Encyklopedia Warmii i Mazur - Wkład użytkownika [pl]

Borki (gmina Bartoszyce)

2026-07-24T05:45:38Z

Krzysztof B.: Aktualizacja: usunięcie starych danych ludnościowych; ludność NSP 2021 (BDL GUS); korekta kategorii; korekta statusu sołeckiego [pilot naprawczy, propozycja bota do przeglądu w Moderation]

{{Wieś infobox
|nazwa = Borki
|herb wsi =
|flaga wsi =
|herb artykuł =
|dopełniacz wsi =
|zdjęcie =
|opis zdjęcia =
|rodzaj miejscowości =
|województwo = warmińsko-mazurskie
|powiat = bartoszycki
|gmina = Bartoszyce
|miejscowość podstawowa =
|sołectwo = Borki
|wysokość =
|liczba ludności = 152<ref>[https://bdl.stat.gov.pl/bdl/ Bank Danych Lokalnych], Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Borki” (ID BDL 042815601032-0470332; SIMC 0470332; wartość 152), dostęp 23 lipca 2026.</ref>
|rok = 2021
|strefa numeracyjna =
|kod pocztowy =
|tablice rejestracyjne =
|SIMC =
|mapa wsi =
|kod mapy = PL-WN
|stopniN = 54 |minutN = 15 |sekundN = 34
|stopniE = 20 |minutE = 43 |sekundE = 10
|commons =
|wikipodróże =
|wikisłownik =
|www =
}}
''' Borki ''' (niem. ''Borken'') – wieś sołecka<ref>[https://gmina-bartoszyce.pl/solectwa/ Wykaz sołectw gminy Bartoszyce], dostęp 23 lipca 2026.</ref> położona w [[województwo warmińsko-mazurskie|województwie warmińsko-mazurskim]], w [[powiat bartoszycki|powiecie bartoszyckim]], w [[Bartoszyce (gmina wiejska)|gminie Bartoszyce]]. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa olsztyńskiego.

Wchodzi w skład sołectwa Borki.
 
== Położenie ==
Wieś położona jest w północnej części województwa warmińsko-mazurskiego, na [[Równina Sępopolska|Równinie Sępopolskiej]], 7 km na zachód od [[Bartoszyce|Bartoszyc]], na północ od drogi wojewódzkiej nr 512. Na północny wschód od wsi wznosi się pagórek [[Działowa Góra]] (116 m n.p.m.).
 

== Dzieje miejscowości ==
Wieś powstała w ramach kolonizacji północnych obszarów państwa [[Zakon krzyżacki|zakonu krzyżackiego]]. Została założona prawdopodobnie już w XIV w. jako wieś czynszowa na 44 łanach. Spis z 1414 r. wymienia ją jako jedną z wsi, które poniosły największe straty podczas [[wojna polsko-krzyżacka 1414 roku| wojny polsko-krzyżackiej]].

W drugiej połowie XV w. Borki znalazły się w rękach prywatnych, a następnie stały się majątkiem szlacheckim. Pod koniec XIX w. obejmował on obszar 615 ha (stan na rok 1889).

Pierwszy wzniesiony tu kościół spłonął podczas wojny 1414 r.; odbudowano go jeszcze w pierwszej połowie XV w., a w XVII w. dobudowano do niego wieżę. W latach 1525–1945 znajdowała się tu siedziba parafii ewangelickiej. W 1945 r. kościół spłonął podczas działań wojennych i nie został odbudowany; pozostały ruiny oraz przykościelny cmentarz.

Szkołę przykościelną we wsi założono wkrótce po 1525 r., a w 1737 r. zreorganizowano ją i oddano pod nadzór państwa. W 1935 r. do miejscowej szkoły uczęszczało 44 uczniów, a zatrudniony był jeden nauczyciel. Po II wojnie światowej placówkę uruchomiono ponownie; duże zasługi dla jej rozwoju położył nauczyciel [[Władysław Stefanowicz]].

Po 1945 r. wieś weszła w skład sołectwa Wojciechy. Obok wsi działało Państwowe Gospodarstwo Rolne Borki uruchomione na bazie dawnego majątku. W 1978 r. do wsi należało osiem indywidualnych gospodarstw rolnych, które łącznie zajmowały powierzchnię 80 ha.

Według spisu powszechnego z 1983 r. Borki składały się z 20 budynków mieszkalnych tworzących zwartą zabudowę. Znajdowała się tu siedziba leśnictwa.

Liczba mieszkańców kształtowała się następująco:
*1857 – 310 osób
*1933 – 406 osób
*1939 – 357 osób
*1983 – 196 osób
== Zabytki ==
*park dworski z licznymi pomnikami przyrody, które stanowią okazy dziewięć dębów, trzech lip oraz modrzew europejski
*ruiny kościoła ewangelickiego wraz z cmentarzem przykościelnym
{{Przypisy}}
<references/>
== Zobacz też ==
*[[Borki (gmina Biskupiec)]]
*[[Borki (gmina Ełk)]]
*[[Borki (gmina Kętrzyn)]]
*[[Borki (gmina Kowale Oleckie)]]
*[[Borki (gmina Kruklanki)]]
*[[Borki (gmina Lidzbark)]]
*[[Borki (gmina Miłki)]]
*[[Borki (gmina Pisz)]]
*[[Borki (gmina Prostki)]]
*[[Borki (gmina Świętajno)]]
== Bibliografia ==
''Bartoszyce. Z dziejów miasta i okolic'', red. Andrzej Wakar, Olsztyn 1987. 
''Statistisch-Topographisches Adreß-Handbuch von Ostpreussen, Commission bei Wilhelm Koch'', Königsberg 1857. 
[http://www.wuoz.olsztyn.pl/ Wojewódzka ewidencja zabytków] [05.03.2014] 
[http://bip.warmia.mazury.pl/bartoszyce_gmina_wiejska/201/Planowanie_i_zagospodarowanie_przestrzenne/ bip.warmia.mazury.pl, Studium uwarunkowań i zagospodarowania przestrzennego gminy Bartoszyce] [05.03.2014] 
[http://www.stat.gov.pl/bdl/app/samorzad_m.dims Bank Danych Lokalnych GUS] [05.03.2014] 
[http://www.verwaltungsgeschichte.de/preylau.html verwaltungsgeschichte.de] [05.03.2014] 

[[Kategoria: Miejscowość]] [[Kategoria: Powiat bartoszycki]] [[Kategoria: Bartoszyce (gmina wiejska)]] [[Kategoria: Wsie sołeckie]] [[Kategoria: 1301-1400]]

Bredynki

2026-07-24T05:10:58Z

{{Wieś infobox
|nazwa = Bredynki
|herb wsi =
|flaga wsi =
|herb artykuł =
|dopełniacz wsi = Bredynek
|zdjęcie = bredynki.jpg
|opis zdjęcia = Fot. Mieczysław Kalski
|rodzaj miejscowości = wieś sołecka
|województwo = warmińsko-mazurskie
|powiat = olsztyński
|gmina = Biskupiec
|miejscowość podstawowa =
|sołectwo = Bredynki
|wysokość =
|liczba ludności = 352<ref>[https://bdl.stat.gov.pl/bdl/ Bank Danych Lokalnych], Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Bredynki” (ID BDL 042815614025-0471521; SIMC 0471521; wartość 352), dostęp 23 lipca 2026.</ref>
|rok = 2021
|strefa numeracyjna = (+48) 89
|kod pocztowy = 11-300
|tablice rejestracyjne =NOL
|SIMC =
|mapa wsi =
|kod mapy = PL-WN
|stopniN = 53 |minutN = 53 |sekundN = 33
|stopniE = 21 |minutE = 01 |sekundE = 55
|commons =
|wikipodróże =
|wikisłownik =
|www =
}} 
''' Bredynki''' (niem. ''Bredinken'') – wieś sołecka<ref>[https://edzienniki.olsztyn.uw.gov.pl/WDU_N/2024/1157/akt.pdf Statut sołectwa Bredynki], Dziennik Urzędowy Województwa Warmińsko-Mazurskiego, dostęp 23 lipca 2026.</ref> w Polsce położona w [[Województwo warmińsko-mazurskie|województwie warmińsko-mazurskim]], w [[Powiat olsztyński|powiecie olsztyńskim]], w [[Biskupiec (gmina miejsko-wiejska)|gminie Biskupiec]]. W latach 1975–1998 miejscowość [[Podział administracyjny|administracyjnie]] należała do [[Województwo olsztyńskie|województwa olsztyńskiego]].
 
== Położenie ==
Wieś położona jest w środkowej części województwa warmińsko-mazurskiego, na pograniczu [[Pojezierze Olsztyńskie|Pojezierza Olsztyńskiego]] i [[Pojezierze Mrągowskie|Pojezierza Mrągowskiego]], między [[Jezioro Stryjewskie|Jeziorem Stryjewskim]] a jeziorem [[Jezioro Jełmuń|Jełmuń]]. Przez miejscowość przebiega droga wojewódzka nr 590.
 
== Dzieje miejscowości ==
Wieś powstała w 1599 roku z nadania biskupa [[lkwim:Stanisław Hozjusz|Stanisława Hozjusza]]. Dotyczyło ono 60 łanów na [[Prawo chełmińskie|prawie chełmińskim]], z których pięć przypadło sołtysowi. W drugiej połowie XVIII wieku z [[Wieś czynszowa|wsi czynszowej]] Bredynki przekształciły się w majątek szlachecki z młynem wodnym.
W 1863 roku doszło tu do tzw. wojny o wodę. W centrum wsi znajdował się niewielki staw, z którego miejscowy młynarz „podstępem” spuścił wodę. Chłopi chcieli temu przeszkodzić, ale młynarz wezwał oddział żołnierzy, którzy ostrzelali chłopów. Zginęło 17 osób.

[[Szkoła Podstawowa w Bredynkach|Szkoła]] we wsi istniała już w pierwszej połowie XIX wieku. W 1935 roku uczęszczało do niej 198 dzieci. Zatrudnionych było czterech nauczycieli.

W okresie międzywojennym w Bredynkach działały:
* koło [[Związek Polaków w Niemczech|Związku Polaków w Niemczech]]
* koło [[Związek Towarzystw Młodzieży w Prusach Wschodnich|Związku Towarzystw Młodzieży]]
* polska [[Biblioteka w Bredynkach|biblioteka]]
Nie powiodły się podejmowane w latach 30. próby założenia polskiej szkoły.

Liczba mieszkańców Bredynek w poszczególnych okresach:

*1820 r. – 371 osób

*1857 r. – 679 osób

*1885 r. – 935 osób

*1933 r. – 1037 osób

*1939 r. – 998 osób

*1988 r. – 426 osób

== Ludzie związani z miejscowością ==
*[[lkwim: Jan Liszewski|Jan Liszewski]] (1852–1894) – działacz polityczny i społeczny, etnograf, założyciel [[lkwim: Gazeta Olsztyńska|„Gazety Olsztyńskiej’’]]; w latach 1879–1881 był nauczycielem w szkole w Bredynkach.
*[[Augustyna Wiewióra]] (1900–1984) – urodzona w Bredynkach zasłużona nauczycielka i działaczka oświatowa.

== Kultura ==
We wsi działa filia [[lkwim:Miejska Biblioteka Publiczna w Biskupcu|Miejskiej Biblioteki Publicznej w Biskupcu]].

== Zabytki ==
*[[Kaplica pw. św. Rocha w Bredynkach|kaplica filialna]] z końca XIX wieku
*dwie [[Kapliczka przydrożna w Bredynkach|kapliczki przydrożne]]: w centrum wsi i na rozstaju dróg
*drewniana [[Chałupa warmińska w Bredynkach|chałupa warmińska]] (nr 66)

== Turystyka ==
*szlak rowerowy: [[Biskupiec]] – [[Rzeck]] – [[Rasząg]] – [[Zabrodzie]] – [[Kobułty]] – [[Parelskie Wzgórza]] – [[Lipowo (gmina Biskupiec) |Lipowo]] – [[Stanclewo]] – Bredynki – [[Dębowo]] – [[Czerwonka (gmina Biskupiec)|Czerwonka]] – [[Biesowo]] – [[Jezioro Galk]] – [[Jezioro Dadaj]]

== Bibliografia ==
''Biskupiec. Z dziejów miasta i powiatu'', red. Wanda Korycka, Olsztyn 1969. 
''Statistisch-Topographisches Adreß-Handbuch von Ostpreussen, Commission bei Wilhelm Koch'', Königsberg 1857. 
[http://www.verwaltungsgeschichte.de/ Deutsche Verwaltungsgeschichte] [15.09.2013] 
[http://www.stat.gov.pl/ Bank Danych Lokalnych GUS] [15.09.2013] 
[http://www.wuoz.olsztyn.pl/ Wojewódzka Ewidencja Zabytków] [15.09.2013]

 

[[Kategoria: Powiat olsztyński]]
[[Kategoria: Biskupiec (gmina miejsko-wiejska)]]
[[Kategoria: Wsie sołeckie]]
[[Kategoria: 1501-1600]]

Galiny

2026-07-24T05:10:55Z

Krzysztof B.: Aktualizacja: usunięcie informacji o sołtysie; usunięcie starych danych ludnościowych; ludność NSP 2021 (BDL GUS) [pilot naprawczy, propozycja bota do przeglądu w Moderation]

{{Wieś infobox
|nazwa = Galiny
|herb wsi =
|flaga wsi =
|herb artykuł =
|dopełniacz wsi =
|zdjęcie = gal.jpg
|opis zdjęcia = Brama Zespołu Pałacowego w Galinach. Fot. Mirosław Garniec
|rodzaj miejscowości =
|województwo = warmińsko-mazurskie
|powiat = bartoszycki
|gmina = Bartoszyce
|miejscowość podstawowa =
|sołectwo =
|wysokość =
|liczba ludności = 666<ref>[https://bdl.stat.gov.pl/bdl/ Bank Danych Lokalnych], Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Galiny” (ID BDL 042815601032-0470450; SIMC 0470450; wartość 666), dostęp 23 lipca 2026.</ref>
|rok = 2021
|strefa numeracyjna =
|kod pocztowy =
|tablice rejestracyjne =
|SIMC =
|mapa wsi =
|kod mapy = PL-WN
|stopniN = 54 |minutN = 10 |sekundN = 30
|stopniE = 20 |minutE = 42 |sekundE = 57
|commons =
|wikipodróże =
|wikisłownik =
|www =
}}
[[image:galinyk.jpg|thumb|right|290px|Kościół w Galinach Fot.: © Mieczysław Wieliczko]]
''' Galiny ''' (niem. ''Gallingen'') – wieś sołecka położona w [[województwo warmińsko-mazurskie|województwie warmińsko-mazurskim]], w [[powiat bartoszycki|powiecie bartoszyckim]], w [[Bartoszyce (gmina wiejska)|gminie Bartoszyce]]. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa olsztyńskiego.
W skład sołectwa wchodzą wsie Galiny, [[Borki Sędrowskie]] i [[Ciemna Wola]].

== Położenie ==
Wieś położona jest w północnej części województwa warmińsko-mazurskiego, na [[Równina Sępopolska|Równinie Sępopolskiej]], nad [[Rzeka Pisa| rzeką Pisą]], 10,5 km na południe od [[Bartoszyce|Bartoszyc]]; przebiega przez nią droga krajowa nr 57 w kierunku [[Bisztynek|Bisztynka]]. Na północny wschód od wsi znajduje się [[Kadykowa Góra]] (107 m n.p.m.), na wschód niewielkie (2,5 ha) [[Jezioro Martwe]] i [[Ruda Góra]] (112 m n.p.m.), na zachód góra [[Wieżówka]] (122 m n.p.m.), zaś na północny wschód [[Zielona Góra]] (179 m n.p.m.).

W pobliżu wsi znajduje się florystyczny [[Rezerwat Jezioro Martwe]].
 

== Dzieje miejscowości ==
Wieś powstała w ramach kolonizacji północnych obszarów państwa [[Zakon krzyżacki|zakonu krzyżackiego]]. Pierwsze wzmianki na jej temat pochodzą z lat 1332–1336, gdy zakon utworzył tu majątek szlachecki, przy którym powstała wieś szlachecka. W następnych stuleciach, od połowy XV aż do 1945 roku, dzieje Galin nieprzerwanie były związane z rodem Eulenburgów, którzy od 1709 roku posiadali tytuł baronowski, a od 1786 roku – hrabiowski. W skład klucza dóbr wchodziły również folwarki: [[Galinki]], [[Kadyki]] i Tynga, a łącznie majątek obejmował (w 1889 roku) 1260 ha i zaliczał się tym samym do największych w powiecie.

Pierwszy dwór wzniesiono w Galinach pod koniec XVI wieku, na pagórku, w zakolu rzeki z przeprowadzoną fosą i mostem zwodzonym. Obecny [[Pałac w Galinach|pałac w Galinach]] (niem. ''Schloss Galingen'') powstał w wyniku gruntownej przebudowy poprzedniej budowli w połowie XVIII wieku. W tym samym czasie wybudowano zamykające dziedziniec zabudowania gospodarcze: stajnię, wozownię i budynek bramy, a także spichlerz usytuowany przy wjeździe do zespołu pałacowego. Kolejne przebudowy miały miejsce w 1839 (po pożarze) oraz w 1921 roku. Zabudowania podwórza gospodarczo-inwentarskiego pochodzą głównie z przełomu XIX i XX wieku.

[[lkwim: Kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Galinach|Kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny]] wybudowano tu już w drugiej połowie XIV wieku. Spłonął on w 1414 roku w czasie wojny polsko-krzyżackiej. Podczas odbudowy około 1500 roku znacznie poszerzono wieżę. Świątynia znajdowała się pod patronatem Eulenburgów, którzy ufundowali znaczną część wyposażenia (m.in. ołtarz z 1740 roku), a także bibliotekę parafialną nad zakrystią (1726). Do 1945 roku była to siedziba parafii ewangelickiej w Galinach, a następnie rzymskokatolickiej [[Parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Galinach|parafii pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny]]).

Szkoła przykościelna powstała wkrótce po 1525 roku. W 1737 roku oddano ją pod nadzór państwa. W 1935 roku uczęszczało do niej 130 uczniów, a zatrudnionych było trzech nauczycieli. Po II wojnie światowej uruchomiono ją ponownie w 1946 roku; pierwszym kierownikiem był [[Marian Maciąg]].

W 1945 roku pałac został splądrowany, a ostatni właściciel, hrabia [[Botho Wend zu Eulenburg]], został wywieziony na Syberię (zmarł podczas transportu). Mimo to pałac już latem 1946 roku gościł dzieci przybyłe na kolonie z Warszawy. Następnie na bazie majątku utworzono PGR Galiny, a także dwa inne gospodarstwa: PGR Kadyki i PGR Ciemna Wola.

Już w sierpniu 1945 roku Galiny stały się siedzibę gminy. Pierwszymi wójtami byli: Stanisław Lisiak (1945–1946), Aleksander Brygoła (1946–1947), a po nim Wacław Kulesza. W 1945 roku uruchomiono tutejszy młyn wodny, a w roku następnym piekarnię i spółdzielnię rolniczo-handlową. W ramach kolejnych reform administracyjnych Galiny były kolejno siedzibą gromady (1954–1972) i ponownie gminy, którą w 1977 roku wcielono do gminy Bartoszyce.

Według spisu powszechnego z 1983 roku w Galinach istniało 100 budynków mieszkalnych. Wieś liczyła 88 indywidualnych gospodarstw rolnych o łącznej powierzchni 754 ha. Znajdowały się tu wówczas: kino na 100 miejsc, filia biblioteczna, ośrodek zdrowia, punkt apteczny, urząd pocztowy, siedziba leśnictwa, posterunek milicji, gminna spółdzielnia Samopomoc Chłopska, państwowy ośrodek maszynowy, punkt weterynaryjny, dwa sklepy wielobranżowe, dwa sklepy maszynowe, zakład gastronomiczny na 60 miejsc, kuźnia, stolarnia, młyn, oczyszczalnia zbóż, piekarnia i zakład fryzjerski. Wieś miała boisko sportowe, elektryczne oświetlenie ulic oraz sieć wodociągową na odcinku 2500 m.

Pałac wraz z parkiem i zabudowaniami gospodarczo-inwentarskimi od 1995 roku jest własnością prywatną. Poddany został gruntownemu remontowi i rewaloryzacji.

Liczba mieszkańców wynosiła w następujących latach:
*1857 – 443 osoby
*1933 – 814 osób
*1939 – 800 osób
*1983 – 765 osób
== Edukacja ==
*[[Szkoła Podstawowa w Galinach|Szkoła Podstawowa im. Leśników Polskich w Galinach]]
== Kultura ==
*We wsi mieści się [[Gminna Biblioteka Publiczna w Galinach]].

*W 2000 i 2001 roku w miejscowości odbył się [[lkwim:Plener Plastyki Nieprofesjonalnej „Galiny 2000”|Plener Plastyki Nieprofesjonalnej]].

*15 października 2015 r. w Galinach realizowane były zdjęcia do filmu "Kamerdyner" Filipa Bajona. <ref>http://bartoszyce.wm.pl/306958,Filmowcy-krecili-w-stajni-w-Galinach.html</ref>

== Turystyka ==
We wsi znajdują się gospodarstwa agroturystyczne należące do [[Bartoszyckie Stowarzyszenie Agroturystyki "Warmiacy"| Bartoszyckiego Stowarzyszenia Agroturystyki "Warmiacy"]].
 
== Ludzie związani z miejscowością ==
*[[Gottfried Heinrich zu Eulenburg]] (1670–1734) – kanonik warmiński, fundator kaplic we [[Frombork|Fromborku]] i [[Wozławki|Wozławkach]]; właściciel Galin
== Zabytki ==
*[[pałac w Galinach]] oraz park
*zespół folwarczny (osiem budynków)
*spichlerz
*czworaki
*leśniczówka "Czarny Las"
*[[lkwim: Kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Galinach|kościół pw. Wniebowzięcia NMP]] wraz z plebanią
*cmentarz przykościelny z mauzoleum Eulenburgów z XIX wieku (obecnie sala katechetyczna)
{{Przypisy}}
<references/>
== Zobacz też ==
*[[Galiny (gmina Górowo Iławeckie)]] (Galiny Iławeckie)
== Bibliografia ==
''Bartoszyce. Z dziejów miasta i okolic'', red. Andrzej Wakar, Olsztyn 1987. 
Jackiewicz-Garniec Małgorzata, Garniec Mirosław, ''Pałace i dwory dawnych Prus Wschodnich'', Olsztyn 1999. 
''Statistisch-Topographisches Adreß-Handbuch von Ostpreussen, Commission bei Wilhelm Koch'', Königsberg 1857. 
''Warmia i Mazury. Przewodnik ilustrowany'', red. Marcin Kuleszo, Barbara Wojczulanis, Olsztyn 2001. 
[http://www.wuoz.olsztyn.pl/| Wojewódzka ewidencja zabytków] [05.03.2014] 
[http://bip.warmia.mazury.pl/bartoszyce_gmina_wiejska/201/Planowanie_i_zagospodarowanie_przestrzenne/| bip.warmia.mazury.pl, Studium uwarunkowań i zagospodarowania przestrzennego gminy Bartoszyce] [05.03.2014] 
[http://www.stat.gov.pl/bdl/app/samorzad_m.dims| Bank Danych Lokalnych GUS] [05.03.2014] 
[http://www.verwaltungsgeschichte.de/bartenstein.html| verwaltungsgeschichte.de] [05.03.2014] 
[http://www.ciekawemazury.pl/info.htm#782/pl/i/galiny_-_zabytkowy_kosciol_par._p.w._wniebowziecia_nmp| ciekawemazury.pl] [05.03.2014] 
[http://www.polskaniezwykla.pl/web/place/search,1,-1,-1,-1,-1,-1,galiny.html| polskaniezwykla.pl] [05.03.2014] 
 

[[Kategoria: Miejscowość]] [[Kategoria: Powiat bartoszycki]] [[Kategoria: Bartoszyce (gmina wiejska)]] [[Kategoria: Wsie sołeckie]] [[Kategoria: 1301-1400]]

Wola (gmina Kisielice)

2026-07-24T05:10:51Z

Krzysztof B.: Aktualizacja: usunięcie informacji o sołtysie; ludność NSP 2021 (BDL GUS) [pilot naprawczy, propozycja bota do przeglądu w Moderation]

{{Wieś infobox
|nazwa = Wola
|herb wsi =
|flaga wsi =
|herb artykuł =
|dopełniacz wsi =
|zdjęcie =
|opis zdjęcia =
|rodzaj miejscowości = wieś sołecka
|województwo = warmińsko-mazurskie
|powiat = iławski
|gmina = Kisielice
|miejscowość podstawowa =
|sołectwo =
|wysokość =
|liczba ludności = 56<ref>[https://bdl.stat.gov.pl/bdl/ Bank Danych Lokalnych], Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Wola” (ID BDL 042815407045-0151029; SIMC 0151029; wartość 56), dostęp 23 lipca 2026.</ref>
|rok = 2021
|strefa numeracyjna =
|kod pocztowy =
|tablice rejestracyjne =
|SIMC =
|mapa wsi =
|kod mapy = PL-WN
|stopniN = 53 |minutN = 35 |sekundN =01
|stopniE = 19 |minutE = 19 |sekundE = 21
|commons =
|wikipodróże =
|wikisłownik =
|www =
}}
'''Wola''' – wieś sołecka położona w [[Województwo warmińsko-mazurskie|województwie warmińsko-mazurskim]], w [[Powiat iławski|powiecie iławskim]], w [[Kisielice (gmina miejsko-wiejska) |gminie Kisielice]].
 
==Położenie==
Miejscowość położona jest w zachodniej części województwa warmińsko-mazurskiego, około 7 km na południowy-wschód od [[Kisielice|Kisielic]].

==Dzieje miejscowości==
W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa elbląskiego<ref>Dz.U. 1975, nr 16, poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19750160091 isap.sejm.gov.pl] [10.02.2015]</ref>. Ponowne zmiany podziału administracyjnego państwa<ref>Dz.U. 1998, nr 103, poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981030652 isap.sejm.gov.pl] [10.02.2015]</ref> umiejscowiły ją w powołanym 1 stycznia 1999 roku województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie iławskim.
{{Przypisy}}
<references/>

== Bibliografia ==
Dz.U. 1975, nr 16, poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19750160091 isap.sejm.gov.pl] [10.02.2015] 
Dz.U. 1998, nr 103, poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981030652 isap.sejm.gov.pl] [10.02.2015] 
[http://www.stat.gov.pl/bdl/app/samorzad_m.dims Bank Danych Lokalnych GUS] [10.02.2015] 
[http://bip.warmia.mazury.pl/kisielice_gmina_miejsko_-_wiejska/ BIP Urzędu Gminy Kisielice] [10.02.2015] 
[https://www.google.pl/maps Mapy Google Maps] [10.02.2015] 
[[Kategoria: Miejscowość]] [[Kategoria: Powiat iławski]] [[Kategoria: Kisielice (gmina miejsko-wiejska)]] [[Kategoria: Wsie sołeckie]]
[[Kategoria: 1945-1989]]

Pustki

2026-07-24T05:10:47Z

Krzysztof B.: Aktualizacja: usunięcie informacji o sołtysie; usunięcie starych danych ludnościowych [pilot naprawczy, propozycja bota do przeglądu w Moderation]

{{Wieś infobox
|nazwa = Pustki
|herb wsi =
|flaga wsi =
|herb artykuł =
|dopełniacz wsi = Pustek
|zdjęcie =
|opis zdjęcia =
|rodzaj miejscowości = wieś sołecka
|województwo = warmińsko-mazurskie
|powiat = nowomiejski
|gmina = Nowe Miasto Lubawskie
|miejscowość podstawowa =
|sołectwo = Pustki
|wysokość =
|liczba ludności = 156<ref>[https://bdl.stat.gov.pl/bdl/ Bank Danych Lokalnych], Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Pustki” (ID BDL 042815412052-0847268; SIMC 0847268; wartość 156), dostęp 23 lipca 2026.</ref>
|rok = 2021
|strefa numeracyjna = (+48) 56
|kod pocztowy =
|tablice rejestracyjne = NNM
|SIMC = 0847268
|mapa wsi =
|kod mapy = PL-WN
|stopniN = 53 |minutN = 31 |sekundN = 0
|stopniE = 19 |minutE = 34 |sekundE = 0
|commons =
|wikipodróże =
|wikisłownik =
|www =
}}
'''Pustki''' (niem. ''Pustken'') – wieś sołecka położona w [[Województwo warmińsko-mazurskie|województwie warmińsko-mazurskim]], w [[Powiat nowomiejski|powiecie nowomiejskim]], w [[Nowe Miasto Lubawskie (gmina wiejska)|gminie Nowe Miasto Lubawskie]].<ref>[https://edzienniki.olsztyn.uw.gov.pl/WDU_N/2010/15/2010_dz._u._nr_15.pdf Uchwała nr XLI/217/09 Rady Gminy Nowe Miasto Lubawskie z siedzibą w Mszanowie z dnia 29 grudnia 2009 r. w sprawie nadania Statutu Sołectwu Pustki], ''Dziennik Urzędowy Województwa Warmińsko-Mazurskiego'' z 2010 r., nr 15, poz. 439, załącznik, § 4.</ref> W latach 1975–1998 miejscowość [[Podział administracyjny|administracyjnie]] należała do województwa toruńskiego.

== Położenie ==
Miejscowość położona jest między jeziorem [[Jezioro Radomno|Radomno]] a drogą krajową nr 15, w odległości ok. 4 km od [[Sampława|Sampławy]] i ok. 9 km od [[Lubawa|Lubawy]].

== Dzieje miejscowości ==
Nieznana jest data lokacji wsi. W II połowie XIX w. we wsi powstała szkoła. Obecnie w skład wsi wchodzi dawny folwark biskupów chełmińskich – [[Ruda]]. Nie zachowała się informacja o kształcie zabudowań wiejskich.

== Gospodarka ==
Na terenie Pustek funkcjonuje [[Klinika Ruda Dwór w Pustkach|Klinika Ruda Dwór]].

== Kultura ==
We wsi działa świetlica.

== Zabytki ==
* kapliczka z XX w.
* [[Zabudowania dworskie w Pustkach|zabudowania dworskie]] z XX w. (Pustki – Ruda)

== Bibliografia ==
''Gmina Nowe Miasto Lubawskie. Przewodnik krajoznawczy'', Toruń 1997. 
[http://gminanml.pl/soectwa/soectwo-pustki.html Gmina Nowe Miasto Lubawskie] [12.11.2013]

{{Przypisy}}

[[Kategoria:Powiat nowomiejski]]
[[Kategoria:Nowe Miasto Lubawskie (gmina wiejska)]]
[[Kategoria:Wsie sołeckie]]
[[Kategoria:1801-1918]]

Gwiździny

2026-07-23T16:58:38Z

Krzysztof B.: Pilotaż aktualizacji wsi — propozycja do kontroli w Moderation

{{Wieś infobox
|nazwa = Gwiździny
|herb wsi =
|flaga wsi =
|herb artykuł =
|dopełniacz wsi = Gwiździn
|zdjęcie =
|opis zdjęcia =
|rodzaj miejscowości = wieś niesołecka
|województwo = warmińsko-mazurskie
|powiat = elbląski
|gmina = Godkowo
|miejscowość podstawowa =
|sołectwo = Lesiska
|wysokość =
|liczba ludności = 24<ref>[https://bdl.stat.gov.pl/bdl/ Bank Danych Lokalnych], Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Gwiździny” (ID BDL 042815404022-0150314; SIMC 0150314; gmina Godkowo; wartość 24), dostęp 23 lipca 2026.</ref>
|rok = 2021
|strefa numeracyjna =
|kod pocztowy =
|tablice rejestracyjne =
|SIMC = 0150314
|mapa wsi =
|kod mapy = PL-WN
|stopniN = 54 |minutN = 03 |sekundN = 54
|stopniE = 19 |minutE = 59 |sekundE = 35
|commons =
|wikipodróże =
|wikisłownik =
|www =
}}
'''Gwiździny''' – wieś niesołecka położona w [[Województwo warmińsko-mazurskie|województwie warmińsko-mazurskim]], w [[Powiat elbląski|powiecie elbląskim]], w [[Godkowo (gmina wiejska)|gminie Godkowo]], wchodząca w skład sołectwa Lesiska.<ref>[https://edzienniki.olsztyn.uw.gov.pl/eli/POL_WOJ_WM/2012/3673/ogl/pol/pdf Uchwała nr XXVII/131/2012 Rady Gminy Godkowo z dnia 14 listopada 2012 r. w sprawie uchwalenia Statutu Gminy Godkowo], ''Dziennik Urzędowy Województwa Warmińsko-Mazurskiego'' z 2012 r., poz. 3673, § 69 i załącznik nr 4, poz. 9 (sołectwo Lesiska obejmujące miejscowości Lesiska i Gwiździny); status aktualny po zmianie statutów jednostek pomocniczych w 2023 r.</ref>

{{Przypisy}}

[[Kategoria:Miejscowość]]
[[Kategoria:Powiat elbląski]]
[[Kategoria:Godkowo (gmina wiejska)]]
[[Kategoria:Wsie niesołeckie]]

Bredynki

2026-07-23T16:58:37Z

Krzysztof B.: Pilotaż aktualizacji wsi — propozycja do kontroli w Moderation

{{Wieś infobox
|nazwa = Bredynki
|herb wsi =
|flaga wsi =
|herb artykuł =
|dopełniacz wsi = Bredynek
|zdjęcie = bredynki.jpg
|opis zdjęcia = Fot. Mieczysław Kalski
|rodzaj miejscowości = wieś sołecka
|województwo = warmińsko-mazurskie
|powiat = olsztyński
|gmina = Biskupiec
|miejscowość podstawowa =
|sołectwo = Bredynki
|wysokość =
|liczba ludności = 352<ref>[https://bdl.stat.gov.pl/bdl/ Bank Danych Lokalnych], Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Bredynki” (ID BDL 042815614025-0471521; SIMC 0471521; gmina Biskupiec; wartość 352), dostęp 23 lipca 2026.</ref>
|rok = 2021
|strefa numeracyjna = (+48) 89
|kod pocztowy = 11-300
|tablice rejestracyjne = NOL
|SIMC = 0471521
|mapa wsi =
|kod mapy = PL-WN
|stopniN = 53 |minutN = 53 |sekundN = 33
|stopniE = 21 |minutE = 01 |sekundE = 55
|commons =
|wikipodróże =
|wikisłownik =
|www =
}}
'''Bredynki''' (niem. ''Bredinken'') – wieś sołecka w Polsce, położona w [[Województwo warmińsko-mazurskie|województwie warmińsko-mazurskim]], w [[Powiat olsztyński|powiecie olsztyńskim]], w [[Biskupiec (gmina miejsko-wiejska)|gminie Biskupiec]].<ref>[https://edzienniki.olsztyn.uw.gov.pl/WDU_N/2024/1157/akt.pdf Postanowienie nr 139/2024 Komisarza Wyborczego w Olsztynie I z dnia 14 lutego 2024 r. zmieniające postanowienie w sprawie podziału Gminy Biskupiec na stałe obwody głosowania], ''Dziennik Urzędowy Województwa Warmińsko-Mazurskiego'' z 2024 r., poz. 1157, załącznik, obwód nr 13 („Sołectwo Bredynki (Bredynki)”).</ref> W latach 1975–1998 miejscowość [[Podział administracyjny|administracyjnie]] należała do [[Województwo olsztyńskie|województwa olsztyńskiego]]. W 2009 roku wieś liczyła 456 mieszkańców.

== Położenie ==
Wieś położona jest w środkowej części województwa warmińsko-mazurskiego, na pograniczu [[Pojezierze Olsztyńskie|Pojezierza Olsztyńskiego]] i [[Pojezierze Mrągowskie|Pojezierza Mrągowskiego]], między [[Jezioro Stryjewskie|Jeziorem Stryjewskim]] a jeziorem [[Jezioro Jełmuń|Jełmuń]]. Przez miejscowość przebiega droga wojewódzka nr 590.

== Dzieje miejscowości ==
Wieś powstała w 1599 roku z nadania biskupa [[lkwim:Stanisław Hozjusz|Stanisława Hozjusza]]. Dotyczyło ono 60 łanów na [[Prawo chełmińskie|prawie chełmińskim]], z których pięć przypadło sołtysowi. W drugiej połowie XVIII wieku z [[Wieś czynszowa|wsi czynszowej]] Bredynki przekształciły się w majątek szlachecki z młynem wodnym.

W 1863 roku doszło tu do tzw. wojny o wodę. W centrum wsi znajdował się niewielki staw, z którego miejscowy młynarz „podstępem” spuścił wodę. Chłopi chcieli temu przeszkodzić, ale młynarz wezwał oddział żołnierzy, którzy ostrzelali chłopów. Zginęło 17 osób.

[[Szkoła Podstawowa w Bredynkach|Szkoła]] we wsi istniała już w pierwszej połowie XIX wieku. W 1935 roku uczęszczało do niej 198 dzieci. Zatrudnionych było czterech nauczycieli.

W okresie międzywojennym w Bredynkach działały:
* koło [[Związek Polaków w Niemczech|Związku Polaków w Niemczech]]
* koło [[Związek Towarzystw Młodzieży w Prusach Wschodnich|Związku Towarzystw Młodzieży]]
* polska [[Biblioteka w Bredynkach|biblioteka]]

Nie powiodły się podejmowane w latach 30. próby założenia polskiej szkoły.

Liczba mieszkańców Bredynek w poszczególnych okresach:
* 1820 r. – 371 osób
* 1857 r. – 679 osób
* 1885 r. – 935 osób
* 1933 r. – 1037 osób
* 1939 r. – 998 osób
* 1988 r. – 426 osób

== Ludzie związani z miejscowością ==
* [[lkwim:Jan Liszewski|Jan Liszewski]] (1852–1894) – działacz polityczny i społeczny, etnograf, założyciel [[lkwim:Gazeta Olsztyńska|„Gazety Olsztyńskiej”]]; w latach 1879–1881 był nauczycielem w szkole w Bredynkach.
* [[Augustyna Wiewióra]] (1900–1984) – urodzona w Bredynkach zasłużona nauczycielka i działaczka oświatowa.

== Kultura ==
We wsi działa filia [[lkwim:Miejska Biblioteka Publiczna w Biskupcu|Miejskiej Biblioteki Publicznej w Biskupcu]].

== Zabytki ==
* [[Kaplica pw. św. Rocha w Bredynkach|kaplica filialna]] z końca XIX wieku
* dwie [[Kapliczka przydrożna w Bredynkach|kapliczki przydrożne]]: w centrum wsi i na rozstaju dróg
* drewniana [[Chałupa warmińska w Bredynkach|chałupa warmińska]] (nr 66)

== Turystyka ==
* szlak rowerowy: [[Biskupiec]] – [[Rzeck]] – [[Rasząg]] – [[Zabrodzie]] – [[Kobułty]] – [[Parelskie Wzgórza]] – [[Lipowo (gmina Biskupiec)|Lipowo]] – [[Stanclewo]] – Bredynki – [[Dębowo]] – [[Czerwonka (gmina Biskupiec)|Czerwonka]] – [[Biesowo]] – [[Jezioro Galk]] – [[Jezioro Dadaj]]

{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
''Biskupiec. Z dziejów miasta i powiatu'', red. Wanda Korycka, Olsztyn 1969. 
''Statistisch-Topographisches Adreß-Handbuch von Ostpreussen, Commission bei Wilhelm Koch'', Königsberg 1857. 
[http://www.verwaltungsgeschichte.de/ Deutsche Verwaltungsgeschichte] [15.09.2013] 
[http://www.stat.gov.pl/ Bank Danych Lokalnych GUS] [15.09.2013] 
[http://www.wuoz.olsztyn.pl/ Wojewódzka Ewidencja Zabytków] [15.09.2013]

[[Kategoria:Powiat olsztyński]]
[[Kategoria:Biskupiec (gmina miejsko-wiejska)]]
[[Kategoria:Wsie sołeckie]]
[[Kategoria:1501-1600]]

Pustki

2026-07-23T16:58:34Z

Krzysztof B.: Pilotaż aktualizacji wsi — propozycja do kontroli w Moderation

{{Wieś infobox
|nazwa = Pustki
|herb wsi =
|flaga wsi =
|herb artykuł =
|dopełniacz wsi = Pustek
|zdjęcie =
|opis zdjęcia =
|rodzaj miejscowości = wieś sołecka
|województwo = warmińsko-mazurskie
|powiat = nowomiejski
|gmina = Nowe Miasto Lubawskie
|miejscowość podstawowa =
|sołectwo = Pustki
|wysokość =
|liczba ludności = 156<ref>[https://bdl.stat.gov.pl/bdl/ Bank Danych Lokalnych], Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Pustki” (ID BDL 042815412052-0847268; SIMC 0847268; wartość 156), dostęp 23 lipca 2026.</ref>
|rok = 2021
|strefa numeracyjna = (+48) 56
|kod pocztowy =
|tablice rejestracyjne = NNM
|SIMC = 0847268
|mapa wsi =
|kod mapy = PL-WN
|stopniN = 53 |minutN = 31 |sekundN = 0
|stopniE = 19 |minutE = 34 |sekundE = 0
|commons =
|wikipodróże =
|wikisłownik =
|www =
}}
'''Pustki''' (niem. ''Pustken'') – wieś sołecka położona w [[Województwo warmińsko-mazurskie|województwie warmińsko-mazurskim]], w [[Powiat nowomiejski|powiecie nowomiejskim]], w [[Nowe Miasto Lubawskie (gmina wiejska)|gminie Nowe Miasto Lubawskie]].<ref>[https://edzienniki.olsztyn.uw.gov.pl/WDU_N/2010/15/2010_dz._u._nr_15.pdf Uchwała nr XLI/217/09 Rady Gminy Nowe Miasto Lubawskie z siedzibą w Mszanowie z dnia 29 grudnia 2009 r. w sprawie nadania Statutu Sołectwu Pustki], ''Dziennik Urzędowy Województwa Warmińsko-Mazurskiego'' z 2010 r., nr 15, poz. 439, załącznik, § 4.</ref> W latach 1975–1998 miejscowość [[Podział administracyjny|administracyjnie]] należała do województwa toruńskiego. W 2012 roku wieś liczyła 149 mieszkańców. W 2013 roku funkcję sołtysa Pustek pełniła [[Sylwia Kamińska]].<ref>[http://gminanml.pl/soectwa/soectwo-pustki.html/ Strona Gminy Nowe Miasto Lubawskie] [12.11.2013].</ref>

== Położenie ==
Miejscowość położona jest między jeziorem [[Jezioro Radomno|Radomno]] a drogą krajową nr 15, w odległości ok. 4 km od [[Sampława|Sampławy]] i ok. 9 km od [[Lubawa|Lubawy]].

== Dzieje miejscowości ==
Nieznana jest data lokacji wsi. W II połowie XIX w. we wsi powstała szkoła. Obecnie w skład wsi wchodzi dawny folwark biskupów chełmińskich – [[Ruda]]. Nie zachowała się informacja o kształcie zabudowań wiejskich.

== Gospodarka ==
Na terenie Pustek funkcjonuje [[Klinika Ruda Dwór w Pustkach|Klinika Ruda Dwór]].

== Kultura ==
We wsi działa świetlica.

== Zabytki ==
* kapliczka z XX w.
* [[Zabudowania dworskie w Pustkach|zabudowania dworskie]] z XX w. (Pustki – Ruda)

== Bibliografia ==
''Gmina Nowe Miasto Lubawskie. Przewodnik krajoznawczy'', Toruń 1997. 
[http://gminanml.pl/soectwa/soectwo-pustki.html Gmina Nowe Miasto Lubawskie] [12.11.2013]

{{Przypisy}}

[[Kategoria:Powiat nowomiejski]]
[[Kategoria:Nowe Miasto Lubawskie (gmina wiejska)]]
[[Kategoria:Wsie sołeckie]]
[[Kategoria:1801-1918]]

Wola (gmina Kisielice)

2026-07-23T16:58:32Z

Krzysztof B.: Pilotaż aktualizacji wsi — propozycja do kontroli w Moderation

{{Wieś infobox
|nazwa = Wola
|herb wsi =
|flaga wsi =
|herb artykuł =
|dopełniacz wsi =
|zdjęcie =
|opis zdjęcia =
|rodzaj miejscowości = wieś sołecka
|województwo = warmińsko-mazurskie
|powiat = iławski
|gmina = Kisielice
|miejscowość podstawowa =
|sołectwo = Wola
|wysokość =
|liczba ludności = 56<ref>[https://bdl.stat.gov.pl/bdl/ Bank Danych Lokalnych], Główny Urząd Statystyczny, zmienna „ogółem” (ID 1639616), rok 2021, miejscowość statystyczna „Wola” (ID BDL 042815407045-0151029; SIMC 0151029; gmina Kisielice; wartość 56), dostęp 23 lipca 2026.</ref>
|rok = 2021
|strefa numeracyjna =
|kod pocztowy =
|tablice rejestracyjne =
|SIMC = 0151029
|mapa wsi =
|kod mapy = PL-WN
|stopniN = 53 |minutN = 35 |sekundN = 01
|stopniE = 19 |minutE = 19 |sekundE = 21
|commons =
|wikipodróże =
|wikisłownik =
|www =
}}
'''Wola''' – wieś sołecka położona w [[Województwo warmińsko-mazurskie|województwie warmińsko-mazurskim]], w [[Powiat iławski|powiecie iławskim]], w [[Kisielice (gmina miejsko-wiejska)|gminie Kisielice]].<ref>[https://bipkisielice.warmia.mazury.pl/5024/dane-podstawowe.html Dane podstawowe], Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego w Kisielicach, sekcja „Sołectwa” (sołectwo Wola obejmujące wieś Wolę), dostęp 23 lipca 2026.</ref> W kadencji 2015–2019 funkcję sołtysa Woli pełniła [[Halina Grodecka]].<ref>[http://bip.warmia.mazury.pl/kisielice_gmina_miejsko_-_wiejska/117/660/Solectwa_kadencja_2015-2019/ BIP Urzędu Gminy Kisielice, „Sołectwa — kadencja 2015–2019”] [10.02.2015].</ref>

== Położenie ==
Miejscowość położona jest w zachodniej części województwa warmińsko-mazurskiego, około 7 km na południowy wschód od [[Kisielice|Kisielic]].

== Dzieje miejscowości ==
W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa elbląskiego.<ref>Dz.U. 1975, nr 16, poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19750160091 isap.sejm.gov.pl] [10.02.2015].</ref> Ponowne zmiany podziału administracyjnego państwa<ref>Dz.U. 1998, nr 103, poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981030652 isap.sejm.gov.pl] [10.02.2015].</ref> umiejscowiły ją w powołanym 1 stycznia 1999 roku województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie iławskim.

{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
Dz.U. 1975, nr 16, poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19750160091 isap.sejm.gov.pl] [10.02.2015] 
Dz.U. 1998, nr 103, poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981030652 isap.sejm.gov.pl] [10.02.2015] 
[http://www.stat.gov.pl/bdl/app/samorzad_m.dims Bank Danych Lokalnych GUS] [10.02.2015] 
[http://bip.warmia.mazury.pl/kisielice_gmina_miejsko_-_wiejska/ BIP Urzędu Gminy Kisielice] [10.02.2015] 
[https://www.google.pl/maps Mapy Google Maps] [10.02.2015] 

[[Kategoria:Miejscowość]]
[[Kategoria:Powiat iławski]]
[[Kategoria:Kisielice (gmina miejsko-wiejska)]]
[[Kategoria:Wsie sołeckie]]
[[Kategoria:1945-1989]]

Cerkiewnik

2026-07-16T19:54:14Z

Krzysztof B.: TEST API: sprawdzenie kolejki Moderation — nie zatwierdzać bez kontroli

{{Wieś infobox
|nazwa = Cerkiewnik
|herb wsi =
|flaga wsi =
|herb artykuł =
|dopełniacz wsi = Cerkiewnika
|zdjęcie = cerkiewnikko.jpg
|opis zdjęcia = Kościół w Cerkiewniku. Źródło: [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Cerkiewnik_gm._Dobre_Miasto.JPG Wikimedia Commons]
|rodzaj miejscowości = wieś sołecka
|województwo = warmińsko-mazurskie
|powiat = olsztyński
|gmina = Dobre Miasto
|miejscowość podstawowa =
|sołectwo =
|wysokość =
|liczba ludności = 418
|rok = 2010
|strefa numeracyjna =
|kod pocztowy =
|tablice rejestracyjne =
|SIMC =
|mapa wsi =
|kod mapy = PL-WN
|stopniN = 53 |minutN = 42 |sekundN = 56
|stopniE = 21 |minutE = 19 |sekundE = 02
|commons =
|wikipodróże =
|wikisłownik =
|www =
}} 
''' Cerkiewnik''' (niem. ''Münsterberg'') – wieś sołecka położona w [[Województwo warmińsko-mazurskie|województwie warmińsko–mazurskim]], w [[Powiat olsztyński|powiecie olsztyńskim]], w [[Dobre Miasto (gmina miejsko-wiejska)|gminie Dobre Miasto]]. W latach 1975–1998 miejscowość [[Podział administracyjny |administracyjnie]] należała do [[Województwo olsztyńskie|województwa olsztyńskiego]]. Miejscowość w roku 2010 była zamieszkana przez 418 osób. Obecnie funkcję sołtysa sprawuje [[Anna Barbachowska]]<ref>[http://www.bip.warmia.mazury.pl/ Wrota Warmii i Mazur] [10.10.2013]</ref>.
 

== Położenie ==
Miejscowość jest położona w północnej części [[Pojezierze Olsztyńskie|Pojezierza Olsztyńskiego]], w odległości 11 km na południe od [[Dobre Miasto|Dobrego Miasta]] na przesmyku między jeziorem [[Jezioro Limajno|Limajno]] i [[Rzeka Łyna|Łyną]]. W odległości 500 m na północ leży jezioro [[Jezioro Stobojno|Stobojno]].
 

== Dzieje miejscowości ==
Cerkiewnik założony został przez biskupa [[Henryk III Sorbom|Henryka Sorboma]] w 1383 roku. W roku 1397 wieś przeszła na własność kapituły kolegiackiej w Dobrym Mieście. W okresie konfliktu polsko–krzyżackiego w latach 1519–1521 Cerkiewnik został zniszczony. W tym samym stuleciu doszło jednak do odbudowania wsi. W roku 1783 miejscowość składała się z około 50 domostw. Pod koniec XVIII stulecia mieszkańcy zatrudnili nauczyciela rodem z [[Kawkowo| Kawkowa]] – [[Kasper Terlicki |Kaspra Terlickiego]], nauczającego również w języku polskim. W roku 1818 Cerkiewnik zamieszkiwało 296 osób. Przed [[II wojna światowa na Warmii i Mazurach|II wojną światową]] wieś liczyła 578 mieszkańców.
Po 1945 roku część miejscowych wyemigrowała do Niemiec. Nowi osiedleńcy przybyli z Wileńszczyzny i centralnej Polski. W 1978 roku Cerkiewnik był zamieszkany przez 528 osób.

[[lkwim:Kościół pw. św. Katarzyny i św. Anny w Cerkiewniku| Kościół parafialny pw. św. Katarzyny]] istniał bez wątpienia już w średniowieczu. W wieku XVII (1687) dokonano przebudowy świątyni. Obecny kościół (1852) został wzniesiony po pożarze w roku 1819.

W 2013 roku Cerkiewnik zwyciężył w powiatowym etapie konkursu ''Czysta i piękna zagroda – estetyczna wieś 2013'' i reprezentował powiat olsztyński w finale wojewódzkim<ref> [http://www.olsztyn24.com/ Olsztyn24] [13.11.2013]</ref>.

Liczba mieszkańców w poszczególnych okresach:

*1818 r. – 296 osób

*1846 r. – 399 osób

*1871 r. – 552 osoby

*1939 r. – 578 osób

*1978 r. – 528 osób

==Szkolnictwo==
W miejscowości istnieje [[Niepubliczna Szkoła Podstawowa w Cerkiewniku| szkoła podstawowa]].
 

==Gospodarka==
W miejscowości działa kilka firm budowlanych, ze względu na atrakcyjne położenie w Cerkiewniku i okolicach rozwija się [[Agroturystyka |agroturystyka]] oraz usługi gastronomiczne.
 

==Kultura==
W miejscowości działa [[Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Wsi Cerkiewnik|Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Wsi]] oraz [[Stowarzyszenie ''Aktywna Młodzież'' w Cerkiewniku|Stowarzyszenie ''Aktywna Młodzież'']]. Na terenie wsi realizowano [[lkwim:Plener Malarski „Warmińska Jesień” w Dobrym Mieście |Plener Malarski „Warmińska Jesień”]].

== Ludzie związani z miejscowością ==
*[[lkwim:Renata Zimnicka-Prabucka|Renata Zimnicka–Prabucka]] (ur. 1972) – urodzona w Cerkiewniku malarka i fotografka
*[[lkwim:Włodzimiera Ziemlińska-Odojowa|Włodzimiera Ziemlińska–Odojowa]] (ur. 1931) – archeolog i muzealnik, w 1990 roku prowadziła badania na pruskim cmentarzysku ciałopalnym z XI wieku w Cerkiewniku, których efekty przedstawiła na łamach [[Zeszyty Muzeum Warmii i Mazur|Zeszytów Muzeum Warmii i Mazur]]
*[[Stanisław Trzaskowski]] (ur. 1950) – urodzony w Cerkiewniku samorządowiec, burmistrz miasta i gminy Dobre Miasto

==Turystyka==
*szlaki rowerowe:
**o długości 17 km, przebieg trasy: Cerkiewnik – [[Barkweda]] – [[Bukwałd]] – [[Różynka]] – Cerkiewnik
**o długości 20 km, przebieg trasy: Dobre Miasto – [[Głotowo]] – [[Swobodna]] – jezioro Limajno – [[Leśnictwo Chmury]] – Cerkiewnik – Swobodna – [[Knopin]] – Dobre Miasto
**o długości ok. 25 km, przebieg trasy: Dobre Miasto – Głotowo – Swobodna – jezioro Limajno – Cerkiewnik – Swobodna – Knopin – Dobre Miasto

*szlaki piesze:
**o długości 42 km – przebieg trasy: [[Olsztyn]] – [[Brąswałd]] – most nad sztucznym korytem Łyny – Barkweda – Bukwałd – Cerkiewnik – Głotowo – Dobre Miasto – [[Smolajny]]
**[[Szlak Kopernikowski: Olsztyn – Mingajny|szlak kopernikowski]] o długości 87 km – przebieg trasy: Olsztyn – Cerkiewnik – Dobre Miasto – Smolajny – [[Lidzbark Warmiński]] – [[Mingajny]]

W 2012 r. została tutaj oddana do użytku nowa przystań kajakowa, sfinansowana z projektu "Kajakiem po Warmii", zrealizowanego przez [[Stowarzyszenie "Dom Warmiński"]] i władze powiatowe.
 

== Zabytki ==
*kościół parafialny - budowla neogotycka z 1851 roku; ołtarze boczne i ambonę wykonał [[Karol Jaroszewicz]] z Ornety w latach 1851–1852
*pomnik ku czi poległych w czasie [[I wojny światowej na Warmii i Mazurach|I wojny światowej]]
*przykościelny [[Cmentarz w Cerkiewniku|cmentarz]] z końca XIX wieku
*[[Kapliczki w Cerkiewniku|kapliczki warmińskie]] z przełomu XIX i XX wieku
*zniszczony i zaniedbany obecnie [[Dwór w Cerkiewniku|dworek]]

== Bibliografia ==
Orłowicz Mieczysław, ''Ilustrowany przewodnik po Mazurach Pruskich i Warmii'', na nowo do druku podali Grzegorz Jasiński, Andrzej Rzempołuch, Robert Traba, Olsztyn 1991. 
Skurzyński Piotr, ''Warmia i polskie Dolne Prusy. Przewodnik turystyczny'', Gdynia 2012. 
Suchenek Zygmunt, ''Dobre Miasto: skrawek uroczej Warmii'', Olsztyn 2011. 
''Warmia i Mazury. Przewodnik ilustrowany'', red. Marcin Kuleszo, Barbara Wojczulanis, Olsztyn 2001. 
[http://www.stat.gov.pl/bdl/app/samorzad_m.dims| Bank Danych Lokalnych GUS] [13.11.2013] 
[http://www.ciekawemazury.pl/info.htm#2042/pl/i/cerkiewnik_-_grupa_warminskich_kapliczek| Ciekawe Mazury] [13.11.2013] 
[http://www.domwarminski.pl/| Dom Warmiński] [13.11.2013] 
[http://www.warmiaznanainieznana.pl/czytaj.php?strona=cerkiewnik| Warmia znana i nieznana] [13.11.2013] 
[http://pl.wikipedia.org/wiki/Cerkiewnik| Wikipedia:Cerkiewnik] [13.11.2013]

{{Przypisy}}
<references/>
 

[[Kategoria: Powiat olsztyński]]
[[Kategoria: Dobre Miasto (gmina miejsko-wiejska)]]
[[Kategoria: Wsie sołeckie]]
[[Kategoria: 1301-1400]]

'''TEST TECHNICZNY — edycja przez Action API; do usunięcia po teście.'''

Cerkiewnik

2026-07-16T11:46:37Z

Krzysztof B.: