/>
		<updated>2026-09-24T13:40:33Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: Bratian: zatwierdzona zmiana nazwy gminy, kategorii i powiązanych odsyłaczy (decyzja 13.08; wykonanie 24.09.2026).&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{EWiM Natura2000WersjaRozszerzona infobox&lt;br /&gt;
 |nazwa obszaru       = Obszar Natura 2000 Dolina Kakaju&lt;br /&gt;
 |zdjecie             = &lt;br /&gt;
 |podpis zdjecia      = &lt;br /&gt;
 |typ obszaru         = Obszar &amp;quot;siedliskowy&amp;quot; – przyszły specjalny obszar ochrony siedlisk (SOOS)&lt;br /&gt;
 |kod                 = PLH280036&lt;br /&gt;
 |powierzchnia        = 122,77&lt;br /&gt;
 |kod mapy            = PL-WN&lt;br /&gt;
 |stopniN             = 53&lt;br /&gt;
 |minutN              = 28&lt;br /&gt;
 |sekundN             = 54.48&lt;br /&gt;
 |stopniE             = 19&lt;br /&gt;
 |minutE              = 26&lt;br /&gt;
 |sekundE             = 45.96	&lt;br /&gt;
 |status obszaru      = Obszar o  Znaczeniu dla Wspólnoty (OZW) – zatwierdzony decyzją Komisji Europejskiej (2011 r.)&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Obszar Natura 2000 Dolina Kakaju&#039;&#039;&#039; – obszar o znaczeniu dla Wspólnoty (OZW); obszar &amp;quot;siedliskowy&amp;quot; zatwierdzony przez Komisję Europejską do czasu wyznaczenia przez kraj członkowski.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== Ogólny opis obszaru ===&lt;br /&gt;
OZW &amp;quot;Dolina Kakaju&amp;quot; położony jest w południowo-zachodniej części [[województwo warmińsko-mazurskie|województwa warmińsko-mazurskiego]], na terenie gmin [[Biskupiec (gmina wiejska)|Biskupiec Pomorski]] i [[Bratian (gmina wiejska)|Bratian]], w [[Powiat nowomiejski|powiecie nowomiejskim]]. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Teren ten znajduje się w rozległym kompleksie leśnym na sandrze brodnickim. Ostoja obejmuje dolinę [[rzeka Kakaj|rzeki Kakaj]] (Laka) wraz z dwoma przyległymi obszarami położonymi na północ (rezerwat torfowiskowy Łabędź&amp;quot;) i na zachód ([[jezioro Osetno]]). Główną osią obszaru jest niewielka rzeka Kakaj – lewy dopływ [[rzeka Osa|Osy]]. Dolina Kakaju ma wyjątkowy, naturalny charakter. Łączy śródleśnie położone, zarastające jeziora. Niektóre otoczone są zabagnieniami. Wzdłuż rzeki występują łegi jesionowo-olszowe i olsy. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Walory przyrodnicze ===&lt;br /&gt;
Na stosunkowo niewielkim obszarze &amp;quot;Doliny Kakaju&amp;quot; odnotowano 13 typów siedlisk przyrodniczych z Załącznika II Dyrektywy Siedliskowej. Zajmują one łącznie ponad połowę jej powierzchni. Należą do nich dobrze zachowane jeziora eutroficzne (kod 3150-1), naturalne dystroficzne zbiorniki wodne (kod 3160-1) oraz twardowodne mezotroficzne zbiorniki z podwodnymi łąkami ramienicowymi (kod 3140-1). Duży udział mają grądy subkontynentalne (kod 9170-2) i niżowe łęgi jesionowo-olszowe (kod 3140-1). Występują tu ponadto: bory bagienne (kod 91D0-2), brzeziny bagienne (kod 91D0-1), sosnowo-brzozowy las bagienny (kod 91D0-6), wiązowo-jesionowy łęg śledzienicowy (kod 91F0-2), zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (kod 6410), ziołorośla nadrzeczne (kod 6430-3), łąki rajgrasowe (kod 6510-1), niżowe torfowiska wysokie (kod 7110-1), torfowiska przejściowe i trzęsawiska na niżu (kod 7140-1), torfowiska źródliskowe i przepływowe Polski północnej (kod 7230-3).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Na obszarze tym występują gatunki roślin z Załącznika II Dyrektywy Siedliskowej: [[sierpowiec błyszczący]] &#039;&#039;Drepanocladus vernicosus&#039;&#039; (kod 1393) i [[lipiennik Loesela]] &#039;&#039;Liparis loeselii&#039;&#039; (kod 1903). Ponadto występuje tu duża liczba zagrożonych gatunków roślin związanych z torfowiskami (np. [[turzyca strunowa]] &#039;&#039;Carex chordorrhiza&#039;&#039;, [[wątlik błotny]] &#039;&#039;Hammarbya paludosa&#039;&#039;, [[wyblin jednostronny]] &#039;&#039;Malaxis monophyllos&#039;&#039;, [[gwiazdnica grubolistna]] &#039;&#039;Stellaria crassifolia&#039;&#039;, itp.). Do ciekawszych przedstawicieli fauny kręgowej zaliczyć można gatunki &amp;quot;naturowe&amp;quot;, takie jak: [[bóbr]] &#039;&#039;Castor fiber&#039;&#039;, [[wydra]] &#039;&#039;Lutra lutra&#039;&#039; i [[kumak nizinny]] &#039;&#039;Bombina bombina&#039;&#039;. Ptaki reprezentują m.in.: [[tracz nurogęś]] &#039;&#039;Mergus merganser&#039;&#039;, [[gągoł]] &#039;&#039;Bucephala clangula&#039;&#039;, [[bielik]] &#039;&#039;Heliaeetus albicilla&#039;&#039;, [[bocian czarny]] &#039;&#039;Ciconia nigra&#039;&#039; i biały &#039;&#039;Ciconia ciconia&#039;&#039;, [[słonka]] &#039;&#039;Scolopax rusticola&#039;&#039;, [[żuraw]] &#039;&#039;Grus grus&#039;&#039;, [[orlik krzykliwy]] &#039;&#039;Aquila pomarina&#039;&#039;, [[dzięcioł czarny]] &#039;&#039;Dryocopus martius&#039;&#039;, [[dzięcioł zielony|zielony]] &#039;&#039;Picus viridis&#039;&#039; i [[dzięcioł duży|duży]] &#039;&#039;Dryocopus major&#039;&#039;, oraz [[czapla siwa]] &#039;&#039;Ardea cinerea&#039;&#039;. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Cel ochrony ===&lt;br /&gt;
Podstawowym celem ochrony jest zachowanie naturalnych ekosystemów charakterystycznych dla jezior eutroficznych oraz niżowych łęgów jesionowo-olszowych.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Istniejące formy ochrony ===&lt;br /&gt;
Rezerwaty przyrody: [[rezerwat Kociołek|&amp;quot;Kociołek&amp;quot;]] (7,4 ha), [[rezerwat Łabędź|&amp;quot;Łabędź&amp;quot;]] (10,6 ha); [[Skarliński Obszar Chronionego Krajobrazu]] (6349,0 ha).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Bibliografia ==&lt;br /&gt;
Szczepański Mirosław, Załuski Tomasz, Oleksa Andrzej: &#039;&#039;Dolina Kakaju&#039;&#039;, [w:] Hołdyński Czesław,  Krupa Małgorzata (red.), &#039;&#039;Obszary Natura 2000 w województwie warmińsko-mazurskim&#039;&#039;, Olsztyn, 2009.&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://bip.olsztyn.rdos.gov.pl/index.php?option=com_content&amp;amp;view=article&amp;amp;id=488:specjalne-obszary-ochrony-siedlisk-soos-natura-2000-w-wojewodztwie-warmisko-mazurskim-listopad-2009&amp;amp;catid=52:natura-2000&amp;amp;Itemid=79 bip.olsztyn.rdos.gov.pl, Lista Obszarów o  Znaczeniu dla Wspólnoty Natura 2000 w województwie warmińsko-mazurskim] 14.06.2014&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Przyroda]] [[Kategoria:Natura 2000]] [[Kategoria:Ochrona przyrody]] [[Kategoria: Rezerwaty przyrody]] [[Kategoria: Bratian (gmina wiejska)]] &lt;br /&gt;
[[Kategoria: Biskupiec (gmina wiejska)]] [[Kategoria: Powiat nowomiejski]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Natura_2000_Ostoja_Radomno&amp;diff=163230</id>
		<title>Natura 2000 Ostoja Radomno</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Natura_2000_Ostoja_Radomno&amp;diff=163230"/>
		<updated>2026-09-24T13:40:27Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: Bratian: zatwierdzona zmiana nazwy gminy, kategorii i powiązanych odsyłaczy (decyzja 13.08; wykonanie 24.09.2026).&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{EWiM Natura2000WersjaRozszerzona infobox&lt;br /&gt;
 |nazwa obszaru       = Obszar Natura 2000 Ostoja Radomno&lt;br /&gt;
 |zdjecie             = &lt;br /&gt;
 |podpis zdjecia      = &lt;br /&gt;
 |typ obszaru         = Obszar &amp;quot;siedliskowy&amp;quot; - przyszły specjalny obszar ochrony siedlisk (SOOS)&lt;br /&gt;
 |kod                 = PLH280035&lt;br /&gt;
 |powierzchnia        = 929,4 ha&lt;br /&gt;
 |kod mapy            = PL-WN&lt;br /&gt;
 |stopniN             = 53&lt;br /&gt;
 |minutN              = 31&lt;br /&gt;
 |sekundN             = &lt;br /&gt;
 |stopniE             = 19&lt;br /&gt;
 |minutE              = 34&lt;br /&gt;
 |sekundE             =	&lt;br /&gt;
 |status obszaru      = Projektowany SOOS, zgłoszony do Komisji Europejskiej.&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Obszar Natura 2000 Ostoja Radomno&#039;&#039;&#039; – specjalny obszar ochrony siedlisk (SOOS).&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== Ogólny opis obszaru ===&lt;br /&gt;
Obszar położony jest na terenie gminy wiejskiej [[Iława (gmina wiejska)|Iława]], w [[powiat iławski|powiecie iławskim]] oraz gminy wiejskiej [[Bratian (gmina wiejska)|Bratian]] w [[powiat nowomiejski|powiecie nowomiejskim]]. Ostoja obejmuje duży kompleks leśny. Dominują tu zbiorowiska leśne w mozaice z jeziorami i zabagnieniami, położonymi w rynnach i zagłębieniach polodowcowych. Obiekt znajduje się w północno-wschodniej części Pojezierza Brodnickiego. Teren jest zróżnicowany, występują tu zarówno pagórki i wzgórza morenowe z pojedynczymi kemami, jak i płaskie lub pofalowane sandry. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Przez jeziora Lonken ([[Jezioro Łąckie|Łąckie]], [[Jezioro Brzozy|Brzozy]]) i [[Jezioro Radomno|Radomno]] przepływa niewielka struga Radomno. Jeziora w ostoi należą do jezior eutroficznych. Są to: Radomno, [[Jezioro Czerwone|Czerwone]], [[Jezioro Głębokie|Głębokie]], [[Jezioro Zgniłek|Zgniłek]], [[Jezioro Lonken|Lonken]]. Do jezior dystroficznych należą: [[Jezioro Kociołek|Kociołek]], [[jezioro Miałkie|Miałkie]] i jeziorka na wschód od Smolnik.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Ostoja położona jest w pobliżu [[Iława|Iławy]] i prowadzi przez nią szlak turystyczny. Elementem kulturowym jest drewniany most łączący Ostrów (leśniczówka) ze wsią [[Radomno]]. W pobliżu na jeziorze jest wyspa z wczesnośredniowiecznym grodziskiem.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== Walory przyrodnicze ===&lt;br /&gt;
Do głównych walorów tego obszaru należy obecność 12 podtypów siedlisk przyrodniczych z Załącznika I Dyrektywy Siedliskowej. Są to m.in.:&lt;br /&gt;
* torfowisko niskie – mechowisko (kod 7230-3)&lt;br /&gt;
* torfowiska wysokie (kod 7110-1) i przejściowe (kod 7140-1)&lt;br /&gt;
* ciepłolubne murawy napiaskowe (kod 6120) &lt;br /&gt;
W kompleksie leśnym dominują grądy lub bory mieszane. Z grupy leśnych cennych siedlisk występują tu: grądy subatlantyckie z dużym udziałem buka (kod 9160-1), kwaśne buczyny (kod 9110-1), łęgi jesionowo-olszowe (kod 91E0-3), fragmenty podgórskich łęgów jesionowych (kod 91E0-5), bory (kod 91D0-2) i brzeziny bagienne (kod 91D0-1). &lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Na terenie ostoi występują liczne gatunki roślin i zwierząt z Załącznika II Dyrektywy Siedliskowej. Są to m.in. [[lipiennik Loesela]], [[sierpowiec błyszczący]], bóbr, wydra, [[traszka grzebieniasta]], [[kumak nizinny]], zalotka większa, czerwończyk nieparek.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Wśród gatunków z czerwonych list występują: turzyca dwupienna, [[turzyca bagienna]], [[wełnianka delikatna]], [[gwiazdnica grubolistna]], mszar nastroszony, [[błotniszek wełnisty]], [[błyszcze włoskowate]], [[torfowiec brunatny]], [[nastroszek kędzierzawy]] i [[rzęsienica kutnerowata]]. Odnotowano liczne populacje storczyków, w tym [[kruszczyk błotny|kruszczyka błotnego]], listery jajowatej, [[kukułka Fuchsa|kukułki Fuchsa]] i [[kukułka krwista|kukułki krwistej]].&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Cel ochrony ===&lt;br /&gt;
Podstawowym celem ochrony jest zachowanie torfowisk, zbiorników wodnych i grądu subatlantyckiego.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== Istniejące formy ochrony ===&lt;br /&gt;
[[Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Dolnej Drwęcy]] (17 472,4 ha).&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Zobacz też ==&lt;br /&gt;
[http://olsztyn.rdos.gov.pl/o-sieci Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie] [10.12.2014]&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://obszary.natura2000.org.pl/index.php?s=obszar&amp;amp;id=1163 obszary.natura2000.org.pl] [10.12.2014]&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Bibliografia ==&lt;br /&gt;
Szczepański M., Załuski T., Lewandowski K., Ciecierska H., &#039;&#039;Ostoja Radomno&#039;&#039;, [W:] &#039;&#039;Obszary Natura 2000 w województwie warmińsko-mazurskim&#039;&#039;, red. Hołdyński Czesław, Krupa Małgorzata, Olsztyn 2009, s. 238-240.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
==Galeria zdjęć==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery mode=packed heights=210px caption=&amp;quot;Natura 2000 Ostoja Radomno&amp;quot; class=&amp;quot;left&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
Plik: carlim.jpg|&#039;&#039;&#039;Turzyca bagienna (&#039;&#039;Carex limosa&#039;&#039;)&#039;&#039;&#039;.&amp;lt;br&amp;gt;Fot. Martin Vavřík. Źródło: [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:TrojmeziOstriceBazinna.jpg commons.wikimedia.org]&lt;br /&gt;
Plik: tritu.jpg|&#039;&#039;&#039;Traszka grzebieniasta (&#039;&#039;Triturus cristatus&#039;&#039;)&#039;&#039;&#039;.&amp;lt;br&amp;gt;Fot. Rainer Theuer. Źródło: [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kammmolchmaennchen.jpg commons.wikimedia.org]&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Przyroda]] [[Kategoria:Natura 2000]] [[Kategoria:Ochrona przyrody]] [[Kategoria: Ochrona przyrody]] [[Kategoria: Iława (gmina wiejska)]] [[Kategoria: Bratian (gmina wiejska)]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Natura_2000_Dolina_Drw%C4%99cy&amp;diff=163229</id>
		<title>Natura 2000 Dolina Drwęcy</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Natura_2000_Dolina_Drw%C4%99cy&amp;diff=163229"/>
		<updated>2026-09-24T13:40:22Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: Bratian: zatwierdzona zmiana nazwy gminy, kategorii i powiązanych odsyłaczy (decyzja 13.08; wykonanie 24.09.2026).&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{EWiM Natura2000WersjaRozszerzona infobox&lt;br /&gt;
 |nazwa obszaru       = Obszar Natura 2000 Dolina Drwęcy&lt;br /&gt;
 |zdjecie             = &lt;br /&gt;
 |podpis zdjecia      = &lt;br /&gt;
 |typ obszaru         = Obszar &amp;quot;siedliskowy&amp;quot; - przyszły specjalny obszar ochrony siedlisk (SOOS)&lt;br /&gt;
 |kod                 = PLH280001&lt;br /&gt;
 |powierzchnia        = 12515,0 ha&lt;br /&gt;
 |kod mapy            = PL-WN&lt;br /&gt;
 |stopniN             = 53&lt;br /&gt;
 |minutN              = 36&lt;br /&gt;
 |sekundN             = 01&lt;br /&gt;
 |stopniE             = 19&lt;br /&gt;
 |minutE              = 45&lt;br /&gt;
 |sekundE             = 01&lt;br /&gt;
 |status obszaru      = Obszar o znaczeniu dla Wspólnoty (OZW), korekta granic zgłoszona do Komisji Europejskiej (KE). }}&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Obszar Natura 2000 Dolina Drwęcy&#039;&#039;&#039; – obszar o znaczeniu dla Wspólnoty (OZW). &lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Plik:doliny_dolnej_drwecy_ock_g.png|thumb|290px|right|Natura 2000 Dolina Drwęcy]]&lt;br /&gt;
[[Plik:doliny_dolnej_drwecy_ock_w.png|thumb|290px|right|Natura 2000 Dolina Drwęcy]]&lt;br /&gt;
[[Plik: misg.jpg|thumb|290px|right|&#039;&#039;&#039;Piskorz (&#039;&#039;Misgurnus fossilis&#039;&#039;)&#039;&#039;&#039;. Fot. Harka, Akos. Źródło: [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Misgurnus_fossilis_Hungary.jpg Commons Wikimedia]]]&lt;br /&gt;
=== Ogólny opis obszaru ===&lt;br /&gt;
Obszar położony jest na terenie dwóch województw: kujawsko-pomorskiego i [[Województwo warmińsko-mazurskie|warmińsko-mazurskiego]]. W województwie warmińsko-mazurskim znajduje się w obrębie powiatów: [[Powiat iławski|iławskiego]], [[Powiat nowomiejski|nowomiejskiego]], [[Powiat olsztyński|olsztyńskiego]] i [[Powiat ostródzki|ostródzkiego]]. Tu zajmuje powierzchnię 9651,9 ha. Obszar obejmuje [[Rzeka Drwęca|rzekę Drwęcę]] wraz z dopływami. Całkowita powierzchnia zlewni rzeki wynosi 5693 km², w tym na terenie województwa warmińsko-mazurskiego 3000 km². Długość rzeki wynosi 207,2 km (w tym na terenie województwa warmińsko-mazurskiego 90,4 km). Dopływy ujęte w granicach Ostoi Dolina Drwęcy to: [[Rzeka Grabiczek|Grabiczek]] - 19,5 km; [[Rzeka Dylewka|Dylewka]] - 14,9 km; [[Rzeka Poburzanka|Poburzanka]] - 3,5 km; [[Rzeka Gizela|Gizela]] - 9,5 km; [[Rzeka Iławka|Iławka]] - 7,6 km; Wólka - 6,6 km; [[Rzeka Wel|Wel]] - 14,6 km.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
SOOS Dolina Drwęcy obejmuje mezoregiony: Dolinę Drwęcy, Garb Lubawski i Pojezierze Brodnickie. Dominujące formy rzeźby terenu to faliste moreny denne, ciągi moren czołowych, równiny sandrowe oraz rynny polodowcowe. Teren urozmaicony jest przez obniżenia dochodzące do 40 m głębokości, wypełnione wodami jezior i torfowisk.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Walory przyrodnicze ===&lt;br /&gt;
Dolina Drwęcy stanowi jedną z głównych osi ekologicznych kraju posiadających znaczenie europejskie. Kształt ostoi sprzyja zachowaniu tras migracji i rozprzestrzeniania się wielu gatunków fauny i flory. Jest to korytarz ekologiczny między Doliną Wisły a Pojezierzem Mazurskim. Stwierdzono tu występowanie 22 rodzajów siedlisk z Załącznika I Dyrektywy Siedliskowej. Rzeka Drwęca i jej dorzecze objęte jest krajowym programem restytucji ryb wędrownych, zaś rzeka Wel jest wymieniana jako jeden z głównych cieków dorzecza Drwęcy o walorach kwalifikujących ją jako podstawowe tarlisko anadromicznych ryb wędrownych i siedlisko ryb prądolubnych. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Na obszarze występują cenne siedliska rzadkich i chronionych gatunków zwierząt związanych ze środowiskiem wodnym. Odnotowano tu 27 gatunków z Załącznika II Dyrektywy Siedliskowej, takich jak: [[minóg strumieniowy]], [[jesiotr bałtycki]], [[łosoś]], [[boleń]], [[różanka]], [[koza (ryba)|koza]], [[piskorz]], [[głowacz białopłetwy]].&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Na obszarze znajduje się również duża mozaika siedlisk związanych z doliną rzeczną. Są to: nizinne i podgórskie rzeki ze zbiorowiskami włosieniczników, niżowe, nadrzeczne zbiorowiska okrajkowe, starorzecza, świeże niżowe łąki użytkowane ekstensywnie i łęg olszowo-jesionowy. Ponadto występują tu siedliska związane z krajobrazem pojeziernym, mające wpływ na warunki hydrologiczne (głównie retencyjne) i mikroklimatyczne obszaru: brzegi lub osuszane dna zbiorników wodnych ze zbiorowiskami z &#039;&#039;Littorelletea&#039;&#039;, &#039;&#039;Isoëto-Nanojuncetea&#039;&#039;, naturalne dystroficzne zbiorniki wodne, naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z &#039;&#039;Nymphaeion&#039;&#039;, &#039;&#039;Potamion&#039;&#039;, torfowiska wysokie z roślinnością torfotwórczą, torfowiska wysokie zdegradowane, zdolne do naturalnej regeneracji, torfowiska przejściowe i trzęsawiska oraz siedliska marginalne, to jest wydmy śródlądowe z murawami napiaskowymi.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Cel ochrony ===&lt;br /&gt;
Podstawowym celem jest:&lt;br /&gt;
*ochrona warunków trwania populacji gatunków ryb i minogów pierwotnie występujących w rzece Drwęcy i dopływach, ze szczególnym uwzględnieniem gatunków wędrownych: [[łosoś|łososia]], [[troć|troci]] i [[certa|certy]] oraz [[jesiotr bałtycki|jesiotra bałtyckiego]] i [[minóg rzeczny|minoga rzecznego]]&lt;br /&gt;
*utrzymanie funkcji korytarza ekologicznego między Doliną Wisły a Pojezierzem Mazurskim wraz z zachowaniem pełnej różnorodności występujących tam siedlisk&lt;br /&gt;
=== Istniejące formy ochrony ===&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Rezerwaty przyrody: &#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[[Rezerwat Jezioro Czarne]] (9,3 ha)&lt;br /&gt;
* [[Rezerwat Rzeka Drwęca]] (1888,3 ha)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Parki Krajobrazowe:&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*[[Brodnicki Park Krajobrazowy]] (16 685,0 ha)&lt;br /&gt;
* [[Welski Park Krajobrazowy]] (20 300,0 ha)&lt;br /&gt;
* [[Park Krajobrazowy Wzgórz Dylewskich]] (7151,2 ha)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Obszary Chronionego Krajobrazu:&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [[Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Dolnej Drwęcy]] (17 472,4 ha)&lt;br /&gt;
* [[Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Drwęcy]] (56 848,0 ha)&lt;br /&gt;
* [[Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Górnej Drwęcy]] (8039,5 ha)&lt;br /&gt;
*[[ Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny rzeki Wel ]] (5254,1 ha)&lt;br /&gt;
* [[Obszar Chronionego Krajobrazu Kanału Elbląskiego]] (30 140,8 ha)&lt;br /&gt;
* [[Obszar Chronionego Krajobrazu Pojezierza Iławskiego]] (13031,7 ha)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Obszary Specjalnej Ochrony Ptaków Natura 2000 (OSOP):&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[[Natura 2000 Bagienna Dolina Drwęcy]] (3366,1 ha)&lt;br /&gt;
*[[Natura 2000 Dolina Dolnej Wisły]] (33 559,0 ha)&lt;br /&gt;
*[[Natura 2000 Lasy Iławskie]] (25 472,1 ha).&lt;br /&gt;
== Zobacz też ==&lt;br /&gt;
[http://olsztyn.rdos.gov.pl/o-sieci Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie] [20.02.2015]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://ine.eko.org.pl/index_areas.php?rek=208 Instytut na rzecz Ekorozwoju] [20.02.2015]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Bibliografia ==&lt;br /&gt;
Grzybowski M., Dziedzic J., Dynowski P., Wziątek B.: &#039;&#039;Dolina Drwęcy&#039;&#039;. W: Hołdyński Czesław, Krupa Małgorzata (red.), &#039;&#039;Obszary Natura 2000 w województwie warmińsko-mazurskim&#039;&#039;, Olsztyn 2009, s. 128-132.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Przyroda]] [[Kategoria:Natura 2000]] [[Kategoria:Ochrona przyrody]] [[Kategoria: Ochrona przyrody]] [[Kategoria: Iława]] [[Kategoria: Lubawa (gmina wiejska)]] [[Kategoria: Nowe Miasto Lubawskie]] [[Kategoria: Grodziczno (gmina wiejska)]] [[Kategoria: Kurzętnik (gmina wiejska)]] [[Kategoria: Bratian (gmina wiejska)]] [[Kategoria: Olsztynek (gmina miejsko-wiejska)]] [[Kategoria: Ostróda (gmina wiejska)]] [[Kategoria: Grunwald (gmina wiejska)]] [[Kategoria: Miłomłyn (gmina miejsko-wiejska)]] [[Kategoria: Ostróda]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Powiat_nowomiejski&amp;diff=163228</id>
		<title>Powiat nowomiejski</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Powiat_nowomiejski&amp;diff=163228"/>
		<updated>2026-09-24T13:40:17Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: Bratian: zatwierdzona zmiana nazwy gminy, kategorii i powiązanych odsyłaczy (decyzja 13.08; wykonanie 24.09.2026).&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{Powiat infobox&lt;br /&gt;
 | nazwa_powiatu        = nowomiejski&lt;br /&gt;
 | herb_powiat          = plik:Herb_powiatu_nowomiejskiego.png&lt;br /&gt;
 | flaga_powiat         =&lt;br /&gt;
 | mapa_woj_powiat      = Plik:powiaty.png&lt;br /&gt;
 | województwo          = warmińsko-mazurskie&lt;br /&gt;
 | stolica_powiat       = Nowe Miasto Lubawskie&lt;br /&gt;
 | starosta             = [[Andrzej Ochlak]]&lt;br /&gt;
 | powierzchnia_powiat  = 694&lt;br /&gt;
 | ludność_powiat       = 44 265&lt;br /&gt;
 | rok                  = 2013&lt;br /&gt;
 | gęstość_powiat       = 64&lt;br /&gt;
 | urbanizacja_powiat   = 25,6&lt;br /&gt;
 | tablice_rejestr      = NNM&lt;br /&gt;
 | TERYT_powiat         = 6.28.35.12.00.0&lt;br /&gt;
 | powiat_mapa_gminy    = &lt;br /&gt;
 | liczba_gm_miejskich  = 1&lt;br /&gt;
 | liczba_gm_miejsko-wiejskich = &lt;br /&gt;
 | liczba_gm_wiejskich  = 4&lt;br /&gt;
 | adres_starostwa      = Starostwo Powiatowe w Nowym Mieście Lubawskim, ul. Rynek 1, 13-300 Nowe Miasto Lubawskie, tel. 56 472 42 20; faks 56 472 42 22, sekretariat@powiat-nowomiejski.pl&lt;br /&gt;
 | kod_poczt_starostwa  = 13-300 Nowe Miasto Lubawskie&lt;br /&gt;
 | strona_www_powiat    = http://www.powiat-nowomiejski.pl&lt;br /&gt;
 | galeria_commons      = &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Powiat nowomiejski&#039;&#039;&#039; – powiat znajdujący się w południowej części [[województwo warmińsko-mazurskie|województwa warmińsko-mazurskiego]]. Siedzibą powiatu jest [[Nowe Miasto Lubawskie]]. Powiat graniczy z powiatami [[powiat iławski|iławskim]] i [[powiat działdowski|działdowskim]], a od południa z województwem kujawsko-pomorskim.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Powierzchnia powiatu ==&lt;br /&gt;
Całkowita powierzchnia powiatu wynosi 694 km2. Gęstość zaludnienia na km2 to 64 osoby.&lt;br /&gt;
== Demografia ==&lt;br /&gt;
W powiecie nowomiejskim zamieszkuje, zgodnie z danymi z 2013 r., 44 265 osób&amp;lt;ref&amp;gt;[http://olsztyn.stat.gov.pl/vademecum/vademecum_warminsko-mazurskie/portrety_powiatow/powiat_nowomiejski.pdf olsztyn.stat.gov.pl] [22.10.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
{|class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
!Opis || colspan=2|Ogółem || colspan=2|Kobiety || colspan=2|Mężczyźni&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
||| osób || % || osób || % || osób || %&lt;br /&gt;
|--&lt;br /&gt;
|liczba || 44 265 || 100 || ￼ 22 281 || 50,9 || ￼ 21 984 || 49,1&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Saldo migracji w powiecie jest ujemne i ta tendencja utrzymuje się od 2009 r. Bezrobocie wynosiło w 2013 roku 23,6%.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Miasta i gminy na terenie starostwa ==&lt;br /&gt;
gmina miejska: &lt;br /&gt;
*[[Nowe Miasto Lubawskie]]&lt;br /&gt;
gminy wiejske: &lt;br /&gt;
*[[Biskupiec (gmina wiejska)|Biskupiec]]&lt;br /&gt;
*[[Grodziczno (gmina wiejska)| Grodziczno]]&lt;br /&gt;
*[[Kurzętnik (gmina wiejska)| Kurzętnik]]&lt;br /&gt;
*[[Bratian (gmina wiejska)| Bratian]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Władze powiatu == &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===Kadencja 2018-2023===&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Rada powiatu&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[[Kazimierz Wiśniewski]]&lt;br /&gt;
*[[Daniel Zdanowski]]&lt;br /&gt;
*[[Marek Romanowski]]&lt;br /&gt;
*[[Jerzy Czapliński]]&lt;br /&gt;
*[[Jacek Rydel]]&lt;br /&gt;
*[[Teresa Łątkowska]]&lt;br /&gt;
*[[Mirosław Galiński]]&lt;br /&gt;
*[[Andrzej Lewandowski]]&lt;br /&gt;
*[[Jan Rochewicz]]&lt;br /&gt;
*[[Wojciech Kozłowski]]&lt;br /&gt;
*[[Marcin Buliński]]&lt;br /&gt;
*[[Jan Czapliński]]&lt;br /&gt;
*[[Barbara Grzywacz]]&lt;br /&gt;
*[[Andrzej Ochlak]]&lt;br /&gt;
*[[Romuald Koszewski]]&lt;br /&gt;
*[[Mieczysław Łydziński]]&lt;br /&gt;
*[[Marek Piątkowski]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===Kadencja 2014-2018===&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Rada powiatu&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Marcin Buliński]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Barbara Grzywacz]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Jan Czapliński]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Paweł Dreszler]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Bogumi Kurowski]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Romuald Koszewski]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Katarzyna Trzaskalska]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Henryk Rogoziński]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Andrzej Ochlak]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Adam Głowacki]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Jacek Rydel]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Zbigniew Ziejewski]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Kazimierz Wiśniewski]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Agnieszka Stajszczak]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Ewa Dembek]] &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Historia jako jednostki administracyjnej ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Teren dzisiejszego powiatu nowomiejskiego zamieszkiwało przed przybyciem zakonu krzyżackiego plemię Sasinów. W XIV stuleciu głównym centrum administracyjnym była Lubawa, będąca siedzibą biskupów chełmińskich.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Od 1466 roku w granicach królestwa polskiego - aż do I rozbioru w 1772 roku. Na krótko - w latach 1807-1815 - obszar powiatu znajdował się w Księstwie Warszawskim. W 1818 roku utworzono powiat z siedzibą w [[Lubawa|Lubawie]], należący do rejencji kwidzyńskiej i prowincji Prusy Zachodnie.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Lubawa pozostawała siedzibą powiatu aż do 1948 roku, kiedy to przeniesiono ją do [[Nowe Miasto Lubawskie|Nowego Miasta Lubawskiego]] i zmieniono nazwę powiatu na nowomiejski. W 1950 roku powiat został włączony do województwa olsztyńskiego.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
W 1975 roku zlikwidowano powiaty, a obszar powiatu podzielono między województwa olsztyńskie i toruńskie. W 1999 roku odtworzono powiat nowomiejski, lecz Lubawa znalazła się w powiecie iławskim.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Gospodarka==&lt;br /&gt;
Na terenie powiatu funkcjonują zakłady przemysłu meblarskiego ([[Szynaka Meble sp. z o.o. |Szynaka–Meble]]), materiałów budowlanych ([[Finishparkiet]], Jawor), firma [[F.H.U. Krystal]], Hotel MOSiR, Zajazd &amp;quot;Nad Drwęcą&amp;quot;, Hotel &amp;quot;Finisz&amp;quot;, Hotelik Il’Cavaliere.&lt;br /&gt;
Największym sektorem rozwoju gospodarczego powiatu jest rolnictwo. Użytki rolne stanowią 69,86% jego powierzchni.&lt;br /&gt;
==Turystyka==&lt;br /&gt;
* Ruiny sanktuarium maryjnego i klasztoru reformatów w [[Łąki Bratiańskie|Łąkach Bratiańskich]]&lt;br /&gt;
* Ruiny zamku kapituły chełmińskiej w [[Kurzętnik|Kurzętniku]]&lt;br /&gt;
* Pozostałości murów obronnych w [[Nowe Miasto Lubawskie|Nowym Mieście Lubawskim]]&lt;br /&gt;
* Bazylika w [[Nowe Miasto Lubawskie|Nowym Mieście Lubawskim]]&lt;br /&gt;
* Ruiny zamku w [[Bratian|Bratianie]]&lt;br /&gt;
* Założenie urbanistyczne [[Kurzętnik|Kurzętnika]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Kultura ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*[[lkwim:Ogólnopolski Festiwal Rockowy Fest Czad – Nowe Miasto Lubawskie 2005|Ogólnopolski Festiwal Rockowy „Fest Czad” – Nowe Miasto Lubawskie]]&lt;br /&gt;
*[[lkwim:Dni Kultury Chrześcijańskiej w Nowym Mieście Lubawskim|Dni Kultury Chrześcijańskiej]]&lt;br /&gt;
*[[lkwim:Pokaz Przedsiębiorczości i Kultury Regionu 2010|Pokaz Przedsiębiorczości i Kultury Regionu 2010]]&lt;br /&gt;
*[[lkwim:Spotkania z Poezją Dziecięcą|Spotkania z Poezją Dziecięcą]]&lt;br /&gt;
*[[lkwim: Ananakofana|Ananakofana]]&lt;br /&gt;
*Chór św. Cecyli&lt;br /&gt;
*[[lkwim:Chór Esspresivo z Nowego Miasta Lubawskiego|Chór „Esspresivo”]]&lt;br /&gt;
*[[lkwim:Sorry Andżej|Sorry Andżej]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Szkolnictwo ==&lt;br /&gt;
===Szkoły podstawowe i gimnazja===&lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa im. Janusza Korczaka w Tylicach]]&lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa im. Juliana Tuwima w Lipinkach]]&lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa im. Mikołaja Kopernika w Biskupcu]]&lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa im. Rodu Działyńskich w Bratianie]]&lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa nr 1 im. Jana Pawła II w Nowym Mieście Lubawskim]]&lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa w Krotoszynach]]&lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa w Ostrowitem]]&lt;br /&gt;
*[[Gimnazjum im. Filomatów Nowomiejskich w Nowym Mieście Lubawskim]]&lt;br /&gt;
*[[Publiczne Gimnazjum im. Narodów Zjednoczonej Europy w Bielicach]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===Licea i zespoły szkół===&lt;br /&gt;
*[[Liceum Ogólnokształcące w Nowym Mieście Lubawskim]]&lt;br /&gt;
*[[Zespół Szkół im. Jana Pawła II w Jamielniku]]&lt;br /&gt;
*[[Zespół Szkół im. Rodu Działyńskich w Bratianie]]&lt;br /&gt;
*[[Zespół Szkół im. Władysława Jagiełły w Kurzętniku]]&lt;br /&gt;
*[[Zespół Szkół w Bielicach]]&lt;br /&gt;
*[[Zespół Szkół w Marzęcicach]]&lt;br /&gt;
*[[Zespół Szkół w Mrocznie]]&lt;br /&gt;
*[[Zespół Szkół w Nowym Grodzicznie]]&lt;br /&gt;
*[[Zespół Szkół Zawodowych w Kurzętniku]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Multimedia==&lt;br /&gt;
{{#ev:youtube|C-gipAo02kM|500|left|Film udostępniony w ramach projektu [http://rkf.warmia.mazury.pl/ Regionalna Kronika Filmowa]}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Przypisy}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;references/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Kategoria:Powiaty]][[Kategoria: Powiat nowomiejski]][[Kategoria: 1990-]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Bratian_(gmina_wiejska)&amp;diff=163227</id>
		<title>Bratian (gmina wiejska)</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Bratian_(gmina_wiejska)&amp;diff=163227"/>
		<updated>2026-09-24T13:40:12Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: Bratian: zatwierdzona zmiana nazwy gminy, kategorii i powiązanych odsyłaczy (decyzja 13.08; wykonanie 24.09.2026).&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{Gmina infobox&lt;br /&gt;
 |Gmina           =  Bratian&lt;br /&gt;
 |herb_gminy      =  Plik:Herb_gminy_Nowe Miasto Lubawskie.png |Herb gminy Bratian&lt;br /&gt;
 |flaga_gminy     =&lt;br /&gt;
 |mapa_gminy      =&lt;br /&gt;
 |mapa_powiatu    =&lt;br /&gt;
 |rozmiar_mapki   =&lt;br /&gt;
 |mapka           =&lt;br /&gt;
 |województwo     = warmińsko-mazurskie&lt;br /&gt;
 |powiat          = nowomiejski&lt;br /&gt;
 |rodzaj_gminy    = wiejska&lt;br /&gt;
 |zarządzający    = Wójt&lt;br /&gt;
 |wójt            = [[Tomasz Waruszewski]]&lt;br /&gt;
 |adres_ug        = ul. Podleśna 1 Mszanowo&lt;br /&gt;
 |kod_poczt_ug    = 13-300 Nowe Miasto Lubawskie&lt;br /&gt;
 |powierzchnia    = 138,47&lt;br /&gt;
 |sołectwa        = 16&lt;br /&gt;
 |miejscowości    = 22&lt;br /&gt;
 |rok             = 2013&lt;br /&gt;
 |populacja       = 8064&lt;br /&gt;
 |gęstość         = 58&lt;br /&gt;
 |urbanizacja     =&lt;br /&gt;
 |nr_kier         = 56&lt;br /&gt;
 |tablica_rej     = NNM&lt;br /&gt;
 |TERYT           = 2812052&lt;br /&gt;
 |TERC10          =&lt;br /&gt;
 |www             = https://gminabratian.eu/&lt;br /&gt;
 |bip             = https://bip.gminabratian.eu/&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Gmina Bratian&#039;&#039;&#039; (do 31 grudnia 2025 r. &#039;&#039;&#039;gmina Nowe Miasto Lubawskie&#039;&#039;&#039;)&amp;lt;ref name=&amp;quot;rm2025&amp;quot;/&amp;gt; – gmina wiejska położona w południowo-zachodniej części [[Województwo warmińsko-mazurskie|województwa warmińsko-mazurskiego]], w [[Powiat nowomiejski|powiecie nowomiejskim]]. Siedziba gminy znajduje się w [[Mszanowo|Mszanowie]].&lt;br /&gt;
Gmina rolnicza, położona na [[Pojezierze Brodnickie|Pojezierzu Brodnickim]], [[Garb Lubawski|Garbie Lubawskim]] oraz w dolinie Drwęcy, posiadająca liczne walory przyrodnicze i krajobrazowe sprzyjające rozwojowi turystyki, w tym agroturystyki.&lt;br /&gt;
Władzę w gminie sprawuje wójt [[Tomasz Waruszewski]]&amp;lt;ref&amp;gt;[https://bip.gminabratian.eu/ BIP Urzędu Gminy Bratian] [13.08.2026]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Powierzchnia gminy ==&lt;br /&gt;
Gmina Bratian zajmuje powierzchnię 138,47 km&amp;lt;sup&amp;gt;2&amp;lt;/sup&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;p2&amp;quot;&amp;gt;[http://stat.gov.pl/bdl/app/portret.display?p_czas=19&amp;amp;p_nts=14&amp;amp;p_tery=3197 Portret terytorium, Bank Danych Lokalnych GUS ]&amp;lt;/ref&amp;gt;, w tym:&lt;br /&gt;
*użytki rolne: 69% (9565 ha)&lt;br /&gt;
*lasy: 17% (2301,8 ha)&lt;br /&gt;
*wody: 5% (692 ha)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gmina stanowi 31,3% powierzchni powiatu nowomiejskiego.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Demografia ==&lt;br /&gt;
Liczba ludności gminy według danych z 2013 roku wynosi&amp;lt;ref name=&amp;quot;p2&amp;quot;/&amp;gt;:&lt;br /&gt;
[[Plik: Pomnik świętego Michała Archanioła w Tylicach.jpg|thumb|right|290px|Pomnik świętego Michała Archanioła w Tylicach.&amp;lt;br&amp;gt;Fot. Podkomorzy. Źródło: [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tylice,_figura_%C5%9Bw._Micha%C5%82a_Archanio%C5%82a.jpg Commons Wikimedia]]]&lt;br /&gt;
[[Plik: Kościół pw. św. Michała Archanioła w Tylicach.jpg|thumb|right|290px|Kościół pw. św. Michała Archanioła w Tylicach.&amp;lt;br&amp;gt;Fot. Podkomorzy. Źródło: [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tylice_ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_parafialny_prezbiterium.JPG Commons Wikimedia]]]&lt;br /&gt;
[[Plik: G.jpg|thumb|right|290px|Kościół pw. św. Kazimierza Królewicza w Gryźlinach.&amp;lt;br&amp;gt;Fot. Podkomorzy. Źródło: [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Gry%C5%BAliny_ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_filialny.JPG Commons Wikimedia]&lt;br /&gt;
]]&lt;br /&gt;
{|class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
!Opis ||colspan=2|Ogółem ||colspan=2|Kobiety ||colspan=2|Mężczyźni&lt;br /&gt;
|--&lt;br /&gt;
|jednostka ||osób ||% ||osób ||% ||osób ||%&lt;br /&gt;
|--&lt;br /&gt;
|liczba ||8064 ||100 ||4029 ||49,96 ||4035||50,04&lt;br /&gt;
|--&lt;br /&gt;
|gęstość zaludnienia&amp;lt;br /&amp;gt;(mieszk./km²) ||colspan=2|58 ||colspan=2|29 ||colspan=2|29&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
Saldo migracji wewnętrznych i zagranicznych na pobyt stały w 2013 roku w gminie wiejskiej Nowe Miasto Lubawskie było dodatnie i wynosiło 8 osób&amp;lt;ref name=&amp;quot;p2&amp;quot;/&amp;gt;, co stanowi 6,9% przyrostu ludności w [[Powiat nowomiejski|powiecie nowomiejskim]] oraz 0,2% w [[województwo warmińsko-mazurskie|województwie warmińsko-mazurskim]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Historia gminy jako jednostki administracyjnej ==&lt;br /&gt;
Powstające, po II wojnie światowej, granice i podziały terytorialne na ziemiach dzisiejszej Polski, opierały się początkowo na przedwojennym podziale administracyjnym. Podział ten umiejscawiał gminę Nowe Miasto Lubawskie w powiecie lubawskim w województwie pomorskim. W 1948 roku powiat lubawski przemianowano na powiat nowomiejski&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1948 nr 12 poz. 97, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 lutego 1948 r. o zniesieniu powiatów: szczuczyńskiego i utworzeniu powiatu grajewskiego w województwie białostockim, stopnickiego i utworzeniu powiatu buskiego w województwie kieleckim, błońskiego i utworzeniu powiatu grodzisko-mazowieckiego w województwie warszawskim oraz nieszawskiego i lubawskiego i utworzenia powiatów aleksandrowskiego i nowomiejskiego w województwie pomorskim. [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19480120097 isap.sejm.gov.pl]&amp;lt;/ref&amp;gt;, gmina Nowe Miasto Lubawskie stała się jego częścią. W 1950 roku na mocy ustawy o zmianach podziału administracyjnego państwa&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1950 nr 28 poz. 255, Ustawa z dnia 28 czerwca 1950 r. o zmianach podziału administracyjnego Państwa. [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19500280255 isap.sejm.gov.pl]&amp;lt;/ref&amp;gt; powiat nowomiejski (a wraz z nim gminę Nowe Miasto Lubawskie) włączono do województwa olsztyńskiego.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
W 1954 roku, na mocy Ustawy z dnia 25 września 1954 roku o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1954 nr 43 poz. 191, Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych. [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19540430191 isap.sejm.gov.pl]&amp;lt;/ref&amp;gt;, istniejące dotychczas gminy zastąpiono gromadami. Gromada Nowe Miasto Lubawskie przetrwała do końca 1972 roku, czyli do kolejnej reformy administracyjnej, która przywracała w Polsce podział państwa na gminy&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1972 nr 49 poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych.[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19720490312 isap.sejm.gov.pl]&amp;lt;/ref&amp;gt;. W 1973 roku reaktywowano gminę Nowe Miasto Lubawskie, w jej skład weszły sołectwa: [[Bagno]], [[Bratian]], [[Chrośle]], [[Gryźliny (gmina Bratian)|Gryźliny]], [[Gwiździny]], [[Jamielnik]], [[Kaczek]], [[Lekarty]], [[Nawra]], [[Nowy Dwór Bratiański]], [[Pacółtowo (gmina Bratian)|Pacółtowo]], [[Pustki]], [[Radomno]], [[Skarlin]], [[Tylice]]&amp;lt;ref&amp;gt;Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w wjewództwie olsztyńskim.&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1 czerwca 1975 roku, na podstawie Ustawy o dwustopniowym podziale administracyjnym państwa&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1975 nr 16 poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych. [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19750160091 isap.sejm.gov.pl]&amp;lt;/ref&amp;gt;, przestał istnieć [[powiat nowomiejski]]. Gmina Nowe Miasto Lubawskie została bezpośrednio częścią województwa toruńskiego.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ponowne zmiany podziału administracyjnego państwa&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1998 nr 103 poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów.[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981030652]&amp;lt;/ref&amp;gt; umiejscowiły gminę Nowe Miasto Lubawskie w powołanym 1 stycznia 1999 roku [[województwo warmińsko-mazurskie|województwie warmińsko-mazurskim]], w [[Powiat nowomiejski|powiecie nowomiejskim]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1 stycznia 2026 roku gmina wiejska Nowe Miasto Lubawskie zmieniła nazwę na &#039;&#039;&#039;gmina Bratian&#039;&#039;&#039;&amp;lt;ref name=&amp;quot;rm2025&amp;quot;&amp;gt;Dz.U. 2025 poz. 1046, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2025 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany nazwy gminy. [https://eli.gov.pl/eli/DU/2025/1046/ogl eli.gov.pl] [13.08.2026]&amp;lt;/ref&amp;gt;. Nowa nazwa nawiązuje do [[Bratian|Bratiana]] – największej wsi gminy i historycznego ośrodka ziemi nowomiejskiej, siedziby zamku prokuratorskiego zakonu krzyżackiego. O zmianę wnioskowały władze gminy, wskazując na powtarzające się pomyłki w korespondencji urzędowej wynikające z tego, że gmina wiejska i sąsiednia gmina miejska nosiły tę samą nazwę; w konsultacjach społecznych poprzedzających wniosek za zmianą opowiedziało się ponad 67% uczestników.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Zmiana dotyczy &#039;&#039;&#039;wyłącznie nazwy&#039;&#039;&#039; jednostki. Granice gminy, jej terytorium i powierzchnia pozostały bez zmian, podobnie jak identyfikator TERYT 2812052. Oznacza to, że dane statystyczne sprzed 2026 roku – w tym wyniki Narodowego Spisu Powszechnego 2021 i szeregi czasowe Banku Danych Lokalnych GUS – pozostają w pełni porównywalne i odnoszą się do tej samej jednostki. Siedziba władz gminy nadal znajduje się w [[Mszanowo|Mszanowie]], a nazwa miasta [[Nowe Miasto Lubawskie]] i granice gminy miejskiej nie uległy zmianie.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gmina Bratian graniczy z gminami: [[Biskupiec (gmina wiejska)|Biskupiec]], [[Kurzętnik (gmina wiejska)|Kurzętnik]], [[Grodziczno (gmina wiejska)|Grodziczno]], [[Lubawa (gmina wiejska)|Lubawa]], [[Iława (gmina wiejska)|Iława]] oraz [[Nowe Miasto Lubawskie|gminą miejską Nowe Miasto Lubawskie]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Miejscowości na terenie gminy ==&lt;br /&gt;
Sołectwa: [[Bagno]], [[Bratian]], [[Chrośle]], [[Gryźliny (gmina Bratian)|Gryźliny]], [[Gwiździny]], [[Jamielnik]], [[Kaczek]], [[Lekarty]], [[Mszanowo]], [[Nawra]], [[Nowy Dwór Bratiański]], [[Pacółtowo (gmina Bratian)|Pacółtowo]], [[Pustki]], [[Radomno]], [[Skarlin]], [[Tylice]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pozostałe miejscowości: [[Bagno (osada)]], [[Łąki Bratiańskie]], [[Repetajka]], [[Studa]], [[Kaczek (osada)]], [[Ruda (gmina Bratian)|Ruda]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Gospodarka ==&lt;br /&gt;
Głównym kierunkiem rozwoju gospodarczego gminy Bratian jest rolnictwo. Użytki rolne stanowią prawie 70% ogólnej powierzchni gminy, w tym: 80,3% (7688 ha) to grunty orne, 8,4% (1404 ha) łąki i pastwiska, 0,2% (16 ha) to sady. Gmina jest typowym obszarem rolniczym, na którym do podstawowych form gospodarowania zalicza się produkcję roślinną i hodowlę zwierząt. Większość gospodarstw prowadzi działalność ogólnorolną.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Warunki przyrodnicze (w tym rzeki, lasy i jeziora) i krajobrazowe (duże urozmaicenie terenu pod względem wysokości) oraz liczne atrakcje turystyczne (naturalne i historyczne) oraz szlaki turystyczne sprzyjają rozwojowi turystyki, jednak brak całorocznej bazy noclegowej, słaby rozwój agroturystyki, słabe zagospodarowanie terenów rekreacyjnych utrudniają ten proces.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gospodarstwa agroturystyczne znajdują się w miejscowościach: Lekarty, Radomno, Tylice&amp;lt;ref&amp;gt;[https://gminabratian.eu/PL/3220/Miejsca_noclegowe_i_agroturystyczne/ Urząd Gminy Bratian, Miejsca noclegowe i agroturystyczne] [13.08.2026]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
W gminie nie ma rozwiniętego przemysłu, dość dobrze rozwinięta jest sieć usług o zróżnicowanej strukturze i handel.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Liczba podmiotów gospodarki narodowej wpisanych do rejestru REGON w gminie Nowe Miasto Lubawskie wynosiła w 2013 roku 506. W tym 24 podmiotów należało do sektora publicznego, pozostałe 482 tworzy sektor prywatny. 98 firm było zarejestrowanych w dziale handel hurtowy i detaliczny, 53 firmy w dziale przetwórstwo przemysłowe, 84 firmy w dziale budownictwo, 55 w dziale: rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo. Działalność związaną z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi prowadziło 13 firm&amp;lt;ref name=&amp;quot;p2&amp;quot;/&amp;gt;. Do największych firm działających na terenie gminy należą: Przedsiębiorstwo Produkcyjno Handlowe Kompasz Sp.J. - Wytwórnia Pasz w Mszanowie, Gospodarstwo Rolne &amp;quot;Eden&amp;quot; w Gwiździnach.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gmina Bratian należy do [[Związek Gmin Regionu Ostródzko-Iławskiego &amp;quot;Czyste Środowisko&amp;quot;|Związku Gmin Regionu Ostródzko-Iławskiego &amp;quot;Czyste Środowisko&amp;quot;]] oraz [[LGD &amp;quot;Ziemia Lubawska&amp;quot;]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Liczba ludności bezrobotnej zarejestrowanej pod koniec 2013 roku w gminie Nowe Miasto Lubawskie wynosiła 747 osób&amp;lt;ref name=&amp;quot;p2&amp;quot;/&amp;gt;, co stanowi 19,1%  bezrobotnych w powiecie nowomiejskim.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ze środowiskowej pomocy społecznej korzysta w gminie 24% ludności&amp;lt;ref&amp;gt;Bank Danych Lokalnych GUS&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Kultura i turystyka ==&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Instytucje zajmujące się pracą na rzecz kultury na terenie gminy&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*[[Gminne Centrum Kultury w Mszanowie]]&lt;br /&gt;
*[[lkwim: Gminna Biblioteka Publiczna w Gwiździnach|Gminna Biblioteka Publiczna w Nowym Mieście Lubawskim z siedzibą w Gwiździnach]] - filie biblioteki znajdują się w Bratianie, Jamielniku, Radomnie, Skarlinie&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Wydarzenia kulturalne związane z gminą&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*[[Marsz na Grunwald]]&lt;br /&gt;
*[[Noc Świętojańska w Krainie Brata Jana]]&lt;br /&gt;
*dożynki gminne&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Ludzie związani z gminą&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*[[lkwim: Franciszek Chabrowski|Franciszek Chabrowski]] (1899-1978) - działacz plebiscytowy na Warmii, uczestnik kampanii wrześniowej, autor pamiętników, malarz.&lt;br /&gt;
*[[Kazimierz Wróblewski]] (1933 - 1992) - ksiądz katolicki, proboszcz w Gwiździnach, działacz sportowy i społeczny.&lt;br /&gt;
*[[Kazimierz Sulej]] (1924 - 2006) - lokalny poeta, działacz, mieszkaniec Skarlina.&lt;br /&gt;
*[[Józef Baczewski]] (1904 - 1975) - urodzony w Gryźlinach działacz plebiscytowy;  świadek koronny procesu w Fuldzie (NRF) przeciwko członkom Selbstschutzu z Nowego Miasta Lubawskiego, winnym zamordowania około 300 Polaków.&lt;br /&gt;
*[[Augustyn Serożyński]] (1883 - 1941) - senator, działacz społeczny, rolnik mieszkający w Lekartach.&lt;br /&gt;
*[[Adolf Mikołaj Waraksiewicz]] (1881 - 1960) - generał brygady, zasłużony żołnierz II Rzeczpospolitej związany z Ziemią Nowomiejską; właściciel majątku w Tyliczkach.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Zabytki znajdujące się na terenie gminy&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Do najcenniejszych zabytków znajdujących się na terenie gminy Bratian należą&amp;lt;ref&amp;gt; [http://www.nid.pl/pl/ Narodowy Instytut Dziedzictwa, Rejestr zabytków]&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;[http://bip.warmia.mazury.pl/nowe_miasto_lubawskie_gmina_wiejska/76/137/Plan_rozwoju_lokalnego/ Planu rozwoju lokalnego gminy Nowe Miasto Lubawskie na lata 2004 - 2006 oraz 2007-2013.]&amp;lt;/ref&amp;gt;:&lt;br /&gt;
*pozostałości zamku zakonnego w Bratianie&lt;br /&gt;
*dwór w Bratianie&lt;br /&gt;
*młyn wodny z końca XX w. i urządzenia hydrotechniczne w Bratianie&lt;br /&gt;
*[[Kościół pw. św. Kazimierza Królewicza w Gryźlinach|kościół pw. św. Kazimierza Królewicza w Gryźlinach]] wraz z przykościelnym cmentarzem&lt;br /&gt;
*[[Kościół pw. Najświętszego Serca Jezusa w Radomnie|kościół pw. Najświętszego Serca Jezusa w Radomnie]] wraz z przykościelnym cmentarzem&lt;br /&gt;
*[[Kościół pw. św. Bartłomieja w Skarlinie|kościół pw. św. Bartłomieja w Skarlinie]] wraz z przykościelnym cmentarzem&lt;br /&gt;
*[[Kościół pw. św. Michała Archanioła w Tylicach|kościół pw. św. Michała Archanioła w Tylicach]] wraz z przykościelnym cmentarzem&lt;br /&gt;
*zespoły dworskie w Gwiździnach, Tylicach, Mszanowie, Pustkach, Jamielniku&lt;br /&gt;
*zabytkowe kuźnie z XIX w. w Bratianie i z XX w. w Skarlinie&lt;br /&gt;
*cmentarze ewangelickie w Chrośle, Skarlinie&lt;br /&gt;
*zabytkowa zabudowa wsi Tylice, Skarlin, Lekarty&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Szlaki i atrakcje turystyczne&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*część [[Szlak św. Jakuba: Olsztyn - Lipowiec|szlaku św. Jakuba]]&lt;br /&gt;
*szlak pieszy żółty: z Torunia, wzdłuż doliny Drwęcy, przez Pojezierze Brodnickie do Radomna, jego przedłużenie prowadzi na teren Pojezierza Iławskiego (szlak żółty jest fragmentem szlaku europejskiego E-11 łączącego Niemcy i Litwę)&lt;br /&gt;
*szlak pieszy [[Czerwony szlak pieszy Nowe Miasto Lubawskie – Radomno|czerwony]]: szlak pieszy łączący [[Nowe Miasto Lubawskie]] z opisanym wyżej żółtym szlakiem, prowadzący do Radomna&lt;br /&gt;
*szlaki wodne i spływy kajakowe rzekami: [[Rzeka Drwęca|Drwęcą]], [[Rzeka Wel|Wel]], [[Rzeka Struga|Strugą]], [[rzeka Skarlanka|Skarlanką]], [[Rzeka Kakaj|Kakaj]]&lt;br /&gt;
*zabytkowe parki m.in. w: Gwiździnach, Jamielniku, Bagnie, Gryźlinach, Tylicach&lt;br /&gt;
*obszary chronionego krajobrazu, rezerwat i pomniki przyrody&lt;br /&gt;
*rzeki, lasy i jeziora&lt;br /&gt;
*wczesnośredniowieczne grodziska w Nowym Dworze Bratiańskim i w Radomnie&lt;br /&gt;
*osada nawodna w Skarlinie&lt;br /&gt;
*most w Radomnie&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Informacje na temat atrakcji turystycznych znajdujących się na terenie gminy Bratian można uzyskać na stronie internetowej [https://gminabratian.eu/ gminabratian.eu].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Religia ==&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. św. Faustyny w Jamielniku]]&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. św. Michała Archanioła w Tylicach]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Szkolnictwo ==&lt;br /&gt;
W gminie Bratian istnieją następujące placówki edukacyjne:&lt;br /&gt;
*Zespoły Wychowania Przedszkolnego w Bratianie, Gwiździnach, Jamielniku, Tylicach&lt;br /&gt;
*Niepubliczne Przedszkole &amp;quot;Magiczna Akademia&amp;quot; w Radomnie&lt;br /&gt;
*Niepubliczne Przedszkole &amp;quot;Pod Wierzbą&amp;quot; w Bratianie&lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa w Skarlinie]]&lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa im. Janusza Korczaka w Tylicach]]&lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa im. ks. Kazimierza Wróblewskiego w Gwiździnach]]&lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa w Radomnie]]&lt;br /&gt;
*[[Zespół Szkół im. Rodu Działyńskich w Bratianie]] - Publiczne Przedszkole w Zespole Szkół im. Rodu Działyńskich w Bratianie, [[Szkoła Podstawowa im. Rodu Działyńskich w Bratianie|Szkoła Podstawowa w Zespole Szkół im. Rodu Działyńskich w Bratianie]], Gimnazjum w Zespole Szkół im. Rodu Działyńskich w Bratianie&lt;br /&gt;
*[[Zespół Szkół im. Jana Pawła II w Jamielniku]] - Szkoła Podstawowa w Zespole Szkół im. Jana Pawła II w Jamielniku, Gimnazjum w Zespole Szkół im. Jana Pawła II w Jamielniku&lt;br /&gt;
== Sport ==&lt;br /&gt;
W gminie Bratian są organizowane różnorodne imprezy rekreacyjno-sportowe, m.in.: &amp;quot;MTB u Brata Jana&amp;quot; w Bratianie, Otwarty Amatorski Bieg Tylicki, Gminne Zimowe Igrzyska Wsi, Otwarty Amatorski Turniej Tenisa Stołowego, Turniej Wsi w Tenisa Stołowego, Turniej Piłki Nożnej dla Szkół Podstawowych, Duathlon, halowe turnieje piłki nożnej, koszykówki, turnieje szachowe i warcabowe, m.in. Mistrzostwa Powiatu w warcabach, rajdy rowerowe i spływy kajakowe.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Prężnie działają kluby:&lt;br /&gt;
*[[LZS WEL Bratian]]&lt;br /&gt;
*[[KS Wicher Gwiździny]]&lt;br /&gt;
*UKS &amp;quot;Tornado&amp;quot; przy [[Szkoła Podstawowa im. ks. Kazimierza Wróblewskiego w Gwiździnach|szkole podstawowej w Gwiździnach]],  UKS &amp;quot;Sprint&amp;quot; przy [[Szkoła Podstawowa im. Janusza Korczaka w Tylicach|szkole podstawowej w Tylicach]], UKS &amp;quot;Żak&amp;quot; przy [[Zespół Szkół im. Jana Pawła II w Jamielniku|zespole szkół w Jamielniku]] oraz MUKS &amp;quot;Jedynka&amp;quot; przy [[Zespół Szkół im. Rodu Działyńskich w Bratianie|zespole szkół w Bratianie]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Inne organizacje i instytucje==&lt;br /&gt;
*[[Stowarzyszenie Rozwoju Wsi Bratian]]&lt;br /&gt;
*[[Stowarzyszenie Wspierające Rozwój Wsi Jamielnik]]&lt;br /&gt;
*[[Towarzystwo Miłośników Ziemi Lubawskiej w Mszanowie]]&lt;br /&gt;
*[[Stowarzyszenie &amp;quot;Nawiarenka&amp;quot; w Nawrze]]&lt;br /&gt;
*[[Bractwo Rycerskie XXVI Chorągwi Zamku Bratian]]&lt;br /&gt;
*Orkiestra dęta przy OSP w Skarlinie&lt;br /&gt;
*Chór św. Cecylii ze Skarlina&lt;br /&gt;
== Obszary chronione i pomniki przyrody ==&lt;br /&gt;
Na terenie gminy znajdują się obszary objęte różnymi formami ochrony przyrody. Należą do nich&amp;lt;ref name=&amp;quot;p3&amp;quot;&amp;gt;Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie [http://bip.olsztyn.rdos.gov.pl/]&amp;lt;/ref&amp;gt;:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Rezerwaty przyrody:&lt;br /&gt;
*[[Rezerwat Rzeka Drwęca]] (1344,87 ha)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Obszary chronionego krajobrazu:&lt;br /&gt;
*[[Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Dolnej Drwęcy]] (17 472,4 ha)&lt;br /&gt;
*[[Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Rzeki Wel]] (5 254,1 ha)&lt;br /&gt;
*[[Skarliński Obszar Chronionego Krajobrazu]] (6 349 ha)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Obszary [[Natura 2000]]:&lt;br /&gt;
*[[Natura 2000 Dolina Drwęcy |Specjalny obszar ochrony siedlisk Dolina Drwęcy]] (12 561,56 ha)&lt;br /&gt;
*[[Natura 2000 Dolina Kakaju|Specjalny obszar ochrony siedlisk Dolina Kakaju]] (1 427,97 ha)&lt;br /&gt;
*[[Natura 2000 Jezioro Karaś|Specjalny obszar ochrony siedlisk Jezioro Karaś]] (814,84 ha)&lt;br /&gt;
*[[Natura 2000 Ostoja Radomno|Specjalny obszar ochrony siedlisk Ostoja Radomno]] (929,37 ha)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Z pozostałych form ochrony przyrody na terenie gminy Bratian znajdują się 4 pomniki przyrody&amp;lt;ref name=&amp;quot;p3&amp;quot;/&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Ciekawostki==&lt;br /&gt;
*&#039;&#039;Skarlińska legenda&#039;&#039;&lt;br /&gt;
Z Jeziorem Skarlińskim wiąże się ludowa legenda. W niewielkiej odległości od półwyspu zwanego do dnia dzisiejszego &amp;quot;Kuchnią&amp;quot; był niegdyś piękny, wyniosły zamek. Mieszkał w nim bogaty hrabia wraz z żoną i dorodną córką, o rękę której ubiegało się wielu młodych kandydatów. Gdy nadszedł dzień ślubu, wyznaczony na święto Trzech Króli, goście weselni udali się do klasztoru w Łąkach Bratiańskich. Kiedy orszak ślubny przeprawiał się przez jezioro, słaby lód załamał się, a ludzie zginęli w odmętach wód. Wraz ze śmiercią właścicieli zamek skarliński popadł w ruinę i został zapomniany.&lt;br /&gt;
*&#039;&#039;Tylicki archanioł&#039;&#039;&lt;br /&gt;
Pierwotnie pomnik świętego Michała Archanioła w Tylicach stał na usypanym kopcu nieopodal kościoła; po nastaniu okupacji Niemcy zniszczyli pomnik. Po zakończeniu II wojny światowej z inicjatywy proboszcza tylickiej parafii, księdza Kurowskiego, powstała nowa, rzeźbiona i pokryta kolorową polichromią figura świętego Michała. Usytuowana dziś w sąsiedztwie domu parafialnego zwraca uwagę swoją oryginalnością i niespotykaną formą.&lt;br /&gt;
{{Przypisy}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;references/&amp;gt;&lt;br /&gt;
==Bibliografia==&lt;br /&gt;
Dz.U. 1948 nr 12 poz. 97, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 lutego 1948 r. o zniesieniu powiatów: szczuczyńskiego i utworzeniu powiatu grajewskiego w województwie białostockim, stopnickiego i utworzeniu powiatu buskiego w województwie kieleckim, błońskiego i utworzeniu powiatu grodzisko-mazowieckiego w województwie warszawskim oraz nieszawskiego i lubawskiego i utworzenia powiatów aleksandrowskiego i nowomiejskiego w województwie pomorskim. [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19480120097 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1950 nr 28 poz. 255, Ustawa z dnia 28 czerwca 1950 r. o zmianach podziału administracyjnego Państwa. [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19500280255 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1954 nr 43 poz. 191, Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych.[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19540430191 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1958 nr 76 poz. 393, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1958 r. w sprawie zmiany nazw niektórych powiatów w województwach olsztyńskim, poznańskim i zielonogórskim.[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19580760393 isap.sejm.gov.pl]  [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1972 nr 49 poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych.[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19720490312 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1975 nr 16 poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych. [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19750160091 isap.sejm.gov.pl][20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1975 nr 17 poz. 92, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 maja 1975 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw.[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19750170092 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1998 nr 103 poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów.[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981030652 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim. [w:] Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie, Olsztyn 1972.&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://bip.warmia.mazury.pl/nowe_miasto_lubawskie_gmina_wiejska/76/137/Plan_rozwoju_lokalnego/ Planu rozwoju lokalnego gminy Nowe Miasto Lubawskie na lata 2004 - 2006 oraz 2007 - 2013]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://stat.gov.pl/bdl/app/portret.display?p_czas=19&amp;amp;p_nts=14&amp;amp;p_tery=3197 Bank Danych lokalnych GUS, Portret terytorium] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[https://bip.gminabratian.eu/ BIP Urzędu Gminy Bratian] [13.08.2026]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[https://gminabratian.eu/ Urząd Gminy Bratian] [13.08.2026]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://leksykonkultury.ceik.eu/ Leksykon kultury Warmii i Mazur] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://www.nid.pl/pl/ Narodowy Instytut Dziedzictwa, Rejestr zabytków] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://bip.olsztyn.rdos.gov.pl/ Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://www.ko.olsztyn.pl/?main=2&amp;amp;sub=4 Kuratorium Oświaty w Olsztynie, Wykaz szkół i placówek oświatowych w województwie warmińsko-mazurskim] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 2025 poz. 1046, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2025 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany nazwy gminy. [https://eli.gov.pl/eli/DU/2025/1046/ogl eli.gov.pl] [13.08.2026]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Kategoria:Miejscowość]][[Kategoria: Powiat nowomiejski]][[Kategoria: Bratian (gmina wiejska)]][[Kategoria: 1945-1989]][[Kategoria: 1990-]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Lubawa_(gmina_wiejska)&amp;diff=163226</id>
		<title>Lubawa (gmina wiejska)</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Lubawa_(gmina_wiejska)&amp;diff=163226"/>
		<updated>2026-09-24T13:40:07Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: Bratian: zatwierdzona zmiana nazwy gminy, kategorii i powiązanych odsyłaczy (decyzja 13.08; wykonanie 24.09.2026).&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{Gmina infobox&lt;br /&gt;
 |Gmina           = Lubawa&lt;br /&gt;
 |herb_gminy      =  Plik:Herb_gminy_Lubawa.png |Herb gminy Lubawa	&lt;br /&gt;
 |flaga_gminy     = &lt;br /&gt;
 |mapa_gminy      = &lt;br /&gt;
 |mapa_powiatu    = &lt;br /&gt;
 |rozmiar_mapki   = &lt;br /&gt;
 |mapka           = &lt;br /&gt;
 |województwo     = warmińsko-mazurskie &lt;br /&gt;
 |powiat          = iławski&lt;br /&gt;
 |rodzaj_gminy    = wiejska&lt;br /&gt;
 |zarządzający    = Wójt&lt;br /&gt;
 |wójt            = Tomasz Ewertowski&lt;br /&gt;
 |adres_ug        = Fijewo 73 &lt;br /&gt;
 |kod_poczt_ug    =  14-260 Lubawa &lt;br /&gt;
 |powierzchnia    = 236,45&lt;br /&gt;
 |sołectwa        = 27&lt;br /&gt;
 |miejscowości    = 38&lt;br /&gt;
 |rok             = 2013&lt;br /&gt;
 |populacja       = 10619&lt;br /&gt;
 |gęstość         = 45&lt;br /&gt;
 |urbanizacja     = &lt;br /&gt;
 |nr_kier         = 89&lt;br /&gt;
 |tablica_rej     = NIL&lt;br /&gt;
 |TERYT           = 2807052&lt;br /&gt;
 |TERC10          = &lt;br /&gt;
 |www             = http://www.gminalubawa.pl/&lt;br /&gt;
 |bip             =  http://www.bip.gminalubawa.pl/&lt;br /&gt;
}} &lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Gmina Lubawa&#039;&#039;&#039; – gmina wiejska położona w południowo-zachodniej części [[Województwo warmińsko-mazurskie|województwa warmińsko-mazurskiego]] i we wschodniej części [[Powiat iławski|powiatu iławskiego]]. Siedziba gminy znajduje się w [[Fijewo|Fijewie]].&lt;br /&gt;
Gmina położona w krainie [[Wzgórza Dylewskie|Wzgórz Dylewskich]] i [[Dolina Drwęcy|Doliny Drwęcy]] charakteryzuje się niezwykle urozmaiconą rzeźbą terenu. Gmina rolnicza, o bardzo dużym udziale gruntów rolnych w ogólnej powierzchni gruntów w gminie.&lt;br /&gt;
Władzę w gminie sprawuje wójt [[Tomasz Ewertowski]]&amp;lt;ref name=&amp;quot;p1&amp;quot;&amp;gt; [http://www.gminalubawa.pl/ Urząd Gminy Lubawa] [20.10.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Powierzchnia gminy ==&lt;br /&gt;
Gmina wiejska Lubawa zajmuje powierzchnię 236,45 km&amp;lt;sup&amp;gt;2&amp;lt;/sup&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;p2&amp;quot;&amp;gt; [http://stat.gov.pl/bdl/app/portret.display?p_czas=19&amp;amp;p_nts=14&amp;amp;p_tery=3156 Portret terytorium, Bank Danych Lokalnych GUS] [20.10.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;, w tym:&lt;br /&gt;
*użytki rolne: 79,5%  (18807 ha)&lt;br /&gt;
*lasy: 12,8% (3035,9 ha)&lt;br /&gt;
Gmina stanowi 17% powierzchni powiatu iławskiego.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Demografia ==&lt;br /&gt;
Liczba ludności gminy według danych z 2013 roku wynosi&amp;lt;ref name=&amp;quot;p2&amp;quot;/&amp;gt;:&lt;br /&gt;
[[Plik: Kościół pw. św. Wawrzyńca w Rożentalu..jpg|thumb|right|290px|Kościół pw. św. Wawrzyńca w Rożentalu. Fot. WiktorN.PL. Źródło: [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ro%C5%BCental,_ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_par._pw._%C5%9Bw._Wawrzy%C5%84ca,_ok._1761_02.jpg Commons Wikimedia]]]&lt;br /&gt;
[[Plik: Kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Grabowie.jpg|thumb|right|290px|Kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Grabowie. Fot. WiktorN.PL. Źródło: [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:PL_Grabowo,_ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_parafialny_pw._Wniebowzi%C4%99cia_NMP,_1803-1814_04.JPG Commons Wikimedia]]]&lt;br /&gt;
[[Plik: Kościół pw. św. Bartłomieja w Sampławie.jpg|thumb|right|290px|Kościół pw. św. Bartłomieja w Sampławie. Fot. Piotr Marynowski. Źródło: [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Samp%C5%82awa_-_ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_p.w._%C5%9Bw._Bart%C5%82omieja_%2801%29.jpg Commons Wikimedia]&lt;br /&gt;
]] &lt;br /&gt;
{|class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
!Opis ||colspan=2|Ogółem ||colspan=2|Kobiety ||colspan=2|Mężczyźni&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|jednostka ||osób ||% ||osób ||% ||osób ||%&lt;br /&gt;
|--&lt;br /&gt;
|liczba ||10619 ||100 ||5205 ||49,0 ||5414 ||51,0&lt;br /&gt;
|--&lt;br /&gt;
|gęstość zaludnienia&amp;lt;br /&amp;gt;(mieszk./km²) ||colspan=2|45 ||colspan=2|22 ||colspan=2|23&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
Saldo migracji wewnętrznych i zagranicznych na pobyt stały w 2013 roku w gminie Lubawa wynosiło -36 osób&amp;lt;ref name=&amp;quot;p2&amp;quot;/&amp;gt;, co stanowi 14,2% migracji w powiecie iławskim oraz 1% w województwie warmińsko-mazurskim.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Historia gminy jako jednostki administracyjnej ==&lt;br /&gt;
Powstające po II wojnie światowej granice i podziały terytorialne na ziemiach dzisiejszej Polski początkowo opierały się na przedwojennym podziale administracyjnym. Podział ten umiejscawiał gminę Lubawa w powiecie lubawskim w województwie pomorskim. W 1948 roku powiat lubawski przemianowano na powiat nowomiejski&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1948, nr 12, poz. 97, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 lutego 1948 r. o zniesieniu powiatów: szczuczyńskiego i utworzeniu powiatu grajewskiego w województwie białostockim, stopnickiego i utworzeniu powiatu buskiego w województwie kieleckim, błońskiego i utworzeniu powiatu grodzisko-mazowieckiego w województwie warszawskim oraz nieszawskiego i lubawskiego i utworzenia powiatów aleksandrowskiego i nowomiejskiego w województwie pomorskim,  [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19480120097 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;, gmina Lubawa stała się jego częścią. W 1950 roku na mocy ustawy o zmianach podziału administracyjnego państwa&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1950, nr 28, poz. 255, Ustawa z dnia 28 czerwca 1950 r. o zmianach podziału administracyjnego Państwa, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19500280255 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt; powiat nowomiejski (a wraz z nim gminę Lubawa) włączono do województwa olsztyńskiego.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
W 1954 roku, na mocy Ustawy z dnia 25 września 1954 roku o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1954, nr 43, poz. 191, Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19540430191 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;, istniejące dotychczas gminy zastąpiono gromadami. Gromada Lubawa przetrwała do końca 1972 roku, czyli do kolejnej reformy administracyjnej, która przywracała w Polsce podział państwa na gminy&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1972, nr 49, poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19720490312 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;. W 1973 roku reaktywowano gminę Lubawa (z siedzibą w Lubawie), w jej skład weszły sołectwa: [[Byszwałd]], [[Czerlin]], [[Fijewo]], [[Gierłoż]] Polska, [[Grabowo (gmina Lubawa)]], [[Gutowo]], &lt;br /&gt;
[[Kazanice]], [[Losy]], [[Lubstyn]], [[Lubstynek]], [[Ludwichowo]], [[Łążyn]], [[Mortęgi]], [[Omule]], [[Pomierki]], [[Prątnica]], [[Raczek]], [[Rakowice]], [[Rożental]], [[Rumienica]], [[Sampława]], [[Szczepankowo]], [[Targowisko]], [[Tuszewo]], [[Wałdyki]], &lt;br /&gt;
[[Zielkowo]], [[Złotowo]]&amp;lt;ref&amp;gt;Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim.&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1 czerwca 1975 roku, na podstawie Ustawy o dwustopniowym podziale administracyjnym państwa&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1975, nr 16, poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych,  [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19750160091 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;, przestał istnieć powiat nowomiejski. Gmina Lubawa została bezpośrednio częścią [[województwo olsztyńskie|województwa olsztyńskiego]]&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1975 nr 17 poz. 92, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 maja 1975 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19750170092 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ponowne zmiany podziału administracyjnego państwa&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1998, nr 103, poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981030652 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt; umiejscowiły gminę w powołanym 1 stycznia 1999 roku województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie iławskim.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gmina Lubawa graniczy z gminami: [[Ostróda (gmina wiejska)|Ostróda]],  [[Iława (gmina wiejska)|Iława]], [[Bratian (gmina wiejska)|Bratian]], [[Grodziczno (gmina wiejska)|Grodziczno]], [[Rybno (gmina wiejska)|Rybno]], [[Dąbrówno (gmina wiejska)|Dąbrówno]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Miejscowości na terenie gminy ==&lt;br /&gt;
Sołectwa: [[Byszwałd]], [[Czerlin]], [[Fijewo]], [[Gierłoż Polska|Gierłoż]], [[Grabowo (gmina Lubawa)|Grabowo]], [[Gutowo]], [[Kazanice]], [[Losy]], [[Lubstyn]], [[Lubstynek]], [[Ludwichowo]], [[Łążyn]], [[Mortęgi]], [[Omule]], [[Pomierki]], [[Prątnica]], [[Raczek]], [[Rakowice]], [[Rożental]], [[Rumienica]], [[Sampława]], [[Szczepankowo]], [[Targowisko]], [[Tuszewo]], [[Wałdyki]], [[Zielkowo]], [[Złotowo]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pozostałe miejscowości: [[Biała Góra]], [[Gajówka]], Grabowo (osada), [[Kołodziejki]], [[Łążek]], [[Napromek]], [[Osowiec]], [[Rodzone]], [[Targowisko Górne]], [[Wiśniewo (gmina Lubawa)|Wiśniewo]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Gospodarka ==&lt;br /&gt;
Główną gałęzią rozwoju gospodarczego gminy wiejskiej Lubawa jest rolnictwo. Gmina posiada jeden z największych w województwie udział użytków rolnych i gruntów ornych w ogólnej powierzchni gruntów w gminie oraz niższy niż w województwie udział użytków zielonych w ogólnej powierzchni areału. Użytki rolne zajmują  prawie 80% powierzchni gminy, w tym:  88,2% (16596 ha) stanowią grunty orne, 11% (2064 ha) łąki i pastwiska, a 0,8% (148 ha) sady. Znajdują się one na dobrych glebach III i IV klasy bonitacyjnej. W produkcji rolnej dominuje uprawa zbóż (pszenicy, pszenżyta, żyta, jęczmienia i owsa), którą warunkują lekkie gleby oraz dominacja hodowli trzody chlewnej wymagająca dużej ilości pasz zbożowych, a która stanowi prawie 90% produkcji roślinnej w gminie. Uprawiane są także: rzepak, rzepik, ziemniaki i buraki cukrowe. W hodowli główną rolę odgrywa chów trzody chlewnej, hodowane jest również bydło mleczne. Rolnictwo w gminie oparte jest na średnich i dużych (od 5-7 do 15 ha) gospodarstwach indywidualnych&amp;lt;ref&amp;gt;[http://www.bip.gminalubawa.pl/ Plan Rozwoju lokalnego Gminy Lubawa, Olsztyn 2004.]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Liczba podmiotów gospodarki narodowej wpisanych do rejestru REGON w gminie wiejskiej Lubawa wynosiła w 2013 roku 504. W tym 23 podmioty należały do sektora publicznego, pozostałe 481 tworzy sektor prywatny. 114 firm było zarejestrowanych w dziale handel hurtowy i detaliczny, 47 firm w dziale przetwórstwo przemysłowe, 71 firm w dziale budownictwo, 80 w dziale: rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo. Działalność związaną z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi prowadziło 10 firm&amp;lt;ref name=&amp;quot;p2&amp;quot;/&amp;gt;. Na obszarze gminy w ostatnich latach dynamicznie rozwijają się przedsiębiorstwa branży meblarskiej i związanych z nią usług. Na terenie gminy działają m.in. firmy: Constract Export-Import Sp. z o.o., VBCH DESIGN Piotr Wiergowski,  Plast - Fol sp. z o.o.  Dobrze rozwinięta jest sieć usług o zróżnicowanej strukturze i handel.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Turystyka nie odgrywa w gminie Lubawa znaczącej roli. Gospodarstwa agroturystyczne znajdują się w: Lubstynku, Mortęgach, Napromku, Prątnicy, Sampławie, Władykach.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gmina Lubawa o należy do [[Ekologiczny Związek Gmin &amp;quot;Działdowszczyzna&amp;quot;|Ekologicznego Związku Gmin &amp;quot;Działdowszczyzna&amp;quot;]], [[Związek Gmin Regionu Ostródzko-Iławskiego &amp;quot;Czyste Środowisko&amp;quot;|Związku Gmin Regionu Ostródzko-Iławskiego &amp;quot;Czyste Środowisko&amp;quot;]], [[LGD &amp;quot;Ziemia Lubawska&amp;quot;]]. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
W nowej [[Strategia rozwoju województwa |Strategii rozwoju województwa warmińsko-mazurskiego]] z 2013 r. teren gminy został zakwalifikowany do [[Obszary peryferyzacji społeczno-gospodarczej|obszarów peryferyzacji społeczno-gospodarczej]], oraz do tzw. [[Tygrys warmińsko-mazurski |Tygrysów warmińsko-mazurskich]] wymagających strategicznej interwencji, ze względu na możliwości rozwojowe.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Liczba ludności bezrobotnej zarejestrowanej pod koniec 2013 roku w gminie Lubawa wynosiła 261 osób&amp;lt;ref name=&amp;quot;p2&amp;quot;/&amp;gt;, co stanowi 6,1%  bezrobotnych w [[Powiat iławski|powiecie iławskim]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ze środowiskowej pomocy społecznej korzysta w gminie 12,5% ludności&amp;lt;ref&amp;gt;Bank Danych Lokalnych GUS&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Kultura i turystyka ==&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Instytucje zajmujące się pracą na rzecz kultury na terenie gminy&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*[[Biblioteka Publiczna Gminy Lubawa w Rożentalu]], filie w Byszwałdzie i Prątnicy&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Wydarzenia kulturalne związane z gminą&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*Święto Plonów&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Ludzie związani z gminą&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*[[Alojzy Barczewski]] (1898-1973) – działacz warmiński, nauczyciel &lt;br /&gt;
*[[Nikodem Stefan Kowalski]] (1841-1925) – duchowny katolicki, proboszcz parafii w Kazanicach&lt;br /&gt;
*[[lkwim: Alfons Licznerski|Alfons Licznerski]] (1902- 1976) - architekt, malarz amator, grafik, związany z Ziemią Lubawską &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Zabytki znajdujące się na terenie gminy&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
Do najcenniejszych zabytków znajdujących się na terenie gminy wiejskiej Lubawa należą&amp;lt;ref&amp;gt; [http://www.nid.pl/pl/ Narodowy Instytut Dziedzictwa, Rejestr zabytków] [20.10.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;:&lt;br /&gt;
*[[Kościół pw. św. Andrzeja w Byszwałdzie]] wraz z przykościelnym cmentarzem, dzwonnicą i kaplicą cmentarną&lt;br /&gt;
*[[Kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Grabowie]] wraz z przykościelnym cmentarzem, dzwonnicą i plebanią&lt;br /&gt;
*[[Kościół pw. św. Jakuba w Kazanicach]] wraz z przykościelnym cmentarzem i plebanią&lt;br /&gt;
*[[Kościół pw. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Lipach]] wraz z przykościelnym cmentarzem&lt;br /&gt;
*[[Kościół pw. św. Katarzyny w Prątnicy]] wraz z przykościelnym cmentarzem&lt;br /&gt;
*[[Kościół pw. św. Wawrzyńca w Rożentalu]] wraz z przykościelnym cmentarzem i kaplicami&lt;br /&gt;
*[[Kościół pw. św. Bartłomieja w Sampławie]] wraz z przykościelnym cmentarzem&lt;br /&gt;
*[[Kościół pw. św. Barbary w Złotowie]] wraz z przykościelnym cmentarzem&lt;br /&gt;
*ruiny kaplicy grobowej, z pozostałością alei lipowej w Tuszewie&lt;br /&gt;
*zespół pałacowy w Mortęgach&lt;br /&gt;
*most kolejowy nad [[Rzeka Drwęca|rzeką Drwęcą]] w Białej Górze&lt;br /&gt;
*zabytkowe drewniane domy w Kazanicach &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Szlaki i atrakcje turystyczne&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*atrakcje przyrodnicze: [[Park Krajobrazowy Wzgórz Dylewskich]], rezerwaty i pomniki przyrody&lt;br /&gt;
*park miejski Lubawa - [[Fijewo]]&lt;br /&gt;
*liczne zabytki architektury sakralnej&lt;br /&gt;
*zabytki archeologiczne: grodziska w Gutowie i Sampławie&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Informacje na temat atrakcji turystycznych znajdujących się na terenie gminy Lubawa można uzyskać na stronie internetowej [http://www.gminalubawa.pl/ gminalubawa.pl].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Religia ==&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny i św. Anny w Lubawie]]&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. św. Barbary w Złotowie]]&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. św. Bartłomieja Apostoła w Sampławie]]&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. św. Jakuba Apostoła w Kazanicach]]&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Prątnicy]]&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. św. Wawrzyńca w Rożentalu]]&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Grabowie Lubawskim]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Szkolnictwo ==&lt;br /&gt;
W gminie wiejskiej Lubawa istnieją następujące placówki edukacyjne: &lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa w Byszwałdzie]] &lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa im. Jana Pawła II w Rożentalu]]  &lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa w Rumienicy]]&lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa w Tuszewie]]&lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa im. Orła Białego w Złotowie]]&lt;br /&gt;
*[[Zespół Szkół w Grabowie Wałdykach]]&lt;br /&gt;
*[[Zespól Szkół w Kazanicach|Zespół Szkół w Kazanicach]]: Szkoła Podstawowa i Gimnazjum im. kard. St. Dziwisza w Kazanicach 	&lt;br /&gt;
*[[Zespół Szkół w Prątnicy]]: Szkoła Podstawowa im. Teofila Ruczyńskiego w Prątnicy, Gimnazjum w Prątnicy&lt;br /&gt;
*[[Zespół Szkół w Sampławie]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Sport ==&lt;br /&gt;
W gminie Lubawa działa [[Gminne Zrzeszenie LZS w Lubawie]], które organizuje różnorodne imprezy rekreacyjno-sportowe, m. in.: turnieje: piłki halowej, piłki nożnej, siatkówki i siatkówki plażowej, tenisa stołowego.&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Na terenie gminy działają:&lt;br /&gt;
*[[LZS]] &amp;quot;Jordan Kazanice&amp;quot;&lt;br /&gt;
*LZS &amp;quot;Avista Łążyn&amp;quot; &lt;br /&gt;
*LZS &amp;quot;Lider&amp;quot; Złotowo&lt;br /&gt;
*LZS &amp;quot;Tessa&amp;quot; Tuszewo &lt;br /&gt;
*LZS &amp;quot;Torpeda&amp;quot; Rożental&lt;br /&gt;
*LZS &amp;quot;Prątniczanka&amp;quot; Prątnica&lt;br /&gt;
*LZS &amp;quot;Iskra&amp;quot; Szczepankowo&lt;br /&gt;
*LZS &amp;quot;Orzeł&amp;quot; Mortęgi&lt;br /&gt;
*LZS  &amp;quot;Santar&amp;quot; Targowisko&lt;br /&gt;
*LZS &amp;quot;Makrodach&amp;quot; Rumienica&lt;br /&gt;
*LZS &amp;quot;Orzeł&amp;quot; Grabowo&lt;br /&gt;
*LZS OKS Omule&lt;br /&gt;
*LZS Łążek&lt;br /&gt;
==Inne organizacje i instytucje==&lt;br /&gt;
*[[Towarzystwo Miłośników Ziemi Lubawskiej]]&lt;br /&gt;
*[[Oddział Gminny Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP w Lubawie]]&lt;br /&gt;
*[[lkwim: Chór Archimini-Potomana-Zarepete-Czeremini-Kibiczanie z Rudzienic|Chór Archimini-Potomana-Zarepete-Czeremini-Kibiczanie z Rudzienic]] &lt;br /&gt;
== Obszary chronione i pomniki przyrody ==&lt;br /&gt;
Na terenie gminy znajdują się obszary objęte różnymi formami ochrony przyrody. Należą do nich&amp;lt;ref name=&amp;quot;p3&amp;quot;&amp;gt;Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie [http://bip.olsztyn.rdos.gov.pl/]&amp;lt;/ref&amp;gt;: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Parki krajobrazowe:&lt;br /&gt;
*[[Park Krajobrazowy Wzgórz Dylewskich]] (7151,2 ha) &amp;lt;ref&amp;gt;[http://parkikrajobrazowewarmiimazur.pl/ Parki Krajobrazowe Warmii i Mazur]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
Rezerwaty przyrody:&lt;br /&gt;
*[[rezerwat Rzeka Drwęca|Rzeka Drwęca]] (1344,87 ha)&lt;br /&gt;
   &lt;br /&gt;
Obszary chronionego krajobrazu:&lt;br /&gt;
*[[Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Dolnej Drwęcy]] (17 472,4 ha)&lt;br /&gt;
*[[Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Rzeki Wel]] (5 254,1 ha)&lt;br /&gt;
*[[Obszar Chronionego Krajobrazu Wzgórz Dylewskich]] (14 483,2 ha)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Obszary [[Natura 2000]]:&lt;br /&gt;
*[[Natura 2000 Ostoja Dylewskie Wzgórza|Specjalny obszar ochrony siedlisk Ostoja Dylewskie Wzgórza]] (3 430,62 ha)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Z pozostałych form ochrony przyrody na terenie gminy wiejskiej Lubawa znajduje się 6 pomników przyrody, m.in. [[Głazowisko w leśnictwie Napromek|głazowisko w leśnictwie Napromek]], [[Głaz narzutowy koło Złotowa|głaz narzutowy koło Złotowa]]&amp;lt;ref name=&amp;quot;p3&amp;quot;/&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Przypisy}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;references/&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Bibliografia==&lt;br /&gt;
Dz.U. 1948, nr 12, poz. 97, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 lutego 1948 r. o zniesieniu powiatów: szczuczyńskiego i utworzeniu powiatu grajewskiego w województwie białostockim, stopnickiego i utworzeniu powiatu buskiego w województwie kieleckim, błońskiego i utworzeniu powiatu grodzisko-mazowieckiego w województwie warszawskim oraz nieszawskiego i lubawskiego i utworzenia powiatów aleksandrowskiego i nowomiejskiego w województwie pomorskim, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19480120097 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1950, nr 28, poz. 255, Ustawa z dnia 28 czerwca 1950 r. o zmianach podziału administracyjnego Państwa, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19500280255 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1954, nr 43, poz. 191, Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19540430191 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1958, nr 76, poz. 393, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1958 r. w sprawie zmiany nazw niektórych powiatów w województwach olsztyńskim, poznańskim i zielonogórskim, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19580760393 isap.sejm.gov.pl]  [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1972, nr 49, poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19720490312 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1975, nr 16, poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19750160091 isap.sejm.gov.pl][20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1975, nr 17, poz. 92, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 maja 1975 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19750170092 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1998, nr 103, poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981030652 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim,  [w:] Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie, Olsztyn 1972.&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://www.bip.gminalubawa.pl/ Plan Rozwoju lokalnego Gminy Lubawa, Olsztyn 2004.]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://stat.gov.pl/bdl/app/portret.display?p_czas=19&amp;amp;p_nts=14&amp;amp;p_tery=3156 Bank Danych lokalnych GUS, Portret terytorium] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://www.bip.gminalubawa.pl/  BIP Urzędu Gminy Lubawa] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://leksykonkultury.ceik.eu/ Leksykon kultury Warmii i Mazur] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://www.nid.pl/pl/ Narodowy Instytut Dziedzictwa, Rejestr zabytków] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://parkikrajobrazowewarmiimazur.pl/ Parki Krajobrazowe Warmii i Mazur] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://bip.olsztyn.rdos.gov.pl/ Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://www.gminalubawa.pl/ Urząd Gminy Lubawa] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Kategoria:Miejscowość]][[Kategoria: Powiat iławski]][[Kategoria: Lubawa (gmina wiejska)]][[Kategoria: 1945-1989]][[Kategoria: 1990-]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Kurz%C4%99tnik_(gmina_wiejska)&amp;diff=163225</id>
		<title>Kurzętnik (gmina wiejska)</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Kurz%C4%99tnik_(gmina_wiejska)&amp;diff=163225"/>
		<updated>2026-09-24T13:40:01Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: Bratian: zatwierdzona zmiana nazwy gminy, kategorii i powiązanych odsyłaczy (decyzja 13.08; wykonanie 24.09.2026).&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{Gmina infobox&lt;br /&gt;
 |Gmina           = Kurzętnik&lt;br /&gt;
 |herb_gminy      = Plik:Herb_gminy_Kurzętnik.jpg |Herb gminy Kurzętnik &lt;br /&gt;
 |flaga_gminy     = &lt;br /&gt;
 |mapa_gminy      = &lt;br /&gt;
 |mapa_powiatu    = &lt;br /&gt;
 |rozmiar_mapki   = &lt;br /&gt;
 |mapka           = &lt;br /&gt;
 |województwo     = warmińsko-mazurskie &lt;br /&gt;
 |powiat          = nowomiejski&lt;br /&gt;
 |rodzaj_gminy    = wiejska&lt;br /&gt;
 |zarządzający    = Wójt&lt;br /&gt;
 |wójt            = Adam Głowacki&lt;br /&gt;
 |adres_ug        = ul. Grunwaldzka 39 &lt;br /&gt;
 |kod_poczt_ug    = 13-306 Kurzętnik  &lt;br /&gt;
 |powierzchnia    = 149,11&lt;br /&gt;
 |sołectwa        = 19&lt;br /&gt;
 |miejscowości    = 21&lt;br /&gt;
 |rok             = 2013&lt;br /&gt;
 |populacja       = 9043&lt;br /&gt;
 |gęstość         = 61&lt;br /&gt;
 |urbanizacja     = &lt;br /&gt;
 |nr_kier         = 56&lt;br /&gt;
 |tablica_rej     = NNM&lt;br /&gt;
 |TERYT           = 2812042&lt;br /&gt;
 |TERC10          = &lt;br /&gt;
 |www             = http://www.kurzetnik.pl/index.php&lt;br /&gt;
 |bip             = https://bipkurzetnik.warmia.mazury.pl/&lt;br /&gt;
}} &lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Gmina Kurzętnik&#039;&#039;&#039; – gmina wiejska położona w południowo-zachodniej części [[Województwo warmińsko-mazurskie|województwa warmińsko-mazurskiego]], w południowej części [[Powiat nowomiejski|powiatu nowomiejskiego]]. Siedziba gminy znajduje się w [[Kurzętnik|Kurzętniku]].&lt;br /&gt;
Gmina rolnicza, posiadająca korzystne warunki naturalne do produkcji rolnej i rozwoju turystyki, w tym agroturystyki. &lt;br /&gt;
Władzę w gminie sprawuje wójt [[Adam Głowacki]].&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Powierzchnia gminy ==&lt;br /&gt;
Gmina wiejska Kurzętnik zajmuje powierzchnię 149,11 km&amp;lt;sup&amp;gt;2&amp;lt;/sup&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;p2&amp;quot;&amp;gt;[http://stat.gov.pl/bdl/app/portret.display?p_czas=19&amp;amp;p_nts=14&amp;amp;p_tery=3196 Bank Danych Lokalnych GUS] [20.10.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;, w tym:&lt;br /&gt;
*użytki rolne: 70,3% (10 485 ha)&lt;br /&gt;
*lasy: 19,3% (2 877 ha) &lt;br /&gt;
Gmina stanowi 33,7% powierzchni powiatu nowomiejskiego.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Demografia ==&lt;br /&gt;
Liczba ludności gminy według danych z 2013 roku wynosi&amp;lt;ref name=&amp;quot;p2&amp;quot;/&amp;gt;:&lt;br /&gt;
[[Plik: Kościół pw. św. Marii Magdaleny w Kurzętniku.jpg|thumb|right|290px|Kościół pw. św. Marii Magdaleny w Kurzętniku.&amp;lt;br&amp;gt;Fot. Podkomorzy. Źródło: [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kurz%C4%99tnik_ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_parafialny.JPG Commons Wikimedia] ]]&lt;br /&gt;
[[Plik: Ruiny zamku biskupiego w Kurzętniku.jpg|thumb|right|290px|Ruiny zamku biskupiego w Kurzętniku.&amp;lt;br&amp;gt;Fot. 1bumer. Źródło: [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kurz%C4%99tnik_zamek1%28WLZ12%29.jpg Commons Wikimedia]]]&lt;br /&gt;
[[Plik: Grodzisko we wsi Nielbark.jpg|thumb|right|290px|Grodzisko we wsi Nielbark.&amp;lt;br&amp;gt;Fot. Czonek. Źródło: [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Nielbark_grodzisko.JPG Commons Wikimedia]&lt;br /&gt;
]] &lt;br /&gt;
{|class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
!Opis ||colspan=2|Ogółem ||colspan=2|Kobiety ||colspan=2|Mężczyźni&lt;br /&gt;
|--&lt;br /&gt;
|jednostka ||osób ||% ||osób ||% ||osób ||%&lt;br /&gt;
|--&lt;br /&gt;
|liczba ||9043 ||100 ||4515 ||49,9 ||4528 ||50,1&lt;br /&gt;
|--&lt;br /&gt;
|gęstość zaludnienia&amp;lt;br /&amp;gt;(mieszk./km²) ||colspan=2|61 ||colspan=2|30,5 ||colspan=2|30,5&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
Saldo migracji wewnętrznych i zagranicznych na pobyt stały w 2013 roku w gminie wiejskiej Kurzętnik wynosiło -7 osób&amp;lt;ref name=&amp;quot;p2&amp;quot;/&amp;gt;, co stanowi 6% migracji w powiecie nowomiejskim oraz 0,2% w województwie warmińsko-mazurskim.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Historia gminy jako jednostki administracyjnej ==&lt;br /&gt;
Powstające po II wojnie światowej granice i podziały terytorialne na ziemiach dzisiejszej Polski opierały się początkowo na przedwojennym podziale administracyjnym. Podział ten umiejscawiał gminę Kurzętnik w powiecie lubawskim w województwie pomorskim. W 1948 roku powiat lubawski przemianowano na powiat nowomiejski&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1948, nr 12, poz. 97, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 lutego 1948 r. o zniesieniu powiatów: szczuczyńskiego i utworzeniu powiatu grajewskiego w województwie białostockim, stopnickiego i utworzeniu powiatu buskiego w województwie kieleckim, błońskiego i utworzeniu powiatu grodzisko-mazowieckiego w województwie warszawskim oraz nieszawskiego i lubawskiego i utworzenia powiatów aleksandrowskiego i nowomiejskiego w województwie pomorskim,  [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19480120097 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;, gmina Kurzętnik stała się jego częścią. W 1950 roku na mocy ustawy o zmianach podziału administracyjnego państwa&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1950, nr 28, poz. 255, Ustawa z dnia 28 czerwca 1950 r. o zmianach podziału administracyjnego Państwa, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19500280255 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt; powiat nowomiejski (a wraz z nim gminę Kurzętnik) włączono do województwa olsztyńskiego.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
W 1954 roku, na mocy Ustawy z dnia 25 września 1954 roku o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1954, nr 43, poz. 191, Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19540430191 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;, istniejące dotychczas gminy zastąpiono gromadami. Gromada Kurzętnik przetrwała do końca 1972 roku, czyli do kolejnej reformy administracyjnej, która przywracała w Polsce podział państwa na gminy&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1972, nr 49, poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19720490312 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;. W 1973 roku reaktywowano gminę Kurzętnik, a w jej skład weszły sołectwa: [[Bratuszewo]], [[Brzozie Lubawskie]], [[Kamionka (gmina Kurzętnik)|Kamionka]], [[Kąciki]], [[Krzemieniewo]], [[Kurzętnik]], [[Lipowiec (gmina Kurzętnik)|Lipowiec]], [[Małe Bałówki]], [[Marzęcice]], [[Mikołajki (gmina Kurzętnik)|Mikołajki]], [[Nielbark]], [[Otręba]], [[Sugajenko]], [[Szafarnia]], [[Tereszewo]], [[Tomaszewo]], [[Wawrowice]], [[Wielkie Bałówki]]&amp;lt;ref&amp;gt;Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1 czerwca 1975 roku, na podstawie Ustawy o dwustopniowym podziale administracyjnym państwa&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1975, nr 16, poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych,  [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19750160091 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;, przestał istnieć powiat nowomiejski. Gmina Kurzętnik została bezpośrednio częścią województwa toruńskiego.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ponowne zmiany podziału administracyjnego państwa&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1998, nr 103 poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981030652 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt; umiejscowiły gminę Kurzętnik w powołanym 1 stycznia 1999 roku województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie nowomiejskim. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gmina wiejska Kurzętnik graniczy z gminami: [[Biskupiec (gmina wiejska)|Biskupiec]], [[Bratian (gmina wiejska)|Bratian]], [[Grodziczno (gmina wiejska)|Grodziczno]], oraz z gminami województwa kujawsko-pomorskiego: Brzozie i Zbiczno.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Miejscowości na terenie gminy ==&lt;br /&gt;
Sołectwa: [[Bratuszewo]], [[Brzozie Lubawskie]], [[Kamionka (gmina Kurzętnik)|Kamionka]], [[Kąciki]], [[Krzemieniewo]], [[Kurzętnik]]: Kurzętnik I i Kurzętnik II, [[Lipowiec (gmina Kurzętnik)|Lipowiec]], [[Małe Bałówki]], [[Marzęcice]], [[Mikołajki (gmina Kurzętnik)|Mikołajki]], [[Nielbark]], [[Otręba]], [[Sugajenko]], [[Szafarnia]], [[Tereszewo]], [[Tomaszewo]], [[Wawrowice]], [[Wielkie Bałówki]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pozostałe miejscowości: [[Kacze Bagno]], [[Ostrówki]], [[Rygiel]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Gospodarka ==&lt;br /&gt;
Głównym kierunkiem rozwoju gospodarczego gminy Kurzętnik jest rolnictwo. Użytki rolne stanowią ponad 70% ogólnej powierzchni gminy, w tym: 86,2% (9043 ha) to grunty orne, 13,4% (1404 ha) łąki i pastwiska, 0,4% 938 ha) to sady. Gmina jest typowym obszarem rolniczym, na którym do podstawowych form gospodarowania zalicza się produkcję roślinną i hodowlę zwierząt. Większość gospodarstw prowadzi działalność ogólnorolną.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Warunki przyrodnicze (w tym jeziora, lasy) i krajobrazowe sprzyjają rozwojowi turystyki, jednak brak całorocznej bazy noclegowej, słaby rozwój agroturystyki, słabe zagospodarowanie terenów rekreacyjnych utrudniają ten proces.&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Gospodarstwa agroturystyczne znajdują się w miejscowościach: Kurzętnik, Szafarnia, Otręba, Nielbark, Wawrowice&amp;lt;ref name=&amp;quot;p1&amp;quot;/&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Liczba podmiotów gospodarki narodowej wpisanych do rejestru REGON w gminie Kurzętnik wynosiła w 2013 roku 569. W tym 19 podmiotów należało do sektora publicznego, pozostałe 550 tworzy sektor prywatny. 133 firmy były zarejestrowane w dziale handel hurtowy i detaliczny, 75 firm w dziale przetwórstwo przemysłowe, 99 firm w dziale budownictwo, 42 w dziale: rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo. Działalność związaną z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi prowadziły 8 firm&amp;lt;ref name=&amp;quot;p1&amp;quot;/&amp;gt;. W gminie rozwinięty jest przemysł metalowy i budowlany, dość dobrze rozwinięta jest sieć usług o zróżnicowanej strukturze i handel. Do największych firm działających na terenie gminy należą: Przedsiębiorstwo Przemysłu Betonów PREFABET - KURZĘTNIK sp. z o.o., [[Sektory kluczowe|EXPOM S.A. Kurzętnik]], Lavapol Spółka z o.o., ALSYBET Sp. z o.o. Kurzętnik, Bydgoskie Kopalnie Surowców Mineralnych w Bydgoszczy Kopalnia Nielbark, MARWIT - Kurzętnik, Firma Handlowo-Produkcyjna &amp;quot;Centrala Nasienna&amp;quot; Kurzętnik oraz [[Sektory kluczowe|Irwega]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gmina Kurzętnik należy do [[Związek Gmin Warmińsko-Mazurskich|Związku Gmin Warmińsko-Mazurskich]], [[Związek Gmin Regionu Ostródzko-Iławskiego &amp;quot;Czyste Środowisko&amp;quot;|Związku Gmin Regionu Ostródzko-Iławskiego &amp;quot;Czyste Środowisko&amp;quot;]] oraz [[LGD &amp;quot;Ziemia Lubawska&amp;quot;]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Liczba ludności bezrobotnej zarejestrowanej pod koniec 2013 roku w gminie Kurzętnik wynosiła 735 osób&amp;lt;ref name=&amp;quot;p1&amp;quot;/&amp;gt;, co stanowi 18,8%  bezrobotnych w [[Powiat nowomiejski|powiecie nowomiejskim]]. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ze środowiskowej pomocy społecznej korzysta w gminie 23,1% ludności&amp;lt;ref&amp;gt;Bank Danych Lokalnych GUS&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Kultura i turystyka ==&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Instytucje zajmujące się pracą na rzecz kultury na terenie gminy&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*[[Gminne Centrum Kultury w Kurzętniku]]&lt;br /&gt;
*[[Gminna Biblioteka Publiczna w Kurzętniku]] &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Wydarzenia kulturalne związane z gminą&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*[[lkwim: Dni Kurzętnika 2011|Dni Kurzętnika]]&lt;br /&gt;
*[[Międzywojewódzki Przegląd Zespołów Ludowych]]&lt;br /&gt;
*[[Kurzętnickie Impresje Orkiestr Dętych]] &lt;br /&gt;
*dożynki gminno-parafialne&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Ludzie związani z gminą&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*[[Leszek Jobs]] - współtwórca kickboxingu w Kurzętniku jako zawodnik, trener i działacz; organizator najbardziej prestiżowych imprez. &lt;br /&gt;
*[[Zofia Andrzejewska]] - społecznik, samorządowiec, wieloletni wójt gminy Kurzętnik. &lt;br /&gt;
*[[Renata Rochnowska]] - polityk, poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej IV i V kadencji, była radną gminy Kurzętnik.&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Zabytki znajdujące się na terenie gminy&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
Do najcenniejszych zabytków znajdujących się na terenie gminy wiejskiej Kurzętnik należą&amp;lt;ref&amp;gt; [http://www.nid.pl/pl/ Narodowy Instytut Dziedzictwa, Rejestr zabytków] [20.10.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;:&lt;br /&gt;
*[[Kościół pw. św. Jana Chrzciciela w Brzoziu Lubawskim|kościół pw. św. Jana Chrzciciela w Brzoziu Lubawskim]] wraz z przykościelnym cmentarzem, gotycką kostnicą i plebanią&lt;br /&gt;
*założenia urbanistyczne i rynek w Kurzętniku&lt;br /&gt;
*ruiny zamku biskupiego w Kurzętniku&lt;br /&gt;
*[[Kościół pw. św. Marii Magdaleny w Kurzętniku|kościół pw. św. Marii Magdaleny w Kurzętniku]] wraz z przykościelnym cmentarzem&lt;br /&gt;
*zespół dworski w Kurzętniku&lt;br /&gt;
*[[Kościół pw. św. Jakuba w Mikołajkach|kościół pw. św. Jakuba w Mikołajkach]] wraz z przykościelnym cmentarzem&lt;br /&gt;
*dawna plebania ewangelicka (obecnie budynek mieszkalny) w Szafarnii&lt;br /&gt;
*[[Kościół pw. św. Antoniego z Padwy w Tereszewie|kościół pw. św. Antoniego z Padwy w Tereszewie]]&lt;br /&gt;
*kuźnia murowana z końca XIX w. w Małych Bałówkach&lt;br /&gt;
*drewniano-murowany młyn wodny w Wawrowicach&lt;br /&gt;
*leśniczówki w Wawrowicach i Ostrówkach&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Szlaki i atrakcje turystyczne&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*szlaki i ścieżki edukacyjne [Brodnicki Park Krajobrazowy|Brodnickiego Parku Krajobrazowego]&lt;br /&gt;
*ścieżka edukacyjna &amp;quot;Doliną rzeki Drwęcy&amp;quot; &lt;br /&gt;
*spływy kajakowe rzeką Drwęcą&lt;br /&gt;
*park wiejski w Kurzętniku&lt;br /&gt;
*&amp;quot;Góra zamkowa&amp;quot; i ruiny zamku w Kurzętniku&lt;br /&gt;
*wczesnośredniowieczne grodzisko w Nielbarku&lt;br /&gt;
*stadniny koni w Szafarni&lt;br /&gt;
*Brodnicki Park Krajobrazowy, obszary chronionego krajobrazu, rezerwaty i pomniki przyrody &lt;br /&gt;
*lasy, jeziora&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Informacje na temat atrakcji turystycznych znajdujących się na terenie gminy Kurzętnik można uzyskać na stronie internetowej [http://www.kurzetnik.pl/index.php kurzetnik.pl].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Religia==&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Mrocznie]]&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. św. Antoniego z Padwy w Tereszewie]]&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. św. Jana Chrzciciela w Brzoziu Lubawskim]]&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. św. Marii Magdaleny w Kurzętniku]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Szkolnictwo ==&lt;br /&gt;
W gminie wiejskiej Kurzętnik istnieją następujące placówki edukacyjne: &lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa im. Orła Białego w Brzoziu Lubawskim]]&lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa w Tereszewie]]&lt;br /&gt;
*[[Zespół Szkół im. Władysława Jagiełły w Kurzętniku]]: [[Przedszkole przy Zespole Szkół im. Władysława Jagiełły w Kurzętniku|przedszkole]], [[Szkoła Podstawowa w Zespole Szkół im. Władysława Jagiełły w Kurzętniku|szkoła podstawowa]], [[Gimnazjum w Zespole Szkół im. Władysława Jagiełły w Kurzętniku|gimnazjum]]&lt;br /&gt;
*[[Zespół Szkół w Marzęcicach]]: [[Szkoła Podstawowa w Zespole Szkół w Marzęcicach|szkoła podstawowa]], [[Gimnazjum w Zespole Szkół w Marzęcicach|gimnazjum]]&lt;br /&gt;
*[[Zespół Szkół Rolniczych w Kurzętniku]]&lt;br /&gt;
*[[Zespół Szkół Zawodowych w Kurzętniku]]&lt;br /&gt;
== Sport ==&lt;br /&gt;
W gminie Kurzętnik organizowane są różnorodne imprezy rekreacyjno-sportowe, m.in.: mistrzostwa warmińsko-mazurskiego [[LZS|zrzeszenia LZS]] w podnoszeniu ciężarów oraz drużynowy turniej o puchar wójta gminy Kurzętnik w podnoszeniu ciężarów, mistrzostwa Polski w kickboxingu, turniej w trójboju siłowym o puchar wójta gminy Kurzętnik, halowy turniej piłki nożnej osób niepełnosprawnych, turniej tenisa o puchar wójta gminy Kurzętnik, turnieje piłki nożnej i imprezy związane z obchodami Europejskiego Tygodnia Sportu oraz Polska Biega.&lt;br /&gt;
Prężnie działają kluby:&lt;br /&gt;
*[[KS Zamek Kurzętnik]]&lt;br /&gt;
*LUKS TKKF Kurzętnik&lt;br /&gt;
==Inne organizacje i instytucje==&lt;br /&gt;
*[[lkwim: Anibabki|Zespół ludowy Anibabki]]&lt;br /&gt;
*[[lkwim: Zespół dziecięcy Kurczaczki z Kurzętnika|Zespół dziecięcy Kurczaczki z Kurzętnika]]  &lt;br /&gt;
== Obszary chronione i pomniki przyrody ==&lt;br /&gt;
Na terenie gminy znajdują się obszary objęte różnymi formami ochrony przyrody. Należą do nich&amp;lt;ref name=&amp;quot;p3&amp;quot;&amp;gt;Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie [http://bip.olsztyn.rdos.gov.pl/]&amp;lt;/ref&amp;gt;: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Parki krajobrazowe:&lt;br /&gt;
*[[Brodnicki Park Krajobrazowy]] (4 336 ha)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Rezerwaty przyrody:&lt;br /&gt;
*[[rezerwat Bagno Mostki]] (135,05 ha, z czego 35,18 ha leży w województwie warmińsko-mazurskim)&lt;br /&gt;
*[[rezerwat Rzeka Drwęca]] (1344,87 ha)&lt;br /&gt;
*[[rezerwat Wyspa na Jeziorze Partęciny Wielkie]] (0,6 ha)&lt;br /&gt;
*[[rezerwat Żurawie Bagno]] (5,56 ha)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Obszary chronionego krajobrazu:&lt;br /&gt;
*[[Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Dolnej Drwęcy]] (17 472,4 ha)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Obszary [[Natura 2000]]:&lt;br /&gt;
*[[Natura 2000 Dolina Drwęcy |Specjalny obszar ochrony siedlisk Dolina Drwęcy]] (12 561,56 ha)&lt;br /&gt;
*[[Natura 2000 Ostoja Brodnicka|Specjalny obszar ochrony siedlisk Ostoja Brodnicka]] (4 176,86 ha)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Użytki ekologiczne:&lt;br /&gt;
*[[użytek ekologiczny &amp;quot;Łąka nad Drwęcą&amp;quot;]] (0,04 ha)&lt;br /&gt;
*[[użytek ekologiczny &amp;quot;Nielbark&amp;quot;]] (58 ha)&lt;br /&gt;
*[[użytek ekologiczny &amp;quot;Tereszowskie Łąki&amp;quot;]] (64,27 ha)&lt;br /&gt;
Z pozostałych form ochrony przyrody na terenie gminy wiejskiej Kurzętnik znajdują się 2 pomniki przyrody&amp;lt;ref name=&amp;quot;p3&amp;quot;/&amp;gt;, m.in. [[Głaz narzutowy w Kurzętniku|głaz narzutowy na terenie parku wiejskiego w Kurzętniku]].  &lt;br /&gt;
==Zobacz też:==&lt;br /&gt;
*[[Jan Kretkowski]]&lt;br /&gt;
{{Przypisy}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;references/&amp;gt;&lt;br /&gt;
==Bibliografia==&lt;br /&gt;
Dz.U. 1948, nr 12, poz. 97, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 lutego 1948 r. o zniesieniu powiatów: szczuczyńskiego i utworzeniu powiatu grajewskiego w województwie białostockim, stopnickiego i utworzeniu powiatu buskiego w województwie kieleckim, błońskiego i utworzeniu powiatu grodzisko-mazowieckiego w województwie warszawskim oraz nieszawskiego i lubawskiego i utworzenia powiatów aleksandrowskiego i nowomiejskiego w województwie pomorskim, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19480120097 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1950, nr 28, poz. 255, Ustawa z dnia 28 czerwca 1950 r. o zmianach podziału administracyjnego Państwa, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19500280255 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1954, nr 43, poz. 191, Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19540430191 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1958, nr 76, poz. 393, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1958 r. w sprawie zmiany nazw niektórych powiatów w województwach olsztyńskim, poznańskim i zielonogórskim, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19580760393 isap.sejm.gov.pl]  [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1972, nr 49, poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19720490312 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1975, nr 16, poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19750160091 isap.sejm.gov.pl][20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1975, nr 17, poz. 92, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 maja 1975 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19750170092 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1998, nr 103, poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981030652 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim, [w:] Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie, Olsztyn 1972.&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://bip.warmia.mazury.pl/kurzetnik_gmina_wiejska/152/272/Program_Ochrony_Srodowiska_Gminy_Kurzetnik_na_lata_2010-2013/ BIP Urzędu Gminy Kurzętnik, Program Ochrony Środowiska Gminy Kurzętnik na lata 2010-2013.]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://stat.gov.pl/bdl/app/portret.display?p_czas=19&amp;amp;p_nts=14&amp;amp;p_tery=3196 Bank Danych lokalnych GUS, Portret terytorium] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://bip.warmia.mazury.pl/kurzetnik_gmina_wiejska/  BIP Urzędu Gminy Kurzętnik] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://www.kurzetnik.pl/index.php Urząd Gminy Kurzętnik] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://leksykonkultury.ceik.eu/ Leksykon kultury Warmii i Mazur] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://www.nid.pl/pl/ Narodowy Instytut Dziedzictwa, Rejestr zabytków] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://bip.olsztyn.rdos.gov.pl/ Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://www.ko.olsztyn.pl/?main=2&amp;amp;sub=4 Wykaz szkół i placówek oświatowych w województwie warmińsko-mazurskim.] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Kategoria:Miejscowość]][[Kategoria: Powiat nowomiejski]][[Kategoria: Kurzętnik (gmina wiejska)]][[Kategoria: 1945-1989]][[Kategoria: 1990-]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=I%C5%82awa_(gmina_wiejska)&amp;diff=163224</id>
		<title>Iława (gmina wiejska)</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=I%C5%82awa_(gmina_wiejska)&amp;diff=163224"/>
		<updated>2026-09-24T13:39:56Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: Bratian: zatwierdzona zmiana nazwy gminy, kategorii i powiązanych odsyłaczy (decyzja 13.08; wykonanie 24.09.2026).&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{Gmina infobox&lt;br /&gt;
 |Gmina           = Iława&lt;br /&gt;
 |herb_gminy      =  Plik:Herb_gminy_Iława.png |Herb gminy Iława	&lt;br /&gt;
 |flaga_gminy     = &lt;br /&gt;
 |mapa_gminy      = &lt;br /&gt;
 |mapa_powiatu    = &lt;br /&gt;
 |rozmiar_mapki   = &lt;br /&gt;
 |mapka           = &lt;br /&gt;
 |województwo     = warmińsko-mazurskie &lt;br /&gt;
 |powiat          = iławski&lt;br /&gt;
 |rodzaj_gminy    = wiejska&lt;br /&gt;
 |zarządzający    = Wójt&lt;br /&gt;
 |wójt            = Krzysztof Harmaciński&lt;br /&gt;
 |adres_ug        = ul. gen. Władysława Andersa 2A&lt;br /&gt;
 |kod_poczt_ug    =  14-200 Iława&lt;br /&gt;
 |powierzchnia    = 424,21&lt;br /&gt;
 |sołectwa        = 27&lt;br /&gt;
 |miejscowości    = 61&lt;br /&gt;
 |rok             = 2013&lt;br /&gt;
 |populacja       = 12855&lt;br /&gt;
 |gęstość         = 30&lt;br /&gt;
 |urbanizacja     = &lt;br /&gt;
 |nr_kier         = 89&lt;br /&gt;
 |tablica_rej     = NIL&lt;br /&gt;
 |TERYT           = 2807032&lt;br /&gt;
 |TERC10          = &lt;br /&gt;
 |www             = http://www.gmina-ilawa.pl/&lt;br /&gt;
 |bip             =  http://bip.warmia.mazury.pl/ilawa_gmina_wiejska/&lt;br /&gt;
}} &lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Gmina Iława&#039;&#039;&#039; – gmina wiejska położona w zachodniej części [[Województwo warmińsko-mazurskie|województwa warmińsko-mazurskiego]] i w centralnej części [[Powiat iławski|powiatu iławskiego]]. Siedziba gminy znajduje się w [[Iława|Iławie]]. Jedna z największych&amp;lt;ref&amp;gt;[http://www.stat.gov.pl/gus/5840_6339_PLK_HTML.htm Bank Danych Lokalnych GUS] [20.10.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt; pod względem powierzchni gmin w Polsce, trzecia co do wielkości powierzchni gmina w województwie warmińsko-mazurskim. &lt;br /&gt;
Gmina rolniczo-turystyczna o dużej powierzchni zalesienia i wielu walorach przyrodniczych i krajobrazowych. Na jej terenie znajdują się liczne jeziora (w tym jedno z największych i najdłuższe  jezioro w Polsce&amp;lt;ref name=&amp;quot;p1&amp;quot;&amp;gt;[http://www.gmina-ilawa.pl/ Urząd Gminy Iława ] [20.10.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;, tj. [[Jezioro Jeziorak|jezioro Jeziorak]]), lasy, urozmaicona rzeźba terenu, obszary objęte ochroną przyrody z unikatową roślinnością i gatunkami zwierząt. &lt;br /&gt;
Władzę w gminie sprawuje wójt [[Krzysztof Harmaciński]]&amp;lt;ref name=&amp;quot;p1&amp;quot;/&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Powierzchnia gminy ==&lt;br /&gt;
Gmina wiejska Iława zajmuje powierzchnię 424,21 km&amp;lt;sup&amp;gt;2&amp;lt;/sup&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;p2&amp;quot;&amp;gt;Portret terytorium, Bank Danych Lokalnych GUS [http://stat.gov.pl/bdl/app/portret.display?p_czas=19&amp;amp;p_nts=14&amp;amp;p_tery=3152]&amp;lt;/ref&amp;gt;, w tym:&lt;br /&gt;
*użytki rolne: 42,6%  (18082 ha)&lt;br /&gt;
*lasy: 43,8% (18570 ha)&lt;br /&gt;
*wody: 7,2% (3041 ha)&lt;br /&gt;
Gmina stanowi 30,6% powierzchni [[Powiat iławski|powiatu iławskiego]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Demografia ==&lt;br /&gt;
Liczba ludności gminy według danych z 2013 roku wynosi&amp;lt;ref name=&amp;quot;p2&amp;quot;/&amp;gt;:&lt;br /&gt;
[[Plik: Jezioro Jeziorak.jpg|thumb|right|290px| Jezioro Jeziorak.&amp;lt;br/&amp;gt; Źródło: [http://www.gmina-ilawa.pl/dla_turysty/jezioro-jeziorak/ UG Iława]  ]]&lt;br /&gt;
[[Plik: Rezerwat Jezioro Karaś.jpg|thumb|right|290px|Rezerwat Jezioro Karaś.&amp;lt;br/&amp;gt;Źródło: [http://www.gmina-ilawa.pl/dla_turysty/rezerwaty/ UG Iława]  ]]&lt;br /&gt;
[[Plik: Rzeka Drwęca.jpg|thumb|right|290px|Rzeka Drwęca.&amp;lt;br/&amp;gt; Źródło: [http://www.gmina-ilawa.pl/dla_turysty/rezerwaty/ UG Iława]  ]]&lt;br /&gt;
[[Plik:Kościół pw. Matki Boskiej Królowej Polski w Rudzienicach.jpg|thumb|right|290px|Kościół pw. Matki Boskiej Królowej Polski w Rudzienicach.&amp;lt;br/&amp;gt;Fot. Przemysław Jahr. Źródło: [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Rudzienice_church.jpg Commons Wikimedia]]]&lt;br /&gt;
[[Plik: Ruiny zamku w Szymbarku.jpg|thumb|right|290px|Ruiny zamku w Szymbarku.&amp;lt;br/&amp;gt;Fot. Jerzy Strzelecki. Źródło: [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Szymbark5(js).jpg Commons Wikimedia]&lt;br /&gt;
]]&lt;br /&gt;
{|class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
!Opis ||colspan=2|Ogółem ||colspan=2|Kobiety ||colspan=2|Mężczyźni&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|jednostka ||osób ||% ||osób ||% ||osób ||%&lt;br /&gt;
|--&lt;br /&gt;
|liczba ||12855 ||100 ||6323 ||49,2 ||6532 ||50,8&lt;br /&gt;
|--&lt;br /&gt;
|gęstość zaludnienia&amp;lt;br /&amp;gt;(mieszk./km²) ||colspan=2|30 ||colspan=2|15 ||colspan=2|15&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
Saldo migracji wewnętrznych i zagranicznych na pobyt stały w 2013 roku w gminie Iława wynosiło -16 osoby&amp;lt;ref name=&amp;quot;p2&amp;quot;/&amp;gt;, co stanowi 6,3% migracji w powiecie iławskim oraz 0,4% w województwie warmińsko-mazurskim.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Historia gminy jako jednostki administracyjnej ==&lt;br /&gt;
Po II wojnie światowej gmina Iława była częścią powiatu suskiego (z siedzibą w Iławie) w województwie olsztyńskim. W 1954 roku, na mocy Ustawy z dnia 25 września 1954 roku o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1954, nr 43, poz. 191, Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19540430191 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;, istniejące dotychczas gminy zastąpiono gromadami. Gmina Iława stała się gromadą należącą do powiatu suskiego, który w 1958 roku na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1958 r.&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1958, nr 76, poz. 393, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1958 r. w sprawie zmiany nazw niektórych powiatów w województwach olsztyńskim, poznańskim i zielonogórskim, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19580760393 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt; został przemianowany na powiat iławski.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gromada przetrwała do końca 1972 roku, czyli do kolejnej reformy administracyjnej, która przywracała w Polsce podział państwa na gminy&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1972, nr 49, poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19720490312 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;. W 1973 roku reaktywowano gminę Iława, w jej skład weszły sołectwa: [[Dół]], [[Dziarny]], [[Gałdowo]], [[Gardzień]], [[Gulb]], [[Karaś]], [[Laseczno]], [[Ławice]], [[Mózgowo]], [[Nejdyki]], [[Nowa Wieś]], [[Radomek]], [[Segnowy]], [[Siemiany]], [[Starzykowo]], [[Stradomno]], [[Szałkowo]], [[Wikielec]], [[Wola Kamieńska]], [[Ząbrowo]]&amp;lt;ref&amp;gt;Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1 czerwca 1975 roku, na podstawie Ustawy o dwustopniowym podziale administracyjnym państwa&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1975, nr 16, poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19750160091 isap.sejm.gov.pl][20.10.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;, przestał istnieć powiat iławski. Gmina Iława została bezpośrednio częścią województwa olsztyńskiego&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1975, nr 17, poz. 92, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 maja 1975 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19750170092 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;. Ponowne zmiany podziału administracyjnego państwa&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1998, nr 103, poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981030652 isap.sejm.gov.pl]&amp;lt;/ref&amp;gt; umiejscowiły ją w powołanym 1 stycznia 1999 roku województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie iławskim.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gmina Iława graniczy z gminami: [[Zalewo (gmina miejsko-wiejska)|Zalewo]], [[Miłomłyn (gmina miejsko-wiejska)|Miłomłyn]], [[Ostróda (gmina wiejska)|Ostróda]],  [[Lubawa (gmina wiejska)|Lubawa]], [[Bratian (gmina wiejska)|Bratian]], [[Biskupiec (gmina wiejska)|Biskupiec]], [[Kisielice (gmina miejsko-wiejska)|Kisielice]], [[Susz (gmina miejsko-wiejska)|Susz]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Miejscowości na terenie gminy ==&lt;br /&gt;
Sołectwa: [[Dół]], [[Dziarny]], [[Franciszkowo]], [[Frednowy]], [[Gałdowo]], [[Gardzień]], [[Gromoty]], [[Gulb]], [[Kałduny]], [[Karaś (gmina Iława)|Karaś]], [[Laseczno]], [[Ławice]], [[Mątyki]], [[Mózgowo]], [[Nowa Wieś (gmina Iława)|Nowa Wieś]], [[Radomek]], [[Rudzienice]], [[Siemiany]], [[Skarszewo]], [[Starzykowo]], [[Stradomno]], [[Szałkowo]], [[Szymbark]], [[Tynwałd]], [[Wikielec]], [[Wola Kamieńska]], [[Ząbrowo]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pozostałe miejscowości: [[Dziarnówko]], [[Katarzynki]], [[Kozianka]], [[Mały Bór]], [[Nowy Ostrów]], [[Papiernia]], [[Smolniki]], [[Rodzone (gmina Iława)|Rodzone]], [[Franciszkowo Dolne]], [[Borek]], [[Drwęca (gmina Iława)|Drwęca]], [[Pikus]], [[Stanowo]], [[Wiewiórka]], [[Prasneta]], [[Jachimówka]], [[Owczarnia (gmina Iława)|Owczarnia]], [[Dąbrowa (gmina Iława)|Dąbrowa]], [[Sarnówek]], [[Zazdrość (gmina Iława)|Zazdrość]], [[Julin]], [[Lowizowo]], [[Laseczno Małe]], [[Tchórzanka]], [[Przejazd]], [[Urwisko]], [[Szeplerzyzna]], [[Rudzienice-Kałdunki]], [[Rudzienice-Karłowo]], [[Jeziorno]], [[Tłokowisko]], [[Szwalewo]], [[Solniki]], [[Nejdyki]], [[Szczepkowo]], [[Jażdżówki]], [[Jezierzyce]], [[Wilczany]], [[Makowo (gmina Iława)|Makowo]], [[Emilianowo (gmina Iława)|Emilianowo]], [[Praszki]], [[Sąpy (gmina Iława)|Sąpy]], [[Kaletka]], [[Kamień Duży]], [[Kamień Mały]], [[Kwiry]], [[Windyki]], [[Segnowy]], [[Kamionka (gmina Iława)|Kamionka]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Gospodarka ==&lt;br /&gt;
Jedną z głównych gałęzi rozwoju gospodarczego gminy wiejskiej Iława jest rolnictwo oparte na gospodarstwach indywidualnych. Gmina jest typowym obszarem rolniczym, na którym do podstawowych form gospodarowania zalicza się produkcję roślinną i hodowlę zwierząt. Użytki rolne zajmują  ponad 42% powierzchni gminy (jest to znacznie niższy, w porównaniu do areałów województwa, udział użytków rolnych w ogólnej powierzchni gruntów gminy), w tym:  28,1% stanowią grunty orne, 14% użytki zielone, a 0,3% sady. W większości są one na glebach IV klasy bonitacyjnej. W produkcji roślinnej dominuje uprawa zbóż i roślin okopowych. Hodowana jest trzoda chlewna, bydło opasowe i mleczne. W strukturze gospodarstw przeważają gospodarstwa małe i średnie (od 1 do 15 ha)&amp;lt;ref&amp;gt;[http://bip.warmia.mazury.pl/ilawa_gmina_wiejska/76/Strategie__raporty__opracowania/ Strategia rozwoju gminy Iława na lata 2000 - 2015, Iława 2000] [20.10.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bardzo ważną rolę w gospodarce gminy odgrywa turystyka. Największymi atutami decydującymi o atrakcyjności turystycznej gminy wiejskiej Iława są występujące na jej terenie jeziora, lasy, tereny objęte ochroną przyrody, w tym rezerwaty.  Jeziora z bogatą linią brzegową i duże połacie lasów pozwalają na uprawianie turystyki wodnej, pieszej, żeglarstwa, kajakarstwa i wędkarstwa. Na terenie gminy zlokalizowane są liczne szlaki turystyczne: wodne, piesze i rowerowe. Jednym z głównych szlaków wodnych jest [[Kanał Elbląski]]. Dodatkowym atutem gminy jest dobrze rozwinięta baza turystyczna, w tym baza noclegowa: hotele, pensjonaty, ośrodki wypoczynkowe, pola namiotowe i gospodarstwa agroturystyczne.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gospodarstwa agroturystyczne znajdują się w miejscowościach: Dół, Rudzienice, Szałkowo, Rudzienice-Karłowo, Makowo, Gardzień, Radomek, Siemiany.         &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Liczba podmiotów gospodarki narodowej wpisanych do rejestru REGON w gminie wiejskiej Iława wynosiła w 2013 roku 893. W tym 12 podmiotów należało do sektora publicznego, pozostałe 881 tworzy sektor prywatny. 206 firm było zarejestrowanych w dziale handel hurtowy i detaliczny, 98 firm w dziale przetwórstwo przemysłowe, 127 firm w dziale budownictwo, 119 w dziale: rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo. Działalność związaną z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi prowadziło 26 firm&amp;lt;ref name=&amp;quot;p2&amp;quot;/&amp;gt;. Na terenie gminy dobrze rozwinięta jest sieć usług o zróżnicowanej strukturze i handel. W gminie dominują mikroprzedsiębiorstwa zatrudniające do 10 pracowników.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gmina Iława należy do [[Związek Gmin &amp;quot;Jeziorak&amp;quot;|Związku Gmin &amp;quot;Jeziorak&amp;quot;]], [[Związek Gmin Kanału Ostródzko-Elbląskiego i Pojezierza Iławskiego|Związku Gmin Kanału Ostródzko-Elbląskiego i Pojezierza Iławskiego]], [[Związek Gmin Warmińsko-Mazurskich |Związku Gmin Warmińsko-Mazurskich]], [[Związek Gmin Regionu Ostródzko-Iławskiego &amp;quot;Czyste Środowisko&amp;quot;|Związku Gmin Regionu Ostródzko-Iławskiego &amp;quot;Czyste Środowisko&amp;quot;]], [[LGD Kanał Elbląski]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
W nowej [[Strategia rozwoju województwa |Strategii rozwoju województwa warmińsko-mazurskiego]] z 2013 r. teren gminy został zakwalifikowany do [[Obszary wymagające restrukturyzacji i rewitalizacji|obszarów wymagające restrukturyzacji i rewitalizacji]] oraz do tzw. [[Tygrys warmińsko-mazurski |Tygrysów warmińsko-mazurskich]] wymagających strategicznej interwencji, ze względu na możliwości rozwojowe.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gmina wiejska Iława współpracuje z gminami partnerskimi: gminą Mysłakowice (województwo dolnośląskie), gminą Istebna (województwo śląskie) oraz z gminami Pagegai (Litwa), Arona (Łotwa) i miastem Sovetsk z obwodu kaliningradzkiego.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Liczba ludności bezrobotnej zarejestrowanej pod koniec 2013 roku w gminie Iława wynosiła 605 osób&amp;lt;ref name=&amp;quot;p2&amp;quot;/&amp;gt;, co stanowi 14,2%  bezrobotnych w [[Powiat iławski|powiecie iławskim]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ze środowiskowej pomocy społecznej korzysta w gminie 16,6% ludności&amp;lt;ref&amp;gt;Bank Danych Lokalnych GUS&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Kultura i turystyka ==&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Instytucje zajmujące się pracą na rzecz kultury na terenie gminy&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*[[Gminny Ośrodek Kultury w Lasecznie]]&lt;br /&gt;
*Biblioteki Gminne w strukturach GOK w Lasecznie: Laseczno, Ławice, Rudzienice, Siemiany, Ząbrowo&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Wydarzenia kulturalne związane z gminą&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*[[lkwim: Festiwal Nad Jeziorakiem w Siemianach|Festiwal &amp;quot;Nad Jeziorakiem&amp;quot; w Siemianach]]&lt;br /&gt;
*Rock Blues Festiwal w Siemianach &lt;br /&gt;
*Festyn Behringowski w Ławicach&lt;br /&gt;
*&amp;quot;Spotkania z Folklorem&amp;quot; Festiwal folklorystyczny w Szałkowie&lt;br /&gt;
*Rejonowy Festiwal Pieśni i Piosenki Polskiej w Lasecznie&lt;br /&gt;
*dożynki gminne&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Ludzie związani z gminą&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*[[Zbigniew Kieżun]] – jeden z najbardziej znanych trenerów piłki nożnej na [[Warmia|Warmii]] i [[Mazury|Mazurach]], szkoleniowiec najsilniejszych klubów w regionie: [[Stomil Olsztyn|Stomilu Olsztyn]], [[Olimpia Elbląg|Olimpii Elbląg]], [[Drwęca Nowe Miasto Lubawskie|Drwęcy Nowe Miasto Lubawskie]], [[Jeziorak Iława|Jezioraka Iława]]&lt;br /&gt;
*[[lkwim: Józef Kulesza |Józef Kulesza ]] (1910-2005) – rzeźbiarz amator z Nowej Wsi koło Iławy. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Zabytki znajdujące się na terenie gminy&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Do najcenniejszych zabytków znajdujących się na terenie gminy wiejskiej Iława należą&amp;lt;ref&amp;gt; [http://www.nid.pl/pl/ Narodowy Instytut Dziedzictwa, Rejestr zabytków] [20.10.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;:&lt;br /&gt;
*[[kościół pw. Świętej Trójcy w Frednowych]] wraz z przykościelnym cmentarzem&lt;br /&gt;
*[[kościół pw. Świętego Wojciecha w Gałdowie]] &lt;br /&gt;
*[[kościół pw. Matki Boskiej Częstochowskiej w Lasecznie]]&lt;br /&gt;
*[[kościół pw. Matki Boskiej Królowej Polski w Rudzienicach]]&lt;br /&gt;
*[[kościół pw. Zesłania Ducha Świętego w Szymbarku]] wraz z przykościelnym cmentarzem&lt;br /&gt;
*[[lkwim: Pałac w Gardzieniu|pałac w Gardzieniu]]&lt;br /&gt;
*ruiny zamku w Szymbarku&lt;br /&gt;
*zespół folwarczny wraz z terenem dawnych ogrodów w Szymbarku&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Szlaki i atrakcje turystyczne&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*szlaki żeglarskie:&lt;br /&gt;
**[[Kanał Elbląski|Szlak Kanału Elbląskiego]] –  [[Ostróda]] – [[Miłomłyn]] – [[Morąg]] – [[Małdyty]] – [[Pasłęk]] – [[Elbląg]] – [[Raczki Elbląskie]] – [[Jelonki]] – [[Drulity]] – [[Zalewo]] – [[Susz]] – [[Kisielice]] – [[Szymbark]] – [[Iława]] – [[Tynwałd]] – [[Boreczno]] – [[Miłomłyn]] – [[Ostróda]]&lt;br /&gt;
**szlak żeglarski jezior Jeziorak i [[Jezioro Ewingi|Ewingi]]: Iława – [[Siemiany]] – [[Jerzwałd]] – [[Zalewo]] (39 km)&lt;br /&gt;
**szlak: Iława – [[Jeżdżówki]] – [[Chmielówka]] – [[Miłomłyn]] (32,2 km) – [[Małdyty]] – [[Jezioro Drużno]] – [[Elbląg]] (63,3 km) – [[Zalew Wiślany]] – Gdańsk – Morze Bałtyckie  (73,4 km)&lt;br /&gt;
**szlak: Iława – Jeżdżówki – Chmielówka – Miłomłyn – [[Ostróda]] – [[Stare Jabłonki]] (63,4 km) &lt;br /&gt;
*szlaki piesze:&lt;br /&gt;
**[[Szlak pieszy Iława - Siemiany]] &lt;br /&gt;
**[[Szlak Napoleoński: Kamieniec – Iława]] &lt;br /&gt;
**[[Szlak pieszy Samborowo - Łąkorek]]&lt;br /&gt;
**[[Czerwony szlak pieszy Nowe Miasto Lubawskie – Radomno]] &lt;br /&gt;
**[[historyczno-przyrodniczy szlak turystyczny Szymbark - Kamieniec]]&lt;br /&gt;
**leśne ścieżki dydaktyczne [[Nadleśnictwo Susz|Nadleśnictwa Susz]] i [[Nadleśnictwo Iława|Nadleśnictwa Iława]]&lt;br /&gt;
*szlaki rowerowe:&lt;br /&gt;
**szlak niebieski Zalewo – Iława: [[Rąbity]] – [[Śliwa]] – [[Boreczno]] – [[Duba]] – [[Mozgowo]] – [[Karnity]] – [[Dębinka]] – Miłomłyn – [[Lubień]] – [[Liwa]] – Zalewo – [[Gil Mały]] – [[Gil Wielki]] – [[Wiewiórka]] – Frednowy – Tynwałd – Jezierzyce – Jażdżówki – [[Kwiry]] – [[Szakowo]] – Iława (68,5 km)&lt;br /&gt;
**szlak zielony Elbląg – Iława: Elbląg (Rubno Wielkie) – [[Nowakowo]] – [[Kępa Rybacka]] – [[Bielnik II]] – [[Kazimierzowo]] – [[Władysławowo]] – [[Wikrowo]] – [[Jegłownik]] – [[Gronowo Elbląskie]] – [[Różany]] – [[Zwierzno]] – [[Kępniewo]] – [[Brudzędy]] – [[Stare Dolno]] – [[Święty Gaj]] – [[Kwietniewo]] – [[Rychliki]] – [[Jelonki]] – [[Lepno]] – [[Kreki]] – [[Jarnołtowo]] – [[Zalewo]] – [[Jerzwałd]] – [[Siemiany]] – [[Piotrkowo]]– [[Starzykowo]] – Szymbark – Ząbrowo – Kamionka – Iława (ok. 136 km)&lt;br /&gt;
**kilku etapowy szlak czerwony wokół Jezioraka&lt;br /&gt;
*szlaki konne&lt;br /&gt;
*rejsy po [[Kanał Elbląski|kanale elbląskim]]&lt;br /&gt;
*liczne atrakcje przyrodnicze: jeziora, [[Kanał Iławski]], [[Park Krajobrazowy Pojezierza Iławskiego]], rezerwaty i pomniki przyrody&lt;br /&gt;
*liczne zabytki architektury sakralnej&lt;br /&gt;
*liczne zabytki archeologiczne, m.in.: grodziska w Golubiu, Smolnikach, Łaniochu, cmentarzyska w Łaniochu i Tynwałdzie&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Informacje na temat atrakcji turystycznych znajdujących się na terenie gminy Iława można uzyskać na stronie internetowej [http://www.gmina-ilawa.pl/ UG Iława].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Religia==&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. Matki Bożej Częstochowskiej w Lasecznie]]&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. Matki Bożej Królowej Polski w Rudzienicach]]&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Karasiu]]&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Iławie]]&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. Trójcy Przenajświętszej we Frednowach]]&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. Zesłania Ducha Świętego w Ząbrowie]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Szkolnictwo ==&lt;br /&gt;
W gminie wiejskiej Iława istnieją następujące placówki edukacyjne: &lt;br /&gt;
*Niepubliczne przedszkole &amp;quot;Uroczy Zakątek&amp;quot; w Rudzienicach&lt;br /&gt;
*Niepubliczne Przedszkole w Ławicach&lt;br /&gt;
*Przedszkole we Frednowach&lt;br /&gt;
*[[Samorządowa Szkoła Podstawowa w Franciszkowie|Samorządowa Szkoła Podstawowa we Franciszkowie]] &lt;br /&gt;
*[[Samorządowe Gimnazjum  im. Olimpijczyków Polskich we Franciszkowie]]&lt;br /&gt;
*[[Samorządowa Szkoła Podstawowa im. Majora Henryka Dobrzańskiego - Hubala w Gałdowie]]&lt;br /&gt;
*[[Samorządowa Szkoła Podstawowa w Gromotach]]&lt;br /&gt;
*[[Samorządowa Szkoła Podstawowa im. Jana Pawła II w Wikielcu|Samorządowa Szkoła Podstawowa w Wikielcu]]&lt;br /&gt;
*[[Samorządowa Szkoła Podstawowa w Lasecznie]]&lt;br /&gt;
*[[Samorządowa Szkoła Podstawowa  im. Michała Lengowskiego w Rudzienicach]]&lt;br /&gt;
*[[Samorządowa Szkoła Podstawowa  im. Twórców Literatury Dziecięcej w Ząbrowie]]&lt;br /&gt;
*[[Samorządowe Gimnazjum w Ząbrowie]]&lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa we Frednowach]]&lt;br /&gt;
*Niepubliczna Szkoła Podstawowa w Ławicach&lt;br /&gt;
*Niepubliczna Szkoła Podstawowa w Tynwałdzie&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Sport ==&lt;br /&gt;
W gminie Iława organizowane są liczne imprezy rekreacyjno-sportowe, m. in.: Długodystansowe Mistrzostwa Polski Żeglarzy Niepełnosprawnych w Siemianach, zawody drużyn OSP, Turniej Tańca Towarzyskiego o Puchar Wójta Gminy, turnieje sołectw.&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Działalnością sportową na terenie gminy Iława kieruje Gminne Zrzeszenie Ludowe Zespoły Sportowe w Iławie. &lt;br /&gt;
Na terenie gminy działają:&lt;br /&gt;
*[[GKS Wikielec]]&lt;br /&gt;
*[[LZS Czarni Rudzienice]]&lt;br /&gt;
*[[GKS LZS Szymbark]]&lt;br /&gt;
*[[LZS OSA Ząbrowo]]&lt;br /&gt;
== Obszary chronione i pomniki przyrody ==&lt;br /&gt;
Na terenie gminy znajdują się obszary objęte różnymi formami ochrony przyrody. Należą do nich&amp;lt;ref name=&amp;quot;p3&amp;quot;&amp;gt;Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie [http://bip.olsztyn.rdos.gov.pl/]&amp;lt;/ref&amp;gt;: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Parki krajobrazowe:&lt;br /&gt;
*[[Park Krajobrazowy Pojezierza Iławskiego]] (25045 ha)&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
Rezerwaty przyrody:&lt;br /&gt;
*[[Rezerwat Jezioro Gaudy|Jezioro Gaudy]] (318,78 ha; 86% stanowią bagna) &lt;br /&gt;
*[[Rezerwat Jasne|Jezioro Jasne]] (106,30 ha)&lt;br /&gt;
*[[Rezerwat Jezioro Karaś|Jezioro Karaś ]] (815,48 ha) &lt;br /&gt;
*[[Rezerwat Rzeka Drwęca|Rzeka Drwęca]] (1344,87 ha)&lt;br /&gt;
   &lt;br /&gt;
Obszary chronionego krajobrazu:&lt;br /&gt;
*[[Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Dolnej Drwęcy]] (17 472,4 ha)&lt;br /&gt;
*[[Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Rzeki Wel]] (5 254,1 ha)&lt;br /&gt;
*[[Obszar Chronionego Krajobrazu Pojezierza Iławskiego]] (13031,7 ha)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Obszary Natura 2000:&lt;br /&gt;
*[[Lasy Iławskie|Obszar specjalnej ochrony ptaków Lasy Iławskie]] (25218,53 ha) &lt;br /&gt;
*[[Natura 2000 Aleje Pojezierza Iławskiego|Specjalny obszar ochrony siedlisk Aleje Pojezierza Iławskiego]] (377,25 ha)&lt;br /&gt;
*[[Natura 2000 Ostoja Iławska|Specjalny obszar ochrony siedlisk Ostoja Iławska]] (21029,35 ha)&lt;br /&gt;
*[[Natura 2000 Ostoja Radomno|Specjalny obszar ochrony siedlisk Ostoja Radomno]] (929,37 ha)&lt;br /&gt;
*[[Natura 2000 Dolina Drwęcy|Specjalny obszar ochrony siedlisk Dolina Drwęcy]] (12 561,56 ha)&lt;br /&gt;
*[[Natura 2000 Jezioro Karaś|Specjalny obszar ochrony siedlisk  Jezioro Karaś]] (814,84 ha)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Z pozostałych form ochrony przyrody na terenie gminy wiejskiej Iława znajdują się 54 pomniki przyrody pojedyncze okazy i aleje drzew), m.in.[[Pomnik przyrody &amp;quot;Aleja Napoleona&amp;quot;|aleja około 100 sosen]] rosnących wzdłuż drogi gruntowej wiodącej z [[Szymbark|Szymbarka]] w kierunku północnym do szosy Iława–Susz&amp;lt;ref name=&amp;quot;p3&amp;quot;/&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Ciekawostki==&lt;br /&gt;
*W 2012 roku Jeziorak uznany został przez czytelników magazynu podróżniczego &amp;quot;National Geographic Traveler&amp;quot; za jeden z siedmiu nowych cudów Polski&amp;lt;ref name=&amp;quot;p1&amp;quot;/&amp;gt;.&lt;br /&gt;
*Przed II wojną światową woda z [[Jezioro Jasne|jeziora Jasne]]  była wykorzystywana przez Niemców do produkcji piwa.&lt;br /&gt;
==Zobacz też:==&lt;br /&gt;
*[[lkwim: Międzynarodowy Plener Plastyczny W co wierzymy? W pejzażu iławskim|Międzynarodowy Plener Plastyczny W co wierzymy? W pejzażu iławskim]]&lt;br /&gt;
*[[lkwim: Wiosenny Plener Rzeźby Monumentalnej w Smolnikach|Wiosenny Plener Rzeźby Monumentalnej w Smolnikach]]&lt;br /&gt;
{{Przypisy}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;references/&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Bibliografia==&lt;br /&gt;
Dz.U. 1954, nr 43, poz. 191, Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19540430191 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1958, nr 76, poz. 393, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1958 r. w sprawie zmiany nazw niektórych powiatów w województwach olsztyńskim, poznańskim i zielonogórskim, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19580760393 isap.sejm.gov.pl]  [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1972, nr 49, poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19720490312 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1975, nr 16, poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19750160091 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1975, nr 17, poz. 92, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 maja 1975 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19750170092 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1998, nr 103, poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981030652 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim. [w:] Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie, Olsztyn 1972.&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://bip.warmia.mazury.pl/ilawa_gmina_wiejska/127/243/Program_Ochrony_Srodowiska_Gminy_Ilawa_na_lata_2011_-_2014_z_perspektywa_na_lata_2015_-_2018/ Program Ochrony Środowiska Gminy Ilawa na lata 2011 - 2014 z perspektywą na lata 2015 - 2018, Iława 2011 ]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://bip.warmia.mazury.pl/ilawa_gmina_wiejska/76/Strategie__raporty__opracowania/ Strategia rozwoju gminy Iława na lata 2000-2015, Iława 2000.]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://stat.gov.pl/bdl/app/portret.display?p_czas=19&amp;amp;p_nts=14&amp;amp;p_tery=3152 Bank Danych lokalnych GUS, Portret terytorium] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://bip.warmia.mazury.pl/ilawa_gmina_wiejska/  BIP Urzędu Gminy w Iławie] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://leksykonkultury.ceik.eu/ Leksykon kultury Warmii i Mazur] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://www.nid.pl/pl/ Narodowy Instytut Dziedzictwa, Rejestr zabytków] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://parkikrajobrazowewarmiimazur.pl/  PKPI] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://bip.olsztyn.rdos.gov.pl/ Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://www.gmina-ilawa.pl/ Urząd Gminy Iława] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Kategoria:Miejscowość]][[Kategoria: Powiat iławski]][[Kategoria: Iława (gmina wiejska)]][[Kategoria: 1945-1989]][[Kategoria: 1990-]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Grodziczno_(gmina_wiejska)&amp;diff=163223</id>
		<title>Grodziczno (gmina wiejska)</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Grodziczno_(gmina_wiejska)&amp;diff=163223"/>
		<updated>2026-09-24T13:39:50Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: Bratian: zatwierdzona zmiana nazwy gminy, kategorii i powiązanych odsyłaczy (decyzja 13.08; wykonanie 24.09.2026).&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{Gmina infobox&lt;br /&gt;
 |Gmina           = Grodziczno&lt;br /&gt;
 |herb_gminy      = Plik:Herb_gminy_Grodziczno.png |Herb gminy Grodziczno &lt;br /&gt;
 |flaga_gminy     = &lt;br /&gt;
 |mapa_gminy      = &lt;br /&gt;
 |mapa_powiatu    = &lt;br /&gt;
 |rozmiar_mapki   = &lt;br /&gt;
 |mapka           = &lt;br /&gt;
 |województwo     = warmińsko-mazurskie &lt;br /&gt;
 |powiat          = nowomiejski&lt;br /&gt;
 |rodzaj_gminy    = wiejska&lt;br /&gt;
 |zarządzający    = Wójt&lt;br /&gt;
 |wójt            = Tomasz Szczepański&lt;br /&gt;
 |adres_ug        = Grodziczno 17A &lt;br /&gt;
 |kod_poczt_ug    = 13-324 Grodziczno &lt;br /&gt;
 |powierzchnia    = 154,37&lt;br /&gt;
 |sołectwa        = 17&lt;br /&gt;
 |miejscowości    = 19&lt;br /&gt;
 |rok             = 2013&lt;br /&gt;
 |populacja       = 6371&lt;br /&gt;
 |gęstość         = 41&lt;br /&gt;
 |urbanizacja     = &lt;br /&gt;
 |nr_kier         = 56&lt;br /&gt;
 |tablica_rej     = NNM&lt;br /&gt;
 |TERYT           = 2812032&lt;br /&gt;
 |TERC10          = &lt;br /&gt;
 |www             = http://www.grodziczno.pl/&lt;br /&gt;
 |bip             = http://www.biuletyn.net/nt-bin/start.asp&lt;br /&gt;
}} &lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Gmina Grodziczno&#039;&#039;&#039; – gmina wiejska położona w południowo-zachodniej części [[Województwo warmińsko-mazurskie|województwa warmińsko-mazurskiego]], we wschodniej części [[Powiat nowomiejski|powiatu nowomiejskiego]]. Siedziba gminy znajduje się w [[Grodziczno|Grodzicznie]].&lt;br /&gt;
Gmina położona na terenach o bogatych i ciekawych walorach przyrodniczych i krajobrazowych. Posiada korzystne warunki naturalne do produkcji rolnej i rozwoju turystyki, w tym agroturystyki. &lt;br /&gt;
Władzę w gminie sprawuje wójt [[Tomasz Szczepański]]&amp;lt;ref name=&amp;quot;p1&amp;quot;&amp;gt;[http://www.grodziczno.pl/asp/pl_start.asp?typ=14&amp;amp;menu=1&amp;amp;strona=1 Urząd Gminy Grodziczno ]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Powierzchnia gminy ==&lt;br /&gt;
Gmina wiejska Grodziczno zajmuje powierzchnię 154,37 km&amp;lt;sup&amp;gt;2&amp;lt;/sup&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;p2&amp;quot;&amp;gt; [http://stat.gov.pl/bdl/app/portret.display?p_czas=19&amp;amp;p_nts=14&amp;amp;p_tery=3195 Bank Danych Lokalnych GUS]&amp;lt;/ref&amp;gt;, w tym:&lt;br /&gt;
*użytki rolne: 76,7% (11 848 ha)&lt;br /&gt;
*lasy: 15,8% (2443 ha) &lt;br /&gt;
*wody: 1,3% (207 ha)&lt;br /&gt;
Gmina stanowi 34,9% powierzchni powiatu nowomiejskiego.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Demografia ==&lt;br /&gt;
Liczba ludności gminy według danych z 2013 roku wynosi&amp;lt;ref name=&amp;quot;p2&amp;quot;/&amp;gt;:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Plik: Kościół pw. Świętych Piotra i Pawła w Grodzicznie.jpg|thumb|right|290px|Kościół pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Grodzicznie. Fot. Podkomorzy. Źródło: [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Grodziczno_ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_parafialny.JPG Commons Wikimedia] ]]&lt;br /&gt;
[[Plik: Cmentarz przykościelny - Grodziczno.jpg|thumb|right|290px|Cmentarz przykościelny w Grodzicznie.&amp;lt;br&amp;gt;Fot. Piotr Marynowski. Źródło: [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Grodziczno_-_cmentarz_przyko%C5%9Bcielny_%2804%29.jpg Commons Wikimedia]  ]]&lt;br /&gt;
[[Plik: Kościół pw. św. Marcina w Bolesznie.jpg|thumb|right|290px|Kościół pw. św. Marcina w Boleszynie.&amp;lt;br&amp;gt;Fot. Lotek70. Źródło: [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_Boleszyn.JPG Commons Wikimedia] &lt;br /&gt;
]] &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{|class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
!Opis ||colspan=2|Ogółem ||colspan=2|Kobiety ||colspan=2|Mężczyźni&lt;br /&gt;
|--&lt;br /&gt;
|jednostka ||osób ||% ||osób ||% ||osób ||%&lt;br /&gt;
|--&lt;br /&gt;
|liczba ||6371 ||100 ||3153 ||49,5 ||3218 ||50,5&lt;br /&gt;
|--&lt;br /&gt;
|gęstość zaludnienia&amp;lt;br /&amp;gt;(mieszk./km²) ||colspan=2|41 ||colspan=2|20 ||colspan=2|21&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
Saldo migracji wewnętrznych i zagranicznych na pobyt stały w 2013 roku w gminie wiejskiej Grodziczno wynosiło -8 osób&amp;lt;ref name=&amp;quot;p2&amp;quot;/&amp;gt;, co stanowi 6,9% migracji w powiecie nowomiejskim oraz 0,2% w województwie warmińsko-mazurskim. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Historia gminy jako jednostki administracyjnej ==&lt;br /&gt;
Powstające po II wojnie światowej granice i podziały terytorialne na ziemiach dzisiejszej Polski opierały się początkowo na przedwojennym podziale administracyjnym. Podział ten umiejscawiał gminę Grodziczno w powiecie lubawskim, w województwie pomorskim. W 1948 roku powiat lubawski przemianowano na powiat nowomiejski&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1948, nr 12, poz. 97, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 lutego 1948 r. o zniesieniu powiatów: szczuczyńskiego i utworzeniu powiatu grajewskiego w województwie białostockim, stopnickiego i utworzeniu powiatu buskiego w województwie kieleckim, błońskiego i utworzeniu powiatu grodzisko-mazowieckiego w województwie warszawskim oraz nieszawskiego i lubawskiego i utworzenia powiatów aleksandrowskiego i nowomiejskiego w województwie pomorskim, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19480120097 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;. Gmina Grodziczno stała się jego częścią. W 1950 roku na mocy ustawy o zmianach podziału administracyjnego państwa&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1950, nr 28, poz. 255, Ustawa z dnia 28 czerwca 1950 r. o zmianach podziału administracyjnego Państwa, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19500280255 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt; powiat nowomiejski (a wraz z nim gminę Grodziczno) włączono do województwa olsztyńskiego.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
W 1954 roku, na mocy Ustawy z dnia 25 września 1954 roku o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1954, nr 43, poz. 191, Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19540430191 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;, istniejące dotychczas gminy zastąpiono gromadami. Gromada Grodziczno przetrwała do końca 1972 roku, czyli do kolejnej reformy administracyjnej, która przywracała w Polsce podział państwa na gminy&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1972, nr 49, poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19720490312 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;. W 1973 roku reaktywowano gminę Grodziczno, w jej skład weszły sołectwa:  [[Boleszyn]], [[Grodziczno]], [[Katlewo]], [[Kowaliki]], [[Kuligi]], [[Linowiec]], [[Lorki]], [[Montowo]], [[Mroczenko]], [[Mroczno]], [[Nowe Grodziczno]], [[Ostaszewo]], [[Rynek]], [[Świniarc]], [[Trzcin]], [[Zajączkowo]] Lubawskie, [[Zwiniarz]]&amp;lt;ref&amp;gt;Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1 czerwca 1975 roku, na podstawie Ustawy o dwustopniowym podziale administracyjnym państwa&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1975, nr 16, poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19750160091 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;, przestał istnieć powiat nowomiejski. Gmina Grodziczno została bezpośrednio częścią województwa toruńskiego.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ponowne zmiany podziału administracyjnego państwa&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1998, nr 103, poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981030652 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt; umiejscowiły gminę Grodziczno w powołanym 1 stycznia 1999 roku województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie nowomiejskim. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gmina wiejska Grodziczno graniczy z gminami: [[Lubawa (gmina wiejska)|Lubawa]], [[Rybno (gmina wiejska)|Rybno]], [[Lidzbark (gmina miejsko-wiejska)|Lidzbark]], [[Kurzętnik (gmina wiejska)|Kurzętnik]], [[Bratian (gmina wiejska)|Bratian]] oraz z gminą województwa kujawsko-pomorskiego: Brzozie.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Miejscowości na terenie gminy ==&lt;br /&gt;
Sołectwa: [[Boleszyn]], [[Grodziczno]], [[Katlewo]], [[Kowaliki]], [[Kuligi]], [[Linowiec]], [[Lorki]], [[Montowo]], [[Mroczenko]], [[Mroczno]], [[Nowe Grodziczno]], [[Ostaszewo]], [[Rynek]], [[Świniarc]], [[Trzcin]], [[Zajączkowo]], [[Zwiniarz]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pozostałe miejscowości: [[Białobłoty]], [[Jakubkowo]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Gospodarka ==&lt;br /&gt;
Głównym kierunkiem rozwoju gospodarczego gminy Grodziczno jest rolnictwo. Użytki rolne stanowią ponad 75% ogólnej powierzchni gminy, w tym: 87,7% (10399 ha) to grunty orne, 12% (1421 ha) łąki i pastwiska. Gmina jest typowym obszarem rolniczym, na którym do podstawowych form gospodarowania zalicza się produkcję roślinną (uprawiane są głównie mieszanki zbożowe, pszenżyto, jęczmień oraz kukurydza, rzepak, ziemniaki) i hodowlę zwierząt. Większość gospodarstw prowadzi działalność ogólnorolną. W gospodarstwach rolnych zatrudnionych jest około 60% ogółu pracujących mieszkańców gminy&amp;lt;ref&amp;gt;[http://www.biuletyn.net/nt-bin/_private/grodziczno/799.pdf Plan rozwoju lokalnego gminy Grodziczno 2007-2013]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ważnym elementem rozwoju gminy staje się turystyka i rekreacja, która stanowi alternatywne źródło dochodu dla gospodarstw rolnych. Warunki przyrodnicze (w tym jeziora i lasy) i krajobrazowe sprzyjają rozwojowi turystyki, jednak brak całorocznej bazy noclegowej, a słaby rozwój agroturystyki, słabe zagospodarowanie terenów rekreacyjnych utrudniają ten proces.&lt;br /&gt;
Gospodarstwa agroturystyczne znajdują się w miejscowościach: Boleszyn, Trzcin, Ostaszewo, Linowiec&amp;lt;ref name=&amp;quot;p1&amp;quot;/&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
W gminie nie ma rozwiniętego przemysłu, dość dobrze rozwinięta jest sieć usług o zróżnicowanej strukturze i handel.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Liczba podmiotów gospodarki narodowej wpisanych do rejestru REGON w gminie Grodziczno wynosiła w 2013 roku 311. W tym 17 podmiotów należało do sektora publicznego, pozostałe 294 tworzy sektor prywatny. 67 firm było zarejestrowanych w dziale handel hurtowy i detaliczny, 28 firm w dziale przetwórstwo przemysłowe, 56 firm w dziale budownictwo, 46 w dziale: rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo. Działalność związaną z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi prowadziły 3 firmy&amp;lt;ref name=&amp;quot;p1&amp;quot;/&amp;gt;. Jedną z firm działających w gminie jest [[ORiSTO Sp. z o.o.]], producent mebli łazienkowych.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gmina Grodziczno należy do [[LGD &amp;quot;Ziemia Lubawska&amp;quot;]] oraz [[Ekologiczny Związek Gmin &amp;quot;Działdowszczyzna&amp;quot;|Ekologicznego Związku Gmin &amp;quot;Działdowszczyzna&amp;quot;]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Liczba ludności bezrobotnej zarejestrowanej pod koniec 2013 roku w gminie Grodziczno wynosiła 449 osób&amp;lt;ref name=&amp;quot;p1&amp;quot;/&amp;gt;, co stanowi 11,5%  bezrobotnych w [[Powiat nowomiejski|powiecie nowomiejskim]]. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ze środowiskowej pomocy społecznej korzysta w gminie 18,3% ludności&amp;lt;ref&amp;gt;Bank Danych Lokalnych GUS&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Kultura i turystyka ==&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Instytucje zajmujące się pracą na rzecz kultury na terenie gminy&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*[[Gminna Biblioteka Publiczna w Grodzicznie]]&lt;br /&gt;
Filie biblioteki znajdują się w: Boleszynie, Mrocznie, Zwiniarzu&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Wydarzenia kulturalne związane z gminą&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*dożynki gminne&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Ludzie związani z gminą&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*[[Józef Blank]] - urodzony w Grodzicznie trener, społecznik, samorządowiec; burmistrz Nowego Miasta Lubawskiego. &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Zabytki znajdujące się na terenie gminy&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Do najcenniejszych zabytków znajdujących się na terenie gminy wiejskiej Grodziczno należą&amp;lt;ref&amp;gt; [http://www.nid.pl/pl/ Narodowy Instytut Dziedzictwa, Rejestr zabytków]&amp;lt;/ref&amp;gt;:&lt;br /&gt;
*[[Kościół pw. św. Marcina w Boleszynie|kościół pw. św. Marcina w Boleszynie]] wraz z przykościelnym cmentarzem&lt;br /&gt;
*[[Kaplica pw. św. Huberta w Boleszynie|kaplica pw. św. Huberta w Boleszynie]]&lt;br /&gt;
*[[Kościół pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Grodzicznie|kościół pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Grodzicznie]] wraz z przykościelnym cmentarzem&lt;br /&gt;
*zespoły pałacowe w: Jakubkowie, Montowie&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Szlaki i atrakcje turystyczne&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*szlaki i ścieżki edukacyjne [[Welski Park Krajobrazowy|Welskiego Parku Krajobrazowego]]&lt;br /&gt;
*ścieżka rowerowa północnym skrajem Welskiego Parku Krajobrazowego&lt;br /&gt;
*ścieżka rowerowa &amp;quot;Pętla Ostaszewska&amp;quot; (przy Centrum Turystycznym w Ostaszewie)&lt;br /&gt;
*ścieżki piesze wokół jeziora Okuminek i jeziora Kiełpińskiego&lt;br /&gt;
*spływy kajakowe [[Rzeka Wel|rzeką Wel]] &lt;br /&gt;
*zabytkowe parki dworskie w Jakubkowie i Montowie&lt;br /&gt;
*Welski Park Krajobrazowy: obszary chronionego krajobrazu, rezerwat i pomniki przyrody &lt;br /&gt;
*lasy, jeziora&lt;br /&gt;
Informacje na temat atrakcji turystycznych znajdujących się na terenie gminy Grodziczno można uzyskać na stronie internetowej [http://www.grodziczno.pl/ grodziczno.pl].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Religia==&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Mrocznie]]&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. św. Marcina w Boleszynie]]&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. św. Mikołaja w Zwiniarzu]]&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Grodzicznie]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Szkolnictwo ==&lt;br /&gt;
W gminie wiejskiej Grodziczno istnieją następujące placówki edukacyjne: &lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa w Boleszynie]]&lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa w Montowie]]&lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa w Zajączkowie]]&lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa w Zwiniarzu]]&lt;br /&gt;
*[[Zespół Szkół w Nowym Grodzicznie]]: szkoła podstawowa z oddziałem przedszkolnym, publiczne gimnazjum &lt;br /&gt;
*[[Zespół Szkół w Mrocznie]]: szkoła podstawowa z oddziałem przedszkolnym, gimnazjum &lt;br /&gt;
W gminie działają punkty przedszkolne przy kołach gospodyń wiejskich w Nowym Grodzicznie i Mrocznie&amp;lt;ref&amp;gt; [http://www.ko.olsztyn.pl/?main=2&amp;amp;sub=4 Kuratorium Oświaty w Olsztynie, Wykaz szkół i placówek oświatowych w województwie warmińsko-mazurskim] [20.10.2014]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Sport ==&lt;br /&gt;
Na terenie gminy działają kluby:&lt;br /&gt;
*[[KS Mroczno]]&lt;br /&gt;
*[[GSKF Oristo Montowo]] &lt;br /&gt;
==Inne organizacje i instytucje==&lt;br /&gt;
*[[Koło Gospodyń Wiejskich w Ostaszewie]]&lt;br /&gt;
*[[Zespół Folklorystyczny Ostaszewianki]]&lt;br /&gt;
== Obszary chronione i pomniki przyrody ==&lt;br /&gt;
Na terenie gminy znajdują się obszary objęte różnymi formami ochrony przyrody. Należą do nich&amp;lt;ref name=&amp;quot;p3&amp;quot;&amp;gt; [http://bip.olsztyn.rdos.gov.pl/ Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie]&amp;lt;/ref&amp;gt;: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Parki krajobrazowe:&lt;br /&gt;
*[[Welski Park Krajobrazowy]] (20 444 ha)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Rezerwaty przyrody:&lt;br /&gt;
*[[rezerwat Piekiełko]] (26,19 ha)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Obszary chronionego krajobrazu:&lt;br /&gt;
*[[Buchnowski Obszar Chronionego Krajobrazu]] (196,5 ha)&lt;br /&gt;
*[[Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Rzeki Wel]] (5 254,1 ha)&lt;br /&gt;
*[[Obszar Chronionego Krajobrazu Wzgórz Dylewskich]] (14 483,2 ha)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Obszary [[Natura 2000]]:&lt;br /&gt;
*[[Natura 2000 Dolina Drwęcy |Specjalny obszar ochrony siedlisk Dolina Drwęcy]] (12 561,56 ha)&lt;br /&gt;
*[[Natura 2000 Ostoja Welska|Specjalny obszar ochrony siedlisk Ostoja Welska]] (3 384,37 ha)&lt;br /&gt;
*[[Natura 2000 Przełomowa Dolina Rzeki Wel|Specjalny obszar ochrony siedlisk Przełomowa Dolina Rzeki Wel]] (1 259,68 ha)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Z pozostałych form ochrony przyrody na terenie gminy wiejskiej Grodziczno znajdują się 3 pomniki przyrody&amp;lt;ref name=&amp;quot;p3&amp;quot;/&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Multimedia==&lt;br /&gt;
{{#ev:youtube|Z9WtAgTEL8g|500|left|Film udostępniony w ramach projektu [http://rkf.warmia.mazury.pl/ Regionalna Kronika Filmowa]}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Przypisy}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;references/&amp;gt;&lt;br /&gt;
==Bibliografia==&lt;br /&gt;
Dz.U. 1948, nr 12, poz. 97, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 lutego 1948 r. o zniesieniu powiatów: szczuczyńskiego i utworzeniu powiatu grajewskiego w województwie białostockim, stopnickiego i utworzeniu powiatu buskiego w województwie kieleckim, błońskiego i utworzeniu powiatu grodzisko-mazowieckiego w województwie warszawskim oraz nieszawskiego i lubawskiego i utworzenia powiatów aleksandrowskiego i nowomiejskiego w województwie pomorskim, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19480120097 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1950, nr 28, poz. 255, Ustawa z dnia 28 czerwca 1950 r. o zmianach podziału administracyjnego Państwa, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19500280255 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1954, nr 43, poz. 191, Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19540430191 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1958, nr 76, poz. 393, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1958 r. w sprawie zmiany nazw niektórych powiatów w województwach olsztyńskim, poznańskim i zielonogórskim,[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19580760393 isap.sejm.gov.pl]  [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1972, nr 49, poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19720490312 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1975, nr 16, poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19750160091 isap.sejm.gov.pl][20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1975, nr 17, poz. 92, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 maja 1975 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19750170092 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1998, nr 103, poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981030652 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim, [w:] Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie, Olsztyn 1972.&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://www.biuletyn.net/nt-bin/_private/grodziczno/799.pdf Plan rozwoju lokalnego gminy Grodziczno 2007 -2013]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://stat.gov.pl/bdl/app/portret.display?p_czas=19&amp;amp;p_nts=14&amp;amp;p_tery=3195 Bank Danych lokalnych GUS, Portret terytorium] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://www.biuletyn.net/nt-bin/start.asp  BIP Urzędu Gminy Grodziczno] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://www.grodziczno.pl/ Urząd Gminy Grodziczno] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://leksykonkultury.ceik.eu/ Leksykon kultury Warmii i Mazur] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://www.nid.pl/pl/ Narodowy Instytut Dziedzictwa, Rejestr zabytków] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://bip.olsztyn.rdos.gov.pl/ Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://www.ko.olsztyn.pl/?main=2&amp;amp;sub=4 Kuratorium Oświaty w Olsztynie, Wykaz szkół i placówek oświatowych w województwie warmińsko-mazurskim] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Kategoria:Miejscowość]][[Kategoria: Powiat nowomiejski]][[Kategoria: Grodziczno (gmina wiejska)]][[Kategoria: 1945-1989]][[Kategoria: 1990-]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Nadle%C5%9Bnictwo_I%C5%82awa&amp;diff=163222</id>
		<title>Nadleśnictwo Iława</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Nadle%C5%9Bnictwo_I%C5%82awa&amp;diff=163222"/>
		<updated>2026-09-24T13:39:44Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: Bratian: zatwierdzona zmiana nazwy gminy, kategorii i powiązanych odsyłaczy (decyzja 13.08; wykonanie 24.09.2026).&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{EWiM Leśnictwo infobox&lt;br /&gt;
 |Nazwa               = Nadleśnictwo Iława&lt;br /&gt;
 |kod mapy            = PL-WN&lt;br /&gt;
 |stopniN             = 53&lt;br /&gt;
 |minutN              = 36&lt;br /&gt;
 |sekundN             = 55.0&lt;br /&gt;
 |stopniE             = 19&lt;br /&gt;
 |minutE              = 33&lt;br /&gt;
 |sekundE             = 56.7	&lt;br /&gt;
 |Przedmiot działalności      = prowadzenie gospodarstwa leśnego w zakresie hodowli, ochrony, ścinki i wyróbki drewna&lt;br /&gt;
 |Adres               = ul. Królowej Jadwigi 30&lt;br /&gt;
14-200 Iława&lt;br /&gt;
 |E-mail              = ilawa@olsztyn.lasy.gov.pl&lt;br /&gt;
 |Telefon             = (89) 648 40 94&lt;br /&gt;
 |Strona internetowa  = [http://www.ilawa.olsztyn.lasy.gov.pl/ ilawa.olsztyn.lasy.gov.pl]&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039; Nadleśnictwo Iława &#039;&#039;&#039; –  jedno z 33 nadleśnictw podlegających w strukturze organizacyjnej Lasów Państwowych [[Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Olsztynie|Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Olsztynie]]. Zajmuje powierzchnię 22571,17 ha. Funkcję nadleśniczego w Nadleśnictwie [[Iława]]  sprawuje [[Anna Krzyżanowska]]. W strukturze Nadleśnictwa wyodrębniono: biuro nadleśnictwa oraz 17 leśnictw: [[Biała Góra]], [[Drwęca]], [[Gardyny]], [[Gierłoż]], [[Kamionka]], [[Karaś]], [[Makowo]], [[Mały Gil]], [[Ostrów]], [[Papiernia]], [[Rodzone]], [[Rydzewo]], [[Sąpy]], [[Smolniki]], [[Starkowo]], [[Tylice]], [[Zielkowo]].&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Położenie ==&lt;br /&gt;
Nadleśnictwo Iława  położone jest na terenie [[województwo warmińsko-mazurskie|województwa warmińsko-mazurskiego]]. Swoim zasięgiem obejmuje tereny gmin: [[Biskupiec (gmina wiejska)|Biskupiec Pomorski]], [[Grodziczno (gmina wiejska)|Grodziczno]], [[Iława]] (miasto i [[Iława (gmina wiejska)|gmina]]), [[Kurzętnik (gmina wiejska)|Kurzętnik]], [[Lubawa]] (miasto i [[Lubawa (gmina wiejska)|Lubawa]], [[Miłomłyn (gmina miejsko-wiejska)|Miłomłyn]], [[Bratian (gmina wiejska)|Bratian]], [[Ostróda (gmina wiejska)|Ostróda]], [[Susz (gmina miejsko-wiejska)|Susz]], [[Zalewo (gmina miejsko-wiejska)|Zalewo]].&lt;br /&gt;
Obszar zajmowany przez Nadleśnictwo Iława zaprezentowano na rysunku 1.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Rys. 1. Obszar Nadleśnictwa Iława&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Plik:Nadleśnictwo Iława.jpeg]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Źródło&#039;&#039;: [http://www.ilawa.olsztyn.lasy.gov.pl/polozenie#.U8-g5-NFJUg ilawa.olsztyn.lasy.gov.pl]&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Historia ==&lt;br /&gt;
Przed wiekami obecne tereny Nadleśnictwa Iława pokrywały zwarte kompleksy leśne, wchodzące w skład terytoriów plemienia [[Pomezanie|Pomezanów]], które w XIII w. zostało podbite przez [[zakon krzyżacki]]. Prowadzona przez dziesięciolecia gospodarka leśna spowodowała zmiany składu gatunkowego lasu. Wyraźnie zmniejszyła się rola gatunków liściastych, a zwłaszcza dębu i graba na korzyści gatunków iglastych. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Do wybuchu II wojny światowej duża część kompleksów leśnych należących dziś do Nadleśnictwa stanowiła własność prywatną. Po II wojnie światowej lasy niepaństwowe włączono na mocy dekretu do zasobów Lasów Państwowych. W aktualnych granicach Nadleśnictwo powstało w rezultacie połączenia 3 dawnych małych Nadleśnictw: Iławy, Smolnik i Drwęca.&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Zasoby leśne ==&lt;br /&gt;
Na obszarze należącym do Nadleśnictwa Iława obserwuje się przewagą siedlisk lasowych (ok. 65%), udział siedlisk borowych wynosi ok. 28%, natomiast ols i łęgów – ok. 6%. Wśród gatunków lasotwórczych dominują drzewa iglaste, głównie sosna, jej udział w strukturze gatunków drzew wynosi aż 73%. Ponadto dość licznie występują: brzoza (9%), olcha (6%), dąb (5%), buk (5%).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Las administrowany przez Nadleśnictwo w naturalny sposób jest podzielony rewiry dziesiątków gatunków zwierząt, wśród których występują rzadkie gatunki, jak np. orły – rybołowy czy bieliki. Na terenie Nadleśnictwa zlokalizowano 21 stref ochronnych w miejscach gniazdowania ptaków chronionych.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Obiekty edukacyjne ==&lt;br /&gt;
Na terenie Nadleśnictwa Iława zlokalizowane są trzy obiekty edukacyjne:&lt;br /&gt;
* leśna ścieżka dydaktyczna &amp;quot;Silm&amp;quot; – o długości 1,8 km, wzdłuż której rozmieszczono 33 tablice informujące o obserwowanych obiektów oraz wprowadzające w zagadnienia gospodarki leśnej,&lt;br /&gt;
* wiata edukacyjna nad [[Rzeka Iławka|Iławką]]&lt;br /&gt;
* zielona klasa umiejscowiona blisko szkółki leśnej Gardyny&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
==Ciekawostki==&lt;br /&gt;
Na terenie nadleśnictwa, nad [[Jezioro Gil Wielki|Jeziorem Gil Wielki]], znajduje się [[Głaz narzutowy nad jeziorem Gil Wielki| głaz narzutowy]] - pomnik przyrody.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Bibliografia==&lt;br /&gt;
[http://www.ilawa.olsztyn.lasy.gov.pl/ ilawa.olsztyn.lasy.gov.pl] [25.02.2015]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://ilawa.lavinaplatform.com/ ilawa.lavinaplatform.com] [25.02.2015]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Gospodarka]][[Kategoria: Leśnictwo i łowiectwo]] [[Kategoria: Iława]] [[Kategoria: Powiat iławski]] [[Kategoria: Powiat nowomiejski]] [[Kategoria: Powiat ostródzki]] [[Kategoria: 1990-]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=LGD_%22Ziemia_Lubawska%22&amp;diff=163221</id>
		<title>LGD &quot;Ziemia Lubawska&quot;</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=LGD_%22Ziemia_Lubawska%22&amp;diff=163221"/>
		<updated>2026-09-24T13:39:39Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: Bratian: zatwierdzona zmiana nazwy gminy, kategorii i powiązanych odsyłaczy (decyzja 13.08; wykonanie 24.09.2026).&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{Organizacje infobox  &lt;br /&gt;
 |Nazwa_organizacji             = LGD &amp;quot;Ziemia Lubawska&amp;quot;&lt;br /&gt;
 |logo				= LGD_Ziemia Lubawska_logo.jpg&lt;br /&gt;
 |opis_logo                     = Znak graficzny LGD &amp;quot;Ziemia Lubawska&amp;quot;&lt;br /&gt;
 |Przedmiot działalności    	= działania na rzecz rozwoju obszarów wiejskich&lt;br /&gt;
 |Adres    			= ul. Grunwaldzka 39&lt;br /&gt;
13-306 Kurzętnik&lt;br /&gt;
 |E-mail    			= biuro@lgdziemialubawska.pl&lt;br /&gt;
 |Telefon    			= 56 49 181 63; 514 154 474&lt;br /&gt;
 |Strona internetowa    	= [www.lgdziemialubawska.pl lgdziemialubawska.pl]&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;LGD &amp;quot;Ziemia Lubawska&amp;quot;&#039;&#039;&#039; – dobrowolne, samorządne, trwałe zrzeszenie o celach niezarobkowych, mające na celu podniesienie jakości życia na wsi i obszarach wiejskich. Funkcję Prezesa Zarządu pełni [[Michał Markowski]].&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Informacje ogólne ==&lt;br /&gt;
Lokalna Grupa Działania &amp;quot;Ziemia Lubawska&amp;quot; jest formalnym następcą stowarzyszenia &amp;quot;Lokalna Grupa Działania na Rzecz Rozwoju Gmin Kurzętnik i Grodziczno&amp;quot;. Stowarzyszenie powstało wiosną 2006 r. w ramach pilotażowego programu LEADER+. Obecnie Lokalna Grupa Działania &amp;quot;Ziemia Lubawska&amp;quot; funkcjonuje na terenie 8 gmin: [[Kurzętnik (gmina wiejska)|Kurzętnik]], [[Grodziczno (gmina wiejska)|Grodziczno]], [[Biskupiec (gmina wiejska)|Biskupiec]], [[Bratian (gmina wiejska)|Bratian]], [[Lubawa (gmina wiejska)|Lubawa]], [[Rybno (gmina wiejska)|Rybno]], [[Grunwald (gmina wiejska)|Grunwald]], [[Dąbrówno (gmina wiejska)|Dąbrówno]] (rys. 1).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
LGD od początku istnienia aktywnie uczestniczy w przedsięwzięciach, które mają na celu wspieranie procesu wielofunkcyjnego rozwoju obszarów wiejskich.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Rys. 1. Obszar działania LGD &amp;quot;Ziemia Lubawska&amp;quot;&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Plik:LGD_Ziemia Lubawska_obszar działania.jpg|450px]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Źródło&#039;&#039;: [http://www.lgdziemialubawska.pl/ &#039;&#039;Lokalna Strategia Rozwoju Lokalnej Grupy Działania &amp;quot;Ziemia Lubawska&amp;quot;&#039;&#039;]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Celem Stowarzyszenia jest działalność na rzecz wspierania i upowszechniania zrównoważonego rozwoju, społeczeństwa obywatelskiego, rozwoju gospodarki opartej na wiedzy, budowania partnerstwa i dialogu oraz podejmowanie działań na rzecz poprawy jakości życia mieszkańców obszarów wiejskich. Cele te obejmują m.in. wykonywanie zadań w zakresie:&lt;br /&gt;
*realizacji Lokalnej Strategii Rozwoju (LSR) opracowanej przez Lokalną Grupę Działania (LGD)&lt;br /&gt;
*aktywizacji gospodarczej i społecznej mieszkańców obszaru działania Stowarzyszenia&lt;br /&gt;
*promocji systemu gospodarowania uwzględniającego zrównoważony rozwój oraz najnowsze osiągnięcia nauki i techniki&lt;br /&gt;
*upowszechniania metod działalności gospodarczej zgodnych z zasadami ochrony środowiska&lt;br /&gt;
*wymiany doświadczeń i współpracy pomiędzy mieszkańcami obszaru gmin wchodzących w skład Stowarzyszenia&lt;br /&gt;
*współudziału w wypracowywaniu rozwiązań i podejmowaniu inicjatyw w zakresie rozwoju przedsiębiorczości na obszarach wiejskich ze szczególnym uwzględnieniem obszaru gmin wchodzących w skład Stowarzyszenia&lt;br /&gt;
*podejmowania działań mających na celu pomoc rolnikom i przedsiębiorcom w dostosowaniu się do wymogów Unii Europejskiej w szczególności w zakresie dostępności do unijnych rynków zbytu i pomocy finansowej&lt;br /&gt;
*współdziałania z instytucjami i stowarzyszeniami zajmującymi się podobną problematyką&lt;br /&gt;
*wspierania członków stowarzyszenia w ich dążeniach do zdobywania wiedzy i umiejętności przydatnych na rynku pracy&lt;br /&gt;
*promocji obszaru działania Stowarzyszenia jako atrakcyjnego dla rozwoju małej przedsiębiorczości, działalności turystycznej, edukacyjnej i kulturalnej&lt;br /&gt;
Stowarzyszenie realizuje swoje cele w szczególności poprzez:&lt;br /&gt;
*opracowanie Lokalnej Strategii Rozwoju i wspieranie działań na rzecz jej realizacji na terenie funkcjonowania Lokalnej Grupy Działania&lt;br /&gt;
*propagowanie podejścia do rozwoju obszarów wiejskich opartego na zasadach stosowanych w programach wsparcia strukturalnego Unii Europejskiej typu &amp;quot;LEADER&amp;quot;&lt;br /&gt;
*przedkładanie władzom samorządowym postulatów i opinii wynikających z działalności Stowarzyszenia&lt;br /&gt;
*współpracę w zakresie realizacji celów stowarzyszenia z instytucjami oświatowymi, stowarzyszeniami, organami administracji rządowej i samorządami terytorialnymi oraz podmiotami gospodarczymi w kraju i za granicą&lt;br /&gt;
*prowadzenie kursów, szkoleń i konferencji na temat rozwoju obszarów wiejskich&lt;br /&gt;
*opracowywanie raportów, opinii i ocen na temat rozwoju obszarów wiejskich&lt;br /&gt;
*organizowanie spotkań z przedstawicielami administracji rządowej i samorządowej, partii politycznych, parlamentarzystami w zakresie upowszechniania celów działania Stowarzyszenia&lt;br /&gt;
*udział w konferencjach, sympozjach i innych imprezach organizowanych w kraju i za granicą&lt;br /&gt;
*organizowanie działalności oświatowej, kulturalnej, sportowej i wydawniczej&lt;br /&gt;
*organizowanie wystaw, targów, aukcji, festynów, festiwali itp.&lt;br /&gt;
*współpracę z organizacjami krajowymi i zagranicznymi w zakresie pozyskiwania środków, wymiany doświadczeń i realizacji wspólnych programów&lt;br /&gt;
*rozwijanie innych form służących realizacji celów Stowarzyszenia&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Struktura organizacji ==&lt;br /&gt;
Władzami Związku są: Walne Zebranie Członków, Zarząd, Komisja Rewizyjna i Rada Związku.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Zarząd tworzą:&lt;br /&gt;
*Prezes – [[Michał Markowski]]&lt;br /&gt;
*Wiceprezes – [[Kamila Kulp]]&lt;br /&gt;
*Skarbnik – [[Edyta Willkomm]]&lt;br /&gt;
*Sekretarz – [[Karol Draśpa]]&lt;br /&gt;
*Członek Zarządu – [[Adam Zapałowski]]&lt;br /&gt;
Komisja Rewizyjna składa się z następujących osób:&lt;br /&gt;
*Przewodniczący – [[Zbigniew Lewicki]]&lt;br /&gt;
*Sekretarz – [[Dorota Nowińska]]&lt;br /&gt;
*Członek Komisji – [[Helena Laskowska]] &lt;br /&gt;
W skład Rady wchodzą:&lt;br /&gt;
*Przewodniczący – [[Adam Roznerski]]&lt;br /&gt;
*Wiceprzewodniczący – [[Hanna Milewska]]&lt;br /&gt;
*Sekretarz – [[Hanna Makowska]]&lt;br /&gt;
*Członkowie: [[Maria Danelczyk]], [[Agnieszka Stajszczak]], [[Irena Markuszewska]], [[Andrzej Andrzejewski]], [[Michał Łapiński]], [[Wiesław Szczawiński]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Dane kontaktowe ==&lt;br /&gt;
Biuro Lokalnej Grupy Działania &amp;quot;Ziemia Lubawska&amp;quot;&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
ul. Grunwaldzka 39&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
13-306 Kurzętnik&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Tel/fax. 56 49 181 63&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Kom. 514 154 474&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
e-mail: biuro@lgdziemialubawska.pl&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Bibliografia ==&lt;br /&gt;
[http://www.lgdziemialubawska.pl/ lgdziemialubawska.pl] [28.06.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://www.lgdziemialubawska.pl/ lgdziemialubawska.pl, &#039;&#039;Lokalna Strategia Rozwoju Lokalnej Grupy Działania &amp;quot;Ziemia Lubawska&amp;quot; &#039;&#039;] [28.06.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://www.lgdziemialubawska.pl/ lgdziemialubawska.pl, statut] [28.06.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Kategoria:Gospodarka]][[Kategoria:Lokalne Grupy Działania]][[Kategoria:Powiat ostródzki]][[Kategoria:Powiat działdowski]][[Kategoria:Powiat nowomiejski]][[Kategoria:Powiat iławski]][[Kategoria:Kurzętnik (gmina wiejska)]] [[kategoria:Grodziczno (gmina wiejska)]] [[kategoria:Biskupiec (gmina wiejska)]] [[Kategoria:Bratian (gmina wiejska)]] [[Kategoria:Lubawa (gmina wiejska)]] [[Kategoria:Rybno (gmina wiejska)]] [[Kategoria:Grunwald (gmina wiejska)]] [[Kategoria:Dąbrówno (gmina wiejska)]] [[Kategoria: 1990-]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Gimnazjum_im._Filomat%C3%B3w_Nowomiejskich_w_Nowym_Mie%C5%9Bcie_Lubawskim&amp;diff=163220</id>
		<title>Gimnazjum im. Filomatów Nowomiejskich w Nowym Mieście Lubawskim</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Gimnazjum_im._Filomat%C3%B3w_Nowomiejskich_w_Nowym_Mie%C5%9Bcie_Lubawskim&amp;diff=163220"/>
		<updated>2026-09-24T13:39:33Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: Bratian: zatwierdzona zmiana nazwy gminy, kategorii i powiązanych odsyłaczy (decyzja 13.08; wykonanie 24.09.2026).&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{Szkolnictwo infobox &lt;br /&gt;
|Nazwa_instytucji =  Gimnazjum im. Filomatów Nowomiejskich w Nowym Mieście Lubawskim&lt;br /&gt;
|Grafika          =  &lt;br /&gt;
|Opis_grafiki     =  &lt;br /&gt;
|Data_założenia   =  1999&lt;br /&gt;
|Poziom_szkoły    =  ponadpodstawowa&lt;br /&gt;
|Podtyp_szkoły    =  gimnazjum&lt;br /&gt;
|Adres            =  ul. Działynskich 14, 13-300 Nowe Miasto Lubawskie&lt;br /&gt;
|Patron           =  Filomaci Nowomiejscy&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Gimnazjum im. Filomatów Nowomiejskich w Nowym Mieście Lubawskim &#039;&#039;&#039; – placówka oświatowa w [[województwo warmińsko-mazurskie|województwie warmińsko-mazurskim]], w [[Nowe Miasto Lubawskie|Nowym Mieście Lubawskim]]. Dyrektorem Gimnazjum jest mgr [[Bożena Rutkowska-Marciniak]].&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Historia ==&lt;br /&gt;
W budynku głównym, którym aktualnie dysponuje Gimnazjum im. Filomatów Nowomiejskich w Nowym Mieście Lubawskim mieściły się następujące placówki:&lt;br /&gt;
* 1898-1920 &amp;quot;Volksschule zu Neumark&amp;quot;&lt;br /&gt;
* 1920-1939 Siedmioklasowa Szkoła Powszechna oraz 3-letnia Publiczna Szkoła Dokształcająca Zawodowa&lt;br /&gt;
* 1939-1945 Volksschule&lt;br /&gt;
* 1945-1964 Szkoła Podstawowa&lt;br /&gt;
* 1964-1999 Szkoła Podstawowa nr 1&lt;br /&gt;
* 1999-2001 Zespół Gimnazjum i Szkoły Podstawowej, a od 2001 roku Gimnazjum.&lt;br /&gt;
W roku 1998 społeczność szkolna obchodziła stulecie szkoły. z tej okazji wkopano głaz ze słowami Galla anonima &amp;quot;By czas nie zaćmił i niepamięć&amp;quot;. W 2013 roku Gimnazjum otrzymało imię Filomatów Nowomiejskich.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Cele i zadania ==&lt;br /&gt;
Głównym celem Gimnazjum jest: &lt;br /&gt;
1) prowadzenie kształcenia i wychowania służącego rozwijaniu u młodzieży poczucia odpowiedzialności, miłości ojczyzny oraz poszanowania dla polskiego dziedzictwa &lt;br /&gt;
kulturowego, przy jednoczesnym otwarciu na wartości kultur Europy i świata, &lt;br /&gt;
2) zapewnienie każdemu uczniowi warunków niezbędnych do jego rozwoju, &lt;br /&gt;
3) dbałość o wszechstronny rozwój każdego ucznia, &lt;br /&gt;
4) przygotowanie uczniów do wypełniania obowiązków rodzinnych i obywatelskich, w oparciu o zasady solidarności, demokracji, tolerancji, sprawiedliwości i wolności, &lt;br /&gt;
5) realizacja prawa do nauki obywateli zagwarantowana w art. 70 Konstytucji RP, na zasadach określonych w Statucie i stosownie do formy organizacyjnej Gimnazjum &lt;br /&gt;
oraz prawa młodzieży do wychowania i opieki odpowiednich do wieku i osiągniętego rozwoju&amp;quot;.(Statut Szkoły, 2014) &lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Kadra pedagogiczna ==&lt;br /&gt;
* biologia - mgr Justyna Józefowicz, mgr inż. Liliana Lisakowska&lt;br /&gt;
* chemia - mgr Teresa Bagińska, mgr Justyna Józefowicz&lt;br /&gt;
* fizyka - mgr Anetta Gosik-Suchocka, mgr inż. Justyna Suwińska, mgr Lidia Wiśniewska &lt;br /&gt;
* geografia - mgr inż. Liliana Lisakowska, mgr Zyta Wardowska&lt;br /&gt;
* historia - mgr Bożena Rutkowska-Marciniak, mgr Joanna Barańska, mgr Magdalena Kortes, mgr Grzegorz Nowiński&lt;br /&gt;
* informatyka - mgr Aldona Myślińska, mgr Maria Wilemska &lt;br /&gt;
* j. angielski - mgr Tomasz Kawiecki, mgr Iwona Markuszewska, mgr Barbara Milewska&lt;br /&gt;
* j. polski - mgr Żaneta Cherkowska, mgr Teresa Łukwińska, mgr Aleksandra Mossakowska, mgr Dorota Zawadzka, mgr Renata Żurańska &lt;br /&gt;
* j. niemiecki - mgr Grzegorz Nowiński, mgr Maja Orzechowska, mgr Grażyna Zakrzewska&lt;br /&gt;
* matematyka - mgr Hanna Graczyk, mgr Katarzyna Dąbkowska, mgr Anetta Gosik-Suchocka, mgr Lidia Wiśniewska &lt;br /&gt;
* muzyka - mgr Marek Piątkowski&lt;br /&gt;
* oligofrenopedagogika - mgr Teresa Kasprowicz, mgr Elżbieta Mazerewicz &lt;br /&gt;
* plastyka - mgr Maria Wilemska&lt;br /&gt;
* religia - ks. dr Mirosław Gierko, mgr Iwona Markuszewska, ks. mgr Michał Rogoziński&lt;br /&gt;
* technika - mgr Aldona Myślińska &lt;br /&gt;
* wych. do życia w rodzinie - mgr Renata Oelberg &lt;br /&gt;
* wiedza o społeczeństwie - mgr Joanna Barańska&lt;br /&gt;
* wych. fizyczne - mgr Agnieszka Bochenek, mgr Maciej Bochenek, mgr Piotr Gorzka, mgr Justyna Neumann, mgr Sebastian Prokop, mgr Anna Sapała - Ponieważ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Osiągnięcia ==&lt;br /&gt;
Uczniowie Gimnazjum im. Filomatów Nowomiejskich w Nowym Mieście Lubawskim osiągają wysokie wyniki edukacyjne, artystyczne i sportowe.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Ciekawostki ==&lt;br /&gt;
Hymn Szkoły&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
1. Filomatów imię dumne&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Nosi gimnazjum nad Drwęcą.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Miłość, wiara oraz męstwo&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Cnoty te spotkasz tu często. &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
Ref. Sztandar nieś, imię sław&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Filomatów w każdy czas.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Sztandar nieś, imię sław&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Filomatów w każdy czas.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
2. Nasza szkoła naszą szansą&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Uczy nas życia i świata.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Tutaj wiedzę zdobywamy,&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Tu spędzamy młode lata.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
Ref. Sztandar nieś...&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
3. Za przykładem Filomatów &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Wzorem dla Was być pragniemy.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dumne imię naszej szkoły&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Podtrzymywać wciąż będziemy.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
Ref. Sztandar nieś...&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
(na melodię &amp;quot;Witaj Majowa Jutrzenko&amp;quot;)&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Bibliografia ==&lt;br /&gt;
[http://www.gimnazjumnml.eu/ gimnazjumnml.eu] [18.10.2014]&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Szkolnictwo]][[Kategoria: Gimnazja]] [[Kategoria: Powiat nowomiejski]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Gry%C5%BAliny_(gmina_Stawiguda)&amp;diff=163219</id>
		<title>Gryźliny (gmina Stawiguda)</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Gry%C5%BAliny_(gmina_Stawiguda)&amp;diff=163219"/>
		<updated>2026-09-24T13:39:17Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: Bratian: zatwierdzona zmiana nazwy gminy, kategorii i powiązanych odsyłaczy (decyzja 13.08; wykonanie 24.09.2026).&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{Wieś infobox&lt;br /&gt;
 |nazwa                 = Gryźliny&lt;br /&gt;
 |herb wsi              =   &lt;br /&gt;
 |flaga wsi             = &lt;br /&gt;
 |herb artykuł          =&lt;br /&gt;
 |dopełniacz wsi        = Gryźlin    &lt;br /&gt;
 |zdjęcie               =  &lt;br /&gt;
 |opis zdjęcia          =    &lt;br /&gt;
 |rodzaj miejscowości   =&lt;br /&gt;
 |województwo           = warmińsko-mazurskie&lt;br /&gt;
 |powiat                = olsztyński&lt;br /&gt;
 |gmina                 = Stawiguda&lt;br /&gt;
 |miejscowość podstawowa =&lt;br /&gt;
 |sołectwo              =&lt;br /&gt;
 |wysokość              =&lt;br /&gt;
 |liczba ludności       = 638&amp;lt;ref name=&amp;quot;bdl_nsp2021&amp;quot;&amp;gt;[https://bdl.stat.gov.pl/bdl/ Bank Danych Lokalnych], Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Gryźliny” (ID BDL 042815614112-0488906; SIMC 0488906; wartość 638), dostęp 22 września 2026.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
 |rok                   = 2021&lt;br /&gt;
 |strefa numeracyjna    =&lt;br /&gt;
 |kod pocztowy          =&lt;br /&gt;
 |tablice rejestracyjne =&lt;br /&gt;
 |SIMC                  =&lt;br /&gt;
 |mapa wsi              =&lt;br /&gt;
 |kod mapy              = PL-WN&lt;br /&gt;
  |stopniN = 53 |minutN = 37 |sekundN = 06&lt;br /&gt;
 |stopniE = 20 |minutE = 20 |sekundE = 26&lt;br /&gt;
 |commons               =&lt;br /&gt;
 |wikipodróże           =&lt;br /&gt;
 |wikisłownik           =&lt;br /&gt;
 |www                   =&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
[[Image:Gryźliny kościół.jpeg|thumb|right|300px|Gryźliny, kościół pw. św. Wawrzyńca&amp;lt;br&amp;gt; Fot. Janusz Gerszberg]]&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039; Gryźliny&#039;&#039;&#039; (niem. &#039;&#039;Grieslienen&#039;&#039;) – wieś sołecka położona w [[województwo warmińsko-mazurskie| województwie warmińsko-mazurskim]], w [[powiat olsztyński|powiecie olsztyńskim]], w [[Stawiguda (gmina wiejska)|gminie Stawiguda]]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego. &lt;br /&gt;
W roku 2012 miejscowość była zamieszkana przez 552 osoby.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Położenie ==&lt;br /&gt;
Miejscowość położona jest na [[Pojezierze Olsztyńskie|Pojezierzu Olsztyńskim]], nad [[Rzeka Pasłęka|Pasłęką]] oraz nad brzegiem [[Jezioro Pluszne|Jeziora Plusznego]], 5,5 km na południowy zachód od [[Stawiguda|Stawigudy]]; przebiega przez nią droga krajowa nr 51 oraz linia kolejowa na odcinku [[Olsztyn]] – [[Olsztynek]]. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Dzieje miejscowości ==&lt;br /&gt;
Wieś została lokowana przez kapitułę warmińską w roku 1358. Nadanie obejmowało obszar 60 włók na [[prawo chełmińskie| prawie chełmińskim]]. Odbiorcą nadania był zasadźca Jan Kogeler. Nazwa wsi ulegała przekształceniom na przestrzeni lat: &#039;&#039;Wisenthal&#039;&#039;, &#039;&#039;Greseling&#039;&#039; (1517), &#039;&#039;Krissling&#039;&#039; (1576), &#039;&#039;Griesslinen&#039;&#039; (1755). Gryźliny kilkakrotnie uległy zniszczoniom w czasie wojen polsko-krzyżackich. Miejscowy kościół wzniesiony w XV stuleciu również uległ zniszczeniu. Do jego odbudowy doszło w 1573 roku. Siedem lat później świątynię konsekrował biskup [[lkwim: Marcin Kromer| Marcin Kromer]]. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
W XVII stuleciu miejscowość bezpośrednio odczuła skutki wojen szwedzkich. W 1633 roku do Gryźlin przybyli żołnierze z Korony przygotowujący się do wyprawy na Moskwę. Wieś dotkliwie odczuła okres stacjonowania kozaków bezceremonialnie pustoszących domy i zagrody. Kolejnym nieszczęściem stało się przybycie szwedzkiego wojska rekwirującego niemalże całą dostępną żywność. Na początku XVIII wieku Gryźliny zostały spustoszone przez [[epidemia dżumy 1709-1711| epidemię dżumy]]. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Po zaborze [[Warmia|Warmii]] w Gryźlinach mieszkały 203 osoby. W 1783 roku wieś składała się z 39 budynków mieszkalnych. Przed 1791 rokiem w miejscowości powstała pierwsza szkoła. Szkołę murowaną wybudowano około 1817 roku. W 1818 roku Gryźliny liczyły 215 mieszkańców.  W 1861 roku miejscowość była zamieszkana przez 457 katolików i 2 ewangelików. Wszyscy posługiwali się językiem polskim. W 1881 roku doszło do założenia biblioteczki [[Towarzystwo Czytelni Ludowych| Towarzystwa Czytelni Ludowych]]. Dziesięć lat później powstało polskie kółko rolnicze.  W 1887 roku uruchomiono połączenie kolejowe między Olsztynem i [[Olsztynek|Olsztynkiem]], a w Gryźlinach wybudowano dworzec. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
W XIX wieku miejscowość szczególnie mocno związała się z olsztyńskim [[Towarzystwo Wstrzemięźliwości w Olsztynie| Towarzystwem Wstrzemięźliwości]], do którego należało około 900 mieszkańców wsi. Po zakończeniu I wojny światowej w Gryźlinach założono kasę pożyczkowo-oszczędnościową (1919). W [[Plebiscyt na Warmii i Mazurach|plebiscycie 1920 roku]] za Polską oddano 176 głosów. Za Prusami Wschodnimi głosowało 276 osób. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
W latach 1937–1938 w pobliżu Gryźlin zbudowano lotnisko wojskowe Luftwaffe. 1 września 1939 roku z miejscowego lotniska startowały samoloty, które zrzucały  bomby na polskie miasta, w tym Warszawę. W czasie wojny  szkolono tu niemieckich pilotów, a samo Jezioro Pluszne przekształcono w poligon doświadczalny.  W 1939 roku wieś była zamieszkana przez 939 osób.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Po zakończeniu II wojny światowej Gryźliny stały się wsią sołecką. Uruchomiono szkołę, bibliotekę, kilka sklepów. Od 1948 roku we wsi działał Państwowy Dom Dziecka, którego patronem w 1973 roku został [[lwim: Michał Lengowski|Michał Lengowski]]. Po 1952 roku zamknięto miejscowe lotnisko wykorzystywane po wojnie przez polskie wojsko. W 1998 roku wieś była zamieszkana przez 582 osoby.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Według Narodowego Spisu Powszechnego z 2021 roku, miejscowość liczyła 638 osób.&amp;lt;ref name=&amp;quot;bdl_nsp2021&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
W miejscowości działa obecnie Zajazd Gryźliński. Gryźliny od kilku lat słyną z organizowanego cyklicznie [[lkwim: Rodzinny Piknik Lotniczy – Gryźliny 2009| Rodzinnego Pikniku Lotniczego]].&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Edukacja==&lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa w Gryźlinach| Publiczna Szkoła Podstawowa SPSK im. Jana Baczewskiego w Gryźlinach]].&lt;br /&gt;
== Ludzie związani z miejscowością ==&lt;br /&gt;
*[[Julius Dinder]] (1830-1890) – duchowny rzymskokatolicki, kanonik warmiński, arcybiskup poznański i gnieźnieński, proboszcz miejscowej [[Parafia pw. św. Wawrzyńca w Gryźlinach|parafii]] (1865 r.). &lt;br /&gt;
*[[Jan Baczewski]] (1890–1958)  – działacz narodowy, poseł do sejmu pruskiego, autor pamiętnika &#039;&#039;Wspomnienia Warmiaka]&#039;&#039;.&lt;br /&gt;
*[[Robert Bilitewski]] (1859–1935) – duchowny katolicki, administrator miejscowej parafii, działacz społeczny walczący o zachowanie języka polskiego w szkole i kościele. W wyniku interwencji biskupa [[Andrzej Thiel|Andrzeja Thiela]] w roku 1903 Bilitewski został przeniesiony w niemieckie rejony [[Warmia|Warmii]].&lt;br /&gt;
*[[Franciszek Klimek]] (1884–1941) – urodzony w Gryźlinach działacz narodowy i pedagog, wicestarosta grudziądzki, nauczyciel w lubawskim gimnazjum; zginął w Dachau.&lt;br /&gt;
*[[Anna Kiwitt-Samulowska]] (1907–1982) – przedszkolanka w polskich ochronkach w byłych Prusach Wschodnich, wychowawczyni przedszkolna na Warmii.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Sport==&lt;br /&gt;
*[[KS Strażak Gryźliny]]&lt;br /&gt;
== Zabytki ==&lt;br /&gt;
*[[lkwim: Kościół pw. św. Wawrzyńca w Gryźlinach|kościół pw. św. Wawrzyńca]] wybudowany w 2. połowie XIV wieku&lt;br /&gt;
*cztery zabytkowe drewniane chałupy z XIX wieku&lt;br /&gt;
*przydrożne kapliczki warmińskie z początku XX stulecia&lt;br /&gt;
*cmentarz przykościelny&lt;br /&gt;
*mogiła zbiorowa zlokalizowana na cmentarzu przykościelnym; miejsce spoczynku 48 żołnierzy niemieckich i 132 żołnierzy rosyjskich, poległych w dniach 28–29 sierpnia 1914 roku&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Multimedia==&lt;br /&gt;
{{#ev:youtube|8Xjl-gY1GJQ|500|left|Film udostępniony w ramach projektu [http://rkf.warmia.mazury.pl/ Regionalna Kronika Filmowa]}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Przypisy}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;references/&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Zobacz też ==&lt;br /&gt;
*[[Gryźliny (gmina Bratian)]]&lt;br /&gt;
== Bibliografia ==&lt;br /&gt;
Chłosta Jan, &#039;&#039;Gryźliny – wieś u źródeł Pasłęki&#039;&#039;, Olsztyn 2008.&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Chłosta Jan, &#039;&#039;Słownik Warmii&#039;&#039;, Olsztyn 2002.&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Kościoły i kaplice Archidiecezji Warmińskiej&#039;&#039;, tom I, &#039;&#039;Święta Warmia&#039;&#039;, Olsztyn 1999.&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[https://www.gov.pl/web/wuoz-olsztyn/sprawdz-status-nieruchomosci Wojewódzka ewidencja zabytków] [22.09.2026]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://parafiagryzliny.hekko.pl/o-parafii/| Parafia pw. św. Wawrzyńca w Gryźlinach] [05.03.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[https://www.rowery.olsztyn.pl/wiki/?do=search&amp;amp;id=gry%C5%BAliny rowery.olsztyn.pl] [22.09.2026]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Miejscowość]] [[Kategoria: Powiat olsztyński]] [[Kategoria: Stawiguda (gmina wiejska)]] [[Kategoria: Wsie sołeckie]] [[Kategoria: 1301-1400]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Biskupiec_(gmina_wiejska)&amp;diff=163218</id>
		<title>Biskupiec (gmina wiejska)</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Biskupiec_(gmina_wiejska)&amp;diff=163218"/>
		<updated>2026-09-24T13:39:12Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: Bratian: zatwierdzona zmiana nazwy gminy, kategorii i powiązanych odsyłaczy (decyzja 13.08; wykonanie 24.09.2026).&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{Gmina infobox&lt;br /&gt;
 |Gmina           = Biskupiec&lt;br /&gt;
 |herb_gminy      = Plik:Herb_gminy_Biskupiec.jpg |Herb gminy Biskupiec &lt;br /&gt;
 |flaga_gminy     = &lt;br /&gt;
 |mapa_gminy      = &lt;br /&gt;
 |mapa_powiatu    = &lt;br /&gt;
 |rozmiar_mapki   = &lt;br /&gt;
 |mapka           = &lt;br /&gt;
 |województwo     = warmińsko-mazurskie &lt;br /&gt;
 |powiat          = nowomiejski&lt;br /&gt;
 |rodzaj_gminy    = wiejska&lt;br /&gt;
 |zarządzający    = Wójt&lt;br /&gt;
 |wójt            = Arkadiusz Dobek&lt;br /&gt;
 |adres_ug        = ul. Rynek 1&lt;br /&gt;
 |kod_poczt_ug    = 13-340 Biskupiec&lt;br /&gt;
 |powierzchnia    = 240,61&lt;br /&gt;
 |sołectwa        = 25&lt;br /&gt;
 |miejscowości    = 38&lt;br /&gt;
 |rok             = 2013&lt;br /&gt;
 |populacja       = 9546&lt;br /&gt;
 |gęstość         = 40&lt;br /&gt;
 |urbanizacja     = &lt;br /&gt;
 |nr_kier         = 56&lt;br /&gt;
 |tablica_rej     = NNM&lt;br /&gt;
 |TERYT           = 2812022&lt;br /&gt;
 |TERC10          = &lt;br /&gt;
 |www             = http://www.gminabiskupiec.pl/&lt;br /&gt;
 |bip             = http://www.biuletyn.net/nt-bin/start.asp?podmiot=biskupiec/&lt;br /&gt;
}} &lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Gmina Biskupiec&#039;&#039;&#039; – gmina wiejska położona w południowo-zachodniej części [[Województwo warmińsko-mazurskie|województwa warmińsko-mazurskiego]], w zachodniej części [[Powiat nowomiejski|powiatu nowomiejskiego]]. Siedziba gminy znajduje się w [[Biskupiec (powiat nowomiejski)|Biskupcu]]. Gmina rolnicza o dużej powierzchni zalesienia. Największa gmina powiatu nowomiejskiego.&amp;lt;br/&amp;gt; &lt;br /&gt;
Władzę w gminie sprawuje wójt [[Arkadiusz Dobek]]&amp;lt;ref name=&amp;quot;p1&amp;quot;&amp;gt;Urząd Gminy Biskupiec [http://www.gminabiskupiec.pl/]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Plik: Kościół pw. św. Jana Nepomucena i Matki Bożej Różańcowej w Biskupcu.jpg|right|290px|thumb|Kościół pw. św. Jana Nepomucena i Matki Bożej Różańcowej w Biskupcu. Fot. Dosp84. Źródło: [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_w_Biskupcu1.jpg?uselang=pl Commons Wikimedia] ]] &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Plik: Kościół pw. Świetych Szymona i Pawła w Lipinkach.jpg|right|290px|thumb|Kościół pw. Świętych Szymona i Pawła w Lipinkach. Fot. Dosp84. Źródło: [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_w_Lipinkach,_warmi%C5%84sko-mazurskie.jpg?uselang=pl Commons Wikimedia] ]] &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Powierzchnia gminy ==&lt;br /&gt;
Gmina wiejska Biskupiec zajmuje powierzchnię 240,61 km&amp;lt;sup&amp;gt;2&amp;lt;/sup&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;p2&amp;quot;&amp;gt; [http://stat.gov.pl/bdl/app/portret.display?p_czas=19&amp;amp;p_nts=14&amp;amp;p_tery=3194 Bank Danych Lokalnych GUS]&amp;lt;/ref&amp;gt;, w tym:&lt;br /&gt;
*użytki rolne: 61,7% (14 844 ha)&lt;br /&gt;
*lasy: 27,1% (6 522 ha) &lt;br /&gt;
*wody: 3,8% (859 ha)&lt;br /&gt;
Gmina stanowi 54,3% powierzchni powiatu nowomiejskiego.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Demografia ==&lt;br /&gt;
Liczba ludności gminy według danych z 2013 roku wynosi&amp;lt;ref name=&amp;quot;p2&amp;quot;/&amp;gt;:&lt;br /&gt;
{|class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
!Opis ||colspan=2|Ogółem ||colspan=2|Kobiety ||colspan=2|Mężczyźni&lt;br /&gt;
|--&lt;br /&gt;
|jednostka ||osób ||% ||osób ||% ||osób ||%&lt;br /&gt;
|--&lt;br /&gt;
|liczba ||9546 ||100 ||4699 ||49,2 ||4847 ||50,8&lt;br /&gt;
|--&lt;br /&gt;
|gęstość zaludnienia&amp;lt;br /&amp;gt;(mieszk./km²) ||colspan=2|40 ||colspan=2|20 ||colspan=2|20&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
Saldo migracji wewnętrznych i zagranicznych na pobyt stały w 2013 roku w gminie wiejskiej Biskupiec wynosiło -71 osób&amp;lt;ref name=&amp;quot;p2&amp;quot;/&amp;gt;, co stanowi 61,2% migracji w powiecie nowomiejskim oraz 1,9% w województwie warmińsko-mazurskim.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Historia gminy jako jednostki administracyjnej ==&lt;br /&gt;
W 1972 roku, na podstawie Ustawy z 29 listopada 1972 roku o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1972, nr 49, poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19720490312 isap.sejm.gov.pl]&amp;lt;/ref&amp;gt;, zmienił się w Polsce podział administracji terytorialnej. W wyniku wprowadzenia w życie ustawy, w dniu 1 stycznia 1973 roku istniejące dotychczas w powiatach gromady zostały przekształcone w gminy.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gmina Biskupiec została powołana na mocy uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 6 grudnia 1972 roku&amp;lt;ref&amp;gt;Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim.&amp;lt;/ref&amp;gt; stała się częścią powiatu nowomiejskiego w województwie olsztyńskim. W skład  nowo utworzonej gminy wchodziły obszary sołectw: [[Bielice]], [[Biskupiec (powiat nowomiejski)|Biskupiec]], [[Czachówki]], [[Fitowo]], [[Gaj]], [[Krotoszyny]], [[Lipinki]], [[Łąkorek]], [[Łąkorz]], [[Mierzyn]], [[Osetno]], [[Ostrowite]], [[Piotrowice]], [[Piotrowice Małe]], [[Podlasek Duży|Podlasek]], [[Podlasek Mały]], [[Rywałdzik]], [[Sędzice]], [[Słupnica]], [[Sumin]], [[Szwarcenowo]], [[Wielka Tymawa]], [[Wardęgowo]], [[Wonna]]. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1 czerwca 1975 roku, na podstawie Ustawy o dwustopniowym podziale administracyjnym państwa&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1975, nr 16, poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19750160091 isap.sejm.gov.pl]&amp;lt;/ref&amp;gt;, przestał istnieć powiat nowomiejski. Gmina Biskupiec została bezpośrednio częścią województwa toruńskiego.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ponowne zmiany podziału administracyjnego państwa&amp;lt;ref&amp;gt;Dz.U. 1998, nr 103, poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981030652 isap.sejm.gov.pl]&amp;lt;/ref&amp;gt; umiejscowiły gminę Biskupiec w powołanym 1 stycznia 1999 roku województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie nowomiejskim. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gmina wiejska Biskupiec graniczy z gminami: [[Kisielice (gmina miejsko-wiejska)|Kisielice]], [[Iława (gmina wiejska)|Iława]], [[Bratian (gmina wiejska)|Bratian]], [[Kurzętnik (gmina wiejska)|Kurzętnik]] oraz z czterema gminami województwa kujawsko-pomorskiego. Są to: Łasin, Świecie nad Osą, Jabłonowo i Zbicz.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Miejscowości na terenie gminy ==&lt;br /&gt;
Sołectwa: [[Babalice]], [[Bielice]], [[Biskupiec (powiat nowomiejski)|Biskupiec]], [[Czachówki]], [[Fitowo]], [[Gaj]], [[Krotoszyny]], [[Lipinki]], [[Łąkorek]], [[Łąkorz]], [[Mierzyn]], [[Osetno]], [[Ostrowite]], [[Piotrowice (gmina Biskupiec)|Piotrowice]], [[Piotrowice Małe]], [[Podlasek Duży|Podlasek]], [[Podlasek Mały]], [[Rywałdzik]], [[Słupnica]], [[Sumin]], [[Szwarcenowo]], [[Wielka Tymawa]], [[Wardęgowo]], [[Wielka Wólka]], [[Wonna]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pozostałe miejscowości: [[Buczek]], [[Iwanki]], [[Kaługa]], [[Leszczyniak]], [[Mała Wólka]], [[Mec]], [[Osówko]], [[Podwólka]], [[Sędzice]], [[Wardęgówko]], [[Wąkop]], [[Wielgrób]], [[Zawada]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Gospodarka ==&lt;br /&gt;
Głównym kierunkiem rozwoju gospodarczego gminy Biskupiec jest rolnictwo. Użytki rolne stanowią ponad 60% ogólnej powierzchni gminy, w tym: 83% (12364 ha) to grunty orne, 15% (2299 ha) łąki i pastwiska, a 0,6% (86 ha) sady. Na obszarze gminy dominują gleby średniej jakości III i IV klasy bonitacyjne. Gmina jest typowym obszarem rolniczym, na którym do podstawowych form gospodarowania zalicza się produkcję roślinną i hodowlę zwierząt. Większość gospodarstw prowadzi działalność ogólnorolną&amp;lt;ref&amp;gt;Strategia rozwoju gminy Biskupiec na lata 2007-2013, Biskupiec 2007, [http://www.gminabiskupiec.pl/asp/pliki/aktualnosci_2010/strategia.pdf Gmina Biskupiec]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
W gminie rozwinięty jest przemysł rolno-spożywczy i drzewny, dość dobrze rozwinięta jest sieć usług o zróżnicowanej strukturze i handel.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Liczba podmiotów gospodarki narodowej wpisanych do rejestru REGON w gminie Biskupiec wynosiła w 2013 roku 563. W tym 27 podmiotów należało do sektora publicznego, pozostałe 536 tworzy sektor prywatny. 141 firm było zarejestrowanych w dziale handel hurtowy i detaliczny, 65 firm w dziale przetwórstwo przemysłowe, 67 firm w dziale budownictwo, 90 w dziale: rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo. Działalność związaną z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi prowadziły 5 firm&amp;lt;ref name=&amp;quot;p2&amp;quot;/&amp;gt;.&amp;lt;br/&amp;gt; Największymi podmiotami prowadzącymi działalność gospodarczą w gminie są: Gospodarstwo Rolne &amp;quot;Czachpol&amp;quot; Czachówki, Gospodarstwo Rolne &amp;quot;Rolpol&amp;quot; Sp. z o.o. Ostrowite,  PPUH &amp;quot;Ziemar&amp;quot; Sp. z o.o. Szwarcenowo, Przedsiębiorstwo Rolno-Produkcyjne &amp;quot;Specrol&amp;quot; Łąkorek, Olejarnia &amp;quot;Baja&amp;quot; Mierzyn, Wytwórnia Wód Kania Bielice, Zakład Produkcyjny Stolarki Budowlanej &amp;quot;Rydpol&amp;quot; Łąkorz, [[Sektory kluczowe|Fabryka Okien i Drzwi &amp;quot;Dziadek&amp;quot; Bielice]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Turystyka nie odgrywa w gminie Biskupiec dominującej roli. Warunki przyrodnicze (w tym jeziora, lasy) i krajobrazowe sprzyjają rozwojowi turystyki w tym rejonie. Jednak brak całorocznej bazy noclegowej, słaby rozwój agroturystyki, słabe zagospodarowanie terenów rekreacyjnych utrudniają ten proces. Gospodarstwa agroturystyczne znajdują się w miejscowościach: Lipinki, Mierzyn&amp;lt;ref name=&amp;quot;p1&amp;quot;/&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gmina Biskupiec należy do [[Związek Gmin Warmińsko-Mazurskich|Związku Gmin Warmińsko-Mazurskich]] oraz [[LGD &amp;quot;Ziemia Lubawska&amp;quot;]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
W nowej [[Strategia rozwoju województwa |Strategii rozwoju województwa warmińsko-mazurskiego]] z 2013 r. teren gminy został zakwalifikowany do tzw. [[Tygrys warmińsko-mazurski|&amp;quot;Tygrysów warmińsko-mazurskich&amp;quot;]] - obszarów wymagających strategicznej interwencji, ze względu na możliwości rozwojowe.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Liczba ludności bezrobotnej zarejestrowanej pod koniec 2013 roku w gminie Biskupiec wynosiła 1086 osoby&amp;lt;ref name=&amp;quot;p1&amp;quot;/&amp;gt;, co stanowi 27,8%  bezrobotnych w [[Powiat nowomiejski|powiecie nowomiejskim]]. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ze środowiskowej pomocy społecznej korzysta w gminie 18,1% ludności&amp;lt;ref&amp;gt;Bank Danych Lokalnych GUS&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Kultura i turystyka ==&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Instytucje zajmujące się pracą na rzecz kultury na terenie gminy&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*[[Gminny Ośrodek Kultury w Biskupcu]]&lt;br /&gt;
*[[Gminna Biblioteka Publiczna w Biskupcu]] (filie biblioteki znajdują się w: Szwarcenowie, Krotoszynie, Lipinkach, Łąkorzu)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Wydarzenia kulturalne związane z gminą&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*dożynki gminne&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Ludzie związani z gminą&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*[[Kazimierz Tomaszewski]]  (1954-2014) – samorządowiec, wieloletni wójt gminy wiejskiej Biskupiec&lt;br /&gt;
*[[Ewa Dembek]] – samorządowiec, społecznik, animator kultury, założycielka [[lkwim: Grupa cyrkowa Heca|Grupy Cyrkowej &amp;quot;Heca&amp;quot;]] we wsi Lipinki, starosta powiatu nowomiejskiego. &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Zabytki znajdujące się na terenie gminy&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Do najcenniejszych zabytków znajdujących się na terenie gminy wiejskiej Biskupiec należą&amp;lt;ref&amp;gt;[http://www.nid.pl/pl/ Narodowy Instytut Dziedzictwa, Rejestr zabytków]&amp;lt;/ref&amp;gt;:&lt;br /&gt;
*układ urbanistyczny, pozostałości murów obronnych i ratusz w Biskupcu&lt;br /&gt;
*[[Kościół pw. św. Jana Nepomucena i Matki Bożej Różańcowej w Biskupcu|kościół pw. św. Jana Nepomucena i Matki Bożej Różańcowej w Biskupcu]] wraz z przykościelnym cmentarzem&lt;br /&gt;
*ruiny kościoła ewangelickiego w Biskupcu&lt;br /&gt;
*[[Kościół pw. Świętych Szymona i Pawła w Lipinkach|kościół pw. Świętych Szymona i Pawła w Lipinkach]] wraz z przykościelnym cmentarzem&lt;br /&gt;
*[[Kościół pw. św. Mikołaja w Łąkorzu|kościół pw. św. Mikołaja w Łąkorzu]] wraz z przykościelnym cmentarzem&lt;br /&gt;
*wiatrak w Łąkorzu&lt;br /&gt;
*[[Kościół pw. św. Jakuba Apostoła w Ostrowite|kościół pw. św. Jakuba Apostoła w Ostrowite]]&lt;br /&gt;
*[[Kościół pw. św. Mikołaja w Szwarcenowie|kościół pw. św. Mikołaja w Szwarcenowie]] wraz z przykościelnym cmentarzem&lt;br /&gt;
*zespoły pałacowe w Czachówkach, Łąkorku, Ostrowite oraz dworski w Wardęgowie&lt;br /&gt;
*[[Kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Piotrowicach|kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Piotrowicach]] &lt;br /&gt;
*kaplica pw. Najświętszej Maryi Panny w Wardęgowie&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Szlaki i atrakcje turystyczne&#039;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
*szlaki i ścieżki edukacyjne Brodnickiego Parku Krajobrazowego&lt;br /&gt;
*obiekty muzealne w Łąkorzu: Muzeum Lokalne, Skansen Maszyn Rolniczych, kuźnia, wiatrak&lt;br /&gt;
*zabytkowe parki dworskie w: Babalicach, Bielicach, Osówku, Sędzicach&lt;br /&gt;
*[[Brodnicki Park Krajobrazowy]], obszary chronionego krajobrazu, rezerwaty i pomniki przyrody &lt;br /&gt;
*lasy, jeziora&lt;br /&gt;
*organizowane corocznie Święto Gęsi w Biskupcu&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Informacje na temat atrakcji turystycznych znajdujących się na terenie gminy Biskupiec można uzyskać na stronach internetowych [http://www.gminabiskupiec.pl/ gminabiskupiec.pl] oraz [http://www.itnowemiasto.pl itnowemiasto.pl].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Religia==&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Piotrowicach]]&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. św. Jana Nepomucena i Matki Bożej Różańcowej w Biskupcu Pomorskim]]&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. św. Mikołaja w Łąkorzu]]&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. Trójcy Świętej w Krotoszynach]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Szkolnictwo ==&lt;br /&gt;
W gminie wiejskiej Biskupiec istnieją następujące placówki edukacyjne: &lt;br /&gt;
*Przedszkole Niepubliczne &amp;quot;TALENCIK&amp;quot;&lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa im. Jana Pawła II w Łąkorzu]]&lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa im. Mikołaja Kopernika w Biskupcu]]&lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa im. Juliana Tuwima w Lipinkach]]&lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa im. Kazimierza Tomaszewskiego w Krotoszynach]]&lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa w Ostrowitem]]&lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa w Szwarcenowie]]&lt;br /&gt;
*[[Publiczne Gimnazjum im. Narodów Zjednoczonej Europy w Bielicach]]&lt;br /&gt;
*[[Zasadnicza Szkoła Zawodowa w Bielicach]]&lt;br /&gt;
== Sport ==&lt;br /&gt;
Na terenie gminy działa klub:&lt;br /&gt;
*[[GKS OSSA Biskupiec]]&lt;br /&gt;
==Inne organizacje i instytucje==&lt;br /&gt;
*[[Stowarzyszenie &amp;quot;Rozwiń skrzydła&amp;quot;]]&lt;br /&gt;
*[[Stowarzyszenie Ochrony Przyrody i Dziedzictwa Kulturowego w Łękorzu]]&lt;br /&gt;
*[[Stowarzyszenie &amp;quot;Nasza Przyszłość Bielice&amp;quot;]]&lt;br /&gt;
*[[Stowarzyszenie wspierania Inicjatyw Kulturalnych &amp;quot;Kładka&amp;quot; w Biskupcu]]&lt;br /&gt;
*[[lkwim: Grupa cyrkowa Heca|Grupa cyrkowa Heca]]&lt;br /&gt;
*[[Stowarzyszenie Wspierania Inicjatyw Społecznych &amp;quot;Wikry&amp;quot; w Lipinkach]]&lt;br /&gt;
*[[Koło Gospodyń Wiejskich &amp;quot;Byle Babki&amp;quot; w Łękorzu]]&lt;br /&gt;
== Obszary chronione i pomniki przyrody ==&lt;br /&gt;
Na terenie gminy znajdują się obszary objęte różnymi formami ochrony przyrody. Należą do nich&amp;lt;ref name=&amp;quot;p3&amp;quot;&amp;gt;[http://bip.olsztyn.rdos.gov.pl/ Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie]&amp;lt;/ref&amp;gt;: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Parki krajobrazowe:&lt;br /&gt;
*[[Brodnicki Park Krajobrazowy]] (4 336 ha)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Rezerwaty przyrody:&lt;br /&gt;
*[[Rezerwat Jezioro Karaś]] (815,48 ha)&lt;br /&gt;
*[[Rezerwat Kociołek]] (7,44 ha)&lt;br /&gt;
*[[Rezerwat Łabędź]] (10,61 ha)&lt;br /&gt;
*[[Rezerwat Uroczysko Piotrowice]] (49,07 ha)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Obszary chronionego krajobrazu:&lt;br /&gt;
*[[Skarliński Obszar Chronionego Krajobrazu]] (6 349 ha)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Obszary [[Natura 2000]]:&lt;br /&gt;
*[[Specjalny obszar ochrony siedlisk Dolina Kakaju]] (1 427,97 ha)&lt;br /&gt;
*[[Natura 2000 Jezioro Karaś |Specjalny obszar ochrony siedlisk Jezioro Karaś]] (814,84 ha)&lt;br /&gt;
Z pozostałych form ochrony przyrody na terenie gminy wiejskiej Biskupiec znajduje się 26 pomników przyrody oraz [[użytek ekologiczny Iwanki-Zgniłki]]&amp;lt;ref name=&amp;quot;p3&amp;quot;/&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Zobacz też:==&lt;br /&gt;
*[[lkwim: XV Ogólnopolskie Spotkania Cyrkowe - 2014|Ogólnopolskie Spotkania Cyrkowe]]&lt;br /&gt;
{{Przypisy}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;references/&amp;gt;&lt;br /&gt;
==Bibliografia==&lt;br /&gt;
Dz.U. 1972, nr 49, poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19720490312 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1975, nr 16, poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19750160091 isap.sejm.gov.pl][20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1975, nr 17, poz. 92, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 maja 1975 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19750170092 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dz.U. 1998, nr 103, poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981030652 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim, [w:] Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie, Olsztyn 1972.&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://www.gminabiskupiec.pl/asp/pliki/aktualnosci_2010/strategia.pdf gminabiskupiec.pl, Strategia Rozwoju Gminy Biskupiec na lata 2007-2013, Biskupiec 2007.]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://www.biuletyn.net/nt-bin/_private/biskupiec/128.pdf Gmina Biskupiec. Program Ochrony Środowiska]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://stat.gov.pl/bdl/app/portret.display?p_czas=19&amp;amp;p_nts=14&amp;amp;p_tery=3194 Bank Danych lokalnych GUS, Portret terytorium] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://www.biuletyn.net/nt-bin/start.asp?podmiot=biskupiec/  BIP Urzędu Gminy Biskupiec] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://www.gminabiskupiec.pl/ Urząd Gminy Biskupiec] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://leksykonkultury.ceik.eu/ Leksykon kultury Warmii i Mazur] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://www.nid.pl/pl/ Narodowy Instytut Dziedzictwa, Rejestr zabytków] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://bip.olsztyn.rdos.gov.pl/ Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie] [20.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Kategoria:Miejscowość]][[Kategoria: Powiat nowomiejski]][[Kategoria: Biskupiec (gmina wiejska)]][[Kategoria: 1945-1989]][[Kategoria: 1990-]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Pustki&amp;diff=163217</id>
		<title>Pustki</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Pustki&amp;diff=163217"/>
		<updated>2026-09-24T13:39:07Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: Bratian: zatwierdzona zmiana nazwy gminy, kategorii i powiązanych odsyłaczy (decyzja 13.08; wykonanie 24.09.2026).&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{Wieś infobox&lt;br /&gt;
 |nazwa                 = Pustki&lt;br /&gt;
 |herb wsi              =&lt;br /&gt;
 |flaga wsi             =&lt;br /&gt;
 |herb artykuł          =&lt;br /&gt;
 |dopełniacz wsi        = Pustek&lt;br /&gt;
 |zdjęcie               =&lt;br /&gt;
 |opis zdjęcia          =&lt;br /&gt;
 |rodzaj miejscowości   = wieś sołecka&lt;br /&gt;
 |województwo           = warmińsko-mazurskie&lt;br /&gt;
 |powiat                = nowomiejski&lt;br /&gt;
 |gmina                 = [[Bratian (gmina wiejska)|Bratian]]&lt;br /&gt;
 |miejscowość podstawowa =&lt;br /&gt;
 |sołectwo              = Pustki&lt;br /&gt;
 |wysokość              =&lt;br /&gt;
 |liczba ludności       = 156&amp;lt;ref&amp;gt;[https://bdl.stat.gov.pl/bdl/ Bank Danych Lokalnych], Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Pustki” (ID BDL 042815412052-0847268; SIMC 0847268; wartość 156), dostęp 23 lipca 2026.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
 |rok                   = 2021&lt;br /&gt;
 |strefa numeracyjna    = (+48) 56&lt;br /&gt;
 |kod pocztowy          =&lt;br /&gt;
 |tablice rejestracyjne = NNM&lt;br /&gt;
 |SIMC                  = 0847268&lt;br /&gt;
 |mapa wsi              =&lt;br /&gt;
 |kod mapy              = PL-WN&lt;br /&gt;
 |stopniN = 53 |minutN = 31 |sekundN = 0&lt;br /&gt;
 |stopniE = 19 |minutE = 34 |sekundE = 0&lt;br /&gt;
 |commons               =&lt;br /&gt;
 |wikipodróże           =&lt;br /&gt;
 |wikisłownik           =&lt;br /&gt;
 |www                   =&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Pustki&#039;&#039;&#039; (niem. &#039;&#039;Pustken&#039;&#039;) – wieś sołecka położona w [[Województwo warmińsko-mazurskie|województwie warmińsko-mazurskim]], w [[Powiat nowomiejski|powiecie nowomiejskim]], w [[Bratian (gmina wiejska)|gminie Bratian]].&amp;lt;ref&amp;gt;[https://edzienniki.olsztyn.uw.gov.pl/WDU_N/2010/15/2010_dz._u._nr_15.pdf Uchwała nr XLI/217/09 Rady Gminy Bratian z siedzibą w Mszanowie z dnia 29 grudnia 2009 r. w sprawie nadania Statutu Sołectwu Pustki], &#039;&#039;Dziennik Urzędowy Województwa Warmińsko-Mazurskiego&#039;&#039; z 2010 r., nr 15, poz. 439, załącznik, § 4.&amp;lt;/ref&amp;gt; W latach 1975–1998 miejscowość [[Podział administracyjny|administracyjnie]] należała do województwa toruńskiego.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Położenie ==&lt;br /&gt;
Miejscowość położona jest między jeziorem [[Jezioro Radomno|Radomno]] a drogą krajową nr 15, w odległości ok. 4 km od [[Sampława|Sampławy]] i ok. 9 km od [[Lubawa|Lubawy]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Dzieje miejscowości ==&lt;br /&gt;
Nieznana jest data lokacji wsi. W II połowie XIX w. we wsi powstała szkoła. Obecnie w skład wsi wchodzi dawny folwark biskupów chełmińskich – [[Ruda]]. Nie zachowała się informacja o kształcie zabudowań wiejskich.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Gospodarka ==&lt;br /&gt;
Na terenie Pustek funkcjonuje [[Klinika Ruda Dwór w Pustkach|Klinika Ruda Dwór]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Kultura ==&lt;br /&gt;
We wsi działa świetlica.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Zabytki ==&lt;br /&gt;
* kapliczka z XX w.&lt;br /&gt;
* [[Zabudowania dworskie w Pustkach|zabudowania dworskie]] z XX w. (Pustki – Ruda)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Bibliografia ==&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Gmina Nowe Miasto Lubawskie. Przewodnik krajoznawczy&#039;&#039;, Toruń 1997.&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://gminanml.pl/soectwa/soectwo-pustki.html Gmina Bratian] [12.11.2013]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Przypisy}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Miejscowość]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria:Powiat nowomiejski]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria:Bratian (gmina wiejska)]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria:Wsie sołeckie]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria:1801-1918]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Nowe_Miasto_Lubawskie&amp;diff=163216</id>
		<title>Nowe Miasto Lubawskie</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Nowe_Miasto_Lubawskie&amp;diff=163216"/>
		<updated>2026-09-24T13:39:02Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: Bratian: zatwierdzona zmiana nazwy gminy, kategorii i powiązanych odsyłaczy (decyzja 13.08; wykonanie 24.09.2026).&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{Wieś infobox&lt;br /&gt;
 |nazwa                 = Nowe Miasto Lubawskie  &lt;br /&gt;
 |herb wsi              =&lt;br /&gt;
 |flaga wsi             =&lt;br /&gt;
 |herb artykuł          =&lt;br /&gt;
 |dopełniacz wsi        = Nowego Miasta Lubawskiego  &lt;br /&gt;
 |zdjęcie               = Nowe Miasto.jpg &lt;br /&gt;
 |opis zdjęcia          = Nowe Miasto na starej widokówce.&amp;lt;br&amp;gt;Źródło: [http://www.nowemiasto.com.pl/historia.htm www.nowemiasto.com.pl] [12.09.2013]     &lt;br /&gt;
 |rodzaj miejscowości   = miasto powiatowe&lt;br /&gt;
 |województwo           = warmińsko-mazurskie&lt;br /&gt;
 |powiat                = nowomiejski &lt;br /&gt;
 |gmina                 = Nowe Miasto Lubawskie&lt;br /&gt;
 |miejscowość podstawowa =&lt;br /&gt;
 |sołectwo              = &lt;br /&gt;
 |wysokość              =&lt;br /&gt;
 |liczba ludności       = 11 145 &lt;br /&gt;
 |rok                   = 2012&lt;br /&gt;
 |strefa numeracyjna    = (+48) 56&lt;br /&gt;
 |kod pocztowy          = 13 - 300&lt;br /&gt;
 |tablice rejestracyjne = NNM&lt;br /&gt;
 |SIMC                  =&lt;br /&gt;
 |mapa wsi              =&lt;br /&gt;
 |kod mapy              = PL-WN&lt;br /&gt;
 |stopniN = 53 |minutN = 25 |sekundN = 0&lt;br /&gt;
 |stopniE = 19 |minutE = 35 |sekundE = 0&lt;br /&gt;
 |commons               =&lt;br /&gt;
 |wikipodróże           =&lt;br /&gt;
 |wikisłownik           =&lt;br /&gt;
 |www                   =&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Nowe Miasto Lubawskie&#039;&#039;&#039; (niem. &#039;&#039;Neumark in Westpreussen&#039;&#039;) – miasto gminne w [[Województwo warmińsko-mazurskie| województwie warmińsko–mazurskim]], w [[Powiat nowomiejski |powiecie nowomiejskim]]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa toruńskiego. W 2010 roku miasto liczyło 11 145 mieszkańców. Obecnie funkcję burmistrza pełni Jacek Wolski.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Położenie ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Nowe Miasto Lubawskie położone jest w odległości 16 km od [[Lubawa|Lubawy]]. Przez miasto przepływa [[Rzeka Drwęca|rzeka Drwęca]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Historycznie miasto znajduje się na [[Ziemia lubawska|ziemi lubawskiej]], stanowiącej część [[Ziemia chełmińska|ziemi chełmińskiej]]. Według regionalizacji fizycznogeograficznej Polski Nowe Miasto Lubawskie położone jest na obszarze trzech mezoregionów: [[Pojezierze Brodnickie|Pojezierza Brodnickiego]], [[Dolina Drwęcy|Doliny Drwęcy]] i [[Garb Lubawski|Garbu Lubawskiego]]&amp;lt;ref&amp;gt;[https://warmaz.pl/mapy/regiony/ Regiony fizycznogeograficzne Polski po zmianach w 2018 r.]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Dzieje miejscowości ==&lt;br /&gt;
We wczesnym średniowieczu ziemie dzisiejszego miasta zamieszkiwało bałtyjskie plemię [[Sasini| Sasinów]]. Pierwsza wzmianka o Nowym Mieście pochodzi z 1325 r. i znajduje się w kronice [[Piotr z Duisburga |Piotra z Duisburga]]. Nowe Miasto zostało założone przez komtura ziemskiego [[Otton von Lutterberg |Ottona von Lutterberga]]. Nowe Miasto prawa miejskie otrzymało w 1353 r. na [[Prawo chełmińskie |prawie chełmińskim]]. W XIV w. powstał tutaj pierwszy kościół i mury obronne. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Po [[Bitwa pod Grunwaldem|bitwie pod Grunwaldem]] przejściowo miasto znalazło się w rękach Władysława Jagieły. I pokój toruński przyznał jednak te ziemie [[Zakon krzyżacki| Krzyżakom]]. W 1440 r. przedstawiciele miasta przystąpili do [[Związek Pruski |Związku Pruskiego]]. Nowe Miasto w 1468 r. trafiło w ręce Polski. Po sekularyzacji zakonu w 1525 roku król Zygmunt I Stary wydał przywilej, na mocy którego Nowe Miasto zostało przekazane w dożywocie kasztelanowi płockiemu Janowi Wiećwińskiemu. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Najazdy szwedzkie w XVII wieku doprowadziły miasto do ruiny. W 1629 roku spalone zostały przedmieścia oraz klasztor franciszkański. Dodatkowo miasto zostało zniszczone przez [[Epidemia dżumy 1709-1711|epidemię dżumy]] i wojnę północną (1700–1721).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Od 1818 r. Nowe Miasto stało się stolicą nowo utworzonego powiatu lubawskiego. W 1865 r. powołano tu [[Towarzystwo Rolnicze w Nowym Mieście Lubawskim|Towarzystwo Rolnicze]] przekształcone następnie w 1893 r. w [[Bank Ludowy w Nowym Mieście Lubawskim |Bank Ludowy]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
W granicach Polski Nowe Miasto znalazło się ponownie w 1920 r. Weszło w skład województwa pomorskiego ze stolicą w Toruniu. Do 1937 roku miasto nosiło urzędową nazwę &amp;quot;Nowemiasto-Pomorze&amp;quot; , a od 1 IV 1937  &amp;quot;Nowe Miasto Lubawskie&amp;quot;. W 1945 roku Nowe Miasto należało do województwa bydgoskiego, a od 1950 do województwa olsztyńskiego.  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
W kolejnych latach liczba mieszkańców przedstawiała się następująco: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*1812 r. – 719 osób&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*1825 r. – 1.067 osób&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*1910 r. – 4.144 osoby&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*1945 r. – 4.672 osoby&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*1955 r. – 5.046 osób&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*1965 r. – 6.450 osób&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*1998 r. – 10.800 osób&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Gospodarka==&lt;br /&gt;
W Nowym Mieście Lubawskim mieszczą się zakłady przemysłu meblarskiego ([[Szynaka Meble sp. z o.o. |Szynaka–Meble]]), materiałów budowlanych ([[Finishparkiet]], Jawor). Funkcjonuje także firma [[F.H.U. Krystal]], Hotel MOSiR, Zajazd &amp;quot;Nad Drwęcą&amp;quot;, Hotel &amp;quot;Finisz&amp;quot;, Hotelik Il’Cavaliere oraz kwatery prywatne (zob. [[Obszary peryferyzacji społeczno–gospodarczej]], [[Warmińsko–Mazurska Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A.]]). W mieście znajduje się siedziba [[Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Warmińsko–Mazurski Oddział Regionalny w Nowym Mieście Lubawskim |Powiatowego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa]].&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Kultura==&lt;br /&gt;
Na terenie miejscowości działa [[Gminna Biblioteka Publiczna w Nowym Mieście Lubawskim |Gminna Biblioteka Publiczna]], [[Miejska Biblioteka Publiczna w Nowym Mieście Lubawskim |Miejska Biblioteka Publiczna]], filia [[Warmińsko–Mazurska Biblioteka Pedagogiczna w Elblągu Filia w Nowym Mieście Lubawskim | Warmińsko–Mazurskiej Biblioteki Pedagogicznej]], [[Gminne Centrum Kultury w Nowym Mieście Lubawskim |Gminne Centrum Kultury]], [[Muzeum Ziemi Lubawskiej w Nowym Mieście Lubawskim |Muzeum Ziemi Lubawskiej]], [[Nowomiejskie Towarzystwo Kultury]], [[Stowarzyszenie Pro Artis Bono w Nowym Mieście Lubawskim |Stowarzyszenie Pro Artis Bono]], [[lkwim: Towarzystwo Śpiewacze Harmonia| Towarzystwo Śpiewacze Harmonia]]. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ponadto funkcjonuje tutaj: [[Gazeta Nowomiejska]] – tygodnik, [[Tygodnik Internetowy NML]], [[Portal Ziemi Nowomiejskiej]], [[Gazeta Pomorska]]- wydanie toruńskie – codziennie jedna strona poświęcona jest informacjom z Brodnicy i Nowego Miasta Lubawskiego, &amp;quot;Nowości Dziennik Toruński&amp;quot;, [[lkwim:Polskie Radio Olsztyn |Polskie Radio Olsztyn]], [[Telewizja Eltronik]] – lokalna brodnicka telewizja, program dla Nowego Miasta. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
W Nowym Mieście Lubawskim organizowanych jest szereg imprez zarówno jednorazowych, jak i cyklicznych:&lt;br /&gt;
*[[lkwim: Ogólnopolski Festiwal Rockowy „Fest Czad” – Nowe Miasto Lubawskie 2005| Ogólnopolski Festiwal Rockowy „Fest Czad” – Nowe Miasto Lubawskie]].&lt;br /&gt;
*[[lkwim:Dni Kultury Chrześcijańskiej w Nowym Mieście Lubawskim | Dni Kultury Chrześcijańskiej]]&lt;br /&gt;
*[[lkwim:Pokaz Przedsiębiorczości i Kultury Regionu 2010 |Pokaz Przedsiębiorczości i Kultury Regionu 2010]]&lt;br /&gt;
*[[lkwim:Dni Oświaty, Książki i Prasy 1973 r. w województwie olsztyńskim |Dni Oświaty, Książki i Prasy Województwa Olsztyńskiego]]&lt;br /&gt;
*[[lkwim:Polskie 50-lecie Literackie |Polskie 50–lecie Literackie]]&lt;br /&gt;
*[[lkwim:Spotkania z Poezją Dziecięcą |Spotkania z Poezją Dziecięcą]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Z miastem związane są różne zespoły muzyczne i grupy artystyczne, w tym m.in.: &lt;br /&gt;
*[[lkwim:Ananakofana | Ananakofana]]&lt;br /&gt;
*[[Chór św. Cecyli]]&lt;br /&gt;
*[[lkwim:Chór „Esspresivo” z Nowego Miasta Lubawskiego |Chór „Esspresivo”]]&lt;br /&gt;
*[[lkwim:Sorry Andżej |Sorry Andżej]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Edukacja ==&lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa nr 1 im. Jana Pawła II w Nowym Mieście Lubawskim |Szkoła Podstawowa nr 1 im. Jana Pawła II]] &lt;br /&gt;
*[[Szkoła Podstawowa nr 2 Nowym Mieście Lubawskim |Szkoła Podstawowa w Zespole Szkół nr 2]]&lt;br /&gt;
*[[Gimnazjum im. Filomatów Nowomiejskich w Nowym Mieście Lubawskim]]&lt;br /&gt;
*[[Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych w Nowym Mieście Lubawskim |Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych]]&lt;br /&gt;
*[[Liceum Ogólnokształcące w Nowym Mieście Lubawskim |Liceum Ogólnokształcące im. C.K. Norwida]]&lt;br /&gt;
*[[Zespół Szkół Zawodowych w Nowym Mieście Lubawskim |Zespół Szkół Zawodowych]] &lt;br /&gt;
*[[Uniwersytet Trzeciego Wieku w Nowym Mieście Lubawskim |Uniwersytet Trzeciego Wieku]] &lt;br /&gt;
*[[Gminny Zespół Oświaty w Nowym Mieście Lubawskim |Gminny Zespół Oświaty]]  &lt;br /&gt;
*[[Stowarzyszenie &amp;quot;Edukacja Pod Żaglami&amp;quot; |Stowarzyszenie &amp;quot;Edukacja Pod Żaglami&amp;quot;]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Bezpieczeństwo ==&lt;br /&gt;
Miasto jest siedzibą [[Komenda Powiatowa Policji w Nowym Mieście Lubawskim |Komendy Powiatowej Policji]] i [[Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej w Nowym Mieście Lubawskim |Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej]].&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Sport ==&lt;br /&gt;
W mieście działają:&lt;br /&gt;
*[[KS Drwęca Nowe Miasto Lubawskie]]&lt;br /&gt;
*[[Automobilklub w Nowym Mieście Lubawskim |Automobilklub]] &lt;br /&gt;
*[[NKS Drwęca]] &lt;br /&gt;
*[[MUKS Olimpia]]&lt;br /&gt;
*[[UKS Iskra]] &lt;br /&gt;
*[[UKS Sokół]] &lt;br /&gt;
*[[UKS Klub Taneczny]]&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
==Religia==&lt;br /&gt;
*[[Parafia pw. św. Tomasza Apostoła w Nowym Mieście Lubawskim]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Zabytki ==&lt;br /&gt;
*gotycka [[lkwim: Bazylika Mniejsza św. Tomasza Apostoła w Nowym Mieście Lubawskim |Bazylika pw. św. Tomasza Apostoła]], dawny kościół ewangelicki z 1912 r.&lt;br /&gt;
*fragmenty murów miejskich z okresu po 1343 r. &lt;br /&gt;
*domy z XIX w.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Turystyka ==&lt;br /&gt;
*[[Czerwony szlak pieszy Nowe Miasto Lubawskie – Radomno|czerwony szlak pieszy Nowe Miasto Lubawskie – Radomno]]&lt;br /&gt;
*[[Szlak św. Jakuba: Olsztyn – Lipowiec |Szlak św. Jakuba]] – przebieg trasy: [[Olsztyn]] – [[Łupstych]] – [[Gietrzwałd]] – [[Tomaryny]] – [[Guzowy Piec]] – [[Parwółki]] – [[Stare Jabłonki]] – [[Ostróda]] – [[Samborowo]] – [[Frednowy]] – [[Tynwałd]] – [[Szałkowo]] – [[Iława]] – [[Radomno]] – Nowe Miasto Lubawskie – [[Lipowiec]] – dalej do Torunia&lt;br /&gt;
*szlak kajakowy o długości 79 km – przebieg trasy: [[Idzbark]] – Ostróda – Samborowo – Nowe Miasto Lubawskie – [[Kurzętnik]] – [[Nielbark]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
W mieście funkcjonuje Centrum Informacji Turystycznej.&lt;br /&gt;
== Ludzie związani z miejscowością ==&lt;br /&gt;
*[[Ryszard Abramowski|Ryszard Herman Abramowski]] (1862–1932) – duchowny ewangelicki, tłumacz, wydawca oraz redaktor, uczęszczał do gimnazjum w Nowym Mieście Lubawskim &lt;br /&gt;
*[[Alojzy Barczewski]] (1898–1973) – działacz warmiński, nauczyciel &lt;br /&gt;
*[[lkwim:Bogdan Bartkowski |Bogdan Bartkowski]] (ur. 1958) – urodzony w Nowym Mieście Lubawskim grafik, projektant, artysta interdyscyplinarny &lt;br /&gt;
*[[lkwim:Lidia Bartkowska |Lidia Bartkowska]] (1939–1989) – muzyk, dyrygentka, do 1989 r. pełniła funkcję dyrektora Społecznego Ogniska Muzycznego w Nowym Mieście Lubawskim, w latach 1979–1984 była także dyrygentem Towarzystwa Śpiewaczego „Harmonia&amp;quot;&lt;br /&gt;
*[[Józef Blank]] (ur. 1959) — trener, społecznik, samorządowiec, burmistrz miasta Nowe Miasto Lubawskie (2010–2014)&lt;br /&gt;
*[[lkwim:Franciszek Bukowski|Franciszek Bukowski]] (1882–1970) – nauczyciel, założyciel i kierownik bibliotek w Nowym Mieście Lubawskim&lt;br /&gt;
*[[lkwim:Franciszek Chabrowski |Franciszek Chabrowski]] (1899–1978)–  działacz plebiscytowy na [[Warmia |Warmii]], uczestnik kampanii wrześniowej, autor pamiętników, malarz, radny Powiatowej Rady Narodowej w Nowym Mieście Lubawskim &lt;br /&gt;
*[[lkwim:Genowefa Czarnota |Genowefa Czarnota]] (1920–1991) – organizatorka, kierowniczka i choreograf dziecięcego zespołu tanecznego w Nowym Mieście Lubawskim&lt;br /&gt;
*[[Katarzyna Dąbrowska]] – piosenkarka i aktorka &lt;br /&gt;
*[[Ewa Dembek |Ewa Barbara Dembek]] (ur. 1959) — samorządowiec, społecznik, animatorka kultury, starosta powiatu nowomiejskiego&lt;br /&gt;
*[[Wojciech Dereszewski]] (ur. 1973) — samorządowiec, wójt [[Kurzętnik (gmina wiejska) |gminy Kurzętnik]]&lt;br /&gt;
*[[Tadeusz Domagała]] –  historyk sztuki&lt;br /&gt;
*[[lkwim:Jadwiga Dzięgielewska |Jadwiga Dzięgielewska]] (1914–1998) – aktorka, reżyser teatralny, animatorka kultury&lt;br /&gt;
*[[Zyta Gilowska]] – minister finansów oraz wicepremier w rządach Kazimierza Marcinkiewicza oraz Jarosława Kaczyńskiego&lt;br /&gt;
*[[Stanisław Grabowski]] – poeta, wydawca, dziennikarz &lt;br /&gt;
*[[Piotr Grzymowicz]] –  prezydent Olsztyna &lt;br /&gt;
*[[Wincenty Kalitowski]] (1894–1937) – duchowny katolicki, członek Rady Nadzorczej Banku Ludowego i &amp;quot;Spółki Wydawniczej&amp;quot; w Nowym Mieście Lubawskim  &lt;br /&gt;
*[[Zbigniew Kieżun]] (ur. 1950) – trener piłki nożnej, szkoleniowiec &amp;quot;Drwęcy&amp;quot; Nowe Miasto Lubawskie &lt;br /&gt;
*[[Zygmunt Kittel]] – współorganizator i dowódca powstania wielkopolskiego w Gnieźnie, starosta gnieźnieński&lt;br /&gt;
*[[Augustyn Klimek]] (1892–1982)– nauczyciel, działacz społeczny i oświatowy &lt;br /&gt;
*[[lkwim:Bernard Krajnik |Bernard Krajnik]] (1908–1976) – pedagog, społecznik, zbieracz zabytków kultury, autor opracowań etnograficznych &lt;br /&gt;
*[[Juliusz Kulikowski |Juliusz Lech Kulikowski]] – biocybernetyk &lt;br /&gt;
*[[Roman Kulikowski]] – cybernetyk&lt;br /&gt;
*[[Wiesław Lendzion]] – piłkarz i działacz sportowy&lt;br /&gt;
*[[Jan Lippert]] (1877–1951) – mazurski działacz społeczny i narodowościowy &lt;br /&gt;
*[[lkwim:Leon Mazurewicz |Leon Mazurewicz]] (1929–1994) – rzeźbiarz &lt;br /&gt;
*[[Krzysztof Michalski]] – wojewoda lubelski w latach 1998–2000, do 1998 burmistrz Świdnika&lt;br /&gt;
*[[Stefan Michałek]] – adwokat i  działacz społeczno–polityczny oraz prezydent Torunia w latach 1922–1924&lt;br /&gt;
*[[Jacek Moczadło]] – muzyk rockowy &lt;br /&gt;
*[[Zbigniew Muchliński]] – działacz państwowy i samorządowy&lt;br /&gt;
*[[Ludwik Ochocki]] – ekonomista i wiceminister administracji oraz gospodarki terenowej i ochrony środowiska (1972–1981) &lt;br /&gt;
*[[Mieczysław Oelberg]] (1901–1973) – nauczyciel szkół polskich w Niemczech, kierownik szkoły polskiej w Purdzie, nauczyciel szkół zawodowych&lt;br /&gt;
*[[lkwim:Jerzy Orzeł |Jerzy Orzeł]] (1947–1991) – pedagog, animator kultury, założyciel amatorskich grup teatralnych i kabaretowych w Nowym Mieście Lubawskim &lt;br /&gt;
*[[lkwim:Elżbieta Pawluć |Elżbieta Pawluć]] (ur. 1975) – urodzona w Nowym Mieście Lubawskim malarka  &lt;br /&gt;
*[[lkwim:Józef Polak |Józef Zbigniew Polak]] (ur. 1923) – architekt, artysta plastyk, rysownik, miłośnik Ziemi Nowomiejskiej, działacz społeczny, założyciel [[Stowarzyszenie Pro Artis Bono w Nowym Mieście Lubawskim |Stowarzyszenia „Pro Artis Bono”]]&lt;br /&gt;
*[[Tomasz Reich]] – poeta i dziennikarz&lt;br /&gt;
*[[Wincenty Siegmund]] (1864–1948) – absolwent miejskiego gimnazjum, duchowny katolicki  &lt;br /&gt;
*[[lkwim:Piotr Szauer |Piotr Szauer]] (ur. 1985) – urodzony w Nowym Mieście Lubawskim śpiewający autor, konferansjer, animator kultury &lt;br /&gt;
*[[Antoni Stawikowski]] – astronom i  działacz podziemnej Solidarności &lt;br /&gt;
*[[Wiktor Steffen]] (1903–1997) – filolog klasyczny, hellenista, tłumacz, profesor uniwersytetu we Wrocławiu i Poznaniu&lt;br /&gt;
*[[Krzysztof Szczawiński]] –  kolarz zawodowy &lt;br /&gt;
*[[Zbigniew Szwejkowski]] – meteorolog i klimatolog&lt;br /&gt;
*[[Roman Trąpczyński]] (ur. 1945) – samorządowiec, społecznik, wieloletni wójt gminy Nowe Miasto Lubawskie &lt;br /&gt;
*[[Zuzanna Trzcińska]] – wioślarka &lt;br /&gt;
*[[lkwim: Józef Urbanowski|Józef Urbanowski]] – dyrygent, animator życia muzycznego w Nowym Mieście Lubawskim&lt;br /&gt;
*[[Nikolaus von Vormann]] – niemiecki generał &lt;br /&gt;
*[[Tomasz Waruszewski]] (ur. 1976) — społecznik, samorządowiec, wójt gminy Nowe Miasto Lubawskie&lt;br /&gt;
*[[Leszek Werner]] – muzykolog &lt;br /&gt;
*[[Ruth Weyher]] – niemiecka aktorka &lt;br /&gt;
*[[Andrzej Witkowski]] – hydrogeolog, prezydent Międzynarodowego Stowarzyszenia Wód Podziemnych &lt;br /&gt;
== Inne ==&lt;br /&gt;
W mieście funkcjonuje [[Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Nowym Mieście Lubawskim |Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej]], oddział [[Wojewódzki Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Olsztynie |Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Olsztynie]].&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Bibliografia ==&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Nowe Miasto. Z dziejów miasta i powiatu&#039;&#039;, pod red. Zbigniewa Witkowskiego, Olsztyn 1963.&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://www.nowemiasto.com.pl/historia.htm/ Strona Nowego Miasta Lubawskiego] [12.09.2013]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://nml-um.bip-wm.pl/ Strona Urzędu Miejskiego Nowego Miasta Lubawskiego] [04.10.2014]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://gminanml.pl/ Strona Gminy Nowe Miasto Lubawskie] [04.10.2014]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Przypisy}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;references/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Miejscowość]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Miasta]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria: 1301-1400]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Powiat nowomiejski]] [[Kategoria: Nowe Miasto Lubawskie]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Parafia_pw._%C5%9Bw._Micha%C5%82a_Archanio%C5%82a_w_Tylicach&amp;diff=163215</id>
		<title>Parafia pw. św. Michała Archanioła w Tylicach</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Parafia_pw._%C5%9Bw._Micha%C5%82a_Archanio%C5%82a_w_Tylicach&amp;diff=163215"/>
		<updated>2026-09-24T13:38:55Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: Bratian: zatwierdzona zmiana nazwy gminy, kategorii i powiązanych odsyłaczy (decyzja 13.08; wykonanie 24.09.2026).&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{Parafia infobox&lt;br /&gt;
 |nazwa                   = Parafia pw. św. Michała Archanioła w Tylicach&lt;br /&gt;
 |grafika                 = Kościół Tylice.jpg&lt;br /&gt;
 |podpis grafiki          = Kościół parafialny.&amp;lt;br&amp;gt;Źródło: [http://www.diecezja.torun.pl/par_pokaz.php?idpar=150 www.diecezja.torun.pl], 05.01.2014.&lt;br /&gt;
 |siedziba                = Tylice&lt;br /&gt;
 |adres                   = Tylice 48, 13-300 Nowe Miasto Lubawskie&lt;br /&gt;
 |data powołania          = XIV w.&lt;br /&gt;
 |data zamknięcia         = &lt;br /&gt;
 |wyznanie                = katolickie&lt;br /&gt;
 |kościół                 = rzymskokatolicki&lt;br /&gt;
 |1. jednostka typ        = Diecezja&lt;br /&gt;
 |1. jednostka nazwa      = toruńska&lt;br /&gt;
 |2. jednostka typ        = Dekanat&lt;br /&gt;
 |2. jednostka nazwa      = Nowe Miasto Lubawskie&lt;br /&gt;
 |obiekt sakralny funkcja = Kościół&lt;br /&gt;
 |obiekt sakralny         = kościół pw. św. Michała Archanioła&lt;br /&gt;
 |dzień wspomnienia       = Przemienia Pańskiego – druga niedziela sierpnia, Świętego Michała Archanioła – ostatnia niedziela września&lt;br /&gt;
 |www                     = &lt;br /&gt;
}}&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039; Parafia pw. Michała Archanioła w Tylicach &#039;&#039;&#039;  – [[Parafia rzymskokatolicka |rzymskokatolicka]] parafia leżąca w [[dekanat Nowe Miasto Lubawskie|dekanacie Nowe Miasto Lubawskie]], należącym do [[diecezja toruńska |diecezji toruńskiej]]. Erygowana XIV. Mieści się w [[Tylice|Tylcach]]. Proboszczem parafii jest ks. [[Marek Lubieniecki]]. &lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Historia parafii ==&lt;br /&gt;
Parafię założyli w XIV w. biskupi chełmińscy. W latach 1700–1702 został zbudowany obecny [[Kościół pw. św. Michała Archanioła w Tylicach |kościół pw. św. Michała Archanioła w Tylicach]]. W 1990 r. część wyposażenia świątyni spaliła się. Po pożarze kościół odnowiono.  &lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Parafia przeżywała misje ewangelizacyjne w dniach 25 lipca – 2 sierpnia 1998 r. Od 8 listopada 1999 r. do 11 października 2000 r. odbywała się peregrynacja obrazu Matki Bożej Nieustającej Pomocy w rodzinach parafialnych. W 2001 r. parafianie przyjęli peregrynację obrazu Świętej Rodziny, pod hasłem „Rodzina Bogiem silna”. Stanowiło to przygotowanie do obchodów jubileuszu 300-lecia [[Kościół pw. św. Michała Archanioła w Tylicach| kościoła]]. Obchody jubileuszowe miały miejsce w 2002 r. &lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Ruchy i stowarzyszenia działające na terenie parafii ==&lt;br /&gt;
* Akcja Katolicka&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Koło Misyjne Dzieci&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Parafialny Zespół Caritas&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Stowarzyszenie Rodzin Katolickich&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Zespół Misji Ewangelizacyjnych &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Żywy Różaniec&lt;br /&gt;
== Zobacz też ==&lt;br /&gt;
[http://www.diecezja.torun.pl/ Diecezja toruńska]&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Bibliografia ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Nowe Miasto Lubawskie&#039;&#039;, red. Mieczysław Wojciechowski, Nowe Miasto Lubawskie 1992, 381 s. &lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Parafie rzymskokatolickie]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Powiat nowomiejski]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Bratian (gmina wiejska)]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria: 1301-1400]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria: 1990-]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Parafia_pw._%C5%9Bw._Faustyny_w_Jamielniku&amp;diff=163214</id>
		<title>Parafia pw. św. Faustyny w Jamielniku</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Parafia_pw._%C5%9Bw._Faustyny_w_Jamielniku&amp;diff=163214"/>
		<updated>2026-09-24T13:38:49Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: Bratian: zatwierdzona zmiana nazwy gminy, kategorii i powiązanych odsyłaczy (decyzja 13.08; wykonanie 24.09.2026).&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{Parafia infobox&lt;br /&gt;
 |nazwa                   = Parafia pw. św. Faustyny w Jamielniku&lt;br /&gt;
 |grafika                 = Kościół Jamielnik.jpg&lt;br /&gt;
 |podpis grafiki          = Kościół parafialny.&amp;lt;br&amp;gt;Źródło: [http://www.diecezja.torun.pl/par_pokaz.php?idpar=145 diecezja.torun.pl] [22.10.2014]&lt;br /&gt;
 |siedziba                = Jamielnik 13-332&lt;br /&gt;
 |adres                   = &lt;br /&gt;
 |data powołania          = 21 maja 2000 r. &lt;br /&gt;
 |data zamknięcia         = &lt;br /&gt;
 |wyznanie                = katolickie&lt;br /&gt;
 |kościół                 = rzymskokatolicki&lt;br /&gt;
 |1. jednostka typ        = Diecezja&lt;br /&gt;
 |1. jednostka nazwa      = toruńska&lt;br /&gt;
 |2. jednostka typ        = Dekanat&lt;br /&gt;
 |2. jednostka nazwa      = Nowe Miasto Lubawskie&lt;br /&gt;
 |obiekt sakralny funkcja = Kościół&lt;br /&gt;
 |obiekt sakralny         = kościół pw. św. Faustyny&lt;br /&gt;
 |dzień wspomnienia       = św. Siostry Faustyny Kowalskiej – niedziela po 5 października&lt;br /&gt;
 |www                     = &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039; Parafia pw. św. Faustyny w Jamielniku &#039;&#039;&#039; – rzymskokatolicka parafia leżąca w [[dekanat Nowe Miasto Lubawskie|dekanacie Nowe Miasto Lubawskie]] należącym do [[diecezja toruńska|diecezji toruńskiej]]. Erygowana 21 maja 2000 r. Kościół parafialny znajduje się w [[Jamielnik|Jamielniku]]. Proboszczem parafii jest ks. [[Marek Jerzy Wróblewski]].&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Historia parafii ==&lt;br /&gt;
Parafia katolicka w [[Jamielnik|Jamielniku]] istniała już w XIV. Kościół parafialny zniszczono podczas [[wojna trzynastoletnia|wojny trzynastoletniej]].&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
Dekretem biskupa toruńskiego Andrzeja Suskiego z 21 maja 2000 r. została powołana pierwsza na terenie [[diecezja toruńska |diecezji toruńskiej]] parafia pw. św. Faustyny. Obszar nowej wspólnoty wydzielono z granic [[Parafia pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa|parafii Radomno]]. Pierwszym proboszczem został ks. [[Józef Penc]]. &lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
W 2000 r. rozpoczęto budowę świątyni parafialnej. Od 26 listopada 2000 r. Msze św. zaczęto odprawiać w nowym [[Kościół pw. św. Faustyny w Jamielniku|kościele pw. św. Faustyny w Jamielniku]]. Przy parafii powstał cmentarz, dom pogrzebowy i parafialny. Obecnie duszpasterze parafii włączają się w życie wspólnoty parafialnej. Organizują pielgrzymki, festyny rodzinne, dożynki. &lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Ruchy i stowarzyszenia działające na terenie parafii ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* liturgiczna służba ołtarza&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Ruch &amp;quot;Światło-Życie&amp;quot;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* schola&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Żywy Różaniec&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Zobacz też ==&lt;br /&gt;
[http://www.diecezja.torun.pl/ Diecezja toruńska]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://www.diecezja.torun.pl/par_pokaz.php?idpar=145 Diecezja toruńska, Parafia pw. św. Faustyny]&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[http://polska.regiopedia.pl/wiki/kosciol-pw-sw-faustyny-kowalskiej-w-jamielniku Regiopedia, Parafia pw. św. Faustyny]&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Bibliografia ==&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Nowe Miasto Lubawskie&#039;&#039;, red. Mieczysław Wojciechowski, Nowe Miasto Lubawskie 1992, 381 s. &lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Parafie rzymskokatolickie]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria: 1990-]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Powiat nowomiejski]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Bratian (gmina wiejska)]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Nowe_Miasto_Lubawskie_(gmina_wiejska)&amp;diff=163244</id>
		<title>Nowe Miasto Lubawskie (gmina wiejska)</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Nowe_Miasto_Lubawskie_(gmina_wiejska)&amp;diff=163244"/>
		<updated>2026-09-24T13:37:33Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: Marcin Kapłon przeniósł(-osła) stronę Nowe Miasto Lubawskie (gmina wiejska) do Bratian (gmina wiejska): Zmiana nazwy gminy na Bratian; realizacja zatwierdzonej decyzji redakcyjnej.&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;#PATRZ [[Bratian (gmina wiejska)]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Pac%C3%B3%C5%82towo_(Bratian_gmina_wiejska)&amp;diff=163213</id>
		<title>Pacółtowo (Bratian gmina wiejska)</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Pac%C3%B3%C5%82towo_(Bratian_gmina_wiejska)&amp;diff=163213"/>
		<updated>2026-09-24T13:26:16Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: Marcin Kapłon przeniósł(-osła) stronę Pacółtowo (Bratian gmina wiejska) do Pacółtowo (gmina Bratian)&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;#PATRZ [[Pacółtowo (gmina Bratian)]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Pac%C3%B3%C5%82towo_(gmina_Bratian)&amp;diff=163212</id>
		<title>Pacółtowo (gmina Bratian)</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Pac%C3%B3%C5%82towo_(gmina_Bratian)&amp;diff=163212"/>
		<updated>2026-09-24T13:26:16Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: Marcin Kapłon przeniósł(-osła) stronę Pacółtowo (Bratian gmina wiejska) do Pacółtowo (gmina Bratian)&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{Wieś infobox&lt;br /&gt;
 |nazwa                 = Pacółtowo  &lt;br /&gt;
 |herb wsi              =&lt;br /&gt;
 |flaga wsi             =&lt;br /&gt;
 |herb artykuł          =&lt;br /&gt;
 |dopełniacz wsi        = Pacółtowa  &lt;br /&gt;
 |zdjęcie               = &lt;br /&gt;
 |opis zdjęcia          = &lt;br /&gt;
 |rodzaj miejscowości   = wieś sołecka&lt;br /&gt;
 |województwo           = warmińsko-mazurskie &lt;br /&gt;
 |powiat                = nowomiejski &lt;br /&gt;
 |gmina                 = [[Bratian (gmina wiejska)|Bratian]]&lt;br /&gt;
 |miejscowość podstawowa =&lt;br /&gt;
 |sołectwo              = Pacółtowo&lt;br /&gt;
 |wysokość              =&lt;br /&gt;
 |liczba ludności       = 738 (łącznie z: część Berlinek, część Gdynia, wieś Pacółtowo)&amp;lt;ref&amp;gt;[https://bdl.stat.gov.pl/bdl/ Bank Danych Lokalnych], Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Pacółtowo” (ID BDL 042815412052-0847245; SIMC 0847245) — wartość zbiorcza obejmująca 3 jednostki SIMC (Berlinek | Gdynia | Pacółtowo), dostęp 13 września 2026.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
 |rok                   = 2021&lt;br /&gt;
 |strefa numeracyjna    = (+48) 56&lt;br /&gt;
 |kod pocztowy          =&lt;br /&gt;
 |tablice rejestracyjne = NNM&lt;br /&gt;
 |SIMC                  =&lt;br /&gt;
 |mapa wsi              =&lt;br /&gt;
 |kod mapy              = PL-WN&lt;br /&gt;
 |stopniN = 53 |minutN = 25 |sekundN = 13&lt;br /&gt;
 |stopniE = 19 |minutE = 37 |sekundE = 32&lt;br /&gt;
 |commons               =&lt;br /&gt;
 |wikipodróże           =&lt;br /&gt;
 |wikisłownik           =&lt;br /&gt;
 |www                   =&lt;br /&gt;
}}&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Pacółtowo&#039;&#039;&#039; (&#039;&#039;Petzelsdorf&#039;&#039;, niem. &#039;&#039;Klein Paceltowo&#039;&#039;) – wieś sołecka położona w [[Województwo warmińsko-mazurskie| województwie warmińsko–mazurskim]], w [[Powiat nowomiejski| powiecie nowomiejskim]], w [[Bratian (gmina wiejska)|gminie Bratian]]. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa toruńskiego.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Położenie==&lt;br /&gt;
Wieś leży nad rzeką [[Rzeka Groblica |Groblicą]], przy drodze wojewódzkiej nr 538, w odległości ok. 2 km od [[Nowe Miasto Lubawskie| Nowego Miasta Lubawskiego]]. &lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Dzieje miejscowości ==&lt;br /&gt;
Miejscowość lokowano ok XV w. W 1414 r. mieszkańcy Pacółtowa ponieśli straty w wysokości 330 grzywien w wyniku [[Wojny polsko-krzyżackie|wojen polsko–krzyżackich]]. W 1416 r. kapituła chełmińska nadała w Pacółtowie młyn Mikołajowi Kaitwasserowi. W 1502 r. młyn przejął Zygmunt, którego zobowiązano do utuczenia jednej świni rocznie dla wójta i mielenia zboża na rzecz kapituły. W 1570 r. Pacółtowo zamieszkiwało 15 chłopów. Funkcjonowały tu 2 młyny. Pod koniec XIX w. teren wsi zajmował ponad 427 mórg. Było tu wówczas 18 budynków, 8 domów, 83 mieszkańców, w tym 49 katolików i 34 ewangelików. &lt;br /&gt;
Nie zachowała się informacja o kształcie zabudowy wiejskiej.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Gospodarka==&lt;br /&gt;
We wsi działa zakład budowlany.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Kultura ==&lt;br /&gt;
We wsi funkcjonuje świetlica. &lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Zabytki==&lt;br /&gt;
W Pacółtowie znajduje się przydrożna kapliczka z XX w. oraz głazowisko. &lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Bibliografia==&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Gmina Nowe Miasto Lubawskie. Przewodnik krajoznawczy&#039;&#039;, Toruń 1997.&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich&#039;&#039;, pod red. Bronisława Chlebowskiego, Filipa Sulimierskiego, Władysława Walewskiego, t. VII, Warszawa 1886. &amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[https://bdl.stat.gov.pl/BDL/start Bank Danych Lokalnych GUS] [13.09.2026]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Przypisy}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;references/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Miejscowość]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Powiat nowomiejski]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Bratian (gmina wiejska)]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Wsie sołeckie]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria: 1401-1500]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Gry%C5%BAliny_(gmina_Nowe_Miasto_Lubawskie)&amp;diff=163211</id>
		<title>Gryźliny (gmina Nowe Miasto Lubawskie)</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Gry%C5%BAliny_(gmina_Nowe_Miasto_Lubawskie)&amp;diff=163211"/>
		<updated>2026-09-24T13:25:37Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: Marcin Kapłon przeniósł(-osła) stronę Gryźliny (gmina Nowe Miasto Lubawskie) do Gryźliny (gmina Bratian)&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;#PATRZ [[Gryźliny (gmina Bratian)]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Gry%C5%BAliny_(gmina_Bratian)&amp;diff=163210</id>
		<title>Gryźliny (gmina Bratian)</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Gry%C5%BAliny_(gmina_Bratian)&amp;diff=163210"/>
		<updated>2026-09-24T13:25:37Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: Marcin Kapłon przeniósł(-osła) stronę Gryźliny (gmina Nowe Miasto Lubawskie) do Gryźliny (gmina Bratian)&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{Wieś infobox&lt;br /&gt;
|nazwa                 = Gryźliny  &lt;br /&gt;
 |herb wsi              =&lt;br /&gt;
 |flaga wsi             =&lt;br /&gt;
 |herb artykuł          =&lt;br /&gt;
 |dopełniacz wsi        = Gryźlin  &lt;br /&gt;
 |zdjęcie               = Szkoła w Gryźlinach.jpg &lt;br /&gt;
 |opis zdjęcia          = Budynek szkoły z końca XIX w.      &lt;br /&gt;
 |rodzaj miejscowości   = wieś sołecka&lt;br /&gt;
 |województwo           = warmińsko-mazurskie &lt;br /&gt;
 |powiat                = nowomiejski&lt;br /&gt;
 |gmina                 = [[Bratian (gmina wiejska)|Bratian]]&lt;br /&gt;
 |miejscowość podstawowa =&lt;br /&gt;
 |sołectwo              = Gryźliny&lt;br /&gt;
 |wysokość              =&lt;br /&gt;
 |liczba ludności       = 222 (łącznie z: część Pod Lekarty, wieś Gryźliny)&amp;lt;ref&amp;gt;[https://bdl.stat.gov.pl/bdl/ Bank Danych Lokalnych], Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Gryźliny” (ID BDL 042815412052-0847110; SIMC 0847110) — wartość zbiorcza obejmująca 2 jednostki SIMC (Pod Lekarty | Gryźliny), dostęp 13 września 2026.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
 |rok                   = 2021&lt;br /&gt;
 |strefa numeracyjna    = (+48) 56&lt;br /&gt;
 |kod pocztowy          =&lt;br /&gt;
 |tablice rejestracyjne = NNM&lt;br /&gt;
 |SIMC                  =&lt;br /&gt;
 |mapa wsi              =&lt;br /&gt;
 |kod mapy              = PL-WN&lt;br /&gt;
 |stopniN = 53 |minutN = 29 |sekundN = 57.12&lt;br /&gt;
 |stopniE = 19 |minutE = 32 |sekundE = 7.84&lt;br /&gt;
 |commons               =&lt;br /&gt;
 |wikipodróże           =&lt;br /&gt;
 |wikisłownik           =&lt;br /&gt;
 |www                   =&lt;br /&gt;
}}&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Gryźliny&#039;&#039;&#039; (&#039;&#039;Greszelinge&#039;&#039;, niem. &#039;&#039;Grislin&#039;&#039;) – wieś sołecka w [[Województwo warmińsko-mazurskie| województwie warmińsko–mazurskim]], w [[Powiat nowomiejski| powiecie nowomiejskim]], w [[Bratian (gmina wiejska)|gminie Bratian]]. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa toruńskiego.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Położenie ==&lt;br /&gt;
Wieś leży nad jeziorem Gryźliny w północno–zachodniej części gminy, przy drodze z [[Nowy Dwór Bratiański| Nowego Dworu]] do [[Jamielnik |Jamielnika]], oddalona około 8 km na północny wschód od [[Nowe Miasto Lubawskie |Nowego Miasta Lubawskiego]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Dzieje miejscowości ==&lt;br /&gt;
Miejscowość wzmiankowano po raz pierwszy w roku 1402. Nieznana jest dokładna data lokacji. Nazwa wsi związana jest z rzeką [[Rzeka Gryźliny|Gryźliny]]. Informacja z roku 1409 podaje, że Mikołaj z Gryźlin otrzymał 9 grzywien za konia użytego w wyprawie na [[Dobrzyń]]. W 1414 r. właścicielami wsi byli Mikołaj i Sander. Na przełomie XV i XVI wieku Gryźliny stanowiły własność rodziny Wilkanowskich. W 1501 r. przy podziale dóbr między braćmi Wilkanowskimi Gryźliny otrzymał Mateusz Wilkanowski. Od 1570 r. wieś przeszła w ręce rodziny Działyńskich. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
W wieku XIX właścicielem wsi był [[Józef Chrzanowski]], a w roku 1890 majątek przejęła [[Pruska Komisja Kolonizacyjna]]. Komisja rozparcelowała majątek. Obszar miejscowości liczył wówczas 2223 mórg z 24 budynkami i 10 domami mieszkalnymi. We wsi mieszkało 154 katolików i 5 ewangelików. Dzieci uczęszczały do szkoły w Jamielniku. W latach 1934–1938 roku istniała gmina Gryźliny.  &lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Kultura==&lt;br /&gt;
We wsi działa świetlica. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Religia==&lt;br /&gt;
We wsi znajduje się kościół filialny [[Parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa w Radomnie|parafii w Radomnie]]. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Ludzie związani z miejscowością ==&lt;br /&gt;
Na kartach historii wsi zapisała się rodzina Wilkanowskich. Po 1945 r. sołtysami wsi byli między innymi Henryk Skwarek i Dariusz Krajnik. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Zabytki ==&lt;br /&gt;
*zespół podworski z XIX w.&lt;br /&gt;
*kościół z XIX/XX w.&lt;br /&gt;
*cmentarz ewangelicki założony w XIX w. &lt;br /&gt;
*kapliczka z XX w. &lt;br /&gt;
*pomnik upamiętniający mord miejscowej ludności w 1939 r. &lt;br /&gt;
*budynek szkolny z końca XIX w.&lt;br /&gt;
{{Przypisy}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;references/&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Bibliografia ==&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Gmina Nowe Miasto Lubawskie. Przewodnik krajoznawczy&#039;&#039;, Toruń 1997.&amp;lt;br/&amp;gt; &lt;br /&gt;
Korecki Andrzej &#039;&#039;Gmina Nowe Miasto Lubawski&#039;&#039;, Pelplin 2006.&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich&#039;&#039;, pod red. Bronisława Chlebowskiego, Filipa Sulimierskiego, Władysława Walewskiego, t. II, Warszawa 1881.&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[https://gminabratian.eu/ Strona Gminy Bratian] [08.07.2014]&lt;br /&gt;
[https://bdl.stat.gov.pl/BDL/start Bank Danych Lokalnych GUS] [13.09.2026]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Miejscowość]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Powiat nowomiejski]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Bratian (gmina wiejska)]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Wsie sołeckie]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria: 1401-1500]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Kategoria:Bratian_(gmina_wiejska)&amp;diff=163209</id>
		<title>Kategoria:Bratian (gmina wiejska)</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Kategoria:Bratian_(gmina_wiejska)&amp;diff=163209"/>
		<updated>2026-09-24T13:21:41Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;[[Kategoria: Gmina]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria:Powiat nowomiejski]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Pac%C3%B3%C5%82towo_(gmina_Nowe_Miasto_Lubawskie)&amp;diff=163208</id>
		<title>Pacółtowo (gmina Nowe Miasto Lubawskie)</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Pac%C3%B3%C5%82towo_(gmina_Nowe_Miasto_Lubawskie)&amp;diff=163208"/>
		<updated>2026-09-24T13:20:25Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: Marcin Kapłon przeniósł(-osła) stronę Pacółtowo (gmina Nowe Miasto Lubawskie) do Pacółtowo (Bratian gmina wiejska)&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;#PATRZ [[Pacółtowo (Bratian gmina wiejska)]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Pac%C3%B3%C5%82towo_(gmina_Bratian)&amp;diff=163207</id>
		<title>Pacółtowo (gmina Bratian)</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Pac%C3%B3%C5%82towo_(gmina_Bratian)&amp;diff=163207"/>
		<updated>2026-09-24T13:20:25Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: Marcin Kapłon przeniósł(-osła) stronę Pacółtowo (gmina Nowe Miasto Lubawskie) do Pacółtowo (Bratian gmina wiejska)&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{Wieś infobox&lt;br /&gt;
 |nazwa                 = Pacółtowo  &lt;br /&gt;
 |herb wsi              =&lt;br /&gt;
 |flaga wsi             =&lt;br /&gt;
 |herb artykuł          =&lt;br /&gt;
 |dopełniacz wsi        = Pacółtowa  &lt;br /&gt;
 |zdjęcie               = &lt;br /&gt;
 |opis zdjęcia          = &lt;br /&gt;
 |rodzaj miejscowości   = wieś sołecka&lt;br /&gt;
 |województwo           = warmińsko-mazurskie &lt;br /&gt;
 |powiat                = nowomiejski &lt;br /&gt;
 |gmina                 = [[Bratian (gmina wiejska)|Bratian]]&lt;br /&gt;
 |miejscowość podstawowa =&lt;br /&gt;
 |sołectwo              = Pacółtowo&lt;br /&gt;
 |wysokość              =&lt;br /&gt;
 |liczba ludności       = 738 (łącznie z: część Berlinek, część Gdynia, wieś Pacółtowo)&amp;lt;ref&amp;gt;[https://bdl.stat.gov.pl/bdl/ Bank Danych Lokalnych], Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Pacółtowo” (ID BDL 042815412052-0847245; SIMC 0847245) — wartość zbiorcza obejmująca 3 jednostki SIMC (Berlinek | Gdynia | Pacółtowo), dostęp 13 września 2026.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
 |rok                   = 2021&lt;br /&gt;
 |strefa numeracyjna    = (+48) 56&lt;br /&gt;
 |kod pocztowy          =&lt;br /&gt;
 |tablice rejestracyjne = NNM&lt;br /&gt;
 |SIMC                  =&lt;br /&gt;
 |mapa wsi              =&lt;br /&gt;
 |kod mapy              = PL-WN&lt;br /&gt;
 |stopniN = 53 |minutN = 25 |sekundN = 13&lt;br /&gt;
 |stopniE = 19 |minutE = 37 |sekundE = 32&lt;br /&gt;
 |commons               =&lt;br /&gt;
 |wikipodróże           =&lt;br /&gt;
 |wikisłownik           =&lt;br /&gt;
 |www                   =&lt;br /&gt;
}}&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Pacółtowo&#039;&#039;&#039; (&#039;&#039;Petzelsdorf&#039;&#039;, niem. &#039;&#039;Klein Paceltowo&#039;&#039;) – wieś sołecka położona w [[Województwo warmińsko-mazurskie| województwie warmińsko–mazurskim]], w [[Powiat nowomiejski| powiecie nowomiejskim]], w [[Bratian (gmina wiejska)|gminie Bratian]]. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa toruńskiego.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Położenie==&lt;br /&gt;
Wieś leży nad rzeką [[Rzeka Groblica |Groblicą]], przy drodze wojewódzkiej nr 538, w odległości ok. 2 km od [[Nowe Miasto Lubawskie| Nowego Miasta Lubawskiego]]. &lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Dzieje miejscowości ==&lt;br /&gt;
Miejscowość lokowano ok XV w. W 1414 r. mieszkańcy Pacółtowa ponieśli straty w wysokości 330 grzywien w wyniku [[Wojny polsko-krzyżackie|wojen polsko–krzyżackich]]. W 1416 r. kapituła chełmińska nadała w Pacółtowie młyn Mikołajowi Kaitwasserowi. W 1502 r. młyn przejął Zygmunt, którego zobowiązano do utuczenia jednej świni rocznie dla wójta i mielenia zboża na rzecz kapituły. W 1570 r. Pacółtowo zamieszkiwało 15 chłopów. Funkcjonowały tu 2 młyny. Pod koniec XIX w. teren wsi zajmował ponad 427 mórg. Było tu wówczas 18 budynków, 8 domów, 83 mieszkańców, w tym 49 katolików i 34 ewangelików. &lt;br /&gt;
Nie zachowała się informacja o kształcie zabudowy wiejskiej.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Gospodarka==&lt;br /&gt;
We wsi działa zakład budowlany.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Kultura ==&lt;br /&gt;
We wsi funkcjonuje świetlica. &lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Zabytki==&lt;br /&gt;
W Pacółtowie znajduje się przydrożna kapliczka z XX w. oraz głazowisko. &lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Bibliografia==&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Gmina Nowe Miasto Lubawskie. Przewodnik krajoznawczy&#039;&#039;, Toruń 1997.&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich&#039;&#039;, pod red. Bronisława Chlebowskiego, Filipa Sulimierskiego, Władysława Walewskiego, t. VII, Warszawa 1886. &amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[https://bdl.stat.gov.pl/BDL/start Bank Danych Lokalnych GUS] [13.09.2026]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Przypisy}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;references/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Miejscowość]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Powiat nowomiejski]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Bratian (gmina wiejska)]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Wsie sołeckie]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria: 1401-1500]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Pac%C3%B3%C5%82towo_(gmina_Bratian)&amp;diff=163206</id>
		<title>Pacółtowo (gmina Bratian)</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Pac%C3%B3%C5%82towo_(gmina_Bratian)&amp;diff=163206"/>
		<updated>2026-09-24T13:18:38Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{Wieś infobox&lt;br /&gt;
 |nazwa                 = Pacółtowo  &lt;br /&gt;
 |herb wsi              =&lt;br /&gt;
 |flaga wsi             =&lt;br /&gt;
 |herb artykuł          =&lt;br /&gt;
 |dopełniacz wsi        = Pacółtowa  &lt;br /&gt;
 |zdjęcie               = &lt;br /&gt;
 |opis zdjęcia          = &lt;br /&gt;
 |rodzaj miejscowości   = wieś sołecka&lt;br /&gt;
 |województwo           = warmińsko-mazurskie &lt;br /&gt;
 |powiat                = nowomiejski &lt;br /&gt;
 |gmina                 = [[Bratian (gmina wiejska)|Bratian]]&lt;br /&gt;
 |miejscowość podstawowa =&lt;br /&gt;
 |sołectwo              = Pacółtowo&lt;br /&gt;
 |wysokość              =&lt;br /&gt;
 |liczba ludności       = 738 (łącznie z: część Berlinek, część Gdynia, wieś Pacółtowo)&amp;lt;ref&amp;gt;[https://bdl.stat.gov.pl/bdl/ Bank Danych Lokalnych], Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Pacółtowo” (ID BDL 042815412052-0847245; SIMC 0847245) — wartość zbiorcza obejmująca 3 jednostki SIMC (Berlinek | Gdynia | Pacółtowo), dostęp 13 września 2026.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
 |rok                   = 2021&lt;br /&gt;
 |strefa numeracyjna    = (+48) 56&lt;br /&gt;
 |kod pocztowy          =&lt;br /&gt;
 |tablice rejestracyjne = NNM&lt;br /&gt;
 |SIMC                  =&lt;br /&gt;
 |mapa wsi              =&lt;br /&gt;
 |kod mapy              = PL-WN&lt;br /&gt;
 |stopniN = 53 |minutN = 25 |sekundN = 13&lt;br /&gt;
 |stopniE = 19 |minutE = 37 |sekundE = 32&lt;br /&gt;
 |commons               =&lt;br /&gt;
 |wikipodróże           =&lt;br /&gt;
 |wikisłownik           =&lt;br /&gt;
 |www                   =&lt;br /&gt;
}}&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;Pacółtowo&#039;&#039;&#039; (&#039;&#039;Petzelsdorf&#039;&#039;, niem. &#039;&#039;Klein Paceltowo&#039;&#039;) – wieś sołecka położona w [[Województwo warmińsko-mazurskie| województwie warmińsko–mazurskim]], w [[Powiat nowomiejski| powiecie nowomiejskim]], w [[Bratian (gmina wiejska)|gminie Bratian]]. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa toruńskiego.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Położenie==&lt;br /&gt;
Wieś leży nad rzeką [[Rzeka Groblica |Groblicą]], przy drodze wojewódzkiej nr 538, w odległości ok. 2 km od [[Nowe Miasto Lubawskie| Nowego Miasta Lubawskiego]]. &lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Dzieje miejscowości ==&lt;br /&gt;
Miejscowość lokowano ok XV w. W 1414 r. mieszkańcy Pacółtowa ponieśli straty w wysokości 330 grzywien w wyniku [[Wojny polsko-krzyżackie|wojen polsko–krzyżackich]]. W 1416 r. kapituła chełmińska nadała w Pacółtowie młyn Mikołajowi Kaitwasserowi. W 1502 r. młyn przejął Zygmunt, którego zobowiązano do utuczenia jednej świni rocznie dla wójta i mielenia zboża na rzecz kapituły. W 1570 r. Pacółtowo zamieszkiwało 15 chłopów. Funkcjonowały tu 2 młyny. Pod koniec XIX w. teren wsi zajmował ponad 427 mórg. Było tu wówczas 18 budynków, 8 domów, 83 mieszkańców, w tym 49 katolików i 34 ewangelików. &lt;br /&gt;
Nie zachowała się informacja o kształcie zabudowy wiejskiej.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Gospodarka==&lt;br /&gt;
We wsi działa zakład budowlany.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Kultura ==&lt;br /&gt;
We wsi funkcjonuje świetlica. &lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Zabytki==&lt;br /&gt;
W Pacółtowie znajduje się przydrożna kapliczka z XX w. oraz głazowisko. &lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Bibliografia==&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Gmina Nowe Miasto Lubawskie. Przewodnik krajoznawczy&#039;&#039;, Toruń 1997.&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&#039;&#039;Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich&#039;&#039;, pod red. Bronisława Chlebowskiego, Filipa Sulimierskiego, Władysława Walewskiego, t. VII, Warszawa 1886. &amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[https://bdl.stat.gov.pl/BDL/start Bank Danych Lokalnych GUS] [13.09.2026]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Przypisy}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;references/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Miejscowość]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Powiat nowomiejski]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Bratian (gmina wiejska)]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria: Wsie sołeckie]]&lt;br /&gt;
[[Kategoria: 1401-1500]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Kategoria:Bratian_(gmina_wiejska)&amp;diff=163205</id>
		<title>Kategoria:Bratian (gmina wiejska)</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ewim.cormo.systems/index.php?title=Kategoria:Bratian_(gmina_wiejska)&amp;diff=163205"/>
		<updated>2026-09-24T13:17:15Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Marcin Kapłon: Utworzono nową stronę &amp;quot;Kategoria:Bratian (gmina wiejska)&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Kategoria:Bratian (gmina wiejska)&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Marcin Kapłon</name></author>
	</entry>
</feed>